SHANTARAM

GREGORY DAVİD ROBERTS

% if$ î|lD E K İL E R

-*i S »

B irin c i K ısım

1

İk in c i K ısım

1 5 7

Ü ç ü n c ü K ısım

3 1 9

D ö r d ü n c ü K ısım

4 9 9

B e şin ci K ısım

7 2 3

BİRİNCİ

KISIM

-A -ş k , kad er ve yaptığım ız seçim ler hakkında bildiklerim i öğren m em çok u z u n sü rd ü , d ü n yan ın pek çok yerini dolaşm am gerekti am a hepsinin ö z ü n ü bir a nd a, bir duvara zincirlenm iş halde işkence g ö rü rk e n kavradım.

Beynim de yankılanan çığlıklar arasında, elim kolum bağlı ve tam am en çaresizken an id en farkettim , hala ö z g ü rd ü m . Bana işkence eden adam lardan nefret etm ek te ya da o n lan bağışlamakta ö z g ü rd ü m . Kulağa pek de önem li b ir şey gibi gelm ediğini biliyorum . A m a zincirler v ü c u d u n u z u k eserken ve sahip o ld u ğ u n u z tek şey bu seçim hakkıyken özg ü rlü k size d ü n yalar kad ar b ü y ü k g ö rü n ü y o r. Ve yaptığınız seçim , n efret etm e ya da affetm e karan , hayatınızın hikayesi olabiliyor.

Bana gelince, ben im hikayem u z u n ve hayli kalabalık. Ben ero in y ü z ü n d e n ideallerini kaybetm iş bir devrim ci, işlediği suçlar y ü z ü n d e n g ü v e nilirliğini kaybetm iş bir filo z o f ve yüksek güvenlikli bir hapishanede r u h u n u kaybetm iş b ir şairdim . İki gö zetlem e kulesinin arasından geçerek ö n du v an aşıp o hapish an ed en kaçtığım da, ü lkem de en çok aranan ad am lardan biri o ld u m . Şans benim le birlikteydi ve d ü n y an ın d iğ er u c u n a, ta H in distan ’a kadar beni takip etti. O rad a B om bay mafyasına katıldım . Kaçak

çılık ve kalpazanlık yaptım . Ü ç kıtad a d a zincirlendim , d ö v ü ld ü m , bıçaklandım ve açlığa m ah k um edildim . Savaşa gittim . D üşm anla b u ru n b u ru na geldim . Etrafım daki d iğer adam lar ö lü rk en b e n hayatta kaldım . O n lar ben d en daha iyi insanlardı. B irçoğu öyleydi. H ayad an yanlışlarla sarsılmış

ve başka b irinin b ir anlık nefreti ya da sevgisi veya um ursam azlığıyla yitip gitm işti. Böyle çok fazla adam ı ellerim le g ö m d ü m ve öykülerini kendi acılanm a kattım .

Aslında hikayem onlarla ya d a mafyayla başlamıyor', B om bay’daki ilk g ü n ü m e kadar uzanıyor. O rad a kader benim le b ir oyu n oynadı. Şans da

4 ■ G regory David R oberts

Karla Saaranen’le tanışm am ı sağlayacak kartları elim e verdi. O n u n yeşil gözlerine baktığım ilk anda, elim deki karüarla hiç te re d d ü t etm e d e n h e m en oynamaya başladım. Yani bu hikaye de birçok hikaye gibi başlıyor, b ir kadın, b ir şehir ve bir parça şansla.

B om bay’da ilk dikkatim i çeken havanın değişik kokuşuydu. Bu k o k u yu, h en ü z H in d ista n ’ı hiç görm em işken ve hakkında hiçbir şey bilm ezken, dah a uçağı havaalanına bağlayan k o rid o rd an geçerken aldım . B om bay’a adım attığım ilk dakikada bu k oku beni heyecanlandırm ış, m utlu etm işti.

H ap ish an ed en k u rtu lm u ştu m , ö n ü m d e yeni bir dünya vardı. O anda bu kokuyu tanım adım , tanıyam adım . Şimdi b u n u n nefrete karşı u m u d u n ta t lı, terli kokusu ve sevgiye karşı açg ö zlü lü ğ ü n ekşi, b o ğ u cu k o kusu o ld u

ğ u n u biliyorum . T anrıların, şeytanların, im paratorlukların, çöküşün ve yenid en dirilişin eşiğindeki uygarlıldann kokusu. Ada Ş ehir’de n erede o lu rsanız o lu n , denizin mavi kok u su n u ve m akinelerin kanla karışık m etal k o k u sunu alabilirdiniz. D u rg u n lu ğ u n ve h a rek eü n , altm ış m ilyon canlı n ü fu su n u n yarıdan fazlasını o lu ştu ran sıçanların ve insanların boşa harcamşı-m n kokusu. Kalp kırıklığının, yaşam m ücadelesinin ve bizi daha cesur lalan başarısızlıklarla aşkların kokusu. O n bin restoranın, beş bin tapınağın, tü rb enin , kilisenin, cam inin ve parfüm lerle, b aharadarla, tütsülerle, yeni kesilmiş çiçeklerle dolu pazarların kokusu. Karla, b u k o k u n u n dünyadaki güzel k o kuların en kö tü sü o ld u ğ u n u söylem işti ve h er zam anki gibi yine haklıydı. N e zam an B om bay’a gelsem h er şeyden önce bu koku beni k ar

şılar ve bana eve d ö n d ü ğ ü m ü söyler.

Dikkatim i çeken bir diğer şey ise sıcaktı. U çağın klimalı ortam ın d an çıkıp havaalanındaki sıraya gireli daha beş dakika bile olm adan kıyafetlerim üzerim e yapışmış, kalbim bu yeni iklimin etkisiyle hızla atm aya başlamışa.

Aldığım h e r nefes öfkeyle kazanılan bir zafer gibiydi. Burada terlem enin hiç so n u n u n gelm ediğini, çünkü gece-g ü n d ü z, hiç aralıksız devam eden sıcağın, nem li bir sıcak o ld u ğ u n u ö ğ rendim . B om bay’ın b o ğ u cu nem i, b u radaki herkesi amfibik bir hayvana d ö n ü ştü rü y o r ve solurken insanın ağzına neredeyse su geliyor. Zam anla b u n u n la yaşamayı, h a tta b u nd an hoşlan-mayı öğreniyorsunuz. Eğer b u n u ö ğ renem ezseniz, b u radan gidiyorsunuz.

Bir de insanlar var tabii. B engal’d en , T am il’d en , P u şkar’dan, Koçi’den ve Konarak’tan , savaşçı b ir kale o lan B rahm in’d en g elen Assamlar, U rd u lar, Pencaplılar ve dokunulm az H in d u lar, M üslüm anlar, Hıristiyanlar, Bu-distler, Parsiler, Anim istler, açık ve koyu tenler, yeşil, kahverengi, siyah gözler, inanılm az çeşitlilikte farklı yüzüyle emsalsiz b ir güzellik: H indistan.

SH A N T A R A M ■ 5

B om bay’daki m ilyonlar arasında göze çarpan bir diğer şey de kaçakçıların en yakın arkadaşı k a tırla r ve develer. Katırlar, sınır bölgelerinden ka

çakçılar için mal geçirir. D eveler ise kaçakçının sınırdan geçm esine farkında olm adan yardım cı olan ve şüphe çekm eyen tu risd erd ir. Kaçakçılar, sah-le pasap o rd ar ve kim lik belgeleri kullanırken gö ze batm am ak için, hava-

.1 lanından ve sınır k o n tro lle rin d e n so ru n su z g eçm elerini sağlayacak tu ris tlerin arasına karışır.

O

zam anlar bunları bilm iyordum tabii. Kaçakçılık sanatım çok sonra, yıllar sonra öğren d im . H in d ista n ’a yaptığım ilk y o lculuğum da sadece içgüdülerim le harek et ed iyordum ve sahip olup da kaçırdığım tek şey kendim di. Peşine düşülm üş, h er an elim den alınabilecek özg ü rlü ğ ü m ve ben.

Sahte bir Yeni Z elanda pasap o rtu m vardı. Orijinal fotoğrafın yerine b e nimki yapıştırılm ıştı. P asaportu k endim hazırlam ışüm ve pek usta işi sayılm azdı. Sıradan bir k o n tro ld e n soru n su z geçeceğine em indim ama eğer şüphe d u y u lu r da birisi Yeni Z elanda Büyiikelçiliği’yle irtibata geçmeye kalkarsa sahte o ld u ğ u h em en anlaşılırdı. A u clan d ’dan H in d ista n ’a y olculuk ederken uçaktaki yolcuları, Yeni Zelandalı birilerini bulm ak amacıyla l>,özden geçirm iştim . Burayı ikinci kere ziyarete gelen küçük bir öğrenci i’.ı ııbu çarp a gö zü m e. Bana tavsiyelerde bulunm aları, tecrübelerini an latmaları için onları teşvik ederek havaalanında k o n tro ld en birlikte geçecek kadar sam im iyet kurm ayı başardım . H in d i görevliler, benim de b u rahat ve samimi grupla birlikte yolculuk ettiğim i d ü şü n ü p pasap o rtu m a şöyle bir bakmakla yetindi.

Kaçışımın verdiği neşeyle do lu p taşmış halde havaalanının dışına çıktı

ğım da vu rucu ve yakıcı güneş ışığıyla karşılaştım. Bir başka duvarı daha, aşmış, bir başka sınırı daha geçm iştim . Saklanacak bir gün ve b ir gece daha vardı ö n ü m d e. H ap ish an ed en kaçalı neredeyse iki yıl o lm uştu. A m a bir kaçak olarak yaşamak dem ek, h e r yeni g ü n ve gece kaçmaya devam etm ek dem ekti. H içb ir zam an tam am en ö z g ü r olam am anın yanında h er ‘ye-ni’nin getirdiği bir u m u t ve korku do lu bir heyecan da vardı. Yeni bir p a saport, yeni bir ülke ve genç yü zü m e, gri gözlerim in altına heyecanın y erleştirdiği yeni çizgiler. B om bay’ın koyu mavi g ö ğ ü n ü n alünda, sokakta du rd u m . Kalbim M alabar’daki bahçelere yağan m u son yağ m u ru gibi te miz ve h er şeye açtı.

“ Bayım! Bayım!” Biri arkam dan sesleniyordu.

Bir el kolum a yapışü. D u rd u m . Biraz da k o rk u d an b ü tü n kaslarım g erilmişti. P a n ik yapm a. Kapm a. Kafamı çevirdim .

6 ■ G regory David R oberts

Karşım da, elinde bir gitarla kahverengi ve kirli üniform alı, k üçük bir adam d u ru y o rd u . A dam k ü çü k ten de ö te neredeyse bir cüceydi. İrice bir kafası ve D o w n sendrom lularınkine benzeyen m asum bir suratı vardı. G itarı bana uzattı.

“ M ü ziğiniz bavım . M üziğinizi k aybettiniz, öyle değil mi?”

Bu benim gitarım dı. O n u bagaj teslim b ö lü m ü n d e u n u tm u ş olm alıydım . Küçük adam ın gitarın benim o ld u ğ u n u n ered en bildiğini anlam adım . Büyük bir rahatlam a ve şaşkınlıkla gü lü m sed iğ im d e, adam da bana gülüm sedi. H a n i şu k o rk tu ğ u m u z ve ‘aptalca’ dediğim iz tü rd e n içten bir gülüm sem eyle. G itarı bana u zatırken ellerinin suda yaşayan bir kuş gibi perdeli o ld u ğ u n u g ö rd ü m . C eb im d en birkaç ban k n o t çıkardım ve adam a uzattım . Kısa ve kalın bacaklarıyla aceleyle geri çekildi.

“ Para istem em . Biz yardım için buradayız bayım . H in d ista n ’a hoşgeldin iz ,” diyerek hızla insan kalabalığının arasına karıştı.

Şehre g itm ek için, eskiden H in d istan o rd u su n d a h izm e t veren bir ş o fö rü n kullandığı Savaş Gazileri O to b ü s Servisi’n d e n bir bilet alcüm. Sırt çantam ın ve b avulum un kaldırılıp o to b ü sü n tepesine yığılmış bagajların ü zerin e um u rsam az bir şekilde fırlatılışını izledim . O to b ü s ü n en arkasındaki bitişik ko ltu k lard an birine o tu rd u m . Ç ok g eçm ed en iki u z u n saçlı t u rist yanım a geldi. İçerisi büyük b ir hızla, ç o ğ u n lu ğ u genç o lan ve m ü m k ü n m erteb e ucu za seyahat etm ek isteyen H in tliler ve turistlerle do ld u .

O to b ü s d o lu p taştığında sü rücü arkasına d ö n ü p bize teh d itk ar bir bakış fırlattı, açık kapıdan dışarıya kırm ızı renkli bir şey tü k ü rd ü ve h em en kalkacağım ızı d u y u rd u .

“ T h ik h a in , challo/”

M o to r kükredi, vites hırıltıyla geçti ve bir tarafa sıçrayarak m ilim etrik b ir farkla yoldan çekilen h am allann ve yayaların arasından hızla geçm eye başladık. O to b ü s ü n alt basam ağında d u ran m uavinim iz dışarıdakilere öfkeyle sövüp sayıyordu.

H avaalanından şehir m erkezine yapacağım ız yolculuk, çalılar ve ağaçlarla çevrelenm iş geniş ve m o d ern bir o toyolda başladı. D o ğ u p b ü y ü d ü

ğ ü m şehir olan M elb o u rn e’de havaalanını çevreleyen derli to p lu m an zaranın aynısıydı. Benzerliğin üzerim d e yarattığı m em nu n iy etle karışık sü k u n e t, yol daralır daralm az karşım a çıkan tezat g ö rü n tü y le derin d en sarsıldı. İlk g ecekonduları g ö rd ü ğ ü m d e , yol ço ktan tek şeride inm iş, ağaçlar da kaybolup gitm işti. Kalbim u tançla b u rku ldu .

K ahverengi ve siyah k u m tepelerine b enzeyen d ö n ü m lerce araziyi k a p layan geceko n d u lar yol ken arın d an içlere d o ğ ru uzanıyor, sıcağın y arattı

SH A N T A R A M ■ 7

ğı bir serap gibi ufka d o ğ ru gidiyordu. Plastik, kağıt, bam bu sopalan ve halılardan yapılmış içler acısı barakalar birbirine dayanmıştı ve aralarında daracık yollar vardı. Ç ok geniş bir alana yayılmış bu gecekondulardan hiçbirinin boyu, insan bo y u n u geçm iyordu.

Yanıp kül olm uş, ufalanm ış hayallerle do lu bu yerin sadece birkaç kilom etre gerisinde, belli b ir hedefi olan zengin yolcularla d o lup taşan m o dern bir havaalanı o ld u ğ u n a inanm ak im kansızdı. İlk izlenim im yakın zam anda bir felaketin o ld u ğ u ve kurtu lan kazazedelerin sığınak olarak bu gecekondulara yerleştirildiğiydi. Aylar sonra, g ecekondularda yaşayanların gerçekten de k u r tu la n la r o ld u ğ u n u ö ğ rendim . Köylerindeki yoksulluk, açlık ve kan davası gibi felakederden kaçıp k u rtu lanlar... H e r hafta şehre beş bin yeni kazazede geliyordu.

K ilom etreler geçip de bu g ecek ondularda yaşayan insan sayısı yüzler-ceden binlerceye ve sonra o n binlerceye çıkınca, ru hu m acıyla kıvranmaya başladı. Sağlığım dan ve cebim deki paradan utan ıy o rd u m . D ünyadaki k ö tülüklerle ve acılarla böyle keskin bir yüzleşm e yaşamak insanı yaralıyor.

Daha önce banka soydum , uyu ştu rucu sattım ve gardiyanlar tarafından kemiklerim kırılana kadar dö v ü ld ü m . Bıçaklandım ve karşılığında ben de bıçakladım. Z o r adamlarla do lu zo r bir h apishaneden z o r yoldan -ön d u vardan adayarak- kaçtım . Yine de gecekonduların o perişan hali, ufka kadar u zanan acının bu g ö rü n tü sü , gözlerim i acıttı.

D aha sonra u tan ç ve suçluluk yerini öfkeye ve adaletsizliğe karşı bir isyana bıraktı. N e tü r bir devlet, nasıl bir sistem böylesine bir acıyayö'z y u m a bilir, diye dü şü n d ü m .

G ecekondular birbiri ardına gelm eye devam etti ve gelişm ekte olan işyerleri ile nispeten daha varlıklı insanların o tu rd u ğ u yosun kaplı, parçalanmaya yü z tu tm u ş apartm anlarla te z a t olu ştu rd u . G ecekonduların her y e rde o ld u ğ u n u g ö rün ce bir yabancı olarak d u y d u ğ u m acıma duygusu g id e rek tükenm eye başladı. İçim i bir tü r m erak kapladı. G ecek o n d u m ahallelerinin iç taraflarına d o ğ ru bakm aya ve orada yaşayan insanları görm eye çalıştım. Bir k adın siyah saçlarını taram ak için öne d o ğ ru eğilm işti. Bir başka kadın, bakır bir k aptan d ö k tü ğ ü suyla çocuklarını yıkıyordu. Bir adam , boyunlarındaki tasm aya kırm ızı k u rdeleler bağlanm ış olan üç keçiyle ilgileniyordu. Bir diğeri, çadak b ir aynaya bakarak tıraş oluyordu. Ç o cuklar h e r yanda oy u n oynu yo rd u . E rkekler su dolu kovalar taşıyor, bir kısmı barakalardan birini tam ir ed iyordu. N ereye bakarsam bakayım in sanlar g ü lüm süyor, h a tta kahkaha atıyordu.

8 ■ G regory David Roberts

O to b ü s sıkışık trafikte d u rd u ğ u n d a benim camıma yakın barakalardan b irinden bir adam çıktı. A dam yabancıydı ve otobü steki birçok tu rist k ad ar beyaz tenliydi. Ü zerine sadece am ber çiçeği ren g ind e bir çarşaf d o la mıştı. G erindi, esnedi ve bilinçsiz bir şekilde çıplak g öbeğini kaşıdı. Yüz ü n d e n ve d u ru şu n d a n uyuşuklukla karışık bir h u z u r açıkça o k u n abiliyordu . O n u n bu m em nuniyetini, ö n ü n d e n geçip yola d o ğ ru yürüyen bir grup insanın o n u içten bir gülüm sem eyle selam lam alarını kıskandığım ı farkettim .

O to b ü s bir kere daha harekete geçti ve adam ı g ö z d e n kaybettim ama o n u n g ö rü n tü sü g ecekondulara karşı olan b ü tü n tu tu m u m u değiştirm eye yetti. Buraya benim kadar yabancı birini böyle bir yerde gö rm ek , kendim i o d ünyada yaşarken hayal edebilm em i sağladı. Birkaç saniye önce bana çok garip ve uzak gelen bir dü şü nce, birdenbire m ü m k ü n , makul ve b ü yüleyici b ir hal almıştı.

Sonra insanları seyretm eye koyuldum ve ne kadar m eşgul olduklarını g ö rd ü m . A rada sırada barakaların içine şöyle bir g ö z atm a fırsatı b u ld u

ğ u m d a, b u yoksulluk içinde insanı hayrete düşürecek kadar tem iz olm aları dikkatim i çekti. Yerler tertem iz ve düzenli bir şekilde ü st ü ste yığılmış

kap kacak pırıl pırıldı. D ikkatim i ilk çekmesi gereken şeyi ise en son g ö rdüm . Kırmızılara, m avilere, altın rengine b ü rü n m ü ş kadınların güzelliğini ve yıkık d ö k ü k barakalar içinde bu dünyaya ait olm ayan bir zarafetle yalınayak yürüyüşlerini, erkeklerin badem g ö zlü , beyaz dişli yakışıklılığını ve zayıf eklem li çocukların arasındaki sevgi dolu yoldaşlığı, yaşça büyük çocukların küçüklerle oynam asını, b irç o ğ u n u n bebek kardeşlerini o cılız sırtlarında taşıyışlarını izledim . Yarım saati geçen oto b ü s yolcu lu ğ u n d an bu yana ilk defa gülüm sem eye başladım.

Pen cered en m anzaraya bakan yanım daki genç adam “H o ş d eğ il,” d e di. C eketindeki yaprak ro ze tin d e n anlaşılacağı üzere Kanadalı’ydı. U z u n boylu, iri yapılı, açık renk gözlü y d ü ve o m u z hizasında kahverengi saçları vardı. Yanındaki arkadaşı, o n u n daha küçük bir versiyonu gibiydi. İki adam da taşlanmış k o t, aynı tip sandalet ve ceket giymişti.

“ İkinci gelişiniz m i?”

“ Bu senin ilk seferin m i?” diye so rd u adam cevap verm ek yerine. Başımı salladım. “T ah m in etm iştim . M erak etm e, b u radan sonra m anzara biraz daha düzelir. Yine de B o m b ay ’da iyi bir yer yoktur. İn an bana, b u ra sı H in d ista n ’ın en bakım sız şeh rid ir.”

Kısa adam “D o ğ ru sö yledin,” diyerek o n u onayladı.

SH A N T A R A M ■ 9

“ Karşına bir-iki tane hoş tapınak ve İngilizler’in yaptığı fena olmayan büyük yapılar çıkacak. Aslan heykelleri ve pirinçten sokak lambaları falan.

Am a gö rdüklerin H ind istan değil, gerçek H in d istan M anali’de, Him alayalar’da, kutsal şehir V aranasi’de ya da K eraia’da körfezin orada. Gerçek H in d ista n ’ı bulm ak için şehirden dışarı çıkm alısın.”

“Siz nereye gidiyorsunuz?”

“ Biz bir ashram ’da kalacağız,” diye cevapladı kısa adam . “ P o o n a ’daki R aajneesh’ler orayı yönetiyor. Ülkedeki en iyi m editasyon m erkezidir.”

İki çift açık mavi g ö z , tek d o ğ ru yolu b u ld u ğ u n d an kesinlikle em in in sanların neredeyse eleştirel ifadesiyle bana dikilmişti.

“Kalacak m ısın?”

“ E fendim ?”

“ Bir o telde kalacak m ısın, yoksa B om bay’a g ü n übirlik mi geldin?”

C am d an dışarı bakm ak için başımı bir kez daha çevirirken “ Bilm iyoru m ,” dedim . Bu doğ ru y d u . B om bay’da kalayım mı, başka bir yere g id e yim mi kararsızdım . N e yapacağımı bilm iyordum ve u ran ım d a da değildi.

O sırada Karla’m n bir zam anlar ‘dünyadaki en şaşırtıcı ve tehlikeli hayvan’

olarak n itelendirdiği cesur, sert ve herh an g i bir planı olm ayan bir erkektim . “ Bir planım yok ama sanırım B om bay’da bir süre kalacağım .”

“Şey, biz bir geceliğine bu rad a kalıp yarınki trene bineceğiz. E ğer istersen birlikte bir o d a paylaşabiliriz. Ü ç kişi olunca daha ucuza g elir.”

A dam ın tasasız, mavi gözlerine baktım . Belki de oda paylaşm ak iyi olur, diye d ü şü n d ü m . O nların gerçek belgeleri ve rah at gülüm sem eleri, d ik k atleri sahte pasap o rtu m d an uzaklaştırırdı. Belki de böylesi d ah a güvenliydi.

“ H e m böylesi daha güvenli,” diye ekledi adam .

Arkadaşı da “ Evet, d o ğ ru ,” diyerek onayladı.

Soğukkanlı olmaya çalışarak “ D aha güvenli mi?” dedim .

O to b ü s ü ç -d ö rt katlı b inalar arasındaki d ar y ollardan dah a yavaş ilerlem eye başladı. T rafik, o to b ü sle rin , k am yonların, b isikletlerin, arabaların, ö k ü z arabalarının, kü çük m o to sik letlerin ve insanların karm aşası içinde, esraren g iz b ir şekilde akm aya devam ed iyordu. Eskimiş o to b ü s ü m ü zü n açık p en cerelerin d en b u rn u m u z a baharat, p a rfü m , d izel yakıtı, ö k ü z gü b resi kokuları b u h arlı am a fen a olm ayan bir karışım h alin d e d o luyor, alışkın o lm ad ığ ım ız bir m üzikle birlikte her y e rd e n insan sesleri geliyordu. H e r köşede H in t film lerinin reklam ım yapan devasa afişler asılıydı. U z u n b o ylu K anadalı’n ın arkasında g ö rü n en afişin o lağanüstü renkleri uzayıp g idiyordu.

10 ■ G regory D avid R oberts

“ E lb ette daha güvenlidir. Burası G o th am şehri gibi do stu m . Sokaktaki çocuklar bile param alm anın bir sürü y olunu bilir.”

K üçük olan adam “ B ü, şehirlere has bir şey,” diye açıkladı. “ B ü tü n şeh irler aynı. Sadece b u rad a değil, N ew Y ork’ta, R io ’da ya da Paris’te de aynısı geçerli. H ep sin d e aynı pis işler var. Şehirlere has derken ne dediğim i anlıyorsun değil mi? H in d ista n ’ın d iğer yerlerini g ö rü n ce bu ülkeye bayılacaksın. Burası g erçekten güzel bir ülke. A m a şehirlerin içine edilm iş.”

“ L anet olası o teller de işin için d e,” diye ekledi diğeri. “ O te l odan d a o tu rm u ş bir parça o t içerken bile soyulup soğana çevrilebilirsin. Polislerle b ü tü n paranı alm ak üzere anlaşm a yaparlar. İn an bana, en güvenli şey gru plar halinde kalıp fazla uzaklaşm am aktır.”

“Ve şehirden m ü m k ü n o ld u ğ u kadar çabuk kaçm ak,” diye ekledi kısa boylu olanı. “Tanrım ! Ş unu g ö rd ü n ü z m ü?”

O to b ü s büyük taşlarla çevrelenm iş geniş bir bulvara d o ğ ru d ö n d ü ve turkuvaz rengi denize d o ğ ru yuvarlanır gibi ilerlem eye devam etti. G ecek o n d u lard an oluşan k üçük b ir k oloni, kayaların üzerin e eski bir gem i e n kazı gibi yayılmıştı. Barınaklar alevler içindeydi.

U z u n boylu Kanadalı, kıyafetieri ve saçlan tutuşm uş halde denize d o ğ ru koşan adamı işaret ederek “ Lanet olsun! Şuna bir bakın! Şu adam canlı canlı pişiyor d o stu m !” diye bağırdı. Koşan adamın ayağı takıldı ve taşların üzerine kö tü bir şekilde düştü. Adam ın yanına bir kadınla bir çocuk geldi.

H em en elleri ve giysileriyle alevleri söndürm eye çalıştılar. Diğerleri kendi barakalanndaki yangım söndürm eye uğraşıyor ya da derm e çatm a evlerinin yanışım seyrediyordu. “G ö rd ü n ü z mü? Bence o adam kurtu lam az.”

Kısa olanı “ Ç ok haklısın,” diye nefes nefese soluyarak cevap verdi.

O to b ü s şoförü de trafikteki d iğ er sürücüler gibi yangına bakm ak için yavaşladı ama bir süre sonra gaza basıp yola devam etti. Y oğun trafikteki arabalardan hiçbiri yardım etm ek için durm adı. Yanan barakalar birer n o k ta halini alıp ateşin kahverengi d u m an ı g ö rü n m e z olana kadar o to b ü sü n arka cam ından baktım .

Sahil şeridini takip eden u z u n yolun so nu n d a sola d ö n d ü k ve m o d ern binalarla dolu geniş bir caddeye çıktık. B urada büyük oteller ve onların renkli ten telerinin altında du ran üniform alı görevliler, o n lan n yanındaysa bahçeli, şık restoranlar vardı. G üneş ışığı havayolu şirketlerinin ve diğer işyerlerinin parlak camlarına ve pirin çten yapılma ö n cephelerine vuruyordu.

Sokak tezg ah lan , geniş şemsiyelerle güneş ışığından k oru n u y o rd u . Yolda yürüyen H in tli adam lar kalın ayakkabılar ve Batılı iş kıyafetleri, kadınlar ise

S H A N T A R A M ■ 11

pahalı ipekler giymişti. Büyük iş m erkezlerine girip çıkarken ciddi, gayet k en dinden em in ve hayatta bir amaçları varmış gibi görünüyorlardı.

Alışıldık m anzaralarla istisnai olanlar arasındaki zıdık h er tarafta g ö rü lebiliyordu. Bir ö k ü z ü n çektiği araba, trafik ışıklarının önü n d ek i spor bir o to m o b ilin h em en yanında d u rm u ş bekliyordu. T ah ta tekerlekli bir at arabasına yüklenm iş eşyalar, elektrikli bir forklifde boş al ulıyordu. Sanki yorulm ak n ed ir bilm eyen uzak bir geçmiş, ağır aksak adım larla geliyor, z a m anın bariyerlerine çarpıp bozu lm ad an kendi geleceğine d o ğ ru yola d e vam ediyordu. H o şu m a gitm işti.

Yol arkadaşım “N eredeyse geldik,” dedi. “Şehir m erkezi yalnızca b irkaç blok ö ted e. Aslında oraya şehir m erkezi d enem ez. U cu z otellerin ç o

ğu o rada o ld u ğ u için turisd erin uğrak yeridir. Son durak. Burası C o laba.”

İki genç adam pasaportlarını ve seyahat çeklerini ceplerinden çıkarıp onları p an to lo n ların ın ö n ü n e koydular. D ah a kısa boylu o lan adam , saatini bile iç çam aşırının oraya, dövizle p a sap o rtu n u n ve diğer değerli eşyalarının old uğ u yere ittirdi. G ö z g ö ze geldiğim izde gülüm sedi.

“T ed biri eld en bırakm am akta fayda var!”

Ayağa kalktım ve ö n tarafa d o ğ ru kendim e yol açmaya çalıştım. O to büs d u rd u ğ u n d a basam aklardan ilk inen b endim ama dışarıdaki insan kalabalığı ayağımı yere basm am ı engelliyordu. Sokak satıcılarından o tel g ö revlilerine, uyuştu ru cu saucılarından d iğ er işadam larına kadar hepsi ö n ü m ü zd e d u ru y o r, b o zu k İngilizceleriyle bize bağırıp u cu z otel odalarından ya da yapılabilecek pazarlıklardan bahsediyorlardı. O to b ü s ü n kapısının ö n ü n d e du ran ilk adam ın neredeyse m ükem m el bir yuvarlaklığa sahip irice bir kafası vardı. K ot kum aşından b ir göm lek ve pam uklu mavi bir p a n to lo n giymişti. A rkadaşlarına susmaları için bağırdıktan sonra benim tarafıma d ö n erek hayatım da g ö rd ü ğ ü m en g ö z alıcı ve kocam an g ülüm sem eyle bana baktı.

Bizi “ G ün ay d ın , saygıdeğer beyefendiler!” diye karşıladı. “B om bay’a hoşgeldiniz! Siz istersiniz u cu z ve harika oteller, değil m i?”

Kocam an gülüm sem esiyle d o ğ ru d an gözlerim in içine bakıyordu. G ü lü şü nd en sırf m u d u lu k değil, haylaz b ir coşku ve d ü rü st, heyecanlı bir şeyler de okun u y o rd u . Bu g ü lüm sem e o an d a k albim e işledi. Aram ızdaki gö z k o ntağı yalnızca b ir saniye sü rm ü ştü am a ona güvenm em e yetecek kadar u zu n d u . Koca bir gülüm sem esi olan küçük adam . O an d a kararım ın d o ğ ru olup olm adığını bilm iyordum tabii am a dah a sonra b u n u n hayatım b o yunca verdiğim en d o ğ ru kararlardan biri old uğ u ortaya çıktı.

12 ■ G regory David R oberts

O to b ü sten inen yolculardan bir kısmı çığırtkanlar sürüsüne sövüp saymaya, vurmaya başladı. İki genç Kanadalı rahatsız edilm eden kalabalığı ge

çerken saucılara ve h id d ed en en yolculara gülüm seyerek bakıyordu. O n lan n kalabalıktan zikzaklar çizerek sıyrılmalarım izlerken ikisinin de ne kadar sağlıklı ve yakışıklı g ö rü n d ü ğ ü n ü ilk defa farkettim . O anda oda paylaşma tek liflerini kabul etm eye karar verdim . Onlarla birlikteyken hapisten kaçarak ve sadece var olarak işlediğim suçlar görün m ez, h atta hiç akla gelm ezdi.

Ufak tefek reh b er beni kavgacı kalabalıktan uzaklaştırm ak isteyerek k o lum a yapışu ve o to b ü sü n arkasına d o ğ ru çekti. M uavin bir m aym un g ibi çevik hareketlerle o to b ü sü n tepesine tırm an dı ve sırt çantam la bavulum u bana fırlattı. D iğ er çantalar ise kaldırım a g ürültüyle atıldı. Yolcular d e

ğerli eşyaları zarar görm esin diye koşuşurken reh ber yine beni çekiştirip o to b ü ste n birkaç m etre ötedeki sakin bir yere g ö tü rd ü .

Kulağa şarkı gibi gelen aksanlı İngilizcesiyle “Benim adım Prab ak er,”

dedi. “Siz adınızı bahşeder m isiniz?”

Pasaportum daki sahte ismi kullanarak “A dım Lindsay,” diye yalan söyledim .

“B en B om bay rehberiyim . Ç o k m ükem m el, birinci sın ıf bir Bom bay rehberiyim dir. H e r şeyi gö rm ek isterseniz, h em en h em en her şeyi b u lab ileceğiniz yerleri bilirim. H a tta h e r şeyden fazlasını da g ö sterebilirim .”

H ırpani sancılar ve reh b erler tarafından yolları kesilen iki genç adam da yanım ıza geldi. Prabaker azgın iş arkadaşlarına bağırdı ve o n lar da aç gözlerle çantalarım ıza bakarak birkaç adım geri çekildi.

“Şu an gö rm ek istediğim tek şey u cu z ve tem iz b ir,otel o d ası,” dedim .

“Baş ü stü n e efendim !” diye gürledi Prabaker. “Sizi u cu z bir otele, çok u cu z bir otele ya da çok fazla u c u z bir otele, h a tta aklı başında olan kim senin kalmayacağı kadar u cu z b ir otele bile g ö tü re b ilirim .”

“ Pekala, yürü o zam an Prabaker, b ir bakalım .”

İki genç adam dan u z u n olanı araya girdi. “H ey, bekle bir dakika. Bu adam a para m ı vereceksin? Ben o tellerin yerini biliyorum . Sen alınm a d o stu m , iyi bir reh b e r o ld u ğ u n a em inim ama sana ihtiyacım ız yo k .”

Prabaker’e baktım . K ocam an, koyu kahverengi gözleri büyük bir içtenlikle bana bakıyordu. H ay atım d a Prabaker K harre kadar içinde d ü şmanlık d uygusu taşımayan bir adam la tanışm adım . Öfkeliyken bile sesini yükseltem ez, elini kaldıram azdı. B u n u h em en sezm iştim .

Yarı alaycı y an ciddi b ir ifadeyle “ Sana ihtiyacını var mı Prabaker?” d iye sordum .

SH A N T A R A M « 13

“Ah, evet!” diye bağırdı cevap olarak. “Bana çok fazla ihtiyacınız var. Ö yle bir durum dasınız ki, sizin için ağlayabilirim! Bom bay’da sizi koruyacak olmasam başınıza ne kadar korkunç şeylerin geleceğini ancak Tanrı bilir!”

Arkadaşlarım a “ O n u n parasını ben vereceğim ,” dedim . O m u z silkip çantalarını yerden aldılar. “T am am , gidelim P rabaker.”

Ç antam ı elime alıyordum ki Prabaker b enden çabuk davrandı.

“ Sizin bav u lu n u zu ben taşıy o ru m ,” dedi kibarca.

“ H ayır, gerek yok, ben taşırım .”

P rab ak er’in yüzündeki kocam an gülücük yerini kaygılı bir ifadeye b ıraktı.

“ L ü tfen efendim . Bu benim işim. Benim sırtım g ü çlü d ü r, hiç sorun o lm az. G öreceksiniz.”

B u n u n d üşüncesinden bile hoşlanm am ıştım .

“ H ayır, g e rç e k ten ...”

Prabaker kaldırdığı eliyle turistlerin arasından kendilerine m üşteri bulmayı başaran sancılan ve rehberleri gösterdi. H e r biri bir çanta, bavul ya da sırt çantası yüklenm iş, kararlılıkla peşinden o n u takip edenlere yol açıyordu.

“T am am , p ek i,” diye m ırıldanıp ona boy un eğdim . Bu, daha sonra

.ıramızdaki ilişkiyi belirleyecek olan teslim iyetlerim den ilkiydi. Yuvarlak yüzü b ir kez d ah a büyük bir gülüm sem eyle aydınlanan Prabaker sırt çantam ın kayışını yardım ım la o m uzlarına geçirdi. Ç an ta ağırdı, o n u n ön e eğilip b o y nu n u da biraz ön e uzatm asına ve ö n d e n gitm esine neden o lu y o rdu. U z u n adım larım la ona yetiştim , gerilmiş y ü züne baktım . K endim i, o n u insan yerine koym ayan beyaz p a tro n gibi hissediyordum ve b u n d an nefret ettim .

A m a o kü çü k H in d i güld ü . Bom bay ve görülm esi gereken yerler hak kında bilgi verirken geçtiğim iz yerleri işaret ederek gösterdi. K o nuşurken iki K anadalı’ya da saygılı bir canayakıniık gösterdi. Y anlarından geçerken tanıdıklarını selamlayarak onlara gülüm sem eyi de ihmal etm edi. G ö rü n d ü ğ ü n d e n çok daha güçlüydii. O tele yaptığım ız on beş dakikalık yürüyüş

esnasında ne bir defa du ru p dinlendi ne de sendeledi.

D enizi g ö ren büyük bir binanın arka kısmındaki karanlık ve yosunlu dö rt kat dik m erdiveni tırm anınca kendim izi H in distan Konukevi’nin giri

şinde bulduk. Yukan çıkarken her katta Apsara O teli, Asya’nın Yıldızı K onukevi, Sahil O tel gibi farklı isimlerle karşılaşmıştık. Bir binada d ö rt farklı otel vardı ve her otel bir kata, kendi çalışanlanna ve farklı bir tarza sahipti.

İki genç adam , Prabaker ve b en, çantalarım ız ve bavullarım ızla küçük bir h o ld en içeri girdik. İnsanı sersem letecek kadar beyaz bir göm lek giy

14 ■ G regory D avid R o berts

miş, kravatlı, u z u n boylu ve kaslı bir H in tli, misafir odalarına açılan ko rid o ru n yanında, çelik bir tezg ah ın arkasında d u ru y o rd u.

Y anaklarında gam zelerin belirm esine n e d e n olan hafif am a tedbirli bir gülümseyişle “H o şg eldin iz genç beyler,” dedi.

U z u n olan yol arkadaşım boyası dök ü lm üş duvarlara, lam ine bö lm elere bakıp “Tam bir çö p lü k ,” diye m ırıldandı.

Prabaker h em en “ Bu Bay A n a n d ,” dedi. “ C o lo b a ’daki en iyi otelin en iyi m ü d ü rü .”

Bay A n and “Kapa çeneni P rabaker!” diye gürledi.

Prabaker’in yü zündeki gü lü cü k daha da büyü dü .

P rabaker bana bakarak sırıtırken “Bay A n a n d ’ın ne harika bir m ü d ü r o ld u ğ u n u g ö rü y o r m usu n u z?” diye fısıldadı. D ah a sonra da gü lücü ğü n ü harika m ü d ü re d o ğ ru yöneltti. “Sizin için ü ç m ü kem m el turist getirdim Bay A nand. E n iyi o telin m üşterileri de en iyi olur, değil m i?”

A n and “ Sana çeneni kapam anı söyledim !” diye bağırdı.

Kısa boylu Kanadalı “N e kadar?” diye sordu.

H ala öfkeli bakışlarla Prab ak er’e bakan A n and “Efendim ?” dedi.

“ Ü ç kişi, bir o da, tek gece, n e kadar?”

“Yüz yirmi ru p i.”

Kısa olan “N e !” diye p ad ad ı. “Bizim le dalga mı geçiyorsun?”

Arkadaşı da “Bu çok fazla, hadi b u rad an g idelim ,” diye ekledi.

A n and “Sorun d eğ il,” diye cevapladı. “ Başka bir yere gidebilirsiniz.”

İki Kanadalı gitm ek için çantalarına u zan d ığ ın d a Prabaker acı çeker g ibi feryat etm eye başladı.

“Hayır! Hayır! Burası o tellerin en güzeli. L ü tfen b ir de odayı görün!

L ü tfen Bay Lindsay sadece güzel odayı bir g örün! Sadece güzel odayı bir g ö rü n !”

Anlık b ir duraksam a o ldu. İki genç adam kapıda tere d d ü d e d u rd u .

A nand elyazısıyla yapılan kayıtlar çok ilgisini çekmiş gibi otel kayıt d efterini incelem eye koyuldu. Prabaker k o lu m a yapışmıştı. H e m rehbere karşı bir sem pati beslemiş h em de A n a n d ’m tarzına hayran kalm ıştım . A dam b ize yalvarmayacak, oda tu tm a m ız için bizi ikna etm eye çalışmayacaktı: G özlerini defterd en kaldırdığında bana açık ve d ü rü st b ir ifadeyle baktı.

A n a n d ’dan hoşlanm aya başlam ıştım .

“ G üzel odayı görm ek isterim ,” dedim .

P rabaker “T am am !” diyerek güldü.

K anadalı’Iar gülüm seyerek iç çekti. “Pekala, bir bakalım !”

SH A N T A R A M ■ 15

A n and karşılık olarak gülüm sedi ve arkasındaki kancalardan birine asılı bir anahtarı alarak “ K o rid o ru n sonundaki o d a ,” dedi. A nahtarı ve ü z e li ııde oda num arası yazan ağır anahtarlığı tezgaha, bana d o ğ ru fırlattı.

“Sağdaki son oda d o s tu m ,” dedi.

O d a genişti ve içerideki üç tek kişilik yatağın üstü n d e örtüler vardı. Pen-ı e relerden biri denize, diğerleri kalabalık sokağa bakıyordu. D uvarlann her biri yeşilin ayrı bir tonuyla boyanmıştı. Tavan çadaklarla doluydu. Duvarların köşesinden öbek öbek boya kalkmıştı. B eton zemin gizemli yumrularla

\ r düzensiz dalgalanmalarla yola bakan pencerelere doğru eğimliydi. M obilyalar, üç adet küçük kontrplak masa ve eskimiş ahşap bir makyaj masasından ibaretti. O d an ın eski misafirleri arkalarında izler bırakmışü. Bir Bailey’s şişesinin ağzına yerleştirilmiş erimiş bir m um ve duvarlardan birine yapıştırılmış

Napoli’deki bir sokak m anzarasını gösteren takvim sayfası, tavanda asılı p e rvaneden sarkan sönm üş iki balo n ... Tıpkı hapishanelerdeki gibi, insanları duvarlara isimlerini ve istedikleri n o tlan yazmaya iten bir odaydı burası.

“ O dayı tu tu y o ru m ,” dedim .

Prabaker aceleyle hole d o ğ ru koşarak “E vet!” diye bağırdı.

O to b ü s te n arkadaşlarım birbirlerine bakıp güldü.

“ Bu adam la tartışam am , aklını kaçırm ış.”

Kısa olanı “ K atılıyorum ,” dedi ve yataklardan birine o tu rm adan önce rj'.ilip çarşafı kokladı.

Prabaker d ö n d ü ğ ü n d e kalın otel defterini taşıyan A nand da yanındaydı Anand pasaportlarım ızı k o n tro l ederk en biz de deftere kendim izle il-P.ılı bilgileri yazdık. Bir haftalık otel ücretini peşin öd ed im . A nand d iğ erim 11e pasaportlarını geri verdi ama benim kini yanağına vurarak biraz zait 1.1 n geçirdi.

“ Yeni Z elanda mı?” diye m ırıldandı.

Bir şeyler g ö rü p şüphelendiğini d ü şü n erek “Yani?” d edim . A vustralya'nın en çok aranan adam ıydım , silahlı soygunlardan dolayı yirmi yıllık hapis cezası çekeceğim h apishaneden kaçm ıştım ve İn te rp o l’ü n kaçaklar I im (.'sindeydim. N e istiyordu? N e biliyordu?

“ H m . T am am . Yeni Zelanda, İçecek bir şeyler, bir sürü bira, birkaç şi-

'.c viski, telekızlar ve iyi p artiler istiyorsundur. E ğ er bir şey satın alm ak istersen bana söyle tam am mı?”

Anand pasapo rtu elim e tu tu ş tu rd u ve Prab ak er’e k ö tü k ö tü bakarak

■ ■ilayı terketti. R eh b er ko rk u d an sindiği halde m utluym uş gibi g ü lü m seyerek kapım n ö n ü n d e n çekildi.

16 ■ G regory David R oberts

A nand gittiğinde “Harika bir adam. H arika bir m ü d ü r,” dedi Prabaker.

“Buraya çok Yeni Zelandalı gelir mi Prabaker?”

“Ç ok gelm ez Bay Lindsay. Ama çok iyi insanlardır. Geceleri güler, sigara, içki içer, kadınlarla yatar, sonra daha çok güler ve daha çok içerler.”

“H ı hı. N e re d e n haşhaş bulabilirim biliyor m u su n Prabaker?”

“H iç p rob lem değil! Size bir kilo da, o n kilo da bulabilirim . H a tta bir d ep o d o lusu bile b u lu ru m .”

“Bir depo dolusu haşhaş istemiyorum. Sadece içeceğim kadar istiyorum .”

“Şansınıza cebim de bir tola, yani o n gram haşhaş var. En iyi A fgan m a lı. Satın alm ak ister m isiniz?”

“N e kadar?”

Prabaker u m u tla “ İki yüz ru p i,” diye tek lif verdi.

Verdiği fiyatın norm alin iki katı old uğunu tahm in ediyordum am a iki yüz rupi yaklaşık olarak on İlci Am erikan Doları yapıyordu ve bu da Avustralya’daki haşhaş fiyaünın onda biriydi. Prabaker’e biraz tü tü n ve sigara kağıdı fırlattım. “ Pekala, bir tane sar da deneyelim. E ğer hoşum a giderse alırım.”

İki od a arkadaşım , birbirine paralel d u ran yataklarına uzanm ışlardı.

Prabaker cebinden haşhaş parçasını çıkarırken aralarında bakıştılar ve alm-larını b u ru ştu ru p dudaklarım b üzerek aym ifadeyi takındılar. Ufak tefek reh b er to zla kaplı tuvalet masasının ü zerin e eğilip sigarayı sarmaya başladığında hayretler içinde ve korkarak on a bakm aya koyuldular.

“ D o stu m , b u n u n iyi bir fikir o ld u ğ u n a em in misin?”

“ Evet, bize tu zak kuru y or falan olabilirler!”

“Sanırım Prabaker’e güveneceğim . Basılacağımızı d ü şü n m ü y o ru m ,”

diye cevapladım ve u z u n pencerelerin altındaki yatağım a, yanım da taşıdı

ğım battaniyem i serdim . P encerenin kenarında bir çıkıntı vardı. Yeni Z e lan d a ’da bana bir ço cuğ u n verdiği siyah bir taş, bir arkadaşın bu ld u ğ u d eniz kab u ğ u ve başka bir arkadaşın şahin pen çelerin d en yaptığı kolye gibi hatırası olan eşyalarımı ve uğurlarım ı oraya koydum . Bir evim ya da ülkem y oktu. Ç antalarım arkadaşlarım ın paralarını birleştirerek aldıkları bir ilkyardım çantası, bir sürü resim, şiir, den iz k ab u ğ u ve tüyle doluydu. Ü z e rim deki giysiler ve ayağımdaki b otlar bile arkadaşlarım ın hediyesiydi. S ü rg ü n hayatım da h e r eşyanın benim için ayrı bir anlam ı vardı. Evim artık p encere kenarlarıydı. U ğ urlarım ise ülkem di.

“Beyler, eğer kendinizi güvende hissetm iyorsanız bir yürüyüş yapın ya da dışarıda bekleyin. Ben biraz içtikten sonra sizi çağırırım. Arkadaşlarım a, eğ er H in d ista n ’a gidersem ilk yapacağım şeyin haşhaş içip onları dü-

SH A N T A R A M ■ 17

şıiıımek olacağına dair söz verm iştim ve sö zü m ü tu tm ak istiyorum . H em otelin m ü d ü rü de b u n u so ru n edecek birine benzem iyor. Prabaker, bu ra da cigaralık içm enin bir sakıncası var m ı?”

Prabaker bir an için başını kaldırıp m u tlu m u tlu sırıtarak içimizi rah atlattı. “ O t içm ek, alkol alm ak, dans etm ek, m üzik dinlem ek, seks yapm ak... H içbiri so ru n değil. Burada kavga dışında h er şeye izin var. H in distan K onukevi’nd e kavganın yeri y o k tu r.”

“ G ö rd ü n ü z mü? S o ru n yok.”

Prabaker düşünceli bir şekilde “Ve ö lm e n in ,” diye ekledi. “İnsanların burada ölmesi Bay A n a n d ’m h o şu n a g itm e z.”

“ N e dedin? Ö lm ekle ilgili ne dedi şim di bu?”

“ Bu adam ciddi mi? B urada kim ölm üş ki? T anrım !”

Prabaker, Kanadalılar’ın kaygılanmaları üzerine onlara özenle sarılmış ci-i’aralığı uzatarak “Sorun yok,” diye onları yatıştırmaya çalıştı. U zun boylu

.ulam sigarayı aldı ve içine çekti. “H indistan K onukevi’nde çok fazla insan ölm ez, ölenlerin çoğu da iskelet gibi suratları olan uyuşturucu bağımlılarıdır. Sizin koca, şişman vücutlarınıza bakarsak böyle bir so rununuz yok.”

Prabaker, jo in t’i bana getirirken gülüm sem esi insanın yelkenleri suya indirmesini sağlayacak kadar etkileyiciydi. Sigarayı ona geri uzattığ ım d a biiyük bir zevkle içine çekip bir kez daha K anadalılar’a uzattı.

“ İyi mal değil m i?”

U z u n boylu adam “ G erçekten de g ü z e l,” dedi. Gülüm sem esi içten ve cöm ertti. O zam an d an bu yana g eçen seneler boyunca böyle bir g ü lü m seme g ö rd ü ğ ü m d e b u n u Kanada ve K anadalılar’la bağdaştırırım .

“ Satın alacağım ,” dedim . Prabaker haşhaşı bana u z a ttı, ben de on gram lık malı iki parçaya ayırarak yansını od a arkadaşlarım a fırlatüm .

“Alın. Yarın P o o n o ’ya yapacağınız tre n yolcu lu ğu n d a size eşlik e d e r.”

U z u n boylu Kanadalı elindekini arkadaşına gösterirken “T eşekkürler d o stu m ,” dedi. “Sen delisin ama iyi birisin.”

Ç antam dan bir şişe viski çıkardım ve kapağını açtım. Bu da yapmam gereken ritüellerden biriydi. Yeni Z elanda’daki kız arkadaşlanm dan birine sahte pasaportum la H in d istan ’a kaçmayı başarırsam viski içip o n u düşüneceğime dair söz verm iştim. Haşhaş kullanm ak ve viski içmek benim için ön e m liydi. H apisten kaçtığım da, tıpkı ailemi kaybettiğim gibi b ü tü n arkadaşlarımı da kaybettiğim e em indim . O n lan bir daha görmeyeceğim i d ü şünüyordum . Geri d ö n m e u m u d u olm adan dünyada bir başınaydım ve b ü tü n hayatım anıların, hatıralann ve böyle sevgi gösterilerinin üzerine kuruluydu.

18 ■ Gregory. D avid R oberts

Tam viskiden bir yudum alıyordum ki içim den bir ses önce Prab ak er’e ö n erm em i söyledi.

Prabaker gözleri sevinçten kocam an açılmış bir şekilde “ Ç ok teşekkürler Bay L indsay,” dedi. Kafasını geriye attı ve şişeye dudaklarını sü rm ed en ağzım viskiyle d o ld u rd u . “ Bu en iyisi, bir nu m ara Jo h n n ie VValker.”

“ İstersen biraz daha içebilirsin.”

“ Bir yu d u m daha alayım, ço k teşekkür.” Prabaker sesli sesli y u tk u n a rak biraz d ah a içti. D udaklarını yalayarak biraz d u rd u k ta n so n ra üçü n cü defa şişeyi kafasına dikti. “ Ü z g ü n ü m , çok ü zg ü n ü m . Bu güzel viski beni kaba birine d ö n ü ş tü rd ü .”

“ E ğer viski o kadar h o şu na gittiyse şişe sende kalabilir. Bende b ir şişe dah a var. O nları uçakta vergisiz alm ıştım .”

Prabaker “A h , teşekkür ed e rim ,” dedi ama y üzü ıstırap çeker gibi bir hal almıştı.

“S o ra n ne? İstem iyor m usun?”

“Evet, istiyorum Bay Lindsay, çok istiyorum ama viskinin sizin değil de k endim in o ld u ğ u n u bilseydim bu kadar içm ezd im .”

G enç Kanadalı’lar güldü.

“Bak ne diyeceğim Prabaker. Sana açılmam ış şişeyi »vereceğim, b u n u da hepim iz paylaşacağız. Nasıl? J o in t için iki yü z rupini de al bakalım .”

Prab ak er’in y ü zü n d e pırıl pırıl bir gü lücük belirdi. E lindeki şişeyi açılm am ış olanıyla değiştirdi ve elleriyle sıkı sıkı tu ttu .

“A m a Bay Lindsay siz yanlış anlam ışsınız. Ben elim deki en iyisinden mal yü z ru p i d ed im , iki yüz d eğ il.”

“ H ım m .”

Prabaker “Tabii, sadece yüz rupi,” diyerek bir banknotu bana geri verdi.

“ Pekala, uçakta bir şeyler yem ed iğ im d en oldukça açım. Beni iyi, tem iz b ir restorana gö tü reb ilir m isin?”

“ E lbette, Bay Lindsay! O kadar m ükem m el yiyecekleri o lan m ü k em m el restoranlar biliyorum ki tıka basa y em ek ten kendinizi alıkoyamazsın ız .”

Ayağa kalkıp pasap o rtu m u ve param ı alırken “ Beni ikna e ttin ,” dedim .

“Siz geliyor m u su n uz?”

“Ne? Dışarıya mı? Şaka yapıyor olm alısın!”

“T am am , belki sonra, epey sonra geliriz. A m a eşyalarına gö z kulak o lu r ve senin geri d ö n m en i b ekleriz.”

“ Peki, keyfinize bakın, ben birkaç saat sonra g elirim .”

SH A N T A R A M ■ 19

Prabaker eğilip selam verdi ve kibarca od adan çıkü. Ben de o nu takip ediyordum . T am kapıyı arkam dan kapayacaktım ki uz u n olan genç adam konuştu.

“D inle... Sokakta dikkadi ol tam am mı? Yani buralarının nasıl o ld u ğ u nu bilm iyorsun. Burası köylere benzem ez, şehirdeki H in d iler biraz... Sen sadece dikkatli ol y e te r.”

Resepsiyonda A nand bana detaylı bir m akbuz vererek pasap o rtu m u , seyahat çeklerimi ve nakit param ı kasasına koydu. G enç Kanadalı’nın söyledikleri d en izin ü stü n d e d ö n ü p d u ran m artılar gibi kafam da dolaşırken sokağa adım atü m .

Prabaker bizi o tele g ö tü rü rk e n Gateway o f Iııd ia’d an (H in d istan ’ın Kapısı), körfezin kavisini takip ed en geniş, üç şeridi ve kısm en boş bir so kaktan geçirm işti. Şimdi binanın ö n ü n d ek i sokak, insanlar ve araçlarla d o lup taşıyordu. Seslerin, araba kornalarının g ü rü ltü sü çatıya vuran yağm ur damlaları gibiydi.

Ö k ü z arabaları ve el arabaları olan adam lar sıkışık trafikte karpuz, çu-v.ıl çuval pirinç, giysi, sigara, b u z d ağıtm ak için kendilerine yol açıyordu, l’.mı h e r yerdeydi ve ticaretin tem elini karaborsa olu ştu ru y o rd u . Kalın t o marlar halindeki paralar açık açık sayılıyor ve el değiştiriyordu. E trafta d ilenciler, akrobatlar, hokkabazlar, yılan oynatanlar, m üzisyenler, astro log lar, falcılar, pezevenkler vardı. Sokak pislik içindeydi. Uyarm aksızm pen-ı erclerden aşağı çöp dök ü lü y o rd u ve kaldırım kenarlarında birikmiş çö p lerin üzerindeki şişko, arsız sıçanlar k en dilerine ziyafet çekiyordu.

G özü m e en çok çarpan ise engelli ve hastalıklı dilencilerdi. R estoran ların ve dükkanların kapısının ö n ü n d e d uran ya da insanların yanm a p r o fesyonelce yaklaşarak sızlanan dilencilerde h er çeşit hastalığı ve sakatlığı p,(irebilirdiniz. Tıpkı o to b ü sü n p enceresinden gecekonduları ilk kez far-ketınem gibi acı çeken sokağın g ö rü n tü sü de sağlıklı y ü zü m ü u tançtan kızarttı. Fakat P rabaker beni bu cü m b ü şü n içinde dolaştırırken ortaya k o nan bu acınası perform ansı hafifleten başka g ö rü n tü ler de dikkadm i çekli. Bir g rup dilenci bir kapı ön ü n e o tu rm u ş k ağıt oynuyordu, kö r b ir adam ve arkadaşları balık ve pilavdan oluşan yem eklerinin tadını çıkarıyor ve kahkahalara boğ u lm u ş çocuklar bacakları olm ayan bir adam ın küçük arabasına binm ek için sıra bekliyordu.

Y ürürken Prabaker kaçam ak bakışlarla y ü zü m ü inceliyordu.

“ B om bay’ım ızı nasıl b u ldu n u z?”

“ Buraya b ayıldım ,” dedim . Bu d o ğ ru y d u . Bana göre şehir çok g ü zeldi. İngilizler’d e n kalm a ro m an tik binalar, ayna cepheli m o d ern iş k u lele

2 0 ■ G regory David Roberts

riyle yan yana du ru y o rd u . İhm al edilm iş apartm anlar sebze ve ipek satılan yerlere çevrilmişti. Yanından geçtiğim h er dükkandan ve taksiden m üzik sesi yükseliyordu. Renkler gö z alıcıydı ve kokular insanın başını d ö n d ü re cek denli lezizdi. Bu kalabalık sokakta, daha önce hiçbir yerde g ö rm e d i

ğim kadar çok insanın gözlerinin içi gülüyordu.

H e r şeyden ö te Bom bay insanı coşturacak kadar ö zg ü rd ü . N ereye b akarsam bakayım serbest, baskı altına girm eyen bir ru h u n izi vardı ve b u n u tü m kalbim le kabul ediyordum . G ecekonduları ve dilencileri ilk defa g ö rd ü ğ ü m d e hissettiğim u tan ç, bu kadın ve adam lan n ö z g ü r o ld u ğ u n u anlam am la dinm işti. Kimse dilencileri sokaktan kovm uyordu. Kimse g ecek o n d u halkını y erinden etm iyordu. H ay a d a n ne kadar çileli olursa o lsun, b u hayatı zen g in ve güçlü insanlarla aynı sokaklarda, aynı bahçelerde ya

şam akta serbesttiler. Ö zg ürlerdi. Şehir ö z g ü rd ü ve ben bun a bayılmıştım.

Yine de b u ihtiyaçlar ve hırslar karnavalı ile böylesine içten yakarışlar sinirimi biraz b o zm u ştu . D u y d u ğ u m hiçb ir dili bilm iyor, o dillerin k o n u

şuld u ğ u ülkelerin k ü ltü rü n ü hiç tanım ıyordum . Sanki elim de senaryo o lm adan karışık, abartılı bir d ram da rol alıyordum . Sokak ne denli sarsıcı ve garip g ö zü kürse gö zü k sü n gülü m sed im , çünkü gülüm sem ek kolaydı. Bir kaçaktım. A ranan, kafasına ödül k o nm uş biriydim . Yine de beni arayanlardan hala bir adım ö n deydim . Ö z g ü rd ü m . Kaçak yaşarken geçirdiğiniz her g ü n ü , hayatınızın tam am ını yaşarmış gibi yaşıyorsunuz. Ö z g ü r o ld u ğ u n u z h er dakika m u tiu sonla b iten bir kısa hikaye gibi.

Prabaker’in arkadaşlığından da m em n u n d u m . Sokakta iyi tan ın an biri o ld u ğ u n u ve bir sürü farklı insan tarafından büyük bir sıcaklıkla karşılandığını farkettim .

“Aç olm alısınız Bay L indsay,” dedi Prabaker bana bakarak. “Söylem em d e sakınca yoksa siz m utlu bir adam sınız. M u tlu adam ların da iştahı yerin d ed ir.”

“Yeteri kadar açım , evet. N ereye gidiyoruz peki? E ğer restorana g itm enin bu kadar u z u n süreceğini bilseydim yanım da atışürm alık bir şeyler g e tirird im .”

Prabaker neşe içinde “ Biraz dah a var ama çok da uzak değ il,” diye cevapladı.

“T a m a m ...”

“ Evet! Sizi en iyi restorana, M ah arashtra yem eklerini en iyi yapan yere g ö türeceğ im . Ç o k h o şu n u z a gidecek. Benim gibi Bom baylı reh b erlerin hepsi yem eğini o rada yer. Burası o kadar iyi bir yer ki polise her zam an ö d ed iğ im iz bahşişin yalnızca yarısını ö d e riz .”

SH A N T A R A M ■ 21

“ H ım ...”

“ Evet! İlk iş olarak size ve bana birer tane H in d istan sigarası almama ı/.in verin ama. Şurada d u ralım .”

Prabaker üzerindeki karto n k u tu d a bir d ü zin e kadar sigara paketinin old u ğ u küçük bir sokak tezg ah ın ın ö n ü n d e beni d u rd u rd u . T ezgahın tı/.erinde du ran tepside g üm üş tabak çanak vardı ve onların içinde de k ü

çük parçalara ayrılmış hindistancevizi, baharatlar ve ne o ld u ğ u n u çıkaram adığım m acun şeklinde bir şeyler bu lu n uy o rd u . T ezg ah ın yanındaki su dolu kovada oval yapraklar d u ru y o rd u . Sigara satıcısı yapraklan birer birer

,ıiıp kuruluyor, üzerlerine çeşidi m acunlar sürüyor, içlerini hindistancevizi ve baharatlarla d o ld u ru p sarıyordu. A dam hünerli elleriyle sigaraları yapar yapm az tezg ah ın etrafında top lan an kalabalık onları satın alıyordu.

Prabaker bir an önce sipariş verebilm ek için adam ın yakınında d u ru yordu. M üşterilerin yarattığı kalabalık arasından o nu izlem ek için b o y n u mu uzatırken daha iyi görebilm ek için kaldırım ın u cuna d o ğ ra gittim . Y ola indiğim anda bir bağrış duydum .

“ D ikkat e t!”

Bir çift el k o lu m u dirsekten tu tu p beni tekrar kaldırım a çeker çekm ez, iki katlı bir o to b ü s hızla ö n ü m ü zd e n geçti. E ğ er o eller bana engel olm asaydı o to b ü s beni ezip geçerdi. H ayatım ı ku rtaran kişiyi görm ek için ba

şımı o yana çevirdim . Karşım da hayatım da g ö rd ü ğ ü m en güzel kadın du-ı ıı yordu. Açık renk tenli, o m u z hizasında siyah saçları olan, ince yapılı bi-nydi. U z u n boylu değildi am a geniş o m u zlan ve iki ayağı açık bir şekilde du ruşu, ona sağlam b ir fiziksel g ö rü n ü m veriyordu. Ü stü n d e bileklerden sıkıca bağlanm ış ipek bir pan to lo n vardı. Siyah, az to p u k lu ayakkabılar ve pam uklu, bol b ir göm lek giymişti. U z u n , ipek bir şalı arkaya d o ğ ru atarak b oynuna dolam ıştı. B ü tü n giysileri yeşil ton lanndaydı.

O n u ilk g ö rd ü ğ ü m an dan itibaren b ir erkeğin o n d a sevmesi ve k o rk ması gereken h e r şey apaçık ortadaydı. Y üzündeki alaycı gülüm sem e d o ld un dudaklarını iyice belirginleştiriyordu. G ü lü şü n den g u ru r, güzel b u rn u n d an güven o k u n uy o rd u . N edenini bilm esem de birçok insanın bu g u ruru kendini beğenm işlikle, güveni d e vurdum duym azlıkla karışüracağını

.miadım. Ben böyle bir hataya düşm edim . G özlerim o n u n parıldayan bir lagün gibi sabit, d o sd o ğ ru bakışlarının içinde kayboldu, bir dalıp bir çık-iı. Gözleri büyük ve yemyeşildi. Sanki u n u tu lm a z bir rüyadaki ağaçların u-ngindeydiler. M ü kem m el bir deniz b u renkte o lurdu.

Elleri hala k o lu m u n üzerin d e, dirseğim e yakın bir yerdeydi. Bir sevgili ı ic aynen böyle dokunm alıydı işte, tanıdık ama Asıltıyla verilen bir söz gibi

22 ■ G regory David R oberts

heyecanlandırıcı. Elini alıp göğsüm e, kalbim e yalan bir yere gö tü rm em ek için kendim i zo r tu ttu m . Belki de b u n u yapmalıydım. Şimdi, eğer b u d ü

ş ü n d ü ğ ü m ü yapsaydım o n u güldüreceğim i biliyorum , belki de b u n d an d o layı ben d en hoşlanacaktı am a o zam anlar birbirim ize yabancıydık. Beş

u z u n saniye kadar öylece du ru p birbirim ize baktık. Belki de o anda etrafım ızda olası başka bir dünya, başka b ir hayat d ö n d ü d u rd u . İlk o konuştu.

“ U c u z a d attın . Şanslısın.”

“ E vet,” diyerek gülüm sedim . “ Ö yleyim .”

Elini yavaşça k o lum d an çekti. Basit, doğal bir hareketti am a o an k e n dim i derin ve güzel b ir u y k udan zorla uyandırılıyorm uş gibi hissettim .

O n a d o ğ ru eğilip önce soluna, sonra sağma baktım .

“N e oldu?” diye sordu.

“Kanatlanna baktım . Sen benim koruyucu m eleğim sin, öyle değil mi?”

Yanaklarındaki gam zeleri açığa çıkaran çarpık bir gülüm sem eyle karşılık verdi. “ K orkarım değilim . Bir m elek olam ayacak kadar çok k ö tü lü k var içim d e.”

Sırıttım . “ N e kadar k ö tü lü k te n bahsediyoruz?” dedim .

Tezg ah ın u zağında, bir köşede bir g rup insan du ru y o rd u . A ralarından yirmi yaşlarının o rta lan n d a , atletik yapılı, yakışıklı bir adam yola inip ona seslendi. “ Karla! H ad i tatlım !”

Karla on a d ö n ü p elini salladıktan sonra elimi sıkıca am a duy g u su z bir şekilde sıktı. G ü lü şü n ü n ne anlam a geldiği de belirsizdi. B enden h o şlan mış da olabilirdi, veda ettiğin e seviniyor da olabilirdi.

Elini elim den çekerken “S o ru m u cevaplam adın,” dedim .

Alaycı, hafif bir gülüm sem eyle “İçim de ne kadar k ö tü lü k o ld u ğ u n u m u?” dedi. “ Bu çok kişisel bir soru. D ü şü n ü yo ru m da, b u bana sorulan en kişisel soru olmalı. H ey , baksana, eğer L eo p o ld ’a uğrarsan belki so ru n u n cevabını ö ğren irsin .”

Arkadaşları küçük tezg ah ta bizim tarafım ıza yaklaşmıştı, Karla da o n lara katılm ak için yanım dan ayrıldı. G ruptakilerin hepsi gençti ve H in tliy di. Ü zerlerin d e o rta sınıf Batılıların giydiği tarzda, m odaya u y g u n , tem iz kıyafetler vardı. A ralarında gülüşüyor, birbirlerini u z u n zam andır tanıyor gibi görü n ü y o rlard ı ama içlerinden hiçbiri Karla’ya do k u n m u y o rd u . Karla, sanki çekici ama do k un u lm az bir ışık yayıyordu etrafına. Sigara sancısının yapraklarla ve m acunlarla ortaya çıkardığı işle ilgileniyorm uş gibi y aparak onlara yaklaştım . Karla’n m sesini d u y uyor am a k o n u ştu ğ u dili anlam ıyordum . K onuşurkenki ses to n u o kadar derin ve etkileyiciydi ki tü y le

SH A N T A R A M ■ 23

rim diken diken o ldu. Sanırım b u da bana bir uyarıydı. Afgan çöpçatanlar Ses aşkın yarısıdır, derler. Fakat o zam an ben bu n d a n bihaberdim ve çö p

çatanların bile kaçınacağı bir işe, kalbim tere d d ü tsü z adadı.

Prabaker “ Bakın Bay Lindsay, ikim iz için sadece iki sigara aldım ,” d e di ve sigaralardan birini sallayarak bana uzattı. “ Burası H in d istan , fakir in sanların ülkesi. Burada bir paket sigara almaya hiç gerek yok. Sadece bir sigara almalısın. K ibrit almaya da gerek yok.”

Prabaker sigara tezg ah ının yanındaki telg raf d ireğinin üzerindeki kan caya asılı d u ran ve uzanarak için için yanm akta olan kenevir ipinden bir parça kopardı. İpin u c u n u , tu tu şu p portakal rengi olana kadar üfledi ve b u n u n la sigarasını yaktı.

“ O adam ne yapıyor? O yapraklarda çiğnedikleri ne?”

“ Buna p a tın denir. Ç iğnem esi çok zevklidir ve çok da lezzetlidir.

B om bay’daki herkes çiğner, tü k ü rü r, çiğner, tü k ü rü r. Gece g ü n d ü z , farketm ez. Bu sağlığa da çok iyi gelir. Şöyle iyice çiğneyip d o lu d o lu tü k ü rm ek. D e n em ek ister misin? Sana biraz alayım .”

Başımı salladım ve p aan ’ı m erak etm ek ten ziyade orada daha u z u n sü re kalm amı ve Karla’yı biraz daha izleyebilm em i sağlayacağı için P rab aker’in siparişi verm esini bekledim . Karla çok rahattı, neredeyse evindeymiş, sokağın gizem li havasının bir parçasıymış gibi g ö rü n ü y o rd u . Benim g ö rd ü ğ ü m ve hayrede karşıladığım h e r şey ona gayet sıradan geliyor o lmalıydı. O to b ü s ü n cam ından dışarı bakarken g ecek o n du d a g ö rd ü ğ ü m adam aklım a geldi. Karla da, tıpkı o adam gibi sakin ve halinden m em n u n du. Buraya aitti. E trafındakilerin o n a böyle sıcakkanlı ve kabullenm iş bir şekilde yaklaşmalarını kıskandım.

H e r şeyden ö te gözlerim m ükem m el güzelliğine takılmıştı. O n a tam am en yabancıydım fakat o n u izlerken güçlükle nefes alıp veriyordum . Kalbim yum ruk yapılmış bir el gibi sıkışıyordu. İçim d en bir ses Evet, evet, evet, diyordu. Eski Sanskrit efsanelerinde kaderde olan aşktan, karşılaşm ası yazılı olan ruhların buluşm asından sözedilir. Yine efsanelere g ö re, o k i

şiyi g ö rü r g ö rm ez tanır, h er hareketini, h er düşüncesini, h er anını ve g ö z lerinden o k u n an h e r duygu değişimini seversiniz. O n u kanatlarından ta nıdığım ız söylenir. Sadece bizim görebildiğim iz kanatlardır onlar. Ve ona olan aşkımız başka h er isteğim izi öldürür.

Aynı efsaneler yazgı tarafından bir araya getirilm iş bu iki ru h u n aşkının bazen çiftlerden birinde takıntı halini alabileceği uyarısında b u lun u r. D i

ğer yandan, akıl aşkın karşındır ve işte tam da bu nedenle o n u içim izde yaşatabiliriz.

2 4 ■ G regory David R oberts

Prabaker elinde p a a n ’la geri geldi ve nereye baktığım ı g ö rd ü . “Ah, o kıza bakıyorsunuz. G üzel o ld u ğ u n u m u düşünüyorsunuz? Adı Karla’d ır.”

“ O n u tanıyor m usun?”

“Tabii! Karla’yı herkes tan ır,” Prabaker öyle yüksek sesle konu şm u ştu ki Karla o n u duyacak diye ko rk tu m . “ O n u n la tanışm ak ister m isiniz?”

“Tanışm ak m ı?”

“ E ğ er isterseniz on u n la k o n uşu ru m . A rkadaşınız olsun m u istiyorsunuz?”

“N e?”

“ Karla benim arkadaşım dır, eğer isterseniz sizin de arkadaşınız o lur sanırım . Belki Karla’yla iş yapıp çok zengin olu rsun u z. Belki de o kadar iyi ve yakın arkadaş o lu rsu n u z ki birlikte seks yapıp vücutlarınızın keyfini çıkarırsınız. Em inim arkadaşça bir zevk de alırsınız.”

Prabaker ellerini o v u ştu ru y o rdu . P aan ’ın kırm ızı suyu dişlerini ve d u daklarını boyam ıştı. A rkadaşlarının yanında d u ran Karla’ya yaklaşmasın d iye o n u k o lu n d an yakalam ak z o ru n d a kaldım .

“ Dur! T anrı aşkına sesini alçalt! Prabaker, eğer o n un la k onuşm ak istersem b u n u ken dim yaparım .”

Prabaker şaşırmıştı. “Ben an lad ım ,” dedi. “Siz yabancılar b un a ö n sevişme d iyorsunuz, öyle değil m i?”

“ Hayır! Ö n sevişm enin anlam ı... Boşver anlam ını!”

“ T am am dır, ben z aten ö n sevişm eden hiç anlam am Bay Lindsay. Ben H in tli b ir erkeğim ve biz ö n sevişmelerle pek uğraşm ayız. Biz doğruca zıpla, yuvarla kısm ına geçeriz. A h, evet!”

Prabaker kollarında hayali bir kadın tu tu y o r ve kalçalarını on a yaslıyor-m uş gibi yapıyordu. B ü tü n bunları yaparken de kırm ızı boyalı ağzıyla g ü lüm süyordu.

Karla ve arkadaşları bakıyorlar mı diye kafamı o tarafa d o ğ ru çevirirken

“ Ş unu keser m isin!” diye bağırdım .

Prabaker iç çekerek ve ritm ik h areketlerini yavaşlatıp tam am en sonlan-dırarak “T am am Bay L indsay,” dedi. “A m a eğer isterseniz Bayan Karla’ya arkadaşlık teklifinizi sunabilirim .”

“ Hayır, hayır! Yani, teşekkür ederim . Ben o n a bir tek lif sunm ak istem iyorum . D em ek istediğim şu ki... Sen ban a sadece şu an so h b e t ettiği adam ın h angi dilde k o n u ştu ğ u n u söyle y eter.”

“H in tçe konu şu y o r Bay Lindsay. Bir dakika bekleyin, size ne k o n u ş tu

ğ u n u d a söyleyeyim .”

SH A N T A R A M ■ 25

Prabaker tezgahın d iğer ucuna gitti ve g ruba do ğ ru yaklaşarak ne d e diklerini duym ak için eğildi. Kimse ona dikkat etm iyordu. Prabaker de d i

ğerleriyle başım sallayıp g ü ldü ve birkaç dakika sonra geri geldi.

“ B om bay’da çok tanın an ve güç sahibi olan bir kom iserle ilgili kom ik bir öykü anlatıyor adam . K om iser bir g ü n çok zeki bir adamı hapse atmış

ama zeki adam elinde alünlar ve m ücevherler o ld u ğ u n u söyleyip kom iseri kendisini bırakması için ikna etm iş. Sadece b u n u n la da yetinm eyip bu altınların ve m ücevherlerin bir kısmını kom isere satmış. Fakat m eğerse altın ve m ücevher diye satüğı şeyler sahteym iş. H e m de çok ucu z birer k o p yaymış bunlar. En kö tü sü de bu akıllı adam , sahte olan m ücevherleri satm adan önce kom iserin evinde bir hafta kadar kalmış. Söylenene göre k o m iserin karısıyla da yatm ış. Şimdi kom iser öyle öfkeli ve çıldırmış bir haldeymiş ki, herkes o n d a n kaçıyorm uş.”

“ Bu kadını n ered en tanıyorsun? B urada mı yaşıyor?”

“Kimi Bay Lindsay? K om iserin karısını mı?”

“Tabii ki hayır! Karla’yı.”

Prabaker ilk defa kaşlarını çatarak “Biliyor m u sun u z, B om bay’da bir sürü kız var. O telin izd en sadece baş dakika uzaklıktayız. Bu beş dakika sü resince yüzlerce kız g ö rd ü n ü z. Biraz daha gittikçe, yüzlerce, yüzlerce kız ilaha g ö rec e ğ iz...”

“Yüzlerce faz d aha, harika!” P rabaker’in lafını ağzından alırken sesim d ü ş ü n d ü ğ ü m d e n daha yüksek çıktı. Etrafım a baktım . Birkaç kişi k ü ç ü m seyici bakışlarla beni süzüyordu. Sesimi biraz daha alçaltarak devam ettim .

“ Prabaker, ben yüzlerce kadın istem iyorum . B en... Sadece... Bu kızla ilgileniyorum , tam am m ı?”

“ T am am , Bay Lindsay. Size her şeyi anlatacağım. Karla, B om bay’da ünlü bir işkadm ıdır. U z u n zam andır burada. Belki beş sene olm uştur.

Ç ok uzak ta olm ayan küçük bir evi var. H erkes Karla’yı tan ır.”

“ Nereli?”

“ Sanırım A lm an. Ya d a öyle bir şey.”

“A m a Am erikalı gibi ko n u şu y o rd u .”

“ Evet, öyle gibi ama o Alm an. Şimdi ise neredeyse bir H intli. A rük yemek yem ek ister misiniz?”

“ Evet, b ir dakika belde.”

G ençlerden oluşan gru p , tezgahın yanında d u ran diğer arkadaşlarına veda etti ve kalabalığa karıştı. Karla da adeta m eydan o k ur gibi d u ran dik duruşuyla ve kafası yukarıda onlara katıldı. O n u kalabalıkta arü k g ö rü n m ez olana kadar izledim ama o bir kez bile arkasına d ö n ü p bakmadı.

2 6 ■ G regory David Roberts

Prabaker yanım a gelince tekrar yürüm eye başladık. “ L eo p o ld ’u n Yeri diye bir yer biliyor m u su n ?” diye sordum .

“Evet! L eo p o ld ’u n ban çok harika ve güzel bir yerdir. Çok iyi ve hoş in sanlar gider oraya. O rada her işi yapan her çeşit yabancı vardır. İlaç işleri, seks işleri, para işleri, karaborsa işleri, kaçakçılık işleri, pasaport işleri v e ...”

“T am am , anladım Prab ak er.”

“ Oraya mı g itm ek istiyorsunuz?”

“ Hayır, belki s o n ra .” Ben du ru n ca, Prabaker d e d u rd u . “ Baksana, a rkadaşların sana ne der? Yani Prabaker yerine sana nasıl h itap edebilirim ?”

“Alı, evet kısa adım da var. İsm im in kısaltılmış hali P ra b u .”

“ Prabu... B unu sevdim .”

“ Anlamı İşığın O ğlu dem ek. G üzel isim değil m i?”

“ Evet, güzel isim .”

“Alınmayın am a sizin ism iniz pek de güzel sayılmaz Bay Lindsay.

H intlilere gö re fazla ince bir ses g erektiriyor.”

“ D em ek sevm iyorsun?”

“ Ü z g ü n ü m ama hayır. H iç sevm iyorum . Z erre kadar d a h i...”

G ülüm sedim . “ N e yapalım ,” dedim . “Bu k o n u d a pek bir şey yapabileceğimi san m am .”

“ Bence kısaltılmış bir isim, m esela Lin, çok daha iyi o lu rd u ,” diye sö ze başladı Prabaker. “ Eğer bir itirazınız yoksa size Lin diyeceğim .”

Bu isim dc ciiğerleri gibi sadece bir isimdi. H apish an ed en kaçtığım dan bu yana kullandığım bir dü zin e kadar isim den ne daha iyi ne daha k ö tü y dü. Alışmam gereken isimlere ya da diğerlerinin bana taktığı adlara garip bir kadercilikle yaklaşıyordum . Lin . Benim aklıma gelm eyecek bir kısaltmaydı. Yine de kulağa d o ğ ru geliyordu ve sanki bir şeylerin v udu ekosu gibi b ir his uyandırıyordu. Tıpkı yirmi yıl hapis cezasına çarptırıldığı için artık kullanam adığım gizli adım gibi, bu adı da h em en benim sedim .

Prabaker’in yuvarlak y üzündeki koyu, afacan gözlerine baktım ve ba

şımı sallayıp gülüm seyerek bu adı kabul ettim . Tabii o zam an C o laba’dan K an dahar’a, Kinshasa’dan B erlin’e binlerce insanın beni bu isimle tanıyacağından h aberim yoktu. Kader bir suç ortağın a ihtiyaç duyar ve ağlarını böylesine önem siz gibi g ö rü n en detaylarla örm eye başlar. Şimdi geçmişe baktığım da kayda d eğ er gözü km ey en ve gelişigüzel b ir hayır ya da evet g erektiren bu anın, aslında yaşam ım da çok önem li bir yer kapladığını an lıyorum . Liııbaba ismi altında b ü rü n d ü ğ ü m karakter ve so y u n d u ğ u m rol, bana çok u y g u n d u ve d ah a önce o ld u ğ u m kişilere gö re d ah a gerçekçiydi.

SH A N T A R A M ■ 27

“T am am , Lin bana u y ar.”

“ Ç ok iyi! Bu adı sevdiğinize çok m em n un oldum . Benim adım H in t-çede nasıl Işığın Oğlu anlam ına geliyorsa, sizin ism iniz olan Lin’in de çok güzel ve şanslı bir anlamı var.”

“Peki, L in’in anlam ı ne?”

“Penis anlam ına geliyor!” diye cevap verirken Prabaker çok neşeliydi ve sevincini paylaşm am ı bekliyor gibi bir hali vardı.

“ H arika. İşte bu tam anlam ıyla... H arik a.”

“ Evet, harika ve çok şanslı bir isim. Aslında tam olarak bu anlam a gelm iyor am a oku n u şu penis anlam ına gelen lin g veya lin ga m gibi.”

Tekrar yürüm eye başladığım ızda, “Bir düşünsene d o stu m ,” diye itiraz ettim . “O rtalıkta dolaşıp k endim e Bay Penis mi diyeceğim? Benim le dalga mı geçiyorsun? M erhaba, ta n ıştığ ım ıza m e m n u n oldum, benim a d ım Penis. İm kanı yok. U n u t bu n u . Bence Lindsay’yi değiştirm eyelim .”

“H ayır, hayır! Lin, g erçekten d o ğ ru söylüyorum , bu g erçekten de çok güzel ve çok da uğ u rlu b ir isim! İnsanlar bu adı duyunca bayılacak. Gel de sana ispatlayayım. Bana verdiğin viskiyi arkadaşım Bay Sanjay’a bırakmak istiyorum . Kendisi şu dükkandadır. Bak ism ini ne kadar sevecek.”

Birkaç adım daha attıktan sonra k üçük b ir dükkana geldik. D ükkanın açık kapısının ü zerine elyazısıyla yazılmış tabelayı okudum .

H A STA RADYO

Elektrikli A leder T am ir M erkezi

Elektrikli aled er saüş ve tam ir so ru m lu su , Sanjay D esh pan d e P roprieter Sanjay D esh p an d e ellili yaşlarında, gri-beyaz saçları ve çalı gibi beyaz kaşları olan kalıplı bir adam dı. T a h ta bir tezgahın arkasına o tu rm u ş rad yolar, içleri açılmış kasetçalarlar ve elektronik eşya parçalarıyla çevrelenmişti. Prabaker on u n la H in tçe hızlı hızlı konuşarak so h bet etti ve viski şi

şesini tezgaha u zattı. Bay D eshpande etli parmaklarıyla şişeyi yakalayıp bakm adan tezg ah ın altına koydu. G öm leğinin ceb in d en rupiler çıkardı ve sayarak avcunun içinde Prabaker’e verdi. Prabaker gayet hızlı ve atik bir şekilde parayı alıp cebine attı. S o n u n d a konuşm asını bitirerek beni öne d o ğ ru çağırdı.

Kolum u okşayarak Bay D eslıpaııde’ye “ Bu benim çok iyi arkadaşım dır.

Yeni Z eland a’dan geliyor,” dedi.

Bay D esh p an d e h o m u rd an d ı.

“ B om bay’a b u g ü n geldi. H in d ista n K onukevi’nde kalıyor.”

28 ■ G regory David R oberts

Bay D eshpande yeniden h o m u rd an d ı. Beni belli belirsiz bir d ü şm a n lıkla süzüyordu.

Prabaker “Adı Lin, L in b ab a,” dedi.

Bay D eshpande “Adı ne?” diye tekrar sordu.

Prabaker sırıttı. “Lin. L in b ab a.”

Bay D eshpande görkem li kaşlarım kaldırarak şaşkın bir şekilde g ü lü m sedi.

“ L inbaba mı?”

“ Evet!” Prabaker oldukça neşelenm işti. “Lin. Ç o k da iyi bir ad a m d ır.”

Bay D eshpande elini uzatınca o n u n la tokalaştım . Birbirim izle kısaca selâm laştıktan sonra Prabaker kolum a yapıştı ve beni kapıdan dışarı sü rü k lem eye koyuldu.

Sokağa çıkm ak üzereydik İd Bay D eshpande “ Linbaba!” diye seslendi.

“ B om bay’a hoşgeldiniz. W alkm an’im z, kam eranız ya da satmayı d ü ş ü n d ü ğ ü n ü z başka bir elektronik eşyanız varsa bana, Sanjay D e sh p a n d e ’ye gelin. En iyi fiyatlar b e n d e d ir.”

Başımı salladım ve dükkandan çıktık. Prabaker beni sokakta birkaç adım daha sürükledikten sonra d u rd u.

“G ö rd ü n ü z m ü Bay Lin? İsm inizi ne kadar sevdiğini g ö rd ü n ü z m ü?”

Prabaker’in sevinci ve dükkandaki alışveriş karşısında şaşkına d ö nm üştüm . “Sanırım ,” diye m ırıldandım . O n u daha iyi tanımaya ve arkadaşlığına değer vermeye başladığımda, Prabaker’in b ü tü n kalbiyle gülümsemesinin insanlarda ve dünyada bir fark yarattığına inandığını görd ü m . Elbette bu d ü

şüncesinde haklıydı ama bu gerçeği anlayıp kabul etm em u z u n zaman aldı.

“Şu ism in sonundaki ‘b aba’ ne oluyor? L in ’i anladım am a L inbaba ne dem ek?”

Prabaker sırıtarak “Baba saygıyı g ö ste rir,” dedi. “ E ğ er b irinin ism inin so n u n a baba eklersek bu o na bir ö ğ retm en , din adam ı ya da çok yaşlı b iri gibi saygı gösterdiğim ize işaret e d e r.”

“A nladım am a söylem em gerekir ki bu içime çok da su serpm edi Prabu. Şu penis olayından pek em in değ ilim .”

“Am a Bay Sanjay D e shp an de’yi g örd ünüz! İsm inizi ne kadar sevdiğini görd ü n ü z! Balcın, şimdi herkese söyleyeceğim! Linbaba! Linbaba! L in baba!”

Sokakta bağırıyor, ö n ü m ü zd e n geçen yabancılara d o ğ ru sesleniyordu.

“T am am , P rabu, tam am . Bu k o n u d a sana güveniyorum . Sakinleş.”

Şimdi o n u n k o luna yapışıp sürüklem e sırası bana gelm işti. “Viskiyi içmek istediğini sanm ıştım .”

SH A N T A R A M • 29

Prabaker “Alı, evet,” diyerek iç çekti. “ G erçekten istiyordum. D üşüncelerimde onu içtim de. Fakat güzel hediyenizi Bay Sanjay’a satarak çok kötü ama bir o kadar da ucuz iki şişe H in distan malı viski alabilirim. H a tta güzel kırmızı bir göm lek, klimalı salonda sinema filmine ild bilet ve iki günlük yiyecek alacak kadar para da bana kalır. Linbaba, paan’ını neden yemiyorsun?

Tadı bozulm adan önce onu ağzına atıp çiğnemeye başlamalısın.

“ Pekala, nasıl yapacağım? Böyle mi?”

N eredeyse kibrit ku tusu b ü y üklüğündeki yaprakla sarılı parseli d iğ erlerinin yaptığı gibi dişlerim le yanağım arasına yerleştirdim . Saniyeler içinde hoş kokulu tatlar ağzım ı doldurm aya başladı. Tadı keskin ve lezzetliydi. Ballıydı ama aynı zam anda da hoş bir acılığa sahipti. Kısa b ir süre so n ra yaprak ağzım da erim eye başladı ve katı, gevrek hu rm a ve hin d istan cevizi parçacıkları açığa çıktı.

Prabaker büyük bir dikkatle h arek et halindeki çenem e bakarak “Şimdi p aan ’ın bir kısm ını tü k ü rm elisin ,” dedi. “ Bak, şöyle yapıyorsun, g ö rd ü n mü? Böyle tü k ü r.”

P rabaker bir m etre kadar ileriye düşen ve yum ruk büyüklüğünde bir leke bırakan kırm ızı sıvıyı tü k ü rd ü . U sta işi bir hareketti. D udaklarında tü k ü rd ü ğ ü sıvıdan bir dam la iz bile kalm am ışa. O n u n cesaretlendirmesiyle ben de Prabak er’i taklit etm eye çalıştım am a kırm ızı renkli sıvı ağzım dan çıkarken gö m leğim de ve ağ zım da iz bırakarak sesli bir şekilde sağ b o tu m a d ökülüverdi. Prabaker cebin d en bir m endil çıkardı ve göm leği silerken kırmızı lekeyi beceriksiz bir şeldlde iyice yaydı. “ G öm lek so ru n d eğ il,” d e di. “ B otlar da so ru n değil. O n u da bir güzel silerim. Sorm am gerek, y ü z meyi sever m isiniz?”

Paan karışım ını y utarken “Yüzmeyi m i?” diye sordum .

“A h, evet. Yüzmeyi. Sizi Chovvbatty sahiline götüreceğim . Orası çok güzel bir sahildir. O rad a p a a n ’ı çiğnem e ve tü kü rm e alıştırması yapabilirsiniz. H e m ü stü n ü z d e kıyafet olm ayacağından onları yıkatm a m asrafından da k u rtu lm u ş o lu rs u n u z .”

“ H azır şehri dolaşm a k o n u su açılmışken, sen bir rehbersin, öyle değil mi?”

“A h, evet. Bom bay reh b erlerin in en iyisiyimdir. Aynı zam anda b ü tü n H in d ista n ’ı da dolaştırabilirim .”

“ G ü n lü ğ ü n ne kadar?”

Y üzünü kaplayan kocam an, içten gülüm sem esini saklayan haylaz bir ifadeyle sırıttı.

30 ■ G regory David R oberts

“T ü m g ü n için yüz rupi alırım .”

“T a m am ...”

“Ve öğle yem eğini de turistler karşılar.”

“T ab ii.”

“Taksiyi de turistler ö d e r.”

“ E lb e tte .”

“ Bom bay o to b ü s biletlerini de. H epsini turistler ö d e r.”

“T a m am .”

“Ve çayı da. Sıcak b ir öğ led en sonrasında, kendim izi ferahlatm ak için canım ız çekerse.”

“ H ı h ı.”

“Ve serin bir gecede ihtiyacım ız olur da seksi kızlar istersek, bilirsin, hani oram ızda bir şişlik hisseder d e .. . “

“ Tam am , tam am . D inle, sana bir haftalık ü cretini ödeyeceğim . Bana B om b ay ’ı gösterm en i, şehirle ilgili bir şeyler öğretm eni istiyorum . Eğer h e r şey y olunda giderse bir h aftanın sonu n d a sana fazladan b ir ödem e yapacağım . Nasıl b u ld u n ?”

Prabak er’in gözlerinin içi g ülü yordu am a sesi şaşılacak derecede so

ğukkanlı çıktı.

“ Ç o k iyi bir karar verdiniz L in b ab a.”

“ Evet, g ö receğ iz,” diyerek gü ld ü m . “Bir de bana bazı kelim elerin H in tçesini ö ğ retm eni istiyorum , o lu r m u?”

“Tabii ki! Size her şeyi öğretirim ! H u evet, n a h in de hayır dem ek. Pa-n i su anlam ına gelir. K h a n n a da yiyecektir v e ...”

“T am am , hepsini bird en öğ ren m em e gerek yok. G ideceğim iz restoran bu mu? G üzel, açlıktan ö lü y o ru m .”

Karanlık ve hiç de çekici görü n m ey en restorana girm ek üzereyken Prabaker beni d u rd u rd u . Y üzünde cesur bir ifade vardı.

“Bu güzel yemekleri yem eden ve birlikte çalışmadan ö nce, size söylem em gereken bir şey var.”

“ Pekala.”

O kadar ü z g ü n bir hali vardı ki bir an endişelendim .

“Şey, söyleyeceğim şu ki... O te ld e size sattığım m al...”

“ Evet?”

“ Şey, o ticari fiyattı. Geçek fiyatı, yani arkadaş fiyatı, yüz gram Afgan malı için elli ru p id ir.” Prabaker kollarını havaya kaldırdı ve daha sonra eliyle kalçasına v u rdu. “Sizden elli rupi fazla aldım .”

SH A N T A R A M ■ 31

Kısık bir sesle “A n lıy o ru m ,” dedim . Bana göre bu öyle basit bir k o n uydu ki g ülm em ek için kendim i z o r tu tu y o rd u m . Fakat belli ki Prabaker için önem liydi ve o n u n böyle itirafları pek sık yapm adığını hissetmiştim.

S onradan bana, b end en hoşlanm aya o zam an karar verdiğini ve b u n u n da yaptığı ve söylediği h er şeyde samimi olmasını gerektirdiğini söylemişti. O

andan itibaren Prabaker’in en sevimli ve aym zam anda da en sinir b o z u cu özelliği, h er zam an için doğ ru y u söylemesi oldu.

“ Peki... Bu k o n u d a ne yapm ak istiyorsun?”

C iddiyeüe “ Benim ö nerim , şu iş fiyatından olan malı çabucak içm em iz olacak. D aha so nra ikim iz için yenisini alacağım. Şim diden sonra her sey arkadaş fiyatından olacak. B unda soru n yok, öyle değil mi?”

G üldüm ve o da benim le g üldü. K olum u P rabaker’im o m zu n a attım ve o n u kalabalık restorana soktum .

Prabaker neşeyle sırıtarak “ Lin, sanırım ben senin yalan arkadaşınım ,”

dedi. “ Biz şanslı adam larız, değil mi?”

“ Belki de öyleyiz,” diye yanıtladım .

Saatler sonra rah at b ir karanlığın içinde tavan pervanesinin dinm ek bilm eyen sesini dinleyerek uzanm ış yatıyordum . Pencerenin dışında, g ü n d ü z yoğunluk içinde kıvranan sokak sessizdi. G ecenin b oğ u cu sıcağı ve yıldızlarla kaplıydı.

Şehrin şaşırtıcı ve insanın kafasını karıştıran g ö rü n tü leri rüzgara kapılmış yapraklar gibi kafam ın içinde d ö n ü p d u ru y o rd u . Karanlıkta yatarken içim u m u tla ve olasılıkların heyecanıyla öyle doluydu ki gülüm sem em e engel olam ıyordum . T anıdığım hiç kim se nered e o ld u ğ u m u bilm iyordu.

Bom bay’da ise hiç ldmse benim kim o ld u ğ u m u bilm iyordu. O an, g ö lg elerin içinde k endim i neredeyse g üvende hissediyordum .

Prabaker’i ve sabah erk enden şehir tu ru yapm ak için geri d öneceğine dair bana verdiği sözü d ü şü n d ü m . Gelecek mi, diye d ü şü n d ü m . T a da onu g ü n ipinde başka bir turistle şehirde gezerken m i göreceğim? Yalnız insanları ıı vurdum duym azlığıyla, eğer sö z ü n ü n eri biriyse sabah geleceğini aklım dan geçirdim . O n d a n hoşlanm aya başlam ıştım .

Karla’yı tekrar tekrar d ü şü n d ü m ve o n u n sakin, ciddi yü zü n ü n sık sık d üşüncelerim i bölm esine şaşırdım . Eğer Leopold’a, uğrarsan belki sorunun cevabını öğrenirsin. Bana söylediği son söz bu olm uştu fakat b u n u n bir davet m i, bir m eydan o kum a mı, yoksa bir uyarı mı o ld u ğ u n u bilm iyord um . H e r ne olursa olsun b u n u gö ze almaya niyetliydim. Oraya gidip Karla’yı bulacaktım . Am a daha vakit vardı. Ö nce Karla’nın çok iyi bildiği

32 ■ G regory David R oberts

bu şehri biraz daha tanım aya çalışacaktım. Şehirde bir ha fta geçireceğim, diye dü şü n d ü m .

Yalnızlığımın içinde, aidimin bir köşesinde ise h er zam an ailem ve arkadaşlarım vardı. Ulaşılmaz. Sonsuz. H e r gece ö z g ü rlü ğ ü m ü n bana n elere mal o ld u ğ u n u , kaybettiğim şeyleri hatırlam adan ed em iyordum . H e r gece sevdiğim ve bir daha görem eyeceğim e em in o ld u ğ u m insanlara şu andaki ö zg ü rlü ğ ü m nedeniyle çektirdiklerim in utancıyla içim sızlıyordu.

U z u n boylu Kanadalı odanın bir köşesinden “ O n u zorlayabilirdik,”

dedi. Sessizliğin içinde sesi kulağa m etal bir çatıya atılan taş gibi geliyordu. “O telin m ü d ü rü n ü n istediği parayı düşürebilirdik. Bize g ü n lü ğ ü n e altı dolara mal oluyor. O n u d ö rt dolara ikna edebilirdik. Ç ok büyük bir p a ra değil ama burada işler böyle yürür. Bu adamlarla h er kon u d a pazarlık etm elisin. Biz yarın D elhi için yola çıkacağız am a sen b u rad a kalacaksın.

B u g ün sen dışarıdayken arkadaşım la biraz kon u ştu k, senin için endişeleniyoruz. O nlarla pazarlık etm elisin do stu m . E ğ er b u n u ö ğ ren m ez ve b ö y le düşünm eye alışmazsan seni m ahvederler. Şehirdeki H in tliler gerçekten parag ö zd ü r. Beni yanlış anlam a, burası harika bir ülke ve biz de bu n e d e n le buraya tekrar geldik. Yine de bizd en farklılar. O nları pazarlığa zo rlam alısın, hepsi b u .”

K anadah’m n o d an ın fiyatı k o n u su n da haklı o ld u ğ u n u biliyordum .

G ünlük bir ya da iki d o lar kazançlı çıkabilirdik. Pazarlık etm ek de ç o ğ u n lukla H in d ista n ’da iş y ü rü tm en in en akıllıca yolu d ur.

Yine de Kanadalı’nııı yanıldığı noktalar da vardı. İlerleyen senelerde o te lin m ü d ü rü A n an d ’la iyi arkadaş olduk. O n a ilk görüşte güvenm em ve p azarlık etm em em , ondaıı birkaç dolar da olsa para koparm aya çalışmamam, içgüdüyle ona saygı gösterip o n u sevebileceğimi düşünm em kendim i A nand’a sevdirmemi sağlamıştı. B unu bana daha sonra defalarca söyledi. O

da üç yabancı adamın ödeyeceği altı doların çok büy^ük bir m eblağ olm adı

ğını biliyordu. O telin sahipleri oda başına günlük dö rt dolar alıyordu. Sınırları buydu. B u n un üzerinde aldıkları bir ya da ild dolar, A n a n d ’a ve otelde çalışan üç hizm etli çocuğa gidiyordu. Turistlerin pazarlık sonucu ondaıı k o pardığı bir-iki dolar Aııand’m günlük ekmeğine mal oluyordu. Aynı zam anda da bu turistler onunla arkadaş olm a şansını kaybediyordu.

H in d ista n ve halkı için geçerli olan basit ama hayret verici bir gerçek de oraya gidip onlarla kaynaştığınızda kalbinizin sesinin sizi m antığınızın sesinden çok daha iyi yönlendirm esidir. D ü nyanın başka hiçb ir yerinde böyle bir şey yoktur.

SH A N T A R A M ■ 33

B om bay’da ilk gecem de karanlıkta yatmış sessizliği içime çekip gözle-mıi kapamışken bu gerçeği h e n ü z bilm iyordum . İçgüdülerim le hareket

■ilip şansımı zo rluyordum . D ah a o zam andan kalbim i Karla’ya ve bu şeh-c verdiğim in farkında değildim . B ü tü n bu n lard an habersiz, yüzüm deki

'.iilümseme kaybolm adan riiyasız, hafif bir uykuya daldım .

İKİNCİ BÖLÜM

I v a r l a h er zam anki saatinde L e o p o ld ’u n Yeri’n d en içeri girip arkadaşlarıyla k onuşm ak için yakınım daki m asalardan birinde du ru n ca , bir kez d ah a yeşil g ö zlerinin yakıcı parlaklığını anlatm ak için d o ğ ru kelim eleri b u lmaya çalıştım. Yaprakları, opali, tro p ik adalardaki denizin rengini d ü ş ü n dü m . A m a Karla’n ın z ü m rü t yeşili gözleri ve gözb ebeklerin in etrafındaki ışık saçan altın renkli hareler, b ü tü n bu g ö rü n tü le rd e n çok daha güzeldi.

S o n u nd a doğ ad a gözlerindeki yeşile uyan bir renk bulabilm eyi başardım ama b u n u n için L e o p o ld ’daki gecenin ü z erin d en aylar geçm esi gerekü.

İşin garip yanı ise ona b u n d a n b ah setm em em o ldu. Şimdi keşke aksini yapsaydım diyorum . Geçm iş, iki aynanın arasında du rm ad an yansıyıp d u ruyor. Parlak ayna başardığım ız işleri ve dile getirdiğim iz sözleri yansıtırken karanlık olan yapm adığım ız ya da söylem ediğim iz şeyleri tem sil ed iyor. O n u tanıdığım ilk haftalarda, h a tta o ilk gecede, sözcüklerin ağzım da n dökülm esini ve o n d a n hoşlandığım ı söylemeyi dilerdim .

Gerçekten de o n unla ilgili h e r şeyden hoşlanıyordum . İsviçreli, A m erikalı karışımı aksanırım tınısını, bir şeyden rahatsız o ld u ğ u n d a başparm a

ğı ve işaretparm ağıyla saçım geriye atışını seviyordum . S o h betlerdeki sivri dilini, hoşlandığı ya da sevdiği insanların yanından g eçerken onlara d o kunm asını, kendim i rahatsız hissedene kadar gözlerini bana dikip bakm asını, daha sonra saldırısını biraz yum uşatm asını ama asla gözlerini ü z e rim den ayırmamasını da seviyordum .

D ünyanın g ö z ü n ü n tam içine bakıyor ve ona kafa tu tu y o rd u . O n u n bu huyuna bayılıyordum , çiinkü o zam anlar dünyadan pek haz etm iyordum .

B ü tü n dünya beni öldürm ek ya da yakalamak peşindeydi. D ünya beni kaçtığım o kafese, hapishane üniform ası içinde d o ğ a ı şeyi yapm ak için para aian iyi adam lann beni duvara zincirleyip kemiklerimi kırana dek dövdük-

SH A N T A R A M » 3 5

teri o yere geri koym ak istiyordu. Bilm iyorum , belki de dünya b u n u istem ekte haklıydı. Belki d e h akettiğim buydu. Baskının bazılarında dirence yol açtığım söylerler. Ben de yaşadığım h er dakika dünyaya karşı koyuyordum .

O n u tanıdığım ilk birkaç ay içinde Karla bir defasında bana D ünyayla h m konuşup anlaşm a safhasında değiliz, demişti. D ünya beni g e ri k a za n m a ya falışıyor a m a bu bir işe yaramıyor. Sa n ırım her şeyi u n u tu p ajfedebilen biri değilim. O n u ilk gö rd ü ğ ü m anda bu n u anlamıştım zaten. Bana ne kadar benzediğini h em en farketm iştim. Neredeyse m erham etsizlik derecesindeki kararlılığını, delice cesaretini ve içindeki öfkeyle, yalnızlıkla karışık sevilme isteğini tanıyordum . B ü tü n b unlan bilm eme rağm en ona tek kelime e tm e dim. O n d a n n e kadar hoşlandığım ı söylem edim . Kaçışımdan sonraki ilk b irkaç yıl uyuşm uş haldeydim. Yaşadığım felaketler beni şoka uğratm ıştı. H a yatım sessiz ve derin bir denizin dibine d o ğ ra gidiyordu. H iç kimse ve hiçbir şey beni incitem ez ya da m utlu edem ezdi. O zam anlar hayata karşı çok serttim . Ki bu bir insan için söyleyebileceğiniz en üzücü laftır.

Karla m asam a o tu ru rk e n b ir eliyle de saçlarımla oynadı ve “ B uranın m üdavim lerinden biri o lu y orsu n ,” diye bana takıldı.

B u n u yapm asına bayılıyordum . Bu hareketi beni anladığım ve alınm ayacağımı bildiğini gösteriy o rd u . O zam anlar o tu z yaşındaydım . Ç irk in dim , bo y u m u z u n d u , o m u zla n m geniş, k ollanm ise kalındı. İnsanların sa

çımla oynam ası pek gö rü lm ü ş olay değildi.

“Sanırım haklısın.”

“Yine P rab ak er’le turladm dem ek. B u g ü n nasıl geçti?”

“ Beni m ağaraları g ö rm eye, E lephanta Adası’na g ö tü rd ü .”

“ G üzel bir yerd ir,” dedi sessizce. Karla bana bakarken başka şeyler d ü

şün ü y o r gibiydi. “ E ğ er vaktin olursa şehrin kuzeyindeki A janta ve Ellora m ağaralarını da ziyaret etm elisin. Bir keresinde A jan ta’daki m ağaralardan birinde geceyi geçirm iştim . Beni oraya p a tro n u m g ö tü rm ü ş tü .”

“P a tro n u n m u?”

“ Evet, p a tro n u m .”

“ P a tro n u n Avrupalı m ı, yoksa H in tli mi?”

“Aslında ikisi d e sayılmaz. ”

“ Bana o n d a n bah setsen e.”

Karla kaşlarını çatıp d o ğ ru ca g özlerim in içine bakarak “ N ed en ?” dedi.

Biraz daha yanım da kalması için o n u ko n u ştu rm ay a çalışıyordum . Sesinin tedbirli to n u beni şaşırttı.

“ Ö nem li bir ned en i y o k tu ,” ded im gülüm seyerek. “Sadece in san lan n burad a nasıl çalıştığını, hayatlarım nasıl s ü rd ü rd ü ğ ü n ü m erak etm iştim .”

36 ■ G regory D avid R oberts

Karla ellerine bakıp cevabım üzerine rahadam ış gibi “O nunla beş sene önce u z u n bir uçak yolculuğu esnasında tanıştım ,” dedi. “ İkim iz de uçağa Z ü rih ’te binmiştik. Ben aslında Singapur’a gidiyordum ama Bom bay’a vardığım ızda beni uçaktan inip o n u n için çalışmaya ikna etti. M ağaralara yaptığımız gezi... Ç ok özeldi. P atronum bir şekilde yetkililerden izin almayı başardı, ben de onunla birlikte gidip geceyi Buda’m n koca heykelleriyle ve binlerce yarasayla dolu büyük bir m ağarada geçirdim . G üvendeydim . Dışarıda bir güvenlik görevlisi n ö b e t tutu yo rd u . İnanılm az, harika bir deneyim di. Gerçekten de işleri yoluna koym am da o gecenin çok yararı oldu. Bazen kalbinin kırılmasını göze almalısın. N e dem ek istediğimi biliyorsundur.”

Karla’nm ne d em ek istediğinden em in değildim fakat bir yanıt bekler gibi konuşm asına ara verince sanki anlamış gibi başımı salladım.

“ Kalbin kırıldığında yeni bir şey öğrenirsin ya da daha önce hiç hissetm ediğin bir şey hissedersin,” dedi. “Sadece senin bilip hissedebileceğin bir şeydir bu. O geceden sonra H in d ista n ’dan başka hiçbir yerde öyle hissedem eyeceğim i anladım . B unu biliyordum . Nasıl bildiğim i açıklayamam ama biliyordum işte. Evim deydim ve güvendeydim . Ve hala buradayım .”

“ P atro n un ne tü r bir iş yapıyor?”

“İth a lat ve ih racat.”

Karla sessizliğe g ö m üld ü ve diğer m asalara bakm ak için başını çevirdi.

“ Evini ö zlüyor m usun?”

“Evimi m i?”

“ Evet, öteki evini yani. H iç İsviçre’yi özlem iyor m u sun?”

“ Bir balam a özlüyorum . Ben Basel’den geliyoaım . Oraya hiç gittin mi?”

“ H ay ır, aslında Avrupa’d a hiç b u lu n m a d ım .”

“M utlaka A v ru p a’ya gitm elisin, gidince de Basel’i görm elisin. Gerçekte n de tam bir A vrupa şehridir. O rtasın d an Ren N ehri geçer, Biiyük Basel ve Küçük Basel diye kenti ikiye ayırır. Şehrin iki tarafı b irbirinden g e r

çek ten farklıdır. İnsan kendini aynı zam anda İlci şehirde bird en yaşıyormuş

gibi hisseder. Bir zam anlar bu çok ho şu m a giderdi. Aym zam anda üç ü lkenin ortasında yer alır Basel. İstersen sınırdan A lm anya’ya ya da F ra n sa’ya yürüyerek geçebilirsin. Şehirden sadece bir-iki kilom etre öteye g id e rek Fransa’d a kahve ve b ato n ekmekli bir kahvaltı yapabilir, öğle yem eğini İsviçre’de, akşam yem eğini A lm anya’d a yiyebilirsin. İsviçre’den çok, Basel’i özlü y oru m diyebilirim .”

Nefes alm ak için d u rd u ve boyanm am ış, yum uşak kirpiklerinin altın dan bana bakü.

SH A N T A R A M » 37

“ Ü z g ü n ü m , sana coğrafya dersi vermeye başladım .”

“ Hayır, lütfen devam et. A nlattıkların gerçekten çok ilginç.”

Karla yum uşak bir ses tonuyla, aniden “Biliyorsun, senden hoşlanıyo-fiiııı L in,” dedi.

O

yeşil ve yakıcı gözlerini bana dikm işti. Hafifçe kızardığım ı hissettim .

İleni utan d ıran , ben on a bu nu söyleyecek gücü bulam azken o n u n kolaylıkla senden hoşlanıyorum diyebilmesiydi.

“ Öyle mi?” dedim pek de önem li bir şey değilm iş gibi yapmaya çalışa-ı.ık. D udaklarının hafif bir gülüm sem eyle inceldiğini görd ü m .

“ Evet. Sen iyi bir dinleyicisin. Bu çok tehlikeli bir şey, çünkü çok cazip. Birinin seni gerçekten dinlem esi dünyadaki en iyi ikinci şey.”

“ En iyi şey ne peki?”

“ B unu herkes bilir. D ünyadaki en iyi şey g ü ç tü r.”

G üldüm . “Ya?” dedim . “Peki seks?”

“ Biyolojik yam m saymazsak seks de güce dayanır. İşte bu y üzden hep aı e leye gelir.”

Tekrar g ü ldüm .

“Peki ya sevgi? Birçok insan g ü cü n değil, sevginin dünyadaki en iyi şey o ld u ğ u n u söylüyor.”

“Yanılıyorlar,” dedi Karla ken d in d en em in bir sesle. “Sevgi, g ücün te r sidir. İşte bu y ü zd en o n d a n bu kadar kork arız.”

D idier Levy yanım ıza gelip Karla’nm yanındaki k o ltuğa o tu ru rk en

“ Ah, Karla,” dedi, “ tatlım , senin söylediğin şu şeyler yok mu! Lin için k o ni em eller beslediğin sonucuna varacağım şim d i.”

Karla o n u azarladı. “ K onuştuklarım ızın tek kelim esini bile du y m ad ın .”

“Seni duym am a gerek yok ki. O n u n suratındaki ifadeye bakm am ye-ıcrli. Bilm ecelerinle L in ’in başım d ö n dü rü y o rsu n. Seni çok iyi tanıdığım ı unutu y o rsu n Karla. Al bakalım Lin, seni hem en iyileştirelim !”

Kırmızı ceketli garsonlardan birine bağırdı ve adamı ceketinin göğüs kısmına işlenmiş d ö rt rakamıyla çağırdı. “ Hey! C har numara,! Do batlee lnxr! Sen ne alırsın Karla? Kahve mi? Char! Ek coffee aur. Jaldı karo!”

D idier Levy sadece o tu z beş yaşındaydı ama yüzündeki p ü tü rle r ve d e rin çizgiler y ü zü n d en çok daha yaşlı ve bitkin görü n ü yo rd u . N em li iklime rağm en o her zam an bol bir keten pan to lo n , k o t kum aşından göm lek ve buruşuk, yünlü bir spor ceket giyerdi. Kıvırcık, siyah saçları hep yakasının hizasında olu rd u ve tıraşı her daim üç günlükm üş izlenim ini verirdi. Y oğun aksanlı bir İngilizce konuşur, arkadaşlarını da, yabancıları da aynı d ü şm an

38 ■ G regory David R oberts

ca dille eleştirirdi. Kabalıklarından ve insanları paylar gibi konuşm asından dolayı on a içerleyenler vardı fakat ço ğ u zam an işlerine yaradığı, h atta b azen vazgeçilm ez biri haline geldiği için herkes ona katlanıyordu. Silah, m ü cevher, eroin, her ne olursa olsun h er şeyin n ereden tem in edileceğini bilirdi. Rahatını ve güvenliğini tehlikeye düşürm ediği sürece, yeterli m iktarda para karşılığında yapmayacağı şey yoktu ve b un u n la övünürdü.

“ İnsanların dünyadaki en iyi şey hakkm daki farklı yorum larından b a h sed iyorduk,” dedi Karla. “Ama sana bu k o n u d a ne d ü şü n d ü ğ ü n ü sorm ak bile istem iy o ru m .”

D idier tem bel bir edayla “ Paranın dünyadaki en iyi şey o ld uğ u n u söyleyeceğim i d ü şü n ü y o rsu n ,” dedi. “A slında d o ğ ru düşü n ü y orsu n . H e r aklı başında ve m antıklı insan bir g ü n paranın neredeyse h e r şey anlam ına geldiğini anlar. İnsanların tarih boyu n ca yüksek idealler ve asil hedefler peşinde koşması güzel bir şey ama bizi ayakta tu tan paradır. Param ız o lm adığında kaderin çarkları arasında eziliriz. Peki ya sen n e diyorsun Lin?”

“ H e n ü z bir şey söylem em işti, artık sen de bize katıldığına göre k o n u şm ak için pek şansı da kalm adı.”

“ H ad i am a Karla, haksızlık yapm a. A nlatsana Lin. D uym ak isterim .”

“M adem ısrar ediyorsun, ben dünyadaki en iyi şey özg ü rlü k d e rim .”

D id ier “N e yapm ak için ö z g ü r olm aktan bahsediyorsun?” derken cüm lesinin sonuna d o ğru hafifçe güldü.

“ Bilem iyorum . Belki de sadece hayır diyebilm e ö z g ü rlü ğ ü n d e n b ahsediyorum . E ğ er g erçek ten o kadar ö zg ü rlü ğ e sahip o lursan daha fazlasına ihtiyaç du y m azsın .”

O

sırada bira ve kahve geldi. G arson saygısız bir tavırla içecekleri m a saya g ürültüyle bıraktı. B om b ay ’daki restoranlarda, dükkanlarda ve o te llerde g ö rd ü ğ ü n ü z m uam ele yaltaklanm aya varan b ir kibarlıktan d ü şm a n ca tavırlara varabilen bir kabalığa kadar büyük bir çeşitlilik gösteriyordu.

L e o p o ld ’u n Yeri’ndeki garsonların kabalığı bir efsaneydi. Bir keresinde Karla, “Burası bana bir pislikmişim gibi davram lm asından en çok h o şlan dığım y e r,” demişti.

D idier kadehini benim kiyle to k u ştu rm a k için havaya kaldırırken “Şerefe!” dedi. “ İçm e ö zg ü rlüğüne! S tılu t/”

D idier u zun ca bardağın yarısını içtikten sonra keyifle iç çekti ve b ardakta kalan içkisini bitirm eye koyuldu. K endine ikinci bir bardak içki d o ld u ru y o rd u İd g ru b u m u za bir kadınla bir erkek katıldı ve Karla’yla benim aram a o tu rd u la r. Kara k u m , iyi beslenm em iş gibi d u ran , düşünceli genç

SH A N T A R A M ■ 39

,ıı I.mim adı M o d e n a ’ydı. Fransız, İtalyan ve Afrikalı turistlerle karaborsa ı>ı yapan asık suratlı ve sessiz bir İspanyol. Yanındaki g ü zel, ince u z u n A l

ın.m hayat kadınının adı U lla’ydı ve bir süreliğine M o d e n a ’n ın sevgilisi o lmasına izin verm işti.

D idier, K arla’n ın ü z erin d en M o d e n a ’nın o m zu n a vurm ak için uzanır-l<cn “ M o d en a, bir sonraki içkileri ısm arlam ak için tam vaktinde geld in ,”

ılcdi. “ Ben bir viski soda alayım lü tfe n .”

Kısa boylu M o d en a, D id ier’in vuru şu n d an kaçınm ak için yana eğildi vr sert bir bakış attı ama yine de garsonu çağırıp içki siparişi verdi. Ulla, K.ırla’yla İngilizce ve A lm anca karışımı bir dilde ko n u şu y o rd u . Bilerek ya ıl.ı hiç farkında o lm ad an , so h b etlerin in en ilginç kısımlarım A lm anca an-l.ıtıp anlaşılm az kılıyordu.

“Nasıl bilebilirdim ki? O n u n bir Spinner old u ğ u n u n ered en anlayacaktı m? Total verruckt. İlk başlarda g ö zü m e gayet norm al g ö rü n m ü ştü oysa.

IU-lki de b u bir işaretti. Belki de fazlasıyla norm al g ö rü n ü y o rd u . N a ja , t /< lada o n dakika geçirdik ki er wollte a u f der K lam otten kom m en. H e m de n ı güzel elbisem in üzerine! Kıyafetlerimi k urtarm ak için o n u n la savaşmak

/.orunda kaldım . D er Sprintfîcker! Spritzen wollte er, tü m kıyafetlerim in üzerine! G ibt’s j a nicht. D aha sonra azıcık kokain için banyoya gidip geri geldiğim de ise, d a se rse in en S c h w a n z£ a n z tie fin einer m einer Schuhe hat\ Buna inanabiliyor m usun? A yakkabım ın içine! N ic h t zıt fassen.”

Karla “ D o ğru y a d o ğ ru , kaçıklar h e r zam an seni b u lu y o r U lla,” dedi.

“/ # , leider. N e diyebilirim ki? D eliler beni seviyor.”

D idier, U lla ’yı teselli edercesine “O n u dinlem e U lla,” dedi. “ G üzel g iden birçok ilişkide delilik vardır. H a tta delilik her güzel ilişkinin tem el ta

şıdır!”

“D id ie r,” dedi Ulla son derece tatlı bir şekilde gülüm seyerek. “Sana siktir git d em ed im mi ben daha?”

D idier “ H ay ır!” deyip güldü. “A m a b u n u n için seni affediyorum . Birbirim ize im a ettiklerim izi h er zam an anlam ışızdır. ”

Viski d ö rt k üçük şişede geldi. G arson kem erine zincirle bağlı bir şişe açacağıyla iki soda şişesinin kapağım açtı. Şişelerin kapaklan m asanın ü z e rine d ü şüp orad an yere yuvarlandı. D ah a sonra elindeki kirli bezle m asanın üzerini sildi. H e r yanı n em kaplattığından h epim iz geri çekilm ek z o ru nda kaldık.

Restoranın farklı köşelerinden yanım ıza biri D id ier’le, diğeri ise M o-d en a’yla konuşm aya iki adam geldi. U lla b u fırsatı ban a yaklaşm ak için

40 ■ G regory David R oberts

kullandı. M asanın altından elime bir şey tu tu ş tu rd u . Bir to m ar paraya benziyordu. Dikkati oraya çekm em em için bana yalvaran gözlerle baktı.

Ulla benim le k o nuşurken ben de parayı h em en cebim e a tam .

“ Burada ne kadar kalacağına karar verdin m i?”

“ Bilm iyorum . Aslında bir acelem y o k .”

Ulla “ Bir yerlerde seni bekleyen biri ya da d ö n m en gereken bir yer yok m u?” derken gülü m sü y ord u ama tu tk u su z b ir cilvesi vardı. İnsanları baştan çıkarmak o n u n için bir alışkanlıktı. M üşterilerine, arkadaşlarına, garsonlara, sevgilisi M o d e n a ’ya, h atta açık açık hoşlanm adığım belirttiği Didier’e bile böyle g ü lü m süyordu. İlerleyen aylar ve yıllarda, herkesle flört ettiği için U lla’yı bazen çok acımasızca deştird iklerin e şahit old u m . O n larla aynı fikirde değilim . O n u daha yakından tanıdıkça, bildiği tek şefkat gösterisi bu o ld u ğ u için tü m dünyayla flö rt ettiğini anladım . Bu, o n u n iyi olm a yoluydu. Böylece insanların, tabii özellikle de erkeklerin ona karşı iyi davranm asını sağlıyordu. D ü nyada yeterince iyilik olm adığına inanıyordu.

B unu bana defalarca, tam da bu kelim elerle söylem işti. Bu öyle çok derin b ir düşünce ya da his sayılmazdı belki ama neticede d o ğ ru y d u. Ulla da böyle davranarak kimseye zarar v erm iyordu. H e m kim e ne ki, U lla güzel b ir kadındı ve gülüşü de çok hoştu.

“ H ay ır,” diye U lla’ya yalan söyledim. “Beni bekleyen biri ya da d ö n m em gereken bir yer yok.”

“ Peki, senin hiç, wie soll ich dasscıgen, bir p ro g ram ın , planın yok m u?”

“ Pek sayılmaz. Bir kitap ü stü n e çalışıyorum .”

Kaçışım dan bu yana geçen zam anda, insanlara yazar o ld u ğ u m u söylem enin işe yaradığım farketm iştim . Yazar olm ak, hem plansız program sız uzayan ziyaretlerim e hem de bir g ü n aniden basıp gidişim e m antıklı bir açıklama getiriyordu. ‘A raştırm a’ dediğim de d e akan sular du ru y o rd u .

Böylece ulaşım , seyahat ya da sahte belgeler gibi k on u lard a rahatça bilgi edinebiliyordum . Ayrıca yazarlık bana belli ölçüde b ir m ahrem iyet de sağlıyordu, çünkü çoğu kimse için bu bir teh d itti.

Üstelik yalan da değildi, bir zam anlar gerçekten de bir yazardım . Avustralya’dayken yirmili yaşlarımın başında yazmaya başlamıştım. İlk kitabım yayınlandığında evliliğim b o zu ld u , kızım ın velayetini kaybettim ve hayatım ı uyu ştu rucu , suç, hapishane ve kaçış ü zerine k u rd u m . A m a bir kaçak olarak yaşarken de, yazı yazmak benim için günlük bir alışkanlık ve içgüdüsel bir davranış olmaya devam etti. Şu anda L eo p o ld ’u n Yeri’nde otururken bile cebim peçetelere, faturalara, kağıt parçalarına karalanmış notlarla do-

SHANTARAıM ■ 41

Iiim Iu. Yazmaya hiç ara verm edim . N erede ya da hangi koşullar altında t'luısam olayım, b u n u hep yaptım . Bom bay’da geçirdiğim ilk ayları bu ka-ıl.ıı iyi hatırlam am ın n eden lerin d en biri de her yalnız kaldığımda yeni ar-

!■ .ıdaşlanmı ve onlarla konuştuklarım ı yazm am dı. Beni kurtaran şeylerden biri de yazı yazmaktı. Hayatı h er g ü n kelimelere dökm enin gerektirdiği d isiplin ve soyutlam a, utan ç ve um utsuzlukla baş edebilm em i sağladı.

“ Scbeisse, B om bay’da yazacak bir şey görem iyorum . Burası pek güzel bu yer sayılmaz. Arkadaşım Lisa, sözlükte ‘b e rb a t’ kelim esinin karşısında l’.ıımbay yazdığını söylüyor. Bence sen en iyisi Rajastan gibi bir yerleri y.ı/.. Rajastan’ın farklı o ld u ğ u n u d u y m u ştu m .”

Karla “ Ulla haklı L in ,” diye onayladı. “Burası H in d istan değil. Burada I Iindistan’m d ö rt yanından gelmiş insanlar var ama Bom bay, H indistan

■,ayılmaz. B om bay kendi başına bir dünyadır. Gerçek H in d istan ise b u ranın dışında.”

“ Dışında m ı?”

“Evet, ışığın olm adığı yerde.”

“Em inim haklısındır,” dedim Karla’ya gülüm seyerek. “Am a şimdilik burayı sevdim. Büyük şehirleri severim, burası da d ü nyanın ü çü n cü büyük ş e h r i . ”

Karla “Aynı tu r reh b erin gibi konuşm aya başladın,” diyerek takıldı.

“.Sanırım Prabaker sana g ereğinden fazla şey ö ğ retiy o r.”

“ Galiba. Prabaker iki haftadır h e r g ü n kafamı çeşitli bilgiler ve sayılarla d o ld u ru p duruyor. Yedi yaşında okulu bırakıp sokaklarda okum a yazmayı kendi başına ö ğ ren en biri için oldukça şaşırtıcı.”

Ulla “Nasıl bilgiler ve sayılar veriyor ki sana?”

“M esela, B om b ay ’ın resmi nüfusu o n bir milyon fakat Prabaker’e g ö re yasadışı kayıt tu ta n ların ellerindeki gerçek nüfus sayısı o n ü ç ile o n beş

m ilyon arasında değişiyor. Ayrıca şehirde iki yüz kadar şive ve yabancı dil konuşuluyorm uş. Tanrı aşkına, iki yüz! Bu, dünyanın m erkezinde olm ak j’ibi bir şey.”

Ben d illerden bahsederken Ulla da Karla’yla A lm anca konuşm aya başladı. M o d e n a ’m n bir işaretiyle de ayağa kalkıp çantasını ve sigarasını aldı.

Sessiz İspanyol hiçbir şey dem ed en m asadan kalktı ve sokağa açılan kapıya d o ğ ru yürüdü.

Ulla sevimli bir şekilde “ Benim bir işim var,” dedi. “Seninle yarın on bir gibi gö rü şü rü z Karla, hı? E ğ er b uralarda olursan seninle de bir akşam yemeği yeriz belki Lin. H iç fena olm az. Hoşçakalın! T sch u s!”

42 ■ G regory David R oberts

Ulla, M o d e n a ’nın arkasından giderken bardaki adam ların çoğu hay ranlık dolu bakışlarla on a baktı. D idier de o sırada başka bir masadaki ta n ıdıklarının yanına gitti. Karla ile yalnız kaldık.

“Yapmayacak biliyorsun.”

“ N e yapmayacak?”

“ Seninle akşam yem eği yem eyecek.”

Sırıttım . “ B iliyorum ,” dedim .

“ O n d an hoşlanıyorsun değil m i?”

“ Evet, hoşlanıyorum . Ne? Sence bu çok m u kom ik?”

“Bir bakım a öyle, evet. O da senden h o şlanıyor.”

Karla bir an duraksadı. Bana bu n u n eden bu kadar kom ik b u ld u ğ u n u açıklayacağını sandım ama tekrar konuşm aya başladığında k o nuyu d eğ iştirdi.

“Sana para verdi. Am erikan D oları. M o d e n a anlam asın diye bana A lm anca söyledi. Parayı bana verm en gerekiyor. Ulla yarın o n birde bana uğrayıp parasını alacak.”

“T am am , parayı şim di vereyim mi?”

“ H ayır, burada verm e. Şimdi gitm em lazım , bir randevum var. Bir saate kadar geri dönerim . O zam ana kadar bekleyebilir misin? Ya da buraya geri gel ve benim le bulıış. E ğ er istersen, sonra beni eve bırakırsın.”

“ E lb ette, b u rad a olacağım .”

Karla gitm ek için ayağa kalkınca ben de kalkıp sandalyesini geri çektim.

Hafifçe gülümseyip tek kaşını havaya kaldırarak bana alaycı bir bakış attı.

“ Biraz önce söylediğim şaka değildi. G erçekten de B om bay’dan ayrılm alısın.”

Sokağa çıkıp Karla’nın kendisini bekleyen özel arabaya binm esini izledim . Krem rengi araba akşam trafiğinin yavaş akıntısına kapılm ışken y o lcu penceresinin oradan bir erkeğin eli çıktı. A dam ın kalın parm aklarının arasında yeşil renkli bir tespih vardı ve ellerini sallayıp yayaları yoldan uzaklaştırıyordu.

Tekrar yalnız kalınca sandalyem i duvara d o ğ ru yasladım ve L e o p o ld ’u n Yeri’ndeki hareketliliği ve g ürü ltü c ü m üşterileri izlem eye koyuldum . L e o p o ld ’u n Yeri, C o lab a’daki en büyük bar ve resto ran d ı. Şehirdeki benzerleri arasında da ilk sıralarda geliyordu. D ik d ö rtg e n zem in katı, d ö rt resto ran a eşdeğer bir alan kaplıyordu. C o laba’m n en y o ğ u n ve ren k li sokağı Causew ay’e açılan iki m etal kapısı vardı. İlk katta daha küçük, ten h a ve klimalı bir bar, sağlam g ö rü n ü şlü kolonlarla desteklenm işti. Bu k o lonlar giriş katını neredeyse d ö rt eşit parçaya b ö lü y o rd u ve m asaların

S H A N T A R A M « 4 3

çoğu bunların etrafına dizilm işti. Duvardaki her boşlukta ve sütunların ı i zerinde karşınıza çıkan aynalar, m üşterilere birbirini inceleme ve süzm e mikanı veriyordu. Barın en cazip yanlarından biri de buydu. İki veya d a ha fazla ayna üzerin d e b ird en kendini görm ek ço ğ u insan için modası geçmez bir zevkti. L e o p o ld ’u n Yeri insanların kendilerini gösterm e, başkalarını g ö rm e ve kendilerini başkaları tarafından gözlenirken görebilm e şansını yakaladıkları bir yerdi.

İçerideki yaklaşık o tu z m asanın hepsi inci renkli H indistan m erm eriyle kaplıydı. H e r m asada en az d ö rt tane sedir ağacından sandalye vardı.

Karla bunlara ‘altm ış dakikalık sandalyeler’ derdi. Öyle rahatsızdılar ki m üşteriler bir saatten u z u n süre otu ram azd ı. Yüksek tavandaki tavan van tilatörleri vızıltıya benzer bir ses çıkarır, aşağı sarkan beyaz cam dan lam baları yavaşça sallardı. Pencerelerin, kapıların ve birçok aynanın çerçevesinde Akaju renkli ahşap kullanılm ıştı. Papaya, hintayvası, portakal, ü z ü m , karpuz, m u z, m an g o gibi tatlılarda ve içeceklerde kullanılan zengin m eyveler bir duvarın ü zerinde gö z alıcı bir şeldlde sergilenirdi. M ü d ü rü n d e vasa ahşap masası ü stte , b ir kaptan k ö prüsü gibi restoranın yoğun güver-ıesine bakan bir k o n u m d a d u ru rd u . O n u n arkasında, dar bir ko rid o ru n son u n d a garsonların koşuşturm ası ve bu h ar b u lu d an içinde çok yoğ un bir m utfak, arada sırada seçilebiliyordu.

Biraz solm uş ama halen görkem li bir zarafete sahip olan L e o p o ld’u n Yeri, kapısından içeri giren herkesi kendi küçük dünyasının ışığına, ren g ine ve oymalı ahşaplarının zenginliğine çeker, göz kam aştınrdı. Yine de buranın asıl güzelliğini zavallı tem izlikçiler dışında kimse farketm ezdi.

Ç ünkü ancak b a r kapan d ığ ın d a ve tem izlik için b ü tü n m asalar ve sandalyeler kaldırıldığında zem ininin güzelliği ortaya çıkardı. G ayet ince bir iş

çiliğin eseri o lan krem rengi, siyah ve kahverengi altıgen şeklindeki k a ro lar, H in d ista n ’ın kuzeyinde bulu n an bir şa to n u n kopyasıydı ve güneş ışınlarıyla gö z alıcı hale gelirdi. Prensler için tasarlanm ış böyle m uhteşem bir

/.emini tu ristler gö rem ez, o n lar aynalarda kendi g ö rü n tü lerin i izlerken L eop o ld ’u n Yeri en d eb d eb eli gözeliğini H in d ista n ’ın en fakir ve uysal iş

çilerinin, yani tem izlikçilerin çıplak ayakları altına sererdi.

Bar, tem izlen d ik ten ve açıldıktan sonraki bir saatlik o güzel ve değerli an d a caıı çekişen şehrin o rtasında bir sessizlik vahası gibi olu rdu . O zam an d an gece kapanana kadar geçen zam anda ise yüzlerce değişik ülkeden gelmiş tu ristin ve ister yabancı ister H in tli olsun işlerini yü rü tm ek için şehrin d ö rt bir yanından gelm iş yerel halkın alanına uğrardı. B urada her

4 4 ■ G regory David R oberts

tü r ticaret yapılırdı, uyuştu ru cu , sahte p asaport, altın, seks ve elle tu tu la mayan ama oldukça karlı olan güç ticareti. H in d ista n ’da birçok randevu, terfi ve sözleşm e rüşvet yoluyla gerçekleştirilirdi.

L e o p o ld ’u n Yeri’nin bir tü r dokunulm azlığı var gibiydi. Burada bağ lanan işler, aslında gayet dikkadi ve titiz olan C olaba Polis M erkezi’ndeki m em urlar tarafından g ö rm ezden gelinirdi. Yine de m ekanda, yukarıdaki-lerle aşağıdakiler, restoranın içindekilerle dışındakiler arasında garip bir ayrım vardı ve bu ayrım burada d ö n en işlerin hepsinde etkili olu rd u . Ö r neğin yasem in çiçekleriyle ve parlak taşlarla süslü sariler giyen H in tli fahi-şelerin aşağı inmesi yasaktı, yalnızca üst kattaki m üşterilere eşlik edebilirlerdi. Avrupalı fahişeler ise yalnızca alt katta oturabilir, başka masalarda o tu ra n adam ların ya da sokaktan geçenlerin dikkatini çekerlerdi. U y u ştu rucu ve kaçakçılıkla ilgili pazarlıklar masalarda açık açık k on u şu lu rd u am a söz konusu mallar yalnızca barın dışında değiştokuş edilebilirdi. Satıcıyla alıcının fiyat k o n u su nd a anlaştıktan sonra parayı ve malı teslim etm ek için dışarıya çıkıp daha sonra tekrar masalarına d önm esine sıkça rastlanırdı.

B ürokratlar ve im tiyaz sahibi insanlar bile bu yazılı olm ayan kurallara uy m ak zorundaydı. Yukarıda, barın karanlık köşelerinde yapılan anlaşmalar s o n u cu n d a dışarıda el sıkışılır ve ödem e yapılırdı. Böylece kimse L eop o ld ’u n Yeri’nde rüşvet aldığını ya d a verdiğini söyleyem ezdi.

Yasal ile yasadışı olanı ayıran ve birleştiren çizgiler başka hiçbir yerde b u kadar zarifçe belirlenm em iştir fakat bu sadece L e o p o ld ’u n Yeri’nin m üdavim lerine özgü b ir şey değildir. Sokak sancıları tezg ah ta Lacoste, C ardin ve C a rtie r’nin sahtelerini apaçık ve yüzsüz bir cakayla satar, yol k enarına p ark etm iş taksi sürücüleri arka koltuklarında yapılan yasak ya da kanunlara aykırı eylem lere göz y um up dikiz aynalarını başka yöne çevirm ek karşılığında bahşiş ister ve sokağın karşısındaki polis m erkezinde sebatla çalışan polislerden b ir kısmı şehir m erkezindeki bu yerde çalışma ayrıcalığı için yüklü rüşvetler öderler.

H e r gece L e o p o ld ’un Yeri’nde o tu ru p etrafım daki m asalarda k o n u şu lanları dinlerken birçok yabancının ve bir o kadar da H in tli’nin, B o m bay’daki kam u ve ticaret yaşamına hakim olan bu yozlaşm adan şikayet e ttiğini du y d u m . Şehirde birkaç hafta geçirdikten sonra bu şikayetlerdeki haklılık payını bizzat görd ü m . Am a d ü n y ad a yozlaşm am ış tek bir ulus bile yok. Paranın kötüye kullanılm asına bağışıklığı olan bir sistem yok. H er yerde ayrıcalıklı ve güçlü elider, o pek asil to p lantılarında ö d e n e n k om isyonlar ve kam panyalarına yapılan yardım larla ekm eklerine yağ sürüyorlar.

SH A N T A R A M ■ 45

I 'unvanın h er yerinde zenginler, fakirlere göre daha u zu n ve daha m utlu İmi hayat sürü yo r. D id ier Levy bir keresind e ban a D ü r ü s t olmayan rüşvetti ılıin'ist rüşvet arasında f a r k vardır, dem işti. D ü rü st olmayan rüşvet d ü n yanın her y a nınd a aynı am a d ü rü st olan sadece H in d ista n ’a özgü. D idier

!mim b unu söylediğinde gü lm üştü m , çünkü ne dem ek istediğini anlam ış

ı m ı . H in d ista n açıktı. H in d ista n d ü rü sttü . B u n u burad a geçirdiğim ilk Fim den itibaren sevdim. İçg ü d ü lerim bana b u n u eleştirm em em i söylüyordu Sevmeyi ö ğ rendiğim bu şehirde gözlem liyor, bir şeylere dahil oluyor

»ı- m üm kün o ld u ğ u n ca eğlenm eye bakıyordum . Ö n ü m d ek i aylar ve yıllarda, ö z g ü rlü ğ ü m ü n ve h a tta hayatım ın, H in tlilerin bazı şeyleri g ö rm ezden (-■rlme k onusundaki istekliliğine bağlı olacağını o zam anlar bilem ezdim .

D idier masaya d ö n ü p “Yalnız mı kaldın?” dedi. “ C ’est trop! Burada

\ alııız olm anın çok iğrenç bir şey o ld u ğ u n u bilm iyor m usun dostum ? Bu

.11 ada iğrençlik b ana has bir ayrıcalıktır. H ad i bir şeyler içelim .”

Didier yanım daki sandalyeye o tu rd u ve içki sipariş etti. O n u n la h afta-laı dır neredeyse her gece L e o p o ld ’un Yeri’nde karşılaşıyor, konuşuyorduk ama hiç yalnız kalm amıştık. Ulla, Karla ya da d iğer arkadaşlarından biri o lm adan yanım a gelm esi beni şaşırtm ışa. Bu, beni kabul ettiğinin bir gös-U T g esi sayılırdı. B una sevinm iştim .

Viski gelene kadar D idier parm aklarını masaya v u rdu, içkisi gelir gelmez de açlıkla bardağını yarıladı ve rahatladı. G özlerini kısıp güliimseye-ıek bana d ö n d ü .

“ D üşüncelere d alm ıştın.”

“ L eop o ld ’u n Yeri’ni d ü şü n ü y o rd u m . Etrafım a bakıyor ve gö rd ü k lerimi sin d iriyordum .”

D idier kafasını salladığında kıvırcık saçları da sallandı. “Burası korkunç b i r yer. B u rad an b u k adar h o şla n dığ ım için k e n d im d e n n efret e d iy o ru m .”

O

esnada bilekte paçaları daralan, bol birer p an to lon ve uz u n kollu i’öınleklerinin üzerine koyu yeşil yelekler giymiş iki adam yanımıza yaklaş-iı. Didier h em en dikkatini o tarafa yöneltti. A dam lar selam verdiler ve b izimkine yakın bir masada o tu ra n arkadaşlarının yanına gittiler.

D idier ad am lann arkasından gülüm seyerek bakarken “Tehlikeli tip ler,” diye m ırıldandı. “Afganlar. Kısa boylusu, Rafık, defterlerde karab o rsa işini y ü rü tü rd ü .”

“ D efterlerde mi?”

“ Yani pasaportlarda. Eskiden çok nü fuzlu bir adamdı. Şim dilerde P akistan’dan esm er şeker getirtiyor. E sm er şekerden bir sürü para kazanıyor

4 6 ■ G regory David R oberts

ama p asap o rt işini kaybettiğine de yanıyor. Çıkan çatışm ada birçok adam öldü. Ö lenlerin ço ğ u da o n u n adam larıydı.”

A dam ların söylenenleri duym asına olanak yoktu fakat tam o anda iki Afgan, sanki söylenenleri işitmiş gibi dö n erek bizi ciddi ifadelerle süzm e-ye başladı. M asadald arkadaşlarından biri onlara d o ğ ru eğilip kulaklarına bir şey söyledi. A dam önce D idier’i, sonra da beni işaret edince, d o ğruca gözlerim in içine bakmaya başladılar.

“Ö ld ü rü ld ü le r...” diye tekrar etti D id ier ve iki adam arkalarına dön iin -

ceye kadar gülüm sem eye devam etti. “ Bu kadar iyi işler getirm eselerdi o n larla çalışmayı kabul e tm e z d im .”

D idier tıpkı bir gardiyanın gözetim i altındaki m ahkum gibi ağzının ken arından kon uşu y o rd u. Bu bana kom ik gelm işti. Avustralya hapishanelerinde böyle fısıldama tekniğine ya n d a n kapırm a derler. Deyiş b irdenbire zih n im d e canlandı ve D id ier’in hareketiyle de birleşince kendim i tekrar hapishane hücresindeym iş gibi hissettim . U cu z dezenfektanın k okusunu alabiliyor, anahtarların şıngırtısını duyuyor, parm aklarım ın altındaki du v arı hissedebiliyordum . Travm a geçirmiş eski h ü k ü m lü ler, polisler, askerler, am bulans şoförleri, itfaiyeciler gibi kim seler için böyle geçmişe d ö n m eler olağandır. Bazen kendinizi ansızın, öyle olm adık bir yerdeyken geçm işte b u lu rsu n u z ki tek yapabileceğiniz şey gülm ektir.

“ Şaka yaptığım ı mı sanıyorsun?” dedi D idier öfkelenerek.

“ H ayır, hiç de d eğ il.”

“ E m in o l, tü m söylediklerim gerçek. Bu işi almak için k üçük çaplı bir savaş çıktı. Biz konu şu rk en savaşın galipleri de geldi işte. Bayram ve ad am ları. Bayram, İranlı. O , kuralların uygulanm asını sağlayan biridir. A bdül Gani için çalışır. A bdül G ani, şehrin en büyük suç p atro n ların d an biri olan A bdül Kadir H a n ’a hizm et eder. Savaşı o n lar kazandı ve p asap o rt işini y ö netm eye başladılar.”

D idier, Batılı tarzda kotlar ve ceketler giymiş, kapıdan h e n ü z girm ekte olan bir grup genç adam ı kafasıyla belli belirsiz işaret etti. A dam lar o d a nın diğer u cundaki m asalardan birine o tu rm ad an önce L eo p o ld’un Ye-ri’ııin sahiplerini sıcak bir şekilde selamladılar. G ru bu n lideri o tu zlu yaşlarının başında, u z u n boylu, iri yapılı bir adam dı. Adam kafasını kaldırdı ve neşeli, d o lg u n yüzüyle salonu baştan sona sü zdü. D iğ er masalardaki ahbapları da ona dostça gülüm seyip selam verdi. A dam ın bakışları üzerim ize kilidenince D idier o nu eliyle selamladı.

G ülüm serken yavaşça “ K an ,” dedi. “ Bir süreliğine o pasaportlar kanla dam galanacak. Benim için hiçbir ön em i yok. Yiyecek söz kon u su oldu-

S H A N T A R A M ■ 47

pundu bir Fransız, aşk söz kon u su o ld u ğ u n d a bir İtalyan, iş söz konusu ı -M uğunda ise İsviçreliyim. T am bir İsviçreli gibi tarafsızım . Yine de o pa-

■..i|ınrtlar için daha çok kan dökülecek. Buna em in im .”

Didier bana d ö n d ü , sanki bir rüyadan uyanmaya çalışıyormuş gibi bir-ıki kez kalın kirpiklerini kırpıştırdı.

Söylediğinden zevk alıyorm uş gibi “Sarhoş oldum h erh a ld e ,” dedi.

" Ilır kadeh daha içelim .”

“Sen devam et. Ben içtiğim le yerineceğim . Şu pasap o rdar ne kadara m.ıl oluyor?”

“ Yüz d olardan bin dolara kadar değişiyor. Bir p asapo rt m u almak istiyorsun?”

“ H ay ır...”

“ Ilım . Bu, B om bay ’ın kuyum cularının ‘hayır’larına benziyordu. ‘Belki' .uılamına gelen bir hayır. ‘H ay ır’ ne kadar tutkuyla söylenirse, ‘belki’ o k.nlar güçliidür. Bir p asaporta ihtiyacın o ld u ğ u n d a bana gel. K üçük bir kom isyon karşılığında ayarlarım .”

“Sen oldukça iyi kom isyon alıyor olm alısın.”

D idier alkolden yaşarmış, pem beleşm iş gözleriyle bakıp “Şikayetim yok,” derken sırıttı. “İki yakamı bir araya getirebiliyorum denebilir. İlci ya-k.ı bir araya gelince de ikisinden de kom isyon alıyoaım . Bu gece iki kilo M.mali haşhaşının satışını ayarladım . M eyvelerin yanında du ran u z u n saçlı s.ınşın adamla kırm ızı elbiseli kızı g ö rüy o r m usun? İtalyan turistler. H a şhaşı o n lar satın alm ak istiyor. Sokakta kirli göm leldi, ayağında ayakkabısı olmayan biri de kom isyo n u n u bekliyor. O , turistleri bana yönlendirdi.

İlen de onları Ajay’a y önlendirdim . Ajay bu rad a haşhaş işlerini y önetir, ha-ı ık.ı bir suçludur. Bak, şim di turistlerle o tu ru y o r, hepsinin de yü zü n d e bir gülücük var. Anlaşm a yapıldı. Bu gecelik işim de bitti. A rtık ö z g ü r bir

.kİ. m um !”

D idier b ir içki daha isterken masaya v u rdu. Küçük şişedeki içki gelin-ı e bir süre şişeyi iki eliyle kavradı ve dalgın dalgın süzdü.

Bana bakm adan “ B om bay’da ne kadar kalacaksın?” diye sordu.

“ Bilm iyorum . Kom ik, son birkaç g ü n d ü r herkes bana aynı soruyu so-m yor.”

“ Şim diden alışılandan daha u z u n süre kaldın. Ç o ğ u insan şehri çabu-ı .ık terketm eye bak ar.”

“ Prabaker ad ında bir reh b er var, o n u tanıyor m usun?”

“ Prabaker Kharre mi? Koca gülüm sem esi olan adam ?”

48 ■ G regory David R oberts

“ İşte o. Bana haftalardır etrafı gezdiriyor. B ü tü n tapınakları, m ü zeleri, sanat galerilerini ve pazarlan g ö rd ü m . Yarın sabahtan itibaren bana şehrin diğer yüzü n ü, o n u n deyişiyle gerçek yüzünü göstereceğine söz verdi. Bu sanki ilginç olacakmış gibi bir izlenim bıraktı b ende. Yani bir süre daha burada kalacağım. Sonra da nereye gideceğim e karar vereceğim .

Acelem y o k .”

D id ier g ö z ü n ü şişeden ayırm adan “ İnsanın acelesi olm am ası ü zücü bir du ru m . Senin yerinde olsam b u n u itiraf etm ek ten kaçınırım ,” dedi. G ü lm ediği zam anlarda suratı sarkık ve çok solgun g ö rü nü y o rd u . H asta gibiydi ama bu n u sadece o n u gerçekten incelediğinizde g ö rebiliyordunuz.

“M arsilya’da bir deyiş vardır. Acelesi olmayan bir ad a m hiçbir yere kolay kolay gidem ez. Benim de sekiz senedir hiç acelem yo k .”

Birdenbire D id ier’in ru h hali değişti. Şişeden kadehine içki d o ld u rd u , gülüm seyerek bana baktı ve kadehini kaldırdı.

“ Öyleyse içelim! B o m b ay ’a, acele etm em ek için güzel bir yere! Ve kan u n için değilse bile, dü z e n için rüşvet alan polise. Bahşişe!”

Kadehim i onunkiyle tokuştu rarak “ Buna içerim ,” dedim . “ Söylesene D id ier, seni B om bay’da tu ta n şey ne?”

D id ier kaldırdığı kadehindeki buğulanm aya hayranlıkla bakarken “Ben F ran sız’ım , eşcinselim, Y ahudi’yim ve bir suçluyum . Aşağı yukarı böyle bir sıralama var yani. Bom bay, b u d ö rt özelliğimi de aynı anda ortaya k oym am a izin veren tek y er.”

B u n u n üzerine g ü ld ü k ve içmeye devam ettik. D id ie r’in bakışları g e niş o d ada dolaşırken girişin ö n ü n d e o tu ran bir g rup H in tli adam ın ü z e rine odaklandı. Yavaşça içkisini yudum larken onları inceledi.

“Şey, eğer kalmaya karar verirsen, iyi bir zam anlam a seçmiş olacaksın.

Şanslı bir dönem deyiz. B üyük bir iştahla yemek yiyen şu adamları g ö rü yor m usun? O n lar Shiv Sena için çalışan Sainik’ler. Sanırım İngilizcede onlara ‘kiralık katil1 deniyor. R ehberin sana Sena’dan bahsetti m i?”

“H ayır, sanm ıyorum .”

“Bilerek atlamıştır. Shiv Sena Partisi, B om bay’ın geleceğinin yüzüdür.

Belki de politikaları h er yerdeki geleceği g ö steriy o rd ur.”

“N e tü r bir politikadan bahsediyoruz?”

“Ah, bölgesel, dil odaklı, em ik ve onlara karşı biz tü rü bir politika,” diye cevap verirken alaycı bir şekilde güldü Didier ve sol elinin parmaklarıyla her söylediği özelliği bir bir gösterdi. Elleri oldukça beyaz ve yumuşaktı. Uzun tım aklajının içleri siyahtı. “ Korkutm a politikası. Politikadan, en çok da poli-

SH A N T A R A M ■ 49

ulı .inkardan nefret ederim. Açgözlülüğü din haline getirdiler. Bu affedilemez I m şey. Bir insanm açgözlülüğü tam am en kişisel bir kon udur, öyle değil mi?

Mııv Sena, polisi kontrol altında tutaıyor. Ç ünkü M aharashtra’lılardan oluşan İm parti. Polisin alt kademelerindekilerin çoğu da M aharashtra’k. G ecekonduların çoğunu, sendikalan ve basının bir kısmını da yönetiyorlar. Aslında I mi.1 dışında h er şeye sahipler. Bazı şeker baronlarının ve tüccarların desteğini aldılar ama endüstriden ve karaborsadan kazanılan esas para H in d u lar’m, I ’.u siler’in ve pek de sevilmeyen M üsliim anlar’ın elinde. İşte m ücadele bu rada, querre economique, ırk, dil ve bölge politikalarının altındaki gerçek. H er t-mı şehri biraz daha değiştiriyorlar. Şehrin adı bile Bom bay’dan M um bai’ye ı, evrildi. H e n ü z haritalan değiştirmeyi başaramadılar ama b u n u da yapacaklar. Ellerinden gelen her şeyi yapacak, herkesle birleşecekler. Şimdi bazı fırsatlar doğuyor. Ç ok büyük para var ortada. Son birkaç ayda bazı Sainik’ler -

tabii yüksek mevkilerde olanlan değil- Rafik ve Afganlan’yla ve polisle anlaşma yaptılar. Polis, belli bir para ve bazı imtiyazlar karşılığında, birkaçı hariç şehirdeki b ü tü n afyon yuvalarını kapadı. Haşhaş içilen ve uzoın yıllardan be-II hizm et veren düzinelerce m ekan bir hafta içinde kapatıldı. H em de sonsuza kadar! N orm alde, politikanın pis işlerine bulaşmam. Politikanın pis işlerinden daha acımasız ve ahlaksız olan tek şey, büyük işlerin politikasıdır. Ama I nırada politika ve kirli işler birlikte yürüyor. Afyon içilen yerlerin kapatılm ası beni de kızdınyor. Soranm sana ch a n d ıf saı, yani afyonu olmayan bir B om bay nedir ki? Dünya nereye gidiyor böyle? N e utanç verici bir tablo!”

D id ier’in sö zü n ü ettiği adam lar yem eklerine yum u lm u şk en onları izledim . M asada pilav, tavuk ve tabak tabak sebze yem eği vardı. A dam lardan hiçbiri k o n u şm u y o r, yem ek yerken birbirlerine bile bakm ıyorlardı. H epsi de tab ağına eğilm iş, yem eklerini hızlı hızlı yemekle m eşguldü.

Y üzüm de büyük bir tebessüm le “ İyi söyledin,” dedim . “ H an i şu p o litikanın işleriyle, büyük işlerin politikası konusu. B unu sevdim .”

“ D o stu m , aslına bakarsan b u n u n benim sözüm o ld u ğ u n u iddia e d e m em . B unu ban a söyleyen Karla’ydı. Ben de ilk d u y d u ğ u m g ü n d en bu yana ağ zım d an d üşürm em . Birçok suç işledim , itiraf ed iyorum am a bana ait olm ayan akıllıca bir sözü asla sah iplenm edim .”

“T akdire d e ğ e r,” diyerek güldüm .

'“ İnsan h addini bilmeli. S o n u çta uygarlık seviyesi neye izin verdiğim izle değil, neyi yasakladığım ızla .belirleniyor,” diye m ırıldandı D idier.

D ah a sonra da sağ elinin parmaklarıyla m asanın soğ u k m erm erin in üzerine vurm aya başladı. B irazdan d ö n ü p tekrar bana baktı.

50 ■ G regory David R oberts

Söylediğine dikkat etm ediğim e alındığından olsa gerek, “ Bu laf bana a itti,” dedi. B enden tepki gelm eyince D idier tekrar ko n uştu . “ Uygarlık seviyesiyle ilgili olan... Benim lafım dı.”

“ Ç ok zekice bir laftı,” dedim hem en.

D id ier alçakgönüllülükle “ Ö nem li bir şey d eğ il,” dedi ve bana baktı.

İkim iz de kahkahalarla gülm eye başladık.

“ Eğer sorm am da salonca yoksa b ü tü n afyon yataklarının kapatılm asında Rafık’in çıkarı neydi? N ed en bu n a gö z yu m d u ?”

D idier kaşlarını çatarak “ G ö z yum m ak mı?” dedi. “Bu fikir o n u n d u .

G arad’d an, yani esm er şeker ero in ind en , afyondan kazanılandan çok d a ha iyi para kazanılıyor. Şimdi afyon içen fakirlerin hepsi garad içmeye başladı. E sm er şekeri, yani g arad ’ı, k o n trol ed en de Rafik. Tabii b ü tü n satışı değil. Kimse A fganistan’d an Pakistan’a, orad an da H in d ista n ’a gelen b in lerce kilo esm er şekeri tek başına k o n tro l altında tu tam az. Yine de B o m bay’ın ero in in in ço ğ u Rafik’in yö n etim in d e. Bu işte büyük para var d o s tum , çok büyük p a ra .”

“ Peki, politikacılar n eden b u n a izin veriyor?”

D idier sesini alçalup bir kez daha ağzının k enarından konuşm aya başladı. “Alı, A fganistan’dan H in d ista n ’a gelenler esm er şeker ve haşhaştan ib aret değil. O nlar dışında silahlar, ağır tüfekler ve patlayıcılar da geliyor.

Şim dilerde Pencap’taki Sihler ve K eşm ir’deki M ü slü m an b ö lücüler bu silahlan kullanıyor. Silah o ld u ğ u n d a güç de var dem ektir. Böylece Shiv Se-n a ’ııın düşm anı olan pek çok fakir M ü slü m a n ’ın k onuşm a hakkı oluyor.

E ğ er uyu ştu ru cu ticaretini k o n tro l etm eye başlarsan silah ticaretini de e tkileyebilirsin. Sena Partisi de ken d i bölgelerindeki silah akışını k on tro l e tm ek için yanıp tu tu şu y o r. Para ve güç. Rafik ve adam larının o ld u ğ u m a sanın yanındaki masaya bir bak. O radaki üç Afrikalı’yı, iki adamla b ir kadını görüyor m usun?”

“ Evet. Kadını daha önce farkettim . Ç ok g ü z e l.”

Çıkık elm acık kem ikleri, hafif kalkık b u rn u , d o lg u n dudakları ile sanki n eh ir su y u n u n oyup şekil verdiği volkanik bir taştı. Saçları boncuklarla örü lm ü ştü . Kadın arkadaşlarının yaptığı espriye gülerken büyük ve b e m beyaz dişleri açığa çıktı.

“ G üzel mi? Bence değil. Bana göre Afrikalı erkekler güzel ama k adınlar yalnızca çekici. Avrupalılar içinse tam tersi geçerli. M esela Karla güzel bir kadın. Ben o n u n gibi bir Avrupalı erkekle karşılaşm adım . Neyse, bu bam başka bir kon u . Ben sadece o n ların Rafik’in m üşterileri olan Nijerya-

SH A N T A R A M ■ 51

lıl.n o ld u ğ u n u söyleyecektim. L agos’la Bom bay arasında yapılan bu anlaşm ada da Sainik’ler k o n u su n d a ayrıcalık tanınıyor. S ena’nın Bom bay güm -

ı ui'.iinde adamı var. Ç ok büyük paralar elden ele dolaşıyor. Rafik’in küçük Iıl.mı A fganistan ile H in d ista n ’ı, Nijerya ile Pakistan’ı, oradaki polisleri ve P.ııınrük m em urlarını da içine alan bir d ü zen kurm ak. B ü tü n bunlar, sevK.ılı Bom bay’ım ızda gücü ele geçirm ekle ilgili.”

“Şu Rafik de ne adam m ış,” d erken sesim d ü şü n d ü ğ ü m d e n daha alay-

> ı çıkmıştı.

“ O bir Afgan. Ülkesi savaşta. Bıı d u ru m , Amerikalılar’ın deyişiyle ona bir tü r avantaj sağlıyor. Aynı zam anda en güçlü mafya örgütlerinden biri ulan VValidlalla’nın da üyesi. En yakın iş arkadaşı Bom bay’ın en tehlikeli adamı C huha. Am a şehrin bu bölgesinde en güçlü olan kişi Abdül Kadir I lan. O bir şair, filozof ve suç lordu. O n a Kadir bhai derler. Yani Kadir ağabey. Kadirbhai’den daha çok silahı ve parası olanlar vardır ama b u n un n edeni A bdül Kadir’in prensip sahibi olması ve çok karlı pek çok işe bulaşma-ı nasıdır. B unu sizin dilinizde nasıl söyleyeceğimi bilem iyorum fakat bu prensipler onu yüksek bir m ertebeye taşımıştır. Bom bay’ın bu kısmında o n dan daha güçlü hiç kimse yoktur. Birçok insan o n u n doğaüstü güçlere sahip bir aziz o ld u ğ u n u düşünür. Ben o n u tanıyorum , sana söyleyebileceğim n-k şey K adirbhai’nin hayatımda tanıştığım en inanılmaz adam olduğudur.

Küstahlığımı m azur gö r ama hayatım da pek çok ilginç adamla tanıştım ve eğer ben b u n u söylüyorsam, o gerçekten de olağanüstü biri dem ektir.”

D idier sözleri etkili olsun diye b ir süre bir şey söylem eden bana baktı.

“ H ad i am a, sen d o ğ ru d ü z g ü n içm iyorsun! İnsanların bir kadeh içki için b u kadar zam an harcam asından n efret ederim . Bu, m astürbasyon yapmak için prezerv atif takm aya ben ziy o r.”

“ Hayır, g erçek ten ,” diyerek g ü ld ü m . “ Ee, b e n Karla’m n geri d ö n m e sini bekliyorum da. H e r an gelebilir.”

D id ier kelim eleri ağzında u z u n u z u n geveleyerek “ H ım , K arla...” d e di. “ Peki, bizim esrarlı Karla’m ıza karşı ne gibi bir niyet besliyorsun?”

“ E fendim ?”

“Tabii, belki de o n u n senin için ne gibi em eller beslediğini öğ ren m ek D idier bir litrelik şişenin dibinde kalanı da kadehine d o ld u rd u ve ü z e rine soda eldedi. Bir saattir ara verm eden içiyordu. Gözleri bir boksörün y u m rağ u kadar kanlı ve damarlıydı am a bakışları hala canlıydı. Elleri de hareket ederken zorluk çekm iyordu.

52 ■ Gregory David Roberts

K endim i “ O n u B om bay’a in d ikten saader sonra g ö rd ü m ,” derken buldum . “ O n d a öyle bir şey vardı ki... Sanırım burada bu kadar u z u n sü re kalm am ın n ed enlerin d en biri de o. O ve Prabaker. O n lan ilk görüşte sevdim. Ben insancılım dır, ne dem ek istediğim i anlarsın. Eğer içinde ilginç insanlar varsa, Taç M ahal yerine d ö kük bir barakada oturm ayı tercih ederim . Gerçi Taç M ahal’i daha g ö rm edim a m a.”

D idier “Su sızd ıny o r,” diyerek dillere d estan m im ari yapıyı iki kelim ede özetledi. “ İlginç mi dedin? Karla mı ilginç?”

D idier tekrar kahkahayla g üldü. G ülüşü neredeyse histerikti ve o ld u k

ça tiz bir tınısı vardı. O m z u m a v u rurken içkisinden birazını döktü.

“ Lin, benim övgüm pek rağ b et gö rm ez ama seni gerçekten takdir e d iy o ru m .”

D id ier kadehinde kalanı kafasına dikti, bitirince m asanın üzerine k o yup elinin tersiyle bıyığını sildi. Benim şaşkın ifademi görü n ce yüzlerim izin arasındaki mesafe birkaç santim i bulana dek bana yaklaştı.

“Sana bir şey açıklamama izin ver. Etrafına bir bak. Kaç insan var?”

“Yetmiş, seksen k ad ar.”

“ Seksen kişi. Yunanlılar, A lm anlar, İtalyanlar, Fraıısızlar, Amerikalılar.

D ün y an ın d ö rt bir yanından gelen turistler. H epsi yiyor, içiyor, k o n u şu yor, gülüyor. B om bay’dan H in tliler, İranlılar, Afganlar, Araplar ve Afrikalılar. Peki, bu insanlardan kaç tanesinin gerçek bir g ücü, nered e oldukları ve geçirdikleri zam anla, başkalarının hayatlarıyla ilgili söz hakları var? Sana söyleyeyim, sadece d ö rt tanesinin. Bu odadaki d ö rt insan gerçek güce sahip. D iğerleri ise dünyanın farklı yerlerindeki d iğer insanlar gibi güçsüz, bir rüyada yaşıyorlar ve anonim ler. Karla buraya geldiğinde od ada güç sahibi beş kişi olm uş olacak. İşte o Karla, senin ilgine d ediğin Karla. İfad en den anladığım kadarıyla ne d em ek istediğim i anlam ıyorsun arkadaşım.

Şöyle açıklayayım. Karla arkadaş olarak iyidir am a dü şm an olarak inanılm az derecede iyidir. Bir insandaki güce bakarken o n u n arkadaş ve düşm an olarak kapasitesine de bakmalısın. Bu şehirde Karla’dan daha kötü ve te h likeli d ü şm an olabilecek kim se y o k tu r.”

D idier önce bir g özü m e, sonra diğerine bakarak b ende bir şeyler aramaya koyuldu.

“Sana bahsettiğini gücü anlıyorsun değil mi? G erçek gücü. İnsanı yıldız gibi parlatabilecek ya da o n u küle çevirebilecek gücü. Sırların g ü cünü.

Ç ok ko rk u n ç sırlar. Pişmanlık ya da vicdan azabı olm ad an yaşama gücü.

H ayatın d a pişm an o ld u ğ un bir şey var mı Lin? Yaptığına pişm an old u ğ un bir şey var m ı?”

SH A N T A R A M ■ 53

“ Evet, sanırım b e n ...”

“ Elbette vardır! Benim de yaptığım dan veya yapm adığım dan p işm anlık ıl u y duğum şeyler oldu. Am a Karla böyle değildir. İşte bu yüzden de bu odada gerçek güce sahip insanlardan biridir. Senin ve benim sahip o lm adığım ız bir kalbe sahip. Bağışla beni, neredeyse sarhoşum , benim İtal-v.mlar da gidiyor. Ajay daha fazla beklem ez. T am am en sarhoş olm adan

" iıfc gidip küçük k o m isyonum u alm alıyım .”

D idier önce sandalyesine yaslandı, sonra beyaz ve yum uşak elleriyle m.ısaya tu tu n a rak ayağa kalktı. Başka bir şey söylem eden m asadan ayrıldı.

I k la bir içicinin d olanan ayaklarıyla masaların arasından geçip m utfağa do ğ ru giderken o nu izledim . Sırtını sandalyeye yasladığından spor ceketinin arkası buruşm uş, p an to lo n u n u n arka kısmı bollaşmıştı. O n u daha yakından tanım adan önce, yani B om bay’da suç dünyasının göb eğ in d e yaşayıp da sekiz sene boyunca tek bir d ü şm an bile edinm eyip bir kuruş borç-I.m nıam am n ne dem ek o ld u ğ u n u anlam adan önce, D id ier’i eğlenceli ama um u tsu z bir sarhoş olarak gö rüy o rd u m . Aslında bu yanlışa kolayca d ü şü lebilirdi, çünkü D idier özellikle böyle d ü şünm enize ned en oluyordu.

Kaçakçılığın h er yerde geçerli olan altın kuralı, K im sen in ne düşü n d ü -

m m ii an lam a sın a izin vermek dir. D id ier’in bu kurala karşı kendi yorum u r.e Her z a m a n başkalarının h a kkın d a ne d ü şü n d ü ğ ü n ü bil’ di. D ök ü k kı-v.ık'deri, saçının yataktan kalktığı gibi taranm am ış hali, alkole d ü şk ü n lü -

K.ıı bile kendi geliştirdiği bir imajın ü rü n ü y d ü . Ve yarattığı b u karakteri inolesyonel bir ak tö r gibi canlandırıyordu. İnsanları zararsız ve güçsüz o ld u ğ u n a inandırm aya çalışıyordu, çünkü aslında b u n u n tam tersiydi.

D idier’i ve kafa karıştırıcı yorum larım düşünecek pek vaktim olm adı,

«.imkii çok geçm ed en Karla geri geldi. O gelir gelm ez resto ran d an çıktık.

I A İııe u z u n yoldan gitm eyi tercih ettik. Geniş cadde boştu. Sağım ızda, çı-ıı.ıı ağaçlarının arkasında o teller ve apartm anlar vardı. Şurada bu rad a ya-ıı.ııı birkaç ışık, o odalardaki g ö rü ntü leri seçilebilir kılıyordu. Bir duvarda İm heykel, bir d iğ erinde kitaplık, H in d istan tanrılarından birinin posteri m- sokak hizasındaki bir cam dan gö z ü k e n , dua etm ek için zayıf ellerini ka-

\ u.şt urm uş bir figür.

S olu m u zd a ise dünyanın en geniş lim anının bir kısmı görülü yo rd u .

Kovu renldi su, dem irleyen yüzlerce g em inin ışığı altında aydınlanıyordu, t »uların gerisinde, uzaktaki rafinerilerden çıkan alevler g öğe u zanıyordu.

Ay yoktu. N eredeyse geceyarısıydı ama hava hala öğleden sonraki kadar

■.ıraktı. U m m an D en izi’ndeki gel-git, denizle kıyı şeridi araşma çekilmiş

*.eii arada b ir dalgalarla ıslatıyordu.

54 ■ G regory David Roberts

Yavaşça yürüdük. Kafamı kaldırıp yıldızlarla dolu g ö kyüzüne baktım .

H apis hayatı yıllarca g ü n batım ın d an , g iin d o ğ u m u n d a n veya gece vakti gö k y üzü n ün g ö rü n tü sü n d e n m ah ru m kalm ak anlam ına gelir. H e r gün öğlenin erken saaderinden sabahın geç saatlerine dek tam o n altı saat b o yunca bir hücred e kilitli kalm aktır. H ap ishaneler güneşi, ayı ve yıldızları elinizden alır. H ap ish an e bir cehennem değildir ama içinde cennete dair bir şey de b ulunm az. Bu da yeterince k ö tü d ü r.

“Şu iyi dinleyici sıfatını bazen abartıyorsun, biliyor m usun?”

“Efendim? A h, afedersin, bir şeyler d ü şü n ü y o rd u m ,” diye ö z ü r dileyip kendim e geldim . “ H ey , u n u tm a d a n önce U lla’nın bana verdiği şu parayı vereyim .”

Karla, bakm adan u zattığım ruloyu alıp cebine koydu.

“Biliyor m usun, olanlar çok garip. Ulla, on a köle gibi davranan b irin den ku rtulm ak için M o d e n a ’ya sığındı. Şimdi de bir bakım a M o d e n a ’nın kölesi oldu denebilir. Yine de o n u seviyor ve k endine biraz para ayırdığı ve ona yalan söylediği için k endini suçlu hissediyor.”

“Bazı insanlar efendi-köle ilişkisine ihtiyaç d u y ar.”

Karla sert bir şekilde “Sadece bazı insanlar d eğ il,” dedi. “D id ier’le ö z gürlük üzerine konuşurken sana ne yapm a ö z g ü rlüğ ü diye sorm uştu. Sen de hayır dem e özgü rlü ğü diye yanıtladın. Kom ik ama ben evet dem e ö z g ü rlü ğ ü n ü n daha önem li o ld u ğ u n u d ü şü n ü y o ru m .”

Karla’m n neşesini yerine getirm ek için konuyu değiştirm eye çalıştım.

“ D id ier’d e n bahsetm işken, b u gece seni beklerken on u n la u zu n ca bir so h b e t etm e imkanı b u ld u m .”

“Sanırım k onuşm anın büyük kısm ım D idier yapm ıştır.”

“E v et am a oldukça ilginçti. D o ğ ru su konu şm am ızd an zevk aldım . İlk defa böyle k o n u ştu k .”

“Sana ne anlattı?”

“N e m i anlattı?” Bu soru dikkatim i çekti, çün k ü anlatm am ası gereken şeyler o ld u ğ u izlenim i veriyordu. “ L e o p o ld ’u n Yeri’ndeki bazı insanlar hakkında bilgi verdi. Afganlar, İranlılar ve Shiv Sainik’ler ve bir de yerel mafya p atro n ları hakkında k o n u ş tu .”

Karla hafifçe gülüm sedi.

“ Senin yerinde olsam D id ier’in söylediklerine pek aldırm azdım . C id diyken çok ü stü n kö rü k onuşur. O direkt olup biteni söyler, nedenini an latm az. Bir keresinde on a çok yüzeysel o ld u ğ u n d an tek yapabileceğinin single eııtendre oldu ğ u n u söyledim. İşin garibi bu söylediğim den hoşlandı. D ıd ier’e hakaret ed em ezsin .”

SH A N T A R A M - 5 5

D idier’in Karla için söylediklerinden bahsetm em eye karar vererek “İki-nı/iıı arkadaş o ld u ğ u n u san ıy o rd u m ,” dedim .

"Arkadaş mı? Evet, bazen. Arkadaşlığın ne anlam a geldiğinden emin

• K-j’Jlim . Birbirim izi yıllardır tanırız. Bir zam anlar birlikte yaşamıştık, sana

‘.nyledi m i?”

“ H ayır, söylem edi.”

“ Evet, B om bay’a yeni geldiğim de bir sene kadar birlikte yaşadık. Kale bölgesinde duvarları çatlak, küçük bir daire paylaştık. Bina neredeyse yer-lı lnr olacaktı. H e r sabah y ü zü m üzd e sıvayla uyanırdık ve koridorda her

•.elerinde yeni bir parça ahşap veya taş yığını olu rdu . Birkaç sene önce m u-

•.ııiı esnasında b ü tü n bina çöktü ve birkaç kişi öldü. Bazen oradan geçerI > n eskiden yatak o d am ın o ld u ğ u b o şluğa bakarım . Sanırım D idier’le b e n i m yalcın o ld u ğ u m u z söylenebilir. A m a ark a d a ş... Arkadaşlık h e r geçen v 11 benim için anlaması zorlaşan bir şey. H iç kim senin geçem ediği b ir m atem atik testi gibi. Bence söylenebilecek en iyi şey, arkadaşın ‘nefret etm e-

<lıt’.itı kim se’ o ld u ğ u d u r.”

Karla ciddi bir ses tonuyla k o n u şu y o rd u am a hafifçe güldüm .

“ Sanırım bu biraz abarülı bir yorum o ld u .”

Karla kaşlarım çatarak bana baktı, sonra o da güldü.

‘ Belki de öyledir. Ç ok y o rg u n u m . Son birkaç gecedir d o ğ ru d ü rü st uyum adım . D id ier’e haksızlık etm ek istem em . Sadece bazen sinir bozucu olabiliyor. H akkım da herhan g i bir şey söyledi m i?”

“ Senin... G üzel o ld u ğ u nu söyledi.”

“ Böyle m i söyledi?”

“ Evet, beyazlarda ve siyahlarda güzellikten bahsederken K u rla g ü z e ldir, d ed i.”

Karla şaşırmış ve d uyduğu hoşuna gitmişçesine kaşlarım havaya kaldırdı.

“Şey, D id ier’in iflah olm az bir yalancı o ld u ğ u n u gö z ardı edip bun u t «ıı iltifat olarak kabul edeceğ im .”

“ D idier’i sevdim .”

Karla h em en “N e d e n ki?” diye sordu.

“ Bilmem. Sanırım profesyonelliğinden. Yaptıkları işte iyi olan insanla -

ıı M-verim. Ayrıca o n d a beni etkileyen bir... H ü z ü n var. Bana tanıdığını İni kaç kişiyi hatırlatıyor. Eski arkadaşlarım ı.”

“ Hn azından kendini daha farklı biri gibi gösterm iyor.” Karla konuşur-İ- en D idier’in o n u n ve sırların gücü hakkında söyledikleri aklıma geldi.

“ Belki de D id ier’le ortak noktam ız b ud u r. İkim iz de ikiyüzlülükten nefret

56 ■ G regory D avid Roberts

ediyoruz. İkiyüzlülük zalimliğin bir başka çeşidi. D idier asla bir zalim d e

ğil. Kabul, biraz vahşi ama zalim değil. Son zam anlarda pek göze batm ıyor ama bir zam anlar tu tk u lu ilişkileri şehirde ya da en azından burada yaşayan yabancıların arasında skandal olm uştu. Faslı genç sevgilisi bir keresinde onu kılıçla kovalamıştı. İkisi de çırılçıplaktı. Bom bay için oldukça şaşırtıcı bir olaydı ve tam görülecek m anzaraydı. D idier, Colaba Polis M erkezi’ne sığınıp kurtulabilm işti ancak. H in d istan’da böyle konularda çok tu tu cu d u rlar ama D idier’in her zam an bir kuralı olm uştur. H indilerle birlikte olmaz. Sanırım H in d iler de bu n u saygıyla karşılıyor. Yabancılardan birçoğu buraya genç H in d i erkeklerle birlikte olmaya gelir. D idier o nlardan nefret eder. Bu gece sana diğer insanların işlerinden bu kadar bahsetm esinin nedenlerinden biri de bu olabilir. Seni karanlık işler ve insanlarla ilgili bilgisi ile baştan çıkarmaya çalıştı belki de. Hey, m erhaba! K atzeli! Sc n nereden çıktın?”

Karşımıza, birisinin duvara bıraktığı po şet içindeki yem ek artığını yiyen bir kedi çıkmıştı. Zayıf, gri hayvan aşağı adadı ve aynı zam anda hırlam aya ve m ırıldanm aya başladı am a Karla’nın sırtım okşamasına da izin verdi. Bir kulağı gül goncası şeklinde çiğnenm iş, b u ru şu k ve kabuk kabuk derisi olan, üzerin d e siyah, h en ü z iyileşmemiş yaralar b u lu n an bir yaratıktı. Böylesine yabani, sıska bir kedinin kendini bir yabancıya okşatması şa

şırtıcıydı. D aha da şaşırtıcı olan, kedinin acılı sosta pişm iş sebze ve pilav seviyormuş gibi görünm esiydi.

“Şuna bir baksana, çok güzel değil mi?” diye m ırıldandı Karla.

“ Şey...”

“ C esaretini, hayatta kalm a azm ini takdir etm iy o r m u su n ?”

“ N e yazık ki kedilerden pek hoşlanm am . Köpekleri severim ama k e d ileri...”

“Am a kedileri sevmelisin! M ükem m el bir dünyada b ü tü n insanlar k e dilerin ö ğ led en sonra saat ikideki hali gibi o lu rd u .”

Buna güld ü m .

“Sana daha önce hiç olayları tarif etm ek te alışılmamış bir tarzın o ld u

ğ u n u söylediler mi?”

Karla hızla bana d ö n d ü . “N e dem ek istiyorsun?”

Sokak lam basının loş ışığı altında bile y ü z ü n ü n kızardığını ve ö fkelendiğini görebiliyordum . O zam anlar İngilizce’nin o n d a bir saplantı o ld u

ğu n u ve o akıllıca lafları etm ek için o tu ru p çalıştığını bilm iyordum .

“Sadece kendini ifade etm e biçim in değişik. Beni yanlış anlam a, bu çok h o şu m a gidiyor. Ö rn eğ in d ü n ü ele alalım, g erçekten bahsediyorduk.

SH A N T A R A M ■ 57

I .m u ın en , yüzde yüz gerçekten. G erçek olan bir şey var m ı, gerçek diye bn şey var m ı diye konuşu y ord u k . D id ier’in, U lla’m n, M au rizio ’n u n , hatM M o d ena’nm bile b u ko n u hakkında söyleyecekleri vardı. Sen ise d u rd u n

»im ıhın ve Gerçek hoşlanıyormuş g ib i y a p tığ ım ız bir saçmalık, dedin. Bu iö /ım beni sersem e çevirdi. B u n u b ir kitapta mı o k u d u n , yoksa bir oyun-ıl.ı \'.ı da film de mi d u y d u n ?”

“ Hayır. K endim b u ld u m .”

“ İşte, d em ek istediğim de bu . D iğerlerinin söylediği bir şeyi hatırlayıp trlm ıcsi kelim esine tekrar edebileceğim i sanm ıyorum fakat senin söyledi

ğin pek çok şeyi hiç unutm ay acağ ım .”

“ Peki, söylediğim e katılıyor m u su n ?”

“G erçeğin hoşlanıyor gibi yaptığım ız b ir saçmalık o ld u ğ u n a mı?”

“ Uvet.”

“ Hayır, katılm ıyorum . Yine de bu düşünceyi ve o n u ortaya koyuş şeklim sevdim .”

Karla y an m ağız gülüm sedi. Birkaç dakika sessiz kaldıktan sonra, o kışk.ı tarafa bakm aya başladığında dikkatini çekm ek için tekrar k o n u şm aya haşladım.

“ Biarritz’i n e d e n seviyorsun?”

“ Ne?”

“( )nceki g ü n B iarritz’in en sevdiğin yerlerden biri o ld u ğ u n u söyledin.

Jinı oraya daha ön ce g itm ed iğ im d en bilm iyorum am a senin orayı n ed e n İm kadar sevdiğini bilm ek isterim d o ğ ru su .”

K.ırla k ü çü m sediğinden m i, yoksa h o şu n a g ittiğ in d en mi bilm iyorum attu b u rn u n u b u ru ştu rd u .

“ Bıınu hatırlıyor m usun? O zam an sanırım n edenini açıklamalıyım, lirin e Biarritz’i sevm em in nedeni okyanus. A tlantik O kyanusu. B iarritz’i kışın, turistlerin hepsi gitm işken ve den iz insanları k o rku d an taşa çevire -

ı rk iniş gibiyken seviyorum . O nları terkedilm iş kum sallarda d u ru p denize kik.irken görebilirsin, okyanusa bakarken yaşadıkları dehşetle yerlerine çivi Iı- ı nnişlerdir. A tlantik O kyanusu, Pasifik’e ya da H in t O kyan u su ’na b e n ze n ırz. Kışın A tlantik gerçekten acım asızdır ve hiçbir şeyi affetm ez. Sana seslendiğini duyabilirsin. Seni içine çekm ek istediğini bilirsin. O kadar g ü zeli lir ki o n u ilk g ö rd ü ğ ü m zam an gözyaşlarına bo ğ u lu p o n a gitm ek istemişimi. Kendim i koca, kızgın dalgaların kucağına bırakm ak istem iştim .

Aıl.ııuik son derece k o rk u tu c u d u r. Fakat B iarritz’deki insanlar A vrupa’d aki e n uyum lu ve ho şg örü lü insanlar. G özlerim hiçbir şey ko rk u tm az. As

58 ■ G regory David R oberts

lında bu oldukça garip. Birçok tatil yöresinde insanlar kızgın am a d eniz sakindir. B iarritz’de ise tam tersi.”

“ Oraya bir g ü n dönm eyi d ü şü n ü y o r m usun?”

Karla h em en “H ay ır,” dedi. “E ğ er buradan ayrılırsam A m erika’ya g itm em gerek, çünkü ailem ö ld ü k ten sonra orad a yaşadım . Bir g ü n oraya g e ri dönm eyi isterim . H e r şeyden ö te A m erika’yı seviyorum. O rada ve o ra n ın insanında ken d in e güven, açıklık ve cesaret var. Kendim i bir A m erikalı gibi hissetm em enle rağm en en çok onların yanında rah a tım .”

Karla’yı biraz daha k onuşturm aya çalışarak “Bana d iğ erlerinden b a h se t,” dedim .

“D iğerleri m i?”

“ L eo p o ld ’un Yeri’ndeki ekip. D idier ve diğerleri. M esela başlangıç olarak bana L etitia’dan bahset. O n u n la nasıl tanıştın?”

Karla biraz rahatladı ve bakışları caddenin diğer köşesindeki bir n o k ta ya odaklandı. Biraz d ü şü n d ü k te n sonra başını karanlık göky üzü n e d o ğ ru kaldırdı. Bir sokak lam basından gelen m avi-beyaz ışık, dudaklarında ve iri g ö zlerinde eriyip gidiyordu.

Karla “Lettie bir süre G o a ’da yaşadı,” diye söze başlarken sesi şefkatliydi. “H in d ista n ’a herkes gibi iki nedenle gelm işti o da. Partiler ve m an e vi yükseliş için. Sanırım aradığı tarzda partileri b u ldu ve tadını çıkardı am a işin ruhsal yönüyle ilgili kendini geliştirm e şansını yakalayamadı. Aynı sene içerisinde iki defa L o n d ra ’ya d ö n d ü fakat h er seferinde m aneviyat b ö lü m ü n ü tek rar d en em ek için H in d ista n ’a geldi. B ence içim izde manevi yönü en kuvvedi o lan kişi o .”

“ H ayatım nasıl sürdürüyor? Am acım başkasının özel yaşam ına b u r n u m u sokm ak değil am a insanların H in d ista n ’da ne iş yaptıklarını m erak ed iyorum . Yani, buradaki yabancılar nasıl geçiniyorlar?”

“L ettie m ücevherler ve değerli taşlar k o n usu n d a uzm and ır. Bazı yabancı alıcılar için çalışıyor ve o nlardan kom isyon alıyor. O n a b u işi bulan D id ier’di. D id ier’in B om bay’ın d ö rt bir yanında bağlantıları vardır.”

G erçekten şaşırarak “D id ier mi?” diye sordum . “ Ben ikisinin b irb irlerin d en n efret ettiğini sanıyordum . Ya d a daha d o ğ ru su birbirlerine katla -

nanıadıklarm ı.”

“Tabii, birbirlerinin sinirine dok u n u y o rlar ama aralarında gerçek bir d o stlu k var. Birisine k ö tü b ir şey olsa, öteki yıkılır.”

Sesim in to n u n u değiştirm em eye çalışarak “ Peki ya M aurizio?” diye sordum . U z u n boylu İtalyan, çok yakışıklı ve ken d in e güvenliydi. Karla’yı

SH A N T A R A M - 59

lı. inlen daha iyi tan ıd ığ ın d an ve on u n la iyi arkadaş o ld u ğ u n d an ötü rü M .ım ı/io ’yu kıskanıyordum . “ O n u n hikayesi ne?”

K.ırla kaşlarım çattı. “ Hikayesi mi? O n u n hikayesini bilem em ,” dedi.

“AiU'm ölm üş ve ona yüklü bir miras bırakmış. M aurizio bu parayı harcanır. .ima bu esnada para harcam ak k o n u su n d a da ustalık kazanm ış ve b u tu* <lrv.ıın ed iy o r.”

" I’.aşkalannm parasını mı harcıyor?” diye sordum . B unun gerçek olmasını t,«>k istiyor gibi gözükm üş olacağım ki Karla sorum a soruyla yanıt verdi.

"Sen akreple k u rbağanın hikayesini biliyor m usun? Kurbağa, nehirden H<-.te ık a ı akrebi sırtında taşımayı kabul etm iş, çünkü akrep o n u sokm am aya -.o/, verm iş.77

“ Evet, neh rin yarısını geçm işlerken akrep kurbağayı sokm uş. B o ğ u lmak ı.ı olan k u rbağa ona bu n u n ed en yaptığını sorm uş, çünkü sonuçta ikisi ile boğulacakm ış. Akrep de kendisinin bir akrep o ld u ğ u n u ve sokm anın fiıııın doğasında o ld u ğ u n u söyleyerek yanıt verm iş.”

Karla “ E v et,” derken başını yavaşça salladı ve iç geçirdi. “M aurizio da İKiyledir. B unu bilirsen sorun olm az, çünkü o n u sırtında taşımayı öner-tuı-.'-.iıı. N e dem ek istediğim i anlıyor m usun?”

lu'iı hapishaneye girmiş biriydim ve Karla’n ın ne dediğini gayet iyi an-lıyoulum . Başımı salladım ve o n a Ulla ile M o d e n a ’yı sordum .

K.ırla hafifçe gülüm seyerek “ U lla’yı severim ,” dedi. “ Deli ve güvenilm ezdir ama yine de ona zaafım var. Alm anya’d a zengin bir kızmış ama

.......... bulaşıp bağım lı olm uş. Ailesi mali desteğini çekince H in d ista n ’a gelmiş. Ulla, kendisi gibi uyu ştu ru cu bağımlısı bir A lm an ’la beraberdi.

Ad.mı o nu çok kötü bir m ekanda çalıştırmaya başladı. Ulla adam ı sevdi

ğinden bu işi o n u n için yaptı. Z aten adam ne istese yapardı. Bazı kadınlar m - lu / .ı aşklar b ö y led ir. B enim g ö r d ü ğ ü m k adarıyla ç o ğ u aşk b ö y le ya...

,'V.ık kalpler, aşırı yüklenm iş b ir cank urtaran sandalına benzer. Sandalı su yıi/m ıde tu tabilm ek için g u ru ru n u , kendine saygım ve bağım sızlığını dı-vm .narsın. Bir süre sonra ise tanıdıklarım , arkadaşlarım atm aya başlarsın.

Yine de yeterli olm az. C an kurtaran sandalı hala b atıyordur ve seni de be-ıalK'fiııde baüraeaktır. B unun bir sürii kızın başına geldiğini g ö rd ü m . Sanının işte bu yüzd en aşk m idem i bu lan d ırıy o r.”

Katla kendi ken d in e mi, yoksa benim le mi k o n u şu y o rd u, em in o lam adım H er halükarda bunlar keskin sözlerdi ve dinlem ek pek işime gelmi-y o ı d ı ı .

“ l’eki ya Kavita? O nasıl katıldı aranıza?”

60 ■ G regory David R oberts

“ Kavita harikadır! O serbest çalışan bir yazar. G azeteci olm ak istiyor, sanırım bu amacına da ulaşacak. U m arım ulaşır. Zeki, d ü rü st ve cesur b iridir. Aym zam anda güzel de. Sence de harika bir kız değil m i?”

Kavita’nın u z u n biçimli parm aklarım , d o lg u n dudaklarını ve bal rengi gözlerini düşü n erek “ E v et,” diye Karla’ya katıldım . “ H o ş bir kız am a o n ların hepsi hoş. D id ier’in bile bir L ord Byron havası var. L ettie çok sevim li bir kız. G ö zlerin in içi hep gülüyor. Bu arada gözleri gerçekten b u z m avisi, öyle değil mi? Ulla yuvarlak suratındaki o koca gözler ve dudaklarla oyuncak bebeği andırıyor. M aurizio bir dergi m odeli gibi yakışıklı. M o-d e n a ’nın dah a farklı bir çekiciliği var. Bir b oğa güreşçisine falan benziyor.

Ve sen... Sen de hayatım da g ö rd ü ğ ü m en güzel k adınsın.”

İşte söylem iştim . Bu d üşüncem i dile getirm enin şoku içerisindeyken bile beni anlayıp anlam adığını, kelim elerim in ilham kaynağını görü p g ö rm ediğini m erak ettim . Çirkin bir adam ın aşık o ld u ğ u n d a d u yd u ğ u ıstırabı yaşıyordum.

Karla bir kahkaha atıp k o lu m u tu ttu ve beni kaldırım a d o ğ ru çekti.

T am da o anda, sanki gölgelerin içinden Karla’nın sesini duy u p gelmiş g ibi metal tekerlekli tah ta bir p latfo rm u n üzerine binm iş bir dilenci kaldırım ın d iğer tarafından geçti. A dam terkedilm iş sokağın o rtasına gelene k adar elleriyle kendini ileri d o ğ ru itti ve dö n erek d u rd u . Acınacak denli in ce bacaklarını, katlanm ış bir g azeted en büyük olm ayan tah ta platform da altına almıştı. Ü zerin d e bir okul üniform ası olan haki ren k te ş o rt ve açık mavi tişört vardı. A dam yirmili yaşlarında olm asına rağ m en kıyafetler ona oldukça büyüktü.

Karla o n u selam ladı ve adam ın karşısında d u rd u k . Bir süre Karla’yla ikisi H in tçe k o n u ştu . Aramızdaki on m etred en adam ın kocam an ellerine şaşkınlıkla baktım .

Bir dakika kadar sonra adam “ İyi geceler!” diye seslendi ve bir elini b ü yük bir zarafetle önce alnına, sonra kalbine g ö tü rd ü . Yine dö n erek yol b o yunca ilerlem eye başladı. Yokuş aşağı gittiği için hızlanm ıştı.

Dilenci g ö z d e n kaybolana kadar o n u izledik, daha sonra Karla tekrar ko lu m d an çekerek beni sürüklem eye başladı. Beni sürüklem esine izin verdim . Sesinin n ağm esine, kara gö k y ü zü n e ve saçının daha da kara gecesine, uyuyan sokağın y o sun k ok u su n a ve sıcak tenindeki parfüm e kendim i bıraktım . Kendim i şehrin ve K arla’mn yaşamına teslim ettim . O n u eve b ırak a n ı ve iyi geceler diledim . Geniş ve sessiz sokaktan otelim e d ö nerken bir şarkı m ırıldanıyordum .

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Y ani dem ek istediğin en so n u n d a gerçeklerle yüzleşeceğiz.”

"G ö re c eğ in h er şey g erçek olacak b a b a ” diye beni d o ğ ru la d ı Praba-

)• 11 “Şim di g erçek şehri göreceksin. G enelde tu ristleri böyle yerlere gö-tıiım cm . O n la r b u n d a n hoşlan m az ve ben de o n ların h o şlan m am asın dan h o şlanm am . B azen d e g ö rd ü k le rin d e n g e re ğ in d e n fazla hoşlanırlar.

(■ ı İmi daha da k ö tü d ü r. Aklı başında biri g ö rd ü k le rin d e n ho şlan ır, iyi kalplı biri g ö rd ü k le rin d e n fazla hoşlan m az. Tıpkı senin gibi Linbaba.

ı 'd .uula viski içtiğim iz ilk g ü n d e n beri senin iyi arkadaşım olacağını b iliyordum . A rtık tem iz kalbin ve sağdu y u n la, benim B o m b ay ’ımı g ö rm e

\ ak i i ıı g e ld i.”

M ahatm a G andhi Yolu’nu ve Flora Ç eşm esi’ni geçtik ve taksiyle Vic-ı < mi .i İstasyonu’na do ğ ru ilerlem eye başladık. Ö ğlen olm asına bir saat vardı ve çalkantılı trafik, el arabalarındaki öğle yem eklerini koşarak sürükle-vnı insanlarla do luy d u . K oşucular yemekleri evlerden ve apartm anlardan

.ılıyor, onları ja lp a a n s denilen teneke ku tu ların içinde topluyorlardı. Bir el

.ıı.ilusım n etrafında o n u ittiren altı adam g ö rm ek m ü m k ü n d ü . O to b ü sle-ım , kam yonların, arabaların m etal kalabalığı arasında bu adam lar şehrin

<I< ıı ı bir yanındaki ofislere ve işyerlerine teslim at yapıyordu. Servis yapan l'.ıdm larm ya da ad am lan n hiçbiri bu işlemin nasıl y ü rü tü ld ü ğ ü n ü tam ol.ıı.ık bilm iyordu. Teneke kutuların üzerindeki gayet karm aşık sem bolle-ıı. u-ııkleri ve sayıları, o kum a yazmayı bile sökem em iş bu koşucuların n a sıl .suladığını ve yüz binlerce birbirine benzeyen k u tu arasında şehirde ya

şayan milyonlarca insandan siparişi veren d o ğ ra kadın ya da adam a bun-1,ıı m nasıl ulaştığını bilm iyorlardı. İşin şaşırtıcı yanı ise b ü tü n bunların da dolarlara değil sadece sentlere mal olmasıydı. Sıradanla imkansızı birleşti-ın ı sihir, B om bay’daki her sokaktan ve çarpan kalpten geçen g ö rü n m ez

62 ■ G regory D avid Roberts

bir nehirde saklıydı. Posta servisinden tu tu n da dilencilerin yakarışlarına kadar her şey b u sihirden payını alırdı.

“Linbaba şu o to b ü sü n num arası kaç? H ad i, çabucak söyle.”

Cam ı yarı açık olan taksiden dışarı bakıp karşım ızda d u ran çift kadı kırmızı o to b ü sü n ü zerindeki kıvrımlı sayıları okum aya çalışırken “Bir saniy e,” diyerek te re d d ü t ettim . “ Iı, bu yüz d ö rt nu m ara değil m i?”

“ Ç ok çok iyi! H in t rakam larını iyice öğren din . Artık o to b ü ste , tren de, herhangi bir m en ü d e, u y u şturucu alışverişinde ya da işine yarayacak diğer yerlerde nu m aralan o k um ada so run yaşamazsın. Peki, söyle bakalım, alu palak nedir?”

“Alu palak, patates ve ıspanaktır.”

“ Güzel. Aynı zam anda da lezzetli bir yiyecektir, söylemeyi u n u ttu n sanırım . A lu p alak yem eye bayılırım. Phul yobhi ve bhindi n edir peki?”

“ H ım ... K arnabahar ve... B am ya.”

“ D o ğ ru , yine eklem edin am a aym zam anda fcrn da oldukça lezzetli bir yemektir. B a in g a n masalcı n e?”

“ Baharadı p atlıcan .”

“Yine d o ğ ru bildin! H ayırdır, baingan yemeyi sevmiyor m usun?”

“T am am , tam am , anladım . B a in y a n zy m . zam anda oldukça lezzetli bir yem ektir.”

Prabaker k üçük b u rn u n u hafifçe b uruşturarak “ B a m y a n ’ı o kadar sevm em ,” dedi. “Söyle bakalım, chehra, m u n h v e d ü n e , anlam a gelir?”

“T am am , yüz, ağız ve kalp. D o ğ ru m u?”

“ Evet, d o ğ ru . Tıpkı bir H in tli gibi yem eklerini ellerinle yem eni izledim . B u ne kadar, bana iki fin c a n pay verin, biraz daha haşhaş istiyorum, gibi şeyleri de H in tçe söylem eye başladın. B ü tü n b u n lar tam am . Sen iyi bir öğrencisin Linbaba. Ben d e çok iyi bir ö ğ retm en im , öyle değil mi?”

“ Evet, öylesin P ra b u ,” d ed im gülerek. “ Hey! D ik k at et!”

Haykırışım , ö n ü m ü zd e n d ö nm eye çalışan bir ö k ü z arabasına çarpm asına ram ak kalan taksi sü rü c ü sü n ü uyardı ve adam h e m e n direksiyonu kırdı. İri yapılı, koyu tenli, kalın bıyıklı adam hayatlarım ızı kurtarırkenki m ü n asebetsizliğim karşısında o ldukça öfkelenmişe b en ziyordu. Taksiye ilk bindiğim izde adam aynayı b en d e n başka hiçbir şeyi görem eyecek şekilde ayarlamıştı zaten. Ö k ü z arabasını ıskaladıktan sonra bana bakarak H in tçe küfretm eye başladı. Taksiyi b ir y erden kaçarmış gibi kullanıyordu ve daha yavaş olan araçları geçerken sağa sola m anevralar y a p ıyo rd u . Sanki sokaktaki herkese karşı öfkeliydi. Y o lunun üzerindeki yavaş giden b ü tü n araba-

SH A N T A R A M ■ 63

iii,t ,ıı.ılarında birkaç san tim etre kalana kadar yaklaşıyor ve kornasını öt-IHıııu-yc başlıyordu. Eğer yavaş araba biz geçelim diye biraz sola kayacak iık ı şoförüm üz o arabanın yanm a geliyor ve bir süre sürücüye bağırıp ça-Itııyoi , hakaret ediyor, sonra o n u geçiyordu. Yavaş g iden bir başka araçla !• ,ı ışıl aşınca aynısını yapm ak için ileri atıldı. Adam zam an zam an arabanın kıpısını açıp ağzındaki paan suyunu dışarı tü k ü rü rk en de u z u n sani-

!• İri boyunca gözlerini yoldan ayırıyordu.

I’ı.ıbaker’e d ö n ü p “ Bu adam kafayı yem iş!” dedim .

I'ı.ıbaker da iki eliyle k o ltu ğ a yapışarak “ Evet, şoförlüğü pek iyi sayıl-iıı-ı.' .una söylem eden geçem eyeceğim , tük ü rm e ve hakaret etm ed e kimse

»hm- su d ö k em ez!” dedi.

Aı.ıha trafikte bir sağa b ir sola yalpalarken “Tanrı aşkına, söyle şuna tlııiM iıı!” d ed im . “H e p im iz i ö ld ü recek !”

Prabaker “ B a n d karo!” diye bağırdı. “ D u r!”

Sözü daha etkili olsun diye so n u na da bir küfür iliştirdi fakat b u şofö-fii .l.ılut da hiddetlen d irdi. A dam son sürat g iden arabada kafasını arkaya

* \m p bize ho m u rd an m ay a başladı. Ağzını so n u na kadar açmıştı ve b ü tün ilişleri ortaya çıkmıştı. Öfkeli siyah gözleri kocam andı.

() sırada Prabaker ileriyi işaret ederek “A rrey!” diye bağırdı.

(,o k geçti. Şoför h em en ö n ü n e d ö n d ü ve kollarıyla direksiyonu kavrayıp lırııe asıldı. İki-üç saniye kadar kaydık. Adam ın boğazın d an gelen y u tkunm a sesini d uydum . D ah a sonra da d ö n ü ş için yavaşlayan önü m üzdek i aı.tb.ıya çarptık. O tu rd u ğ u m u z y erden öne d o ğ ru savrulm uştuk. İki araba i UI i .i bize ç a rp ark en b ü y ü k bir g ü rü ltü çıktı.

( /ıı ufak olm uş cam lar ve ko pm uş araba parçalan yola dağılm ış d u ru rken olayı izleyen bir sessizlik kapladı etrafı. Kaza esnasında başımı kapıya vunııu.ştum. G ö z ü m ü n ü stündeki bir yerden kan aktığını hissettim ama l»u>k,ı bir şeyim y oktu. Yerden kalkıp b ir kez daha arka k oltu ğ a o tu ru rk en l'u lu k e r beni tu ttu .

“ l’.ir yerin kırılm adı değil m i Lin? İyi misin?”

“ iyiyim, iyiyim.”

“ Emin misin? Kırılan bir yerin yok değil mi?”

Ilıraz olsun rah atladığım dan sinirli sinirli gülerek “ Prabu, bu adam ın ıır k.ular güzel tü k ü rd ü ğ ü u m ru m d a bile değil, ben d en beş kuruş bahşiş

iUın.ız. Sen iyi misin?”

l'ı.ıbıı histerik bir şekilde haykırarak “ Bu arabadan dışarı çıkm am ız g e tri- Lin!” dedi. “ Dışarı! H e m e n dışarı!”

6 4 ■ G regory D avid R oberts

P ra b u ’n u n tarafındaki kapı sıkışmıştı, kapıyı om zuyla ittirip açmaya çalışıyordu. B unu başaramayınca b enim tarafım daki kapıyı d enem ek için uzandı ama bu tarafa da başka bir aracın çarparak çıkışı bloke ettiğini g ö rdü. Birbirim ize baktığım ız bir saniye içinde Prabaker’in g özlerinde öyle bir korku, öyle bir panik g ö rd ü m İd b u n u neredeyse yüreğim de hissettim .

Prabaker tekrar kendi tarafına d ö n d ü ve kapıya yüklenm eye başladı.

Kafam iyice bulanıktı, o anda aklıma tek bir düşünce geldi: YANGIN!

Pm bakerH n korktuğu bu m u y d u ? Kendim e bir kez bu soruyu sorunca d ü

şünm eden edem edim . Prabaker’in nefes nefese haline bir kez daha b akınca taksinin alev alacağına em in oldum . Burada sıkışmıştık. G ö rd ü ğ ü m b ü tü n Bom bay taksilerinin arka camları birkaç san tim etred en fazla açılmıyordu. Kapılar sıkışmış, camlar açılm ıyordu, taksi patlam ak üzereydi ve biz de orada kalakalmıştık. C anlı canlı ya n m a k... B u k a d a r korktuğu şey bu m uydu ?

Şoföre d o ğ ru baktım . D ireksiyonla kapı arasında kalm ıştı. V ücudu h areket etm iyordu am a inlem esini duyabiliyordum . İnce göm leğinin altında kaburgası aldığı h e r nefeste inip çıkıyordu.

Taksinin etrafında suratlar belirdi, heyecanlı sesler duymaya başladım.

Prabaker bir o yana bir bu yana dönerek onlara bakarken yüzünden korkunç bir ıstırap okunuyordu. Birdenbire kendini ö n kolaığa doğru atu ve oradaki yolcu kapısını açtı. H em en d ö n ü p kolum u şaşırtıcı derecede bir güçle kavradı ve aramızdaki koltuğa rağm en beni dışan d oğru sürüklemeye çalıştı.

“■Buradan Lin! H adi çık! Ç abuk, çabuk! ”

K oltu ğ u n ü zerin d en tırm andım . Prabaker izleyicilerin arasından k e n dine yer açtı. Ben şoföre d o ğ ru u zan d ım ve o n u sıkıştığı y erd en çıkarm aya çalıştım. Fakat Prabaker h em en yanım a geldi ve beni g erçekten sert bir şekilde çekti. Bir elinin tırnaklarını sırtım a saplarken diğ er eliyle de yakama yapışmıştı.

“O n a d o k u n m a L in!” derken neredeyse çığlık atıyordu. “ O na d o k u n m a, o n u bırak ve arabadan çık! H e m e n çık o rad an !”

Prabaker beni yakaladığı gibi arabadan çıkardı ve kazad an dolayı to p lanmış olan kalabalığın arasından geçirdi. Yakındaki bir kaldırım da dem ir bir çitin ardından yapraklarını dışarı d o ğ ru sarkıtm ış bir akdiken ağacının altında o tu ru p yaralarımıza bakuk. A hum daki, sağ g ö z ü m ü n ü stündeki kesik d ü şü n d ü ğ ü m kadar ciddi değildi. K anam a ço ktan d u rm u ştu ve yaranın üzerin d e saydam bir sıvı oluşm aya başlam ışu bile. Birkaç yerim ağrıyordu am a endişelenecek bir şey yoktu. Prabaker k o lu n u , beni arabadan

SH A N T A R A M . 65

kirşi k o nulm az bir güçle dışarı çeken kolunu tu ttu . Acı çektiği belliydi.

I »ırseğinin yanı şim diden şişmişti. Belli ki bu şişlik kötü b ir m orarm a bı-ı.ıkacaktı kolu n d a am a neyse ki kırığı yok gibiydi.

O n u n için bir sigara yakarken “ G örünüşe göre yanıldın Prabu,” dedim .

“Yanıldım mı baba?”

“ Bizi arabadan o panikle dışarı çıkarmakta haksızmışsın. Beni de in an dırdın, lan et araba alev alacak sandım ama öyle olm ad ı.”

Prabaker “ H a ,” diyerek ö n ü n e baktı. “Yangın çıkacak diye k o rk tu ğ u mu m u sandın? Ben arabadaki değil, insanların arasındaki yangından k o rk unu Lin. Bak, insanların ne kadar kızgın o ld u ğ u n u gö rm ü y o r m usun?”

Araba kazasında incinen o m zu m u z u ve boy n u m u zu rahatlatm ak için esnetirken on m etre kadar uzaktaki kaza yerine baktık. Kaza yapan d ö rt arabanın etrafına neredeyse o tu z kişi toplanm ıştı. Birkaç tanesi araba sü-nıcülerini ve yaralıları arabalardan çıkarmaya çalışıyordu. Geri kalanlar ise i'.ruplar halinde bağrışıyordu. Ç ok geçm eden her yönden gelen insan kalabalığı bu g ruba katılmaya başladı. Yollar tıkandığından ilerleyemeyen di-i’.rr araç sahipleri de arabalarından inip kalabalığa katıldı. Biz izlerken o

<ıiuz kişi, elli, seksen, daha sonra da yüz kişi olup çıktı.

Adam lardan biri g ru b u n ilgi odağıydı. Sağa dönm eye çalışan arabadaki

.ulamdı bu. Biz de frenler kilitlenince o n u n arabasına çarpmıştık. Adam arabanın yanında d urm uş, öfkeyle bağırıyordu. Kırklı yaşlarının ortalam adaydı ve koca göbeğini örtsü n diye üzerine göre dikilmiş gri, pam uklu bir

■.alari takımı giyiyordu. Seyrelmeye başlayan saçı dağınıktı. Takım ının gö-i'.iis cebi yırtılmış, p a n to lo n u sökülm üştü ve ayağındaki sandaletlerden biri

• ksikti. Bu darm adağın hal teatral tavırlarla ve seyirciye durm aksızın b ağırmasıyla birleşince kalabalığa kaza yapan arabalardan daha ilgi çekici geliyor i’,ibiydi. A dam ın eli avuç içinden bileğine kadar kesilmişti. O n u izleyen kalabalık sessizleştikçe kendini olaya gittikçe kapüran adam daha da bağırm aya ve yarasından yü zü n e, oradan da gri takım ına kan bulaştırm aya başladı.

Tam o anda bazı adam lar bir kadım boş bir alana taşıyarak yere serilen bir ö rtü n ü n ü zerin e koydular. Kalabalığa talim atlar verdiler ve dakikalar sonra sadece fanila ve entari giymiş adam lar tarafından itilen tah ta bir el arabası geldi. Kadın arabaya yerleştirilirken kırm ızı sarisi to p lan d ı ve ba-ı aklarına d olandı. T am em in olam adım am a kadın bağıran ad am ın karısı i tlabilirdi, çünkü adam bu m anzara karşısında iyice histerikleşm eye başladı. Adam kadını om u zların d an tu tu p sarstı ve saçını çekti. Kalabalığa d o ğ ru ellerini açarak, daha so n rad a kanlı yüzünfe v ararak b ir şeyler haykırdı.

66 ■ G regory David R oberts

Sanki sessiz filmlerdeki abartılı hareketleri ya da bir p an to m im sanatçısını izler gibiydim. N e kadar uğraşırsam uğraşayım g ö rdüklerim bana kom ik ve saçma geliyordu. Yine de yaralılar, sayıları gittikçe artan ve teh d itler savuran kalabalık gö z ardı edilem eyecek kadar gerçekti.

Yarı baygın kadın el arabasında g ö tü rü lü rk e n adam taksinin kapısına yapışıp kapıyı araladı. Kalabalık arük tek bir vü cu t gibi h areket ediyordu.

Sersem lem iş ve yaralı taksi şo fö rü n ü oradan çıkardılar ve arabanın k a p o rtasının üzerine fırlattılar. Şoför yalvarırcasına kollarım havaya kaldırdı ama bir düzin e, yirm i, h a tta elli yu m ru k o n a vurm aya başladı. Yüzü, g cğsü , karnı, kasıkları, h er yeri darb elerden nasibini alıyordu. T ırnaklar adam ın ağzını neredeyse kulağına kadar yırttı ve göm leğini parçalara ayırdı.

B ü tü n bu n lar saniyeler içinde o ldu. K endi kendim e h er şeyin çok h ız lı geliştiğini, sersem lediğim i ve bu yüzd en de engellem ek için bir şey yap am adığım ı söyledim . Korkaklık dediğim iz genellikle gafil avlanm anın bir başka adıdır, cesaret ise genellikle hazırlıklı olm aktan ib arettir. Bu olay Avustralya’da olsa bir şeyler yapabilirdim . D ö vülen adam ı izlerken k e n d im e B urası senin ülken değil, dedim . Senin k ü ltü r ü n değil...

Fakat içim de g eçen bir d üşünce daha vardı, o zam anlar bu bir sırdı ve su y ü züne çıkm amıştı ama şim di gayet n e t görebiliyorum bunu. Taksi şo fö rü kavgacı, herkese hakaret e d en gerizekalm m tekiydi ve o n u n aptallığı P rabaker ile benim hayatımı tehlikeye atm ıştı. Kalabalık on a karşı d u rd u

ğ u n d a, ben de adam a d u y d u ğ u m garezi hissettim ve o n lar intikam alırken b ir ne b z e de olsa benim intikam ım ı da almış oldular. Ö dlekçe, u tan ç içind e ve aciz bir şekilde öylece d u ru p hiçbir şey yapm adım .

Zayıf bir şekilde “Bir şeyler yapm alıyız,” dedim .

“Yeterince insan bir şeyler yapıyor,” diye yanıtladı Prabaker.

“ H ayır, yani ona... O n a bir şekilde yardım edem ez miyiz?”

Prabaker iç çekerek “ Bu adam için bir şey yapam ayız,” dedi. “Artık g ö rd ü n Lin. B om bay’da trafik kazası oldukça k ö tü d ü r. Böyle bir kazaya karıştın mı en iyisi arabadan, taksiden ya da o an h e r neredeysen o aracın içinden bir an önce çıkm aktır. Kalabalığın bu tip şeylere karşı sabn y o k tu r. G ö rd ü n işte, o adam için arük çok g e ç .”

Adamı çabuk ama vahşi b ir şekilde dövm üşlerdi. A dam ın çıplak g ö ğ sündeki ve yüzündeki birçok kesikten kan akıyordu. B ir işaretle taksi şo förü yukarı kaldırıldı ve taşınm aya başladı. A dam ın bacaklarını birbirine bitiştirilm iş bir d üzine el sertçe tu tu y o rd u . Kafası arkaya d o ğ ru devrildi

ğ inde y anağından çenesine k adar u zan an deri parçası y ü z ü n d e n aşağı sark-

SH A N T A R A M « 67

ıı Adam ın gözleri açıktı ve bilinci yerindeydi, geriye ve yukarıdan aşağıya Iuluyordu. Kara gözleri ko rk u ve ahm akça bir u m u tla doluydu. Sokağın ıu.\k ucundaki trafik, insanlar geçsin diye d u rd u ve taksi şoförü o n u taşıy.uı kollarca çarm ıha gerilmiş bir halde g ö z d e n kayboldu.

“ H ad i Lin, gidelim . İyi m isin?”

“ İyiyim,” diye m ırıldanarak Prabaker’i takip etm ek için kendimi zorladım. Özgüvenim i tam am en ayakta durabilmeye verdim. Attığım her adım I* ıırşun gibi ağırdı ve büyük bir irade eseriydi. Beni sarsan gö rdüğüm vahşet olmam ışa. H apiste daha az bir kışkırtmayla daha beterlerini görm üştüm , licııi sarsan, şu andaki h o şn u tlu ğu m un böyle ani bir şekilde yerle bir olma-

■.ıvdı. Tanımaya başladığımı düşü n d üğ ü m şehir, pazarların, restoranlann, tapmakların Bom bay’ı, halkın gösterdiği bu hiddetin alevleri altında yanmıştı.

“ O n a ne yapacaklar?”

“Sanırım o n u polise g ötürecekler. Cravvford Pazarı ’nın arkasında bir polis m erkezi var. Belki şansı yaver g ider ve oraya canlı varmayı başarır, lîclki de varam az. A dam ın karm a’sı oldukça çab u k tu .”

“ D aha önce de böyle bir olay g ö rd ü n m ü?”

“ Ç ok g ö rd ü m Linbaba. B azen kuzenim S h a n tu ’n u n taksisini k ullanım l ı . K ızgın halkı ço k g ö rd ü m . İşte b u y ü z d e n k en d im ve sen in adına o K.ıdar k o rk tu m .”

“ N e d e n böyle oluyor? N e d e n b u kadar öfkeleniyorlar ki?”

Prabaker adım larını biraz daha hızlandırarak o m u z silkti. “B u n u n n e denini kimse bilm iyor L in .”

Elimi o m zu n a koyarak o n u yavaşlattım. “ Bekle bir dakika. N ereye gidiyoruz?”

“ H ala şehir tu ru yapacağız değil m i?”

Ben... B u g ü n lü k ertelem ek istersin diye d ü şü n m ü ştü m .”

“ N e d e n erteleyeceğim ki Linbaba? Ö n ü m ü z d e görecek çok şey var.

t iidelim m i?”

“ Peki ya kolun? O n u bir d o k to ra gösterm eyecek m isin?”

“ H iç sorun değil Lin. T u ru n so nunda bildiğim berbat bir yerde birkaç kadeh viski içeriz. Bu, derdim e d erm an olur. H ad i, gel gidelim artık baba.”

“ Pekala, eğer öyle diyorsan. Şehrin diğer y ü z ü n ü gö receğiz değil mi?”

“ Öyle yapacağız,” dedi Prabaker hem en . “A m a ilk önce burad an g itm em iz lazım. O rad a, istasyonda bir telefon var. Bulaşıkçı olarak Güııeşı-şığı R esto ran ı’nd a çalışan k u zen im i aram am lazım. Kardeşi Suresh için t aksi şo förlüğü işi istiyor, o n a kalabalığın g ö tü rd ü ğ ü taksicinin num arası

68 ■ G regory David R oberts

nı ve p a tro n u n u n ism ini vermeliyim. A dam ın p a tro n u şim di yeni bir tak siciye ihtiyaç duyacaktır, böyle b ir şansı tepm em eliyiz değil mi?”

Prabaker telefon görüşm esini yapo. Saniyeler sonra, şehrin karanlık yüzüne yaptığım ız tu ra başka bir takside devam ediyorduk. Prabaker bir d aha yaşadığımız b u olaydan bahsetm edi. Ben bahsettiğim deyse ya o m u z silkerek ya da ciddi olarak yaralanm am am ızın büyük şans o ld u ğ u n u söyleyerek konuyu geçiştirdi. O n a göre bu olay bir gece k u lü b ü n d e yaşanan arb ede ya da iki fiıtbol ta h m in in taraftarlarının çatışması gibi bir şeydi. Olay senin başına gelm ediği sürece bahsedilm eye değm eyecek denli sıradandı.

Benim için ise ani, vahşi ve insanı hayrete düşüren bu kargaşa, ellerin ü stü n d e uzaklaşan taksi sü rü cü sü n ü n g ö rü n tü sü bir d ö n ü m noktası o lm uştu. B ü tü n bu olanlardan yeni bir anlayış edinm iştim . B irdenbire eğer gerçekten aşık o ld u ğ u m b u şehirde, B om bay’da kalm ak istiyorsam , d eğişm em gerektiğini anlam ıştım . Benim de b u ran ın bir parçası olm am gerekiyordu. Şehir, benim sadece bir seyirci olm am a izin verm ezdi. E ğer b u ra da kalm ak istiyorsam beni öfkesinin ve coşkusunun neh rin e çekmesine izin verm eliydim. E r ya da geç kaldırım dan inip kanlı kalabalığa karışmam gerektiğini biliyordum .

V erdiğim bu kesin kararla Prab ak er’in şehrin karanlık y üzüne olan yolculuğu başladı. T u ra kaldığım ız yerden devam edince beni D o n g ri’nin çok u zağ ın d a olm ayan bir köle pazarına g ö tü rd ü . Burası cam ileri, p azarları ve M ughlai yem ekleri yapan restoranlarıyla m eşh u r bir yerdi. Anayol caddelere, caddeler dar sokaklara d ö n ü şü y o rdu . Taksi buralardan g eçem ez hale gelince araçtan indik ve y o ğ u n kalabalığın içine karıştık. Catili-n e ’in sokaklarında yürüdükçe han g i gündeyiz, yıldayız ya da hangi asırdayız unu tu verdik . O to m o b iller ve m otosikletler g ö z d e n kayboldukça dizel ve p e tro l kokusuyla kanşm ayan baharatların ve parfüm lerin kokusu havad a daha keskin hissedilmeye başladı. Trafik g ü rü ltü sü azalıp kayboldu ve geriye sokağın kendi sesi kaldı. Küçük bir avluda bir g rup çocuk Ku-

.ran’dan satırlar okuyor, kadınlar kapı ö n lerinde baharatları havanda d ö v ü y o r, bıçak bileyicilerin, overlokçularm , tam ircilerin iyimserlikle dolu seslenişleri duyulu y o rd u . H e r yerde insan sesi vardı.

Karmaşık dar sokakların birinden daha g eçtikten sonra bisikletlerin park edildiği m etal bir parm aklığın ö n ü n e geldik. O n u d a geçtikten so n ra artık en basit makineleri bile gö rm ez olduk. Eşyalar, kafalarında inanılm az m iktarda yük olan ham allar tarafından taşınıyordu. Bom bay g üneşin in herkes tarafından çekilen yükü ise etkisini azaltm ıştı. Sokaklar k aran

SH A N T A R A M ■ 69

lık, serin ve gölgesizdi. A partm anlar üç ya da d ö rt katlı olmalarına rağm en v<>la d o ğ ru eğim liydiler ve gökyüzü sanki ince bir çizgi halinde g ö rü n ü r olm uştu.

Binalar çok eski ve harap haldeydi. Bir zam anlar eşsiz ve etkileyici olan dii cepheleri artık parçalanm ış, kirlenm iş, gelişigüzel yam anm ıştı. O rad a burada küçük balkonların kafa kafaya verdiği görülebiliyordu, balkonlar birbirlerine o kadar yakındı ki elinizi uzatıp diğer balkondakine b ir şey ve-ı(-bilirdiniz. Evlerin içlerinde, g ö z ü k tü ğ ü kadarıyla boyanm am ış duvarlar ve çökmeye yüz tu tm u ş m erdivenler vardı. Ç o ğ u zem in kat penceresinden şeker, sigara, sebze, meyve ve eşya satabilm ek için tezgahlar oluştu-m lm uştu. Binalardaki su tesisatının çok basit oldu ğ u ve sadece bağlanıp bırakıldığı belliydi. Ellerinde m etal veya kil kaplarla, dışarıdaki bir m usluk -

ı.uı su almak için toplanm ış pek çok kadın g örm ek m ü m k ü n d ü . B ü tün b inaların etrafını m etal bir ö rüm cek ağı gibi saran elektrik iletim hatları ve kablolar ise m o d ern çağın bir sem bolü olmasına rağm en sert bir h arek etle yerle bir olabilecek kadar kırılgan ve geçici g ö rü n ü yo rd u .

G eçtiğim iz h e r yol sanki başka bir devre aitmiş gibi gözükm ekle kalmıyor, aynı zam anda karşılaştığımız insanların g ö rünüşleri d e bu lab iren tle ilerledikçe değişiyordu. Şehrin d iğer h e r yerinde oldukça m o d a olan Hatılı tarzı pam uklu tişö rd ere ve panto lo n lara gittikçe daha az rasdamaya başlamıştım. S o nu n d a bu m odayı gençlerden başka kim senin üzerinde t\nrem ez o ld u m . B u n u n yerine erkekler değişik renklerde yöresel kıyafetler giyiyordu. D ize kadar u zan an u z u n , ipek göm lekler inci düğm elerle boyundan bele kadar iliklenm iş, kaftanlar giyilmiş, keşişlerinkine b en zeyen kapüşonlu pelerinler takılmıştı. Sonsuz çeşitlilikte takkeler, sarı, k ırm ızı ve mavi renkte tü rb an lar vardı h er yerde. Kadınlar dikkat çekici bir şekilde süslüydüler ve üzerlerindeki m ücevherler p ah ad a fazla etm ese de d izaynlarının aşırılığıyla gö z alıyordu. Bazı alm larda, yanaklarda, ellerde ve bileklerde b u lu n an , bir kasa belli ed en d ö vm eler de oldukça dikkat çeki-

* lydi. H e r çıplak kadın ayağı gü m ü ş halhallar ve yüzüklerle doluydu.

Sanki yüzlerce insan gezm ek için değil de ev için, kendileri için böyle kostüm ler giymişlerdi. B ulunduklan yerde geleneksel biçimde giyinip bunu MTgilemekte ö z g ü r gibiydiler. Sokaklar ise oldukça tem izdi. Binalar çadak vc lekeli, pasajlar keçiler, tavuklar, köpekler ve insanlarla doluydu, h er yü zden yoksulluğun izleri okunuyordu ama sokaklar ve insanlar tertem izdi.

Y olum uza devam ederken iki insanın yan yana zar zor geçebileceği g e nişlikte daha da eski sokaklara geldik. İnsanlar kım ıldam adan önce kapıla

70 ■ G regory David Roberts

rının ö n ü nd e d u ru p geçm em izi bekliyordu. Pasajlar tentelerle kapatılm ıştı ve karanlıkta birkaç m etre arkayı ya da ö nü g ö rm ek im kansızdı. Prab aker olm adan geri d ö nüş yolunu bulam ayacağım dan korkarak gözlerim i o n u n ü z erin d en ayırm ıyordum , Ufak tefek reh b e r sık sık d ö n ü y o r, y erind e n çıkmış bir taşa ya da dikkat etm em gereken bir basam ağa işaret ed iyordu. Bunlara dikkat, edeyim derken yön d u y g um u kaybettim . Şehrin kafam daki haritası bulanıklaşıp kayboldu ve d enizin yönüyle, önem li yerlerin k o n u m u n u hatırlayanıaz old u m . Bu dar sokakların içinde kendim i o kadar akıntıya kaptırdım ve parfüm lü vücutlarla açık kapıların m ahrem iyeti karşısında öyle bo ğ u ld u m ki sanki kendim i evlerin arasından değil de içinden y ürüyorm uş gibi hissetm eye başladım.

Lekeli, p am uklu bir hırka giymiş adam ın kızgın yağda dövülm üş yiyecekleri karıştırdığı bir tezg ah ın ö n ü n e geldik. Gazyağıyla çalışan ocağı anı mavi alevleri ortam daki tek ışık kaynağıydı. Az bir para karşılığı yapılan tek d ü ze bir işin yol açtığı kızgınlık ve ıstırap y ü z ü n d e n okunabiliyordu.

Prabaker adam ı geçip karanlığa d o ğ ru ilerledi. Ben o n a d o ğ ra yaklaşırken adam başını bana do ğ ru çevirdi ve göz göze geldik. Bir anlığına mavi ö fkesi bana yönelm işti.

Bu olaydan yıllar sonra arkadaş olarak bildiğim Afgan gerillalar Kandah a r’da bir d ağda, H ind istan filmleri ve en sevdikleri Bolyvvood yıldızları hakkında saatlerce k o n u ştu lar ve içlerinden biri H in tli aktörler d ü n y a n ın en iyisidir, dedi. Ç ü n k ü onlar gözleriyle nastl bağıracaklarım bilirler. O

arka sokakta yemek pişiren aşçının bağıran gözleri, göğ sü m e inen bir yu m ru k gibi beni d u rd u rm u ştu . H a re k e t ed em iyordum . Benim bakışlarım da da kelim eler vardı. Ü zg ü n ü m , bu işi yapm ak zo ru n d a olduğun ipin ü zg ü n ü m . H a y a tın ve d ü n ya n bu k a dar kızgın, ka ra n lık ve u n u tu lm u ş olduğ u ipin ü zg ü n ü m . B uraya gelip seni rahatsız ettiğim ipin ü zg ü n ü m ...

A dam bakışlarını b e n d e n ayırm adan tencereyi k enarlarından tu ttu . Bir an kızgın yağı suratım a fırlatacağını zannederek dehşete kapıldım . Korku ayaklarımı harekete geçirdi. Ellerim le ıslak duvara tu tu n a rak hızla y anından geçm eye çalıştım. İlci adım atm ıştım ki ayağım yoldaki b ir yarığa g irdi ve tökezleyerek düşerken kendim le beraber başka bir adam ı daha yere dü şü rd ü m . D ü şü rd ü ğ ü m adam yaşlı, zayıf ve kırılgandı. Ü zerindeki tu nikten kem iklerini sayabiliyordum . İkim iz, bir evin açık kapısının ön ü n e dü ştü k ve yaşlı adam başım v u rd u . Ayağa kalkarken bastığım taş yerinden oynayınca tek rar kaydım . N ihayet adam a ayağa kalkması için yardım e tm ek için d ö n d ü ğ ü m d e , açık kapıda d u ran yaşlı bir kadın ellerime vurarak

SH A N T A R A M ■ 71

beni uzaklaştırdı. İngilizce ö z ü r diierken H in tçe a f dilem ek için ne d e n d i

ğini hatırlam aya çalışıyordum . N asıl deniyo rd u? Prabaker bana öğretmişti... M ujhako afsos hain... Buydu. Bu cümleyi d ö rt, beş kez tekrarladım .

Karanlık, sessiz korid o rd a bu söyledilderim boş bir kilisedeki bir sarhoşun duası gibi yankılandı.

Yaşlı adam inleyerek kapıya yaslandı. Kadın başörtü sü n ü n kenarıyla

.idamın alnını sildi ve kan lekesini göreyim diye ö rtü sü n ü bana do ğ ru uzattı. H içb ir şey söylem edi am a kırışık y ü zünde beni küçük g ö rd ü ğü n e dair bir ifade vardı. B aşörtüsünü bana uzatarak yaptığı küçük bir harek etle, sanki A p ta l herif, seni sakar barbar, bak ne yaptın, der gibiydi.

Sıcak beni boğu y orm u ş, b u lu n d u ğ u m yerin garipliği ve karanlığı içinde kayboluyorm uşum gibi hissettim . Sanki duvarlar üzerim e kapanmaya ı, alışıyor, bu n a sadece kollarım engel oluyordu. Yaşlı çiftin yanından u zak laştım ve tökezleyerek tü n el sokağın karanlığına d o ğ ru ilerledim . O esnada bir el beni o m zu m d a n kavradı. N eredeyse bağırıyordum .

Prabaker “Bu taraftan b ab a,” dedi sessizce gülerek. “ Nereye gidiyor-

'•ıııı? Sadece bu taraftan gideceğiz. Pasajların ortası çok kirli olur, o yüzden yürürken sadece kenarlara basmalısın tam am mı?”

Prabaker iki bin an ın duvarları arasındaki dar b ir geçidin ö n ü n d e d u ru yordu. G ö zlerin d en ve dişlerinden zayıf bir ışık yansıyordu ama arkasında

.sadece karanlık vardı. Bana arkasını d ö n d ü k te n sonra duvarların kenarına dayanana kadar ayaklarını açan Prabu k üçük adımlarla ilerlemeye başladı.

Benden o nu takip etm em i bekliyordu. Bir an te re d d ü t ettim am a o n u n karanlığın içinde uzaklaşıp yitip giden siluetini gö rü n ce ayaklarımı duvarlara yaslayıp p eşinden ilerlem eye başladım.

Prabaker’in ö n ü m d e çıkardığı sesleri duyabiliyordum am a o n u göre-ı iliyordum . Bir ayağım duvarın kenarın d an kayınca ayağım yolun ortasın daki çam ura girdi. Havaya k ö tü bir k oku yayılınca, hem en ayağımı tekrar duvara yaslayıp kısa adım larla ilerlem eye devam ettim . Kalın derisini ayakkabıma sürterek ağır, k üçük bir şey yanım dan geçti. Birkaç saniye sonra bir İkincisi, dah a so n ra da bir üçünciisii paytak paytak yürüyerek ayakkabımın ü z erin d en yoluna devam etti.

Prabaker’in n e kadar uzakta o ld u ğ u n u bilem eden “ P ra b u !” diye seslendim . “ Burada bizd en başka yaratıklar d a var!”

“Yaratıklar m ı?”

“Yerde! A ğır bir şeyler ayağım ın ü zerin d en sürünerek geçiyor!”

“ Burada yaratık falan yok Lin. O n la r sadece sıçan.”

72 ■ G regory David R oberts

“Sıçan mı? Şaka mı ediyorsun? T an rım , o şeyler köpek kadar büyüktü d ostum ! N e tu r am a!”

Prabaker’in sesi ön ü m d ek i karanlıktan duyuldu. “ Büyük sıçanlar te h likesizdir Lin. Büyük sıçanlar insanlar için k ö tü lük planlam ayan d o st canlısı hayvanlardır. Tabii onlara saldırm azsan. Sadece tek bir şey sıçanların sepi ısırıp tırm alam asına n ed en olabilir.”

“ Neym iş o?”

Prabaker yum uşak bir ses tonuyla cevap verdi. “ Bağırm ak. Yüksek seslerden h o şlanm azlar.”

“Alı, harika. B unu şimdi mi söylüyorsun?” diye şikayet ettim . “ G id eceğim iz yere daha çok var mı? Buradan artık ürperm eye başladım ve...”

Prabaker bu esnada d u rd u , b en de o n a çarparak tahta bir kapının ü z e rine d o ğ ru sıkıştırdım .

“G eld ik ,” diye fısıldadı Prabaker ve kapıya vurup bekledi. Kapı gıcırd adı ve d em ir bir s ü rg ü n ü n açıldığını duyduk. Kapı açılınca içeriden g elen parlak ışık bir süreliğine gözlerim izi kö r etti. Prabaker k o lum a yapıştı ve beni de kendisiyle b eraber içeri sürükledi. “ Ç ab u k ol Lin! Büyük sıçanların içeri girm esi yasak.”

Çıplak duvarlarla çevrelenm iş, tep e d e n ışık alan k üçük bir odaya g irdik. Ç ıkm az sokağın derin lerind en gelen sesleri duyabiliyordum . İriyarı b ir adam kapıyı kapadı. Sonra kapıya sırtını yasladı ve kaşlarını çatarak b ize baktı. Prabaker hem en konuşm aya başladı ve o n u yum uşak sesiyle yatıştırd ı. Adam d u rm adan başını sallıyor, sık sık ‘hayır’ dem ek için araya giriyordu.

A dam a o kadar yakındım ki geniş b u ru n deliklerinden çıkan havayı hissedebiliyor, rü zgarın kayalık bir kıyıya v u rurken çıkardığı sese benzeyen sesini duyabiliyordum . A dam ın saçları kısacıktı ve kulakları bir b o ksörün eldivenlerine b enziyordu. Kare y ü zü n d e, birçok insanın sırtında olandan dah a fazla kas var gibiydi. Benim bir o m zu m d a n d iğer o m zu m a kadar olan genişlikteki göğsü h e r nefes alıp verişinde yukarı çıkıp iniyor, devasa b ir g ö b ek te son buluyordu. Bıyığının şekli, yüzündeki sert ifadeyi pekiştiriyordu. A dam bana öyle katıksız bir nefretle bakıyordu ki içim den yakarm aya engel olam adım . T a nrım , lü tfe n beni bu ada m la dövüşmek zo runda bırakm a.

P ra b ak e r’in yaltaklanm aya çalışan sö zlerin e b ir so n verm ek için e llerini havaya k ald ırdı. A d a m ın elleri kocam an d ı ve öyle nasırlı ve b o

ğ u m b o ğ u m d u la r ki k uru h av u za alm an bir p e tro l tan k e rin in altın a ya

SH A N T A R A M ■ 73

pışan m idyeleri hiçb ir şeye gerek sin im d u y m ad a n sadece elleriyle kazıy abilirdi.

Prabaker “İçeri girem eyeceğim izi söylüyor,” diye açıkladı.

Ben de adamı geçip kapıya d oğ ru büyük bir şevkle atılırken “ N e yapalım, en azından denem ediğim izi söyleyem eyiz,” dedim .

Prabaker “ H ayır, d u r L in!” diye bana engel oldu. “ Bu k o nu d a o n u n la tartışm alıyız.”

Zoraki bir gülüm sem eyle “ B u nu n iyi bir fikir o ld u ğ u n u sanm ıyorum ,”

dedim .

Prabaker “Tabii ki öyle,” diyerek ısrar etti. “T uristler ne buraya ne de başka bir insan pazarına girebilir am a ona senin diğer turisd erden o lm adı

ğını söyledim. Senin M arathi lisanını bildiğini söyledim. Adam bana in an madı. Tek so ru n da bu. H içbir yabancının M arathi dilinde konuşabilece

ğine inanm ıyor. İşte bu nedenle biraz M arathi konuşm alısın. G öreceksin, bizi içeri alacaktır.”

“P rabu, M arathi dilinde yalnızca yirmi kadar kelim e b iliyorum .”

“Yirmi kelime yeterli baba. Sadece başla, göreceksin. O na ismini söyle.”

“ İsm im i m i?”

“ E vet, sana öğ rettiğim gibi. H in tçe değil, M arathi d ilin d e.”

Söylediğim den em in olam ayarak “Muza, nao L in ahey,” dedim .

Koca adam ın gözleri şaşkınlıktan faltaşı gibi açılmıştı. “ Baapree!” d e di. A m a n Ta n rım !

B u n dan cesaret alarak son birkaç haftadır Prabaker’in bana ö ğ rettiği diğer cümleleri de söyledim.

“M a za Desh New Zealend ahey. A t a me Colabala rahella a h e y ”

B en im va ta n ım T e n i Z elanda. Ş im d i Colaba’da yaşıyorum.

A dam ilk defa gülüm seyerek “K a i g a r a m m a d ’chud/” diye kükredi.

Bu dediği aslında N e g ö t herif, anlam ına gelse de konuşm alar arasında o kadar sık kullanılır ki Am ma- ş a m a ta herif, diye daha yum uşatarak da çevrilebilir.

D ev beni om uzlarım dan tu ttu ve canayakın ama haşin bir şekilde sıktı.

P rabaker’den bana öğretm esini istediğim ilk cüm leden, yani Ü lkenizi çok seviyorum’ dan başlayarak restoranlarda çoğunlukla kullanm ak z o runda kaldığım bir ricaya, L ütfen porbamı içerken va n tilatörü k a p a ttn ’a. kadar, b u lu n d u ğ u m d u ru m a uyan uym ayan b ü tü n cümleleri kullandım .

Prabaker gülüm seyerek dişlerinin arasından “ Bu kadar yeter b a b a ,”

dedi. Ben su stu ğ u m d a koca adam hızlı ve coşkulu bir şekilde k o n u ştu .

7 4 ■ G regory David Roberts

Prabaker de o nuıı söylediklerini başını sallayarak ve ellerini kullanarak te laffuz etti. “A dının V inod o ld u ğ u n u ve B om bay polislerinden o ld u ğ u n u söylüyor,” dedi.

“ O polis mi?”

“A h, evet Lin. O bir polis m em u ru .”

“ Burayı polisler mi işletiyor?”

“Yo, hayır. Bu yalnızca yan zamanlı bir iş. Seninle tanıştığına çok m em n u n o ld u ğ u n u , M arathi dilinde kon u şan bildiği ilk yabancı o ld u ğ u n u , bazı yabancıların H in tçe konuşabildiğini ama kim senin M arathi dilini bilm ediğini, M arath i’nin anadili o ld u ğ u n u , P u n e ’da d o ğ d u ğ u n u söylüy or, P u n e ’da çok arınm ış bir M arathi konuştuklarını, b u n u duym ak için oraya g itm en gerektiğini, çok m u tlu o ld u ğ u n u , o n u n için bir oğul gibi o ld u ğ u n u söylüyor, evine ziyarete gidip yem eğini yem eni, ailesiyle tanışm anı istiyor, b u n u n sana yüz rupiye patlayacağım söylüyor...”

“Bu da neydi şimdi?”

“ Bahşiş Lin. İçeri girm ek için o n a yüz rupi verm elisin.”

“A h, tab ii.” C e b im d en para çıkardım ve adam a yüz rupi verdim . P o lislerin özel bir el çabuk luğ u vardır. Ç o ğ u k u m arbazın bile im reneceği, parayı avuç içiyle hem en kavrayıp g ö rü n m e z kılacak bir m ah arettir bu. İri adam iki eliyle elimi sıkarken parayı aldı, elini sanki ü zerin d en bir şey te-rnizliyorm uş gibi göğ sü n e g ö tü rd ü ve d ah a sonra m asum ca b u rn u n u ka

şıdı. Para bu esnada o rta d a n kaybolm uştu. Adam dar ko rid oru işaret etti.

İçeri girm ekte serbesttik.

K o ridordan iki defa saptıktan ve yaklaşık o n , on iki adım attıktan so n ra, karşımıza parlak bir ışık huzm esi çıktı. A vlu gibi b ir yere varmıştık. Birkaç adam sert, tah ta banklara o tu rm u ş, diğerleriyse ikili veya üçlü gruplar o lu şturm uş ayakta d u ru y o rd u . A raplar bol, pam uklu kum aşlar içindeydi, başlarında poşular vardı. H intli bir çocuk aralarında dolaşıp u z u n bardaklarda siyah çay servis ediyordu. A dam lardan bazıları P rabaker ile bana b ü yük bir m erakla balca. Prabaker kocam an gülümseyip eliyle onlara selam verince tekrar kafalarını çevirip so hb etlerin e devam ettiler. A rada bir içlerinden biri ya da öteki, u z u n tahta bir sıranın üzerinde o tu rm a k ta olan ço cuklara bakıyordu.

Girişteki aydınlığa rağm en burası karanlıktı. Yukarı gerilen yamalı bir branda bezi g ök y üzünün ço ğ u n u kapamıştı. Etrafım ızda kahverengi ve eflatun duvarlar yükseliyordu. Branda bezinin yırtılmış kısımlarından g ö rd ü

ğ ü m birkaç pencere ise kapkaranlıkü. Gerçek bir avlu olm ayan bu mekan

SH A N T A RA M ■ 75

lazla düşünülerek yapılmışa benzem iyordu, bir çeşit hata, yan yana inşa edilen yapılar arasında ortaya çıkmış mimari bir kaza gibiydi. Yerler, bir zam anlar m utfak veya banyo zemini olarak kullanılmış fayanslarla döşeliydi. O d a daki zayıf ışığın kaynağı, çıplak tellerin üzerine bağlanm ış iki am puldü.

Prabaker ile bir köşeye çekildik ve teklif edildiğinde çay alıp bir süre sessizlik içinde çaylarımızı yudum ladık. D aha sonra fısıltıyla ve yavaşça k o nuşarak Prabaker ‘insan p azarı’ dediği bu yeri bana anlatmaya başladı.

O rada tah ta b ankta o tu ran çocuklar köleydi. Batı B engal’deki kasırgadan, O rissa’daki kıtlıktan, H aryan a’daki kolera salgınından, P encap’taki içsa-vaştan kaçmışlardı. Yaşadıkları felaketlerden nasiplerini alıp keşif kollan ta rafından toplanarak satın alınm ış, B om bay’a trenle, çoğunlukla da yalnız başlarına yüzlerce kilom etre kat ederek gelm işlerdi.

Avluda toplanan adamlar alıcılar ve aracılardan oluşuyordu. Adamlar bariz bir şekilde çocuklara ilgi göstermeseler de Prabaker bana aralarında sıkı bir pazarlık d ö n d ü ğ ü n ü ve biz izlerken onların anlaşmakta olduğunu anlattı.

Ç ocuklar zayıf, savunm asız ve kü çük tü. İki tanesi ellerini birleştirmiş

otu ru y o rd u . Bir çocuk diğerine korum acı bir şekilde sarılmıştı. H epsi b e sili, iyi giyimli adam lara bakıyor, yüzlerindeki ifadeleri ve h e r hareketlerini izliyordu. Ç ocukların gözleri uçsuz bucaksız karanlık kuyular gibiydi.

Bir erkeği kalpsiz yapan nedir? O yeri ve çocukları görü p de nasıl bu işe göz yum abildim ? N ed en yetkilileri hab erd ar etm edim ? N e d e n bir silah alıp bu olaya k en d im bir son verm edim ? Bu so ru n u n da, birçok önem li soru gibi tek b ir cevabı yok. Ben aranan biriydim , peşine dü şülen bir suçluydum ve kaçak olarak hayatımı devam ettiriyordum . Polise ya da devlerin d iğer yetkililerine haber verm ek gibi bir seçeneğim olam azdı. G arip bir ülkede bir yabancıydım . Burası b enim ülkem değildi ve b u k ü ltü rü bilm iyordum . Bir şeyler yapabilm ek için daha fazlasını bilm em gerekiyordu. En azından m ü dahale etm eye çalışm adan önce burada ko n u şu lan lisanı bilm eliydim . Bazen en saf niyederle de olsa işleri daha iyi yapm ak adına d a ha da k ö tü bir hale getirdiğim izi de acı bir şekilde öğrenm iştim . Eğer elim de bir silahla gelip buradaki köle pazarına b ir son verirsem , başka bir yerde yeniden kurulacağını biliyordum . B urada bir yabancı olm am a rağ m en b u n u n farkm daydım . Belki başka bir yere kurulan köle pazarı b u n dan bile b e te r olacaktı. G ö z ü m ü n ö n ü n d e olup bitenleri du rd u rm a k ta çaresizdim ve b u n u n bilincindeydim .

Köleler G ü n ü ’n ü n üzerin d en u z u n zam an geçtikten sonra bile beni asıl d ü şü n d ü re n şey, o rada b u lu n u p çocuklara bakarken nasıl o lu p da g ö r

7 6 ■ G regory David R oberts

düklerim karşısında d ehşete d üşm ediğim oldu. D ah a sonra bu so ru n u n cevabının bir kısm ının Avustralya’daki hapishanede ve orada tanıştığım adam larda yattığını farkettim . O adam ların çoğu tu tsak hayatlarına yetiştirm e yurtlarında veya ıslahevlerinde başlamışlardı ve o zam anlar şu g ö r d ü ğ ü m H intli çocuklar kadardılar. İçlerinden bazıları dayak yemiş, aç b ırakılmış, tek başlarına odalara hapsedilm işti. Bazıları, h atta birçoğu cinsel tacize uğram ıştı. Yeterince u z u n süre hapishanede kalmış herhangi bir adam a o n u neyin kalpsiz bir insana d ö n ü ştü rd ü ğ ü n ü so ru n , size ad a let sistem i diye yanıt verecektir.

B unu itira f etm ek ne kadar garip ve u ta n ç verici olsa da b ir şeylerin, birilerinin, bazı tec rü b e le rin kalbim i taşa çevirm esinden ö tü rü m em n u n d u m . P ra b ak e r’le şeh rin karanlık y ü z ü n e o lan ilk tu ru m u z d a beni d u y d u k larım d an ve g ö rd ü k le rim d e n k o ru yan da işte bu taş kalbim o lm u ştu .

O esnada alkış sesleri du y uldu ve bankta o tu ra n küçük bir kız ayağa kalkıp şarkı söyleyerek dans etm eye başladı. Söylediği şarkı p o p ü ler bir H in t fılm indendi. İlerleyen yıllarda bu şarkıyı neredeyse yüzlerce defa du ydum ve h er seferinde de aklıma o on yaşındaki, şaşırtıcı derecede g ü ç lü sesi olan çocuk geldi. Kız kalçalarını salladı ve baştan çıkarıcı bir kadın taklidi yaptı. Alıcıların ve aracıların dikkatini çekip başlarını o yana çevirmelerini sağlam ışü.

Prabaker, Rom alı şair Virgil gibiydi. Yum uşak sesiyle hiç durm ad an ko n uşuyor, bildiği ve g ö rd ü ğ ü m ü z h er şeyi açıklıyordu. E ğer köle pazarına düşm eselerdi bu çocukların çoktan ölm üş olacağım söyledi. Profesyonel alıcılar ya d a başka bir isim verm ek gerekirse yetenek avcıları, kıtlıktan d eprem e ya da sel baskınına kadar bir felaketten diğerine k o ştu ru p d u a ı-y o rdu. Bir ya d a d ah a fazla ç o cu ğ u n u ço ktan kaybetm iş olan aileler yetenek avcılarına d u a ediyor, ayaklarına d o ku n m ak için yerlere yatıyorlardı.

O nlara kızlarını ya da oğullarını almaları için yalvarıyorlardı. Böylece en azından çocuklarından bir tanesinin hayatta kalacağını biliyorlardı.

Sanlık erkek çocuklar Suu d i A rabistan’da, K uveyt’te ve diğer Körfez ülkelerinde deve jokeyi olarak çalışacaklardı. Prabaker’in d ediğine göre de içlerinden bazıları, zen g in şeyhlerin ö ğ led en so nra eğlencesi o lan b u yarışlar sırasında sakatlanacak, bazıları ölecekti. H ay atta kalan am a zam an içinde deveye binem eyecek kadar boyu uzayan çocuklar, kendi başlarının çaresine baksınlar diye salıverilecekti. Kızlar, O rta d o ğ u ’da evlerde çalışacaktı. Bir kısmı seks kölesi olacaktı.

SH A N T A R A M ■ 77

A m a onlar yaşıyor, diyordu Prabaker, bu k ızla r ve oğlanlar, onlar şanslı olanlar. Yolu insan pazarına düşen her çocuğa karşılık, dışarıda yüzler-ıcsi hayal bile edilem ez acılar çekip açlıktan ölüp gidiyordu.

Açlık, ö lü m , kölelik. Prabaker’in fısıldayan sesi. T ecrü b ed en daha d e rin bir gerçek var. Bu gerçek, bizim g ö rd ü ğ ü m ü z ü n ya da hissettiğim izin ötesinde. O n u n karşısında elimiz kolu m u z bağlı, çaresiziz. Tıpkı aşkı bilm enin bedeli gibi, gerçeği bilm enin bedeli de birçok kalbin katlanabilece

ği ııden daha ağır. Bu h e r zam an dünyayı sevmem ize n eden olm uyor belki ama en azından dünyadan nefret etm em ize engel oluyor. Bu gerçeği bilm enin tek yolu da o n u paylaşmak. K alpten kalbe. Prabaker’in benim le paylaşması gibi. Ve benim de sizlerle paylaşm am gibi.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

-D o rs a lin o şapkası testini bilir m isin?”

“Neyi bilir m iyim?”

“Borsalino şapkası testini. Bu testi sahip o ld u ğ u n şapkanın gerçek bir Borsalino m u , yoksa taklit m i o ld u ğ u n u ö ğ ren m ek için yaparsın. Borsalin o ’yu biliyorsun değil mi?”

“ Biliyorum diyem em .”

D idier gülüm sedi ve “H m ,” dedi. G ülüm sem esinde biraz şaşkınlık, b iraz m uziplik, biraz da küçüm sem e vardı. Fakat h e r nasılsa, bu bileşim D id ier’e çekici bir hava katm ıştı. D id ier hafifçe öne eğildi ve kafasını bir yana do ğ ru yatırdı. Bana açıklama yaparken siyah, kıvırcık saçları sallanıyordu. “Borsalino birinci sınıf, yüksek k alitede bir kum aştır. Ben ve benim g ibi düşü n en birçok kişi tarafından, şimdiye kadar yapılmış en iyi beyefendi şapkası olarak ta n ın ır.”

D idier elleriyle kafasının ü zerin d e hayali bir şapka çizdi.

“Geniş kenarlı, siyah ya da beyaz ren k ted ir ve tavşan k ü rk ü n d en d ir.”

“Yani sadece bir şapka,” d ed im uzlaşm acı old u ğ u n u d ü şü n d ü ğ ü m bir tonla. “Tavşan derisinden yapılmış b ir şapka.”

“ Sadece bir şapka mı? Yo, hayır arkadaşım! Borsalino bir şapkadan ö te dir. Borsalino bir sanat eseridir! Satılm adan önce elle o n bin kere fırçalanır. Yıllar b oyu M ilan o ’da ve M arsilya’da yaşayan gangsterlerin ilk tercihi o lm u ştu r. M ilano ve M arsilya’daki yeraltı dünyasının genç adam larına Borsalinolar bile denm iştir. O zam anlar g angsterler zevk sahibiydi. Bir kan u n kaçağı olarak yaşayıp geçim ini sağlam ak için çalm ak ve ö ld ü rm e k z o rundaysan, bari biraz olsun zarif giyinm en gerektiğinin farkındaydılar.

Sence de öyle değil mi?”

G ü ldü m . “Evet, en azından bu kadarını yapm alılar,” diye onayladım .

SH A N T A R A M ■ 79

“ Elbette! N e yazık ki artık stil diye bir şey kalm adı. Tavırlar stili oluşturacağı yerde, yaşadığım ız b u çağda stil tavrı o lu ştu ru y o r.”

D idier bir an için d urarak söylediğinin anlam ını kavram am için bana şiire tanıdı.

“ Gerçek bir B orsalino’yu test etm ek için o n u silindir şeklinde sıkıca kıvırır ve bir alyansın içinden geçirirsin. Eğer bu testte n kalıcı bir kırışıklık

.itinadan çıkar ve orijinal şekline gelirse, işte o şapka gerçek bir Borsalino dem ek tir.”

“Ve sen de diyorsun k i...”

D idier bir y u m ru ğ u n u masaya indirerek “Kesinlikle!” dedi.

L e o p o ld ’u n Yeri’nd e Causeway’e bakan kapıların yakınında o tu ru y o rduk. Saat sekizdi. Yan m asam ızda otu ran yabancılardan bazıları g ü rü ltü iizerine kafalarım bizim tarafa çevirdi ama çalışanlar ve sadık m üşteriler Fransız’ın öfke patlam asını duym azdan geldi, D id ier do k u z seneden beri orada içiyor, yem ek yiyor ve birilerine ö ğ ü t veriyordu. H erkes o n u n h o şgörülü halinin b ir sınırı o ld u ğ u n u ve bu sınırı aşarsanız karşınızda tehlikeli bir adam bulacağınızı biliyordu. Aynı zam anda bu sınırın kendi hayatıyla, inandıklarıyla ya da hissettikleriyle çizilm ediği de biliniyordu. D id ier’in sınırı sevdiği insanlardı. Eğer arkadaşlarını incitirseniz, o n u n soğuk ve ö ldü rü cü hışmıyla karşılaşırdınız. Am a o n u söylediğiniz ya da yaptığınız hiçbir şeyle kızdırıp g ü cen d irem ezdiniz.

“Com m e f a ! D em ek istediğim bu! K üçük arkadaşın Prabaker seni şapka testin d en geçirmiş. Gerçek bir B orsalino olup olm adığını anlam ak için seni kıvırıp kadam ış ve alyanstan geçirmiş. Seni şehrin k ö tü yerlerine g ö türm ekteki amacı buydu. Bu bir Borsalino testiydi.”

D id ier’in haklı o ld u ğ u n u biliyordum , Prab ak er’in karanlık tu ru bir çe

şit testti ama D id ier’e b u n u itira f etm ek istem edim . O yü zd en sesimi çıkarm adan kahvem i yudum ladım .

L e o p o ld ’un yerine A lm anya’d an, İsviçre’d e n , Fransa’dan, İn g ilte re’d en, N o rv eç’ten , A m erika’dan, Jap onya’dan ve bir d ü zine başka ü lkeden gelen turistler azalınca H in d iler ve bu ülkeyi vatanı olarak g ö ren gö ç m enler onların yerini almaya başladı. T u ristler belli bir saatten sonra o tellerinin güvenliğine sığınınca, yerli halk da L e o p o ld ’un Yeri, M ocam ba, Kafe M o n d egar, Asya’nın Işığı gibi yerleri tekrar sahipleniyordu.

S o n u nd a kabullenerek “ Evet, bu b ir testti,” dedim . “Bana testte n g e

çer n o t verm iş olm alı ki beni ülkenin gü n eyinde yaşayan ailesini onu n la ziyaret etm em için davet e tti.”

D idier abartılı b ir ifadeyle kaşlarını kaldırdı.

80 ■ G regory David R oberts

“ N e kadarlığına?”

“ Bilm iyorum , sanırım birkaç aylığına. Belki biraz daha fazladır.”

D idier de “ O zam an d ediğinde haklısın,” diye beni onayladı. “K üçük arkadaşın seni sevmeye başlam ış.”

Kaşlarımı çatarak itiraz ettim . “ Bu biraz abartılı oldu sanırım .”

“Yo, yo, beni yanlış anlıyorsun. B urada yeni tanıştığın insanların sevgisi karşısında dikkatli olmalısın. Burası başka bir yere benzem ez. Burası H indistan. Buraya gelen pek çok insan buraya aşık o lu r, h atta ç o ğ u m u z birden fazla kere aşık olu ru z. K üçük arkadaşın seni sevmeye başlamış o labilir, bu n d a garip bir şey yok. B unu bu ülkede ve bu şehirde u zu n yıllar yaşamış olm anın verdiği tecrübeyle söylüyorum . H in d ile r için bu sık olan bir şeydir. Böylece milyarlarcası bir arada nispeten barış içinde yaşayabiliyor. E lb ette o n lar da m ükem m el değil. O nlar da bizim gibi kavga e tm e yi, yalan söylemeyi, birbirlerini aldatmayı bilir am a dünyadaki d iğer insanlardan çok daha fazla birbirlerini sevme yeteneğine sah ip tirler.”

D idier bir sigara yakmak için konuşm asına ara v erdikten sonra yanan sigarasını bir bayrak gibi sallayarak garso n u n o nu farketm esini sağladı ve bir kadeh viski daha içm ek istediğini belirtti.

Bir kadeh içkiyle yanında bir kase çerez geldiğinde “ H in d istan , F ran sa’nın altı k atı,” diye sözüne devam etti D idier. “A m a nüfusu neredeyse Fransa’nın yirmi katı. Yirmi kat! İn an bana, eğer böyle bir alanda milyarlarca Fransız bir arada yaşasaydı, burası kan gölüne dö n erd i. Kan gölü! Bir de herkesin bildiği gibi biz Fransızlar, A vrupa’nın en uygar halklarından biriyizdir. H a tta d ü nyanın en uygar halkıyız diyelim biz b una. Yok yok, sevgi olm adan H in d istan da o lm azd ı.”

O sırada Letitia masam ıza geldi ve solum a o tu rd u .

Son kelim esinin ilk hecesini vurgulayan G üney L ondralı aksanıyla ve arkadaşça bir havayla “Söyle bakalım, yine neler geveliyorsun D id ier, seni aşağılık adam ?” dedi.

“Şimdi bana Fransızlar’ın dünyadaki en uygar insanlar o ld u ğ u n u söylü y o rd u .”

D idier “ B unu b ü tü n dünya bilir,” diye ekledi.

Lettie hem sıcak hem de küçüm seyen bir gülücükle “Siz de o bağ b a h

çelerinizden ya da kasabalarınızdan bir Shakespeare çıkardığınızda, belki o zam an sana katılabilirim ,” diye m ırıldandı.

D idier neşeyle gü ld ü . “Sakın sizin Shakespeare’inize saygısızlık e ttiğ im i d ü şü n m e can ım ,” dedi. “ Ben İngilizceyi çok severim, çünkü birçok şeyi Fransızcadan alm ıştır.”

SH A N T A R A M - 81

“ İngilizcede dediğim iz gibi: Toucbe." diyerek güldüm .

O

esnada Ulla ve M o dena gelip yanım ıza o tu rd u . Ulla iş için giyinm işti. Ü zerin d e b o yundan bağlam a kısa, daracık, siyah bir elbise, file çorap ve stilettolar, boynu n d a ve kulaklarında gö z kamaştırıcı sahte m ücevherler vardı. L ettie’nin ve o n u n giyimi arasındaki tezat, uç noktadaydı. L ettie k o yu kahve saten p a n tolo n eteğinin altına b o t, üzerine de kemik rengi bir ceket giymişti. İki kadının yüzleri de çok güçlü bir zıtlık o lu ştu aıy ord u . L e ttie’n in bakışları baştan çıkarıcı, kend in d en em in, sırlarla ve ince alaylarla parıldıyordu. U lla’nın koca mavi gözlerinde ise işi icabı yapılan ağır m akyaja rağm en içten, katıksız bir m asum iyetten başka bir şey okunm uyordu.

Ulla asık bir yüzle araya girdi. “ Bir dah a benim le konuşm a D id ier,”

dedi. “ Federico ile gayet tatsız bir üç saat geçirdim . H epsi senin suçu n !”

D id ier “ H ıh !” dedi. “F ederico!”

L ettie de lafa karıştı. “G en ç, yakışıklı F ed erico ’ya bir şey mi oldu? H a di U lla, b ü tü n olan biteni anlat şekerim .”

“ N a j a , Federico ’n u n dini bir inancı var ve beni bu kon u d a deli ed iyor, hepsi de D id ier’in y ü z ü n d e n .”

D id ier bıkkın bir sesle “ Evet!” dedi. “ Federico dini keşfetti. Bu çok büyük bir trajedi. A rtık içki, sigara içm iyor ve uyu ştu ru cu kullanm ıyor. Ve tabii arü k kendisi de dahil kimseyle seks yapmayacak! Y eteneğini boşa h a rcayacak. A dam k ötü işlerde bir dahiydi ve benim en iyi öğren cim , şahese-rim di. Bu insanı deli ediyor. Şimdi kelim enin en k ötü anlamıyla iyi adam olup çıktı.”

“ Biraz kaybeder, biraz kazanırsın,” d edi L ettie alaycı bir şekilde. “ B un u n m oralini bozm asına izin verm em elisin D idier. Yakalayacak başka b alıklar da olacaktır.”

“Asıl bana acım alısın,” diye L e ttie ’yi azarladı Ulla. “ D ü n Federico, D id ier’in y anından çok kö tü bir halde geldi. Gözyaşları içinde kapım a d ayandı. Scheisse! W ırklıch! Tam üç saat b oyunca ağlayıp tekrar doğm akla ilgili kafam ın etini yedi. O n u n için çok ü z ü ld ü m . M o d e n a ’n ın o n u ve k u tsal kitaplarını sokağa aüşını izlerken yüreğim parçalandı. H epsi senin su

çun D idier, seni u z u n zam an affetm eyeceğim .”

Didier paylanma kısmını duym azdan gelerek alaycı bir edayla “Ah şu fanatikler yok m u, hepsinde de aynı tem iz, boş bakış var. Onlardaki hiç m astürbasyon yapmayan ama her dakika b u n u düşünen birinin bakışı,” dedi.

L ettie kahkahalarının arasından “ Seni g erçekten seviyorum D id ier,”

dedi. “ G erçek b ir adam ın tırnağı bile olm asan d a .”

82 ■ G regory David Roberts

“ H ayır, o n u seviyorsun, çünkü o b ir adam ın ayak parm ağı bile o lam az,” diye atildı Ulla.

L ettie hala gülm eye devam ederken sabırla düzeltti. “ O n a tırnağı d e nir hayatım , ayak parm ağı d enm ez. Bir adam ın ayak parm ağı olup o lm a m ası bizim için farketm ezdi, öyle değil mi?”

“ Biliyorsun L ettie, İngilizce şakalarla aram çok iyi değil,” diye direndi Ulla. “Ama bence D idier, bir erkeğin koca, çirkin ve lallı ayak başparm ağı.”

“Seni teinin ederim ki parm aklarım ve ayaklarım son derece g ü z e ld ir,”

diye itiraz e tti D idier.

Kalabalık sokaktan içeri Karla, M aurizio ve otuzların ın başında H intli bir adam girdi. M aurizio ve M o d en a bir masa çekip bizimkiyle birleştirdi ve sekizimiz yiyecek bir şeyler sipariş ettik.

O rtam da n ispeten bir sessizlik olunca Karla “ Lin, L ettie, bu benim a rkadaşım V ikram P a tel,” dedi. “D an im ark a’da u z u n bir tatil yapıp birkaç hafta önce H in d ista n ’a d ö n d ü . Sanırım yalnızca siz ikiniz o n u n la tanışm ad ın ız .”

L ettie ve ben kendim izi yeni gelen adam a tanıttık am a benim ilgim d aha çok M aurizio ile Karla üzerindeydi. M aurizio, Karla’nın yanma, benim karşıma o tu rm u ştu ve kolunu o n u n sandalyesine d o ğ ru uzatm ıştı. M aurizio konuşurken Karla’ya d o ğ ru eğildi, neredeyse kafalan birbirine değiyordu.

İçim de k ö tü bir his vardı. Bu nefret sayılmazdı am a h o şn u tsu zlu k tan da fazlaydı. Ç irkin adam ın, yakışıklı olana karşı hissettiği bir duyguydu.

E lb ette m antıksız ve dayanaksızdı am a h e r zam an orada, kıskançlık ta ra findan ekilen o yerdeydi. G üzel bir kadına aşık olmaya başladığınızda, bu duygu da yerinden süzülerek ortaya çıkardı. M au rizio ’ya bakınca bu karanlık hisler kalbim i ele geçirm eye başladı. Kişiliğinde olabilecek kusurlardan ziyade d ü z , beyaz dişleri, yum uşak ifadesi ve kalın, koyu renk saçları on a cephe alm am için yeterliydi.

Karla çok güzeldi. T o p u z yapılmış saçları, siyah neh ir taşları ü zerinden akan su gibi parlıyordu. Yeşil gözleri zevkle ışıldıyordu. D izlerinin altında biten bir şalvar ü stü giymiş, aynı zeytin yeşili renginde bol bir p an tolonla kıyafetini tam am lam ıştı.

Dalgınlığım dan k u rtu lu p o ana d ö n d ü ğ ü m d e V ikram “ H arik a zaman geçirdim y a a r diyordu. “D anim arka çok hoş, havalı b ir yer. İnsanları çok seçkin. O kadar kon tro llü ler ki inanam adım . K o p en h ag’da saunaya gittim . K adınların ve erkeklerin bir arada girdiği, etrafta çırılçıplak d olaştığı devasa bir yerdi. H erkes çırılçıplaktı. A m a hiç kim sede bir tepki yok-

SH A N T A R A M ■ 83

m. Gözleri bile kaym ıyordu. H in d i erkekler buna asla dayanam az. Yanıp ı u iuşurlar.”

Lettie tatlılıkla “Peki sen dayanabildin m i?” diye sordu.

“Şaka mı yapıyorsun? O rada ü zerinde havlu olan ve serdeşen tek erkek lıı-ııdim.”

“A n lam adım ,” dedi U lla biz gülmeyi kestiğim izde. B unu öylesine, d m n d ü z söylemişti. N e şikayet ediyor ne de bir açıklama bekliyordu.

Vikram “ Üç hafta boyunca her g ü n oraya gittim y a a r ” diye devam et-iı. “E ğ er sürekli oraya gidersem soğukkanlı DanimarkalIlar gibi ben de

!',ördüklerim e alışırım diye d ü ş ü n d ü m .”

Ulla “N eye alışacaktın?” diye sordu.

Vikram şaşkın bir şekilde U lla’ya bakıp kaşlarını çattı ve daha sonra I r t t i e ’ye d ö n d ü .

“ H içb ir işe yaram adı. Üç h aftanın so nu n d a hala üzerim deki havluyu ukaracak noktaya gelem em iştim . N e sıklıkta oraya gidersem gideyim , bir 0 yana bir bu yana sallanan parçalan g ö rü n ce sertieştim kaldım . N e diyebilirim kir Öyle b ir yer için fazla H in tliy im .”

“ H in d i kadınlar için de aynısı geçerli,” dedi M aurizio. “Sevişirken bile çıplak olmaları m ü m k ü n d eğ il.”

V ikram “Şeey, bu çok d o ğru sayılmaz,” diye cevap verdi. “H e n ı b u ra da so run erkeklerde. H in ü i kadınlar değişm eye hazır. O rta sınıf genç 1 liııdi fıstıklar değişm eye can atıyor yaa-r. O nlar eğitim liler ve kısa saça, kısa eteğe, kısa aşk ilişkilerine m eraklılar. O nlar hazırlar ama erkekler o n lara engel oluyor. Bir H in d i erkek ortalam a o n d ö rt yaşında cinsel o lg u n luğa erişiyor.”

“Bilm ez m iyim ,” dedi Lettie.

Vikram , H in tli kadınlarla ilgili gözlem lerin d en bahsederken m asam ıza Kavita Singh gelmiş ve V ikram ’m arkasında d u rm u ştu . Kısacık kesilmiş

m o d ern saçları, giydiği k o t p a n to lo n ve ü zerinde New York Ü n iversitesi’nin am blem i olan tişörtüyle, V ikram ’ın kelim elerinin v ü cu t bulm uş h a li gibi g ö rü n ü y o rd u .

Sağıma, V ikram ’m karşısına geçip o tu ru rk e n “ Sen tam bir c h u d d ’sm V ikkie,” dedi. “ B ü tü n bunları söylüyorsun am a sen d e en az diğerleri kadar kö tü sü n . Kızkardeşin k ot p a n to lo n ve tişö rt giymeye kalksın da bak ne y apıyorsun.”

“H ey , o n a o d ar tişö rtü geçen sene L o n d ra ’dan ben g etird im !” diye itiraz etti V ikram .

84 ■ G regory David R oberts

“Ama o n u caz yatrası için giydiğinde az pişm an etm edin fazı, değil mi?”

“ O n u evin dışında giym ek isteyeceğini nered en bilecektim ki?” dedi Vikram ve b ü tü n g ru p kahkahalara bo ğ u ld u . Yine de içim izde kimse b u na Vikram kadar gülm edi.

Vikram Patel ortalam a bir boya ve kiloya sahipti ama ortalam a olan sadece bu ikisiydi. Parlak, kalın, kıvırcık siyah saçları, yakışıklı suratını çevreliyordu. Işıltılı, canlı, açık kahverengi gözleri şahin b u rn u gibi bir b u rn u n ve Z a p a ta ’nınki gibi bir bıyığın üzerin den büyük bir güvenle size b a kıyordu. Kovboy çizm eleri, k o tu , göm leği ve deri yeleği siyahtı, b o y n u n dan da İspanyol bir Flam enko şapkası sırtına do ğ ru deri kayışlarla u z a n ıyordu. Bozuk paralardan oluşan kemeri ve şapkasının şeridi g ü m ü ştü . D ü

şük bütçeli vvestern filmlerdeki kahram anlara benziyordu. H a tta büyük ih timalle g erçek ten böyle bir film den esinlenmişti. V ikram ’ın Bir Z a m a n la r B atı ve iyi, K ö tü ve Ç irk in gibi Sergio Leone filmlerine karşı bir saplantısı vardı. Sonraları, o n u daha iyi tanıyınca, sevdiği kadının kalbini nasıl kazandığını görü n ce ve b eni öld ü rm ek isteyenlerin karşısına birlikte çıkıp savaştığım ızda, o n u n gerçek bir kahram an o ld u ğ u n u ve hayran o ld u ğ u si-lahşörlerle yarışabileceğini öğrendim .

O

ilk karşılaşm am ızda, kovboy rüyasını rahatça yaşamasına ve b u n u ta

şıyışındaki kendine güvene hayran olm u ştu m . V ik ra m ’m içi dışı birdir, dem işti Karla bir keresinde. Karla b u lafı sevecen bir ifadeyle söylemişti am a içinde az da olsa bir küçüm sem e vardı. Bu y ü zd en b u n u söylediğinde diğerleri gibi gülm em iştim . Gösterişli giyinm e takıntısı olan insanları hep sevdim , çünkü dürüstlükleri h er zam an yüreğim e işledi.

“Gerçeği söylüyorum !” diye ısrar etti Vikram. “K openhag’da bir kulüp vardı, ona telefon kulübü diyorlar. B ütü n masalarda kırmızı ışıklarla yanan num aralar var. Eğer o n iki num aralı masada otu ran biri dikkatini çekiyorsa, on iki num aralı masayı arıyorsun ve konuşuyorsun. Ö ldürücü bir sistem.

Ç o ğ u zam an ko n u ştuğ u n kişi senin kim olduğunu bilm iyor ya da sen kim inle kon u ştu ğ u nd an habersiz oluyorsun, çünkü herkes aynı anda telefonla konuşuyor. Sonra da k o n uştu ğ u n insanlara masa num aranı söylüyorsun.

O rada gerçekten çok eğlendim . Ama böyle bir şeyi b urada yapmaya kalksa-lardı, beş dakika bile sürm ezdi. Ç ü nkü erkekler b ununla başa çıkamazdı.

H in tli erkeklerin çoğu chutias’dır yaar. Böyle bir d u a ım d a küfürler, hakaretler havada uçuşur. K openhag’da insanlar gerçekten harika. H in d ista n ’ın orası gibi olması için daha u z u n bir yol kat etm esi gerek .”

U lla hevesle “ Bence işler her geçen g ü n daha iyiye g id iyo r,” dedi.

“ H in d ista n ’ın geleceğinin iyi olacağını düşü nü y o ru m . H e r şeyin şimdi-

SH A N T A R A M ■ 85

I- ııulcn iyi olacağına ve birçok insanın çok daha iyi şartlarda yaşayacağına ın ıin im .”

H epim iz d ö n ü p U lla’ya baktık. M asada çıt çıkm ıyordu. O n u n la yata-

( .ık kadar zengin H in tliler tarafından seks oyuncağı olarak kullanılan genç İm kadından böyle fikirler duym ak hepim izi şaşkına çevirmişti. Ulla h o r C,örülen, istism ar edilen .bir kadındı. Açıkçası o n u n daha k ö tüm ser olma-

‘‘iıu beklerdim . İyim serlik, sevginin birinci dereceden kuzenidir ve zorlar a ılığı, espri anlayışı olmam ası ve hiç beklem ediğiniz bir yerde karşınıza çıkması gibi üç no k tad a aşka benzer.

D idier tiksinerek dudaklarını b u ru ştu rd u . “Sevgili, sersem U llam , b u rada hiçbir şey d eğişm ez,” dedi. “E ğer insanlığa karşı bu kadar sevecensen ve m erham etini h o r görm eye çevirmek istiyorsan bir garson ya da te mizlikçi olarak iş bul. İnsan ırkı ve o n u n geleceğiyle ilgili sağlıklı bir n efret geliştirm enin en iyi yolu d ü şük maaş karşılığında onlara yiyecek servis etm e ya d a arkalarını tem izlem e işidir. H ayatım ı kazanm ak z o ru n d a o ld u

ğu m zam anlarda bu iki işi de yaptım . K o rkunçtu. Şimdi d ü şü n ü nce bile tüylerim diken diken oluyor. İşte o zam an, hiçbir şeyin asla değişm eyece

ğini öğ rendim . D o ğ ruy u söylem ek gerekirse b u n d an m em n u n u m . D aha iyi ya da daha kö tü bir d ü n yada hiç para k azan am azd ım .”

“ Şaçmalık,” dedi L ettie. “ İşler daha iyiye ya da çok dah a kötüye g idebilir. G ecek o n d u d a yaşayan insanlara sor. O nlar işlerin ne kadar k ötüye g idebileceği kon u su n da uzm anlar. H aklı değil miyim Karla?”

H ep im iz dikkatim izi Karla’ya verdik. Karla bir an işaretparm ağıyla fin canını d ö n d ü rü p on u nla oyalandı.

Sonra yavaşça “ Bence hepim iz, h er birim iz geleceğim izi kazanm alıyız,” dedi. “ Gelecek de ön em i o lan d iğer her şey gibi kazam lm alı. Eğer o n u kazanm azsak bir geleceğim iz olam az. O n u kazanm az ve haketm ezsek, sonsuza kadar şim dide yaşamak z o ru n d a kalırız ya da daha da k ötüsü geçm işte yaşarız. Sevgi de m u h tem elen böyle bir şey. O da geleceği kazanm anın bir y o lu .”

“Ben D id ier’e k an lıyorum ,” dedi M aurizio yem eğinin ü stü n e b ir b a rdak buzlu su içerek. “Ben h e r şeyi old u ğ u gibi seviyorum ve eğer değişirlerse şim diki gibi m u tlu olam am .”

Karla bana d ö n d ü . “Ya sen?”

“Bana ne olm uş?” diye sordum gülerek.

“Bir süreliğine g erçekten am a g erçekten m u tlu olacağım bilsen ama baştan itibaren de bu m u tlu lu ğ u n hüsranla b iteceğinin ve sana acı verece-

86 ■ G regory David R oberts

ğınin farkında olsan, yine de o m u tlu luğ u yaşar m ısın, yoksa o n d a n kaçar mısın?”

İlgiyle ü zerim e dikilen bakışlar ve bu so ra beni sarstı. H erkes susm uş, cevabımı bekliyordu. B u n u n bir test o ld u ğ u n u , Karla’n m bu soruyu daha önce de so rd u ğ u n u hissettim . Belki m asadaki diğ er kişilere de bu soruyu sorm u ştu . Belki onlar cevaplarını verm iş, şimdi de benim kini duym ak için bekliyorlardı. Karla’nm ne dem em i isted iğ in d en em in değildim am a işin gerçeği benim hayatım zaten b u s o ru n u n cevabıydı. H apishan ed en kaçtı

ğım da seçimimi yapm ıştım .

“ M u tlu lu ğ u seçerdim ,” diye yanıtladım ve Karla tarafından eğ len d iğ ini ya da cevabımı kabul ettiğini ya da h e r ikisini birden gö steren yarım ağız bir gülüşle ödüllendirildim .

“ Ben böyle yapm azdım ,” dedi Ulla lcaşlannı çatarak. “K ederden nefret ederim . Azıcık bir ü z ü n tü yaşamaktansa hiçbir şey yaşamam daha iyi. Belki de bu yüzden uyumayı bu kadar çok seviyorum dur ne dersiniz? U yurken gerçekten üzg ü n olmak imkansız. Rüyanda m utlu, kızgın ya da korkm uş

olabiliyorsun ama ü z gü n olmak için uyanık olmak gerekir, öyle değil mi?”

“ Ben sana katılıyorum U lla,” dedi Vikram . “D ünyada yeterince ked er var yaar. İşte bu yü zd en insanlar h e r dakika kafayı çekiyor. Ben de bu yüzden hep kafayı çekiyorum .”

Kavita “ H m m , ben sana katılıyorum L in ,” dedi. A m a b u n u gerçekten bana katıldığından m ı, yoksa V ikram ’a karşı çıkm ak isted iğin d en mi söylediğini anlayam adım . “ E ğ er gerçek ten m u tlu olm a şansın varsa, bedeli ne olursa olsun bu şansı kaçırm am alısın.”

D idier so h b etin gittiği y ö n d en rahatsız olm uştu.

“ H ep in iz fazla ciddi o ld u n u z .”

Vikram bu söylenenden alınm ış gibiydi. “Ben hiç de ciddi o lm adım !”

d e d i.

D idier bir kaşını kaldırıp ona baktı.

“Yani her şeyi o ld u ğ u n d an ya d a g erektiğinden daha z o r hale g e tiriyorsunuz. H ayatın gerçekleri oldukça basittir. İlk başlarda hayvanlardan, havadan, ağaçlardan, gecenin karanlığından, yani birb irim izden başka her şeyden k o rkuyorduk. Şimdi ise b irbirim iz dışında h em en lıem en hiçbir şeyden korkm az hale geldik. Kimse diğerinin neyi, n eden yaptığını bilm iyor. Kimse d o ğruları söylem iyor. Kimse m u tlu değil. Kimse güvende d e

ğil. D ünyada yanlış olan onca şey arasında yapabileceğin tek şey var, o da h ayatta kalmak. H ay atta kalm ak zoru nd asın . İşte bu ikilem den dolayı da

SH A N T A R A M ■ 87

İm ıııh u m u z old uğ u ve kaderim ize ön em veren bir Tanrı b u lu n d u ğ u yalınına in an ıy o ru z.”

I >idier sandalyesine yaslandı ve iki eliyle D artanyan bıyığının uçlarını t , M i d i .

Kısa sü ren sessizliğin ardından Vikram “ D id ier’in az önce ne dediğini ı.mı olarak anladığım ı söyleyem eyeceğim ama bir yandan on a hak verirken dıj'.er yandan kendim i hakarete uğram ış gibi h issettim ,” diye m ırıldandı.

M aurizio g itm ek için ayağa kalktı. Bir elini Karla’m n o m zun a koyup hepim ize çok canayakın ve çekici bir şekilde gülüm sedi. O n d a n nefret e tmek için uğraşsam da b u g ü lücüğe hayranlık duym adan edem edim .

“ Kafan karışmasın V ikram ,” dedi neşeyle. “ D idier sadece tek bir k onu-

■ l.ın b ahseder, o da kendisidir.”

Karla da çabucak ekledi. “N e yazık ki bu da insanı büyüleyen bir k o n u d u r.”

D idier hafifçe eğildi. “M erci, Karla, hay atım ,” diye cevap verdi.

“Allara, M o d en a, gidelim. H epinizi daha sonra P resident’ta gö rü rü z,

>/? Ciao

M aurizio, Karla’yı yanağından ö p tü , Ray-Ban g ö zlü ğ ü n ü taktı ve yanında M o d e n a ile kalabalık geceye d o ğ ru yol almaya başladı. İspanyol bü-u in gece boyunca ağzını hiç açmam ış, h atta gülm em işti bile. Kalabalık s o kakta siluetleri g ö z d e n kaybolmaya başlarken M o d en a’nm y u m ru ğ u n u sıkmış, M a u riz io ’ya tutk ulu bir şekilde b ir şeyler anlatu ğ ım g ö rd ü m . T a m am en g ö zd en kayboldukları ana kadar onların ardından baküm . Lettie konuşm aya başladığında, kendi kafam dan g eçen cüm leleri d uym anın şo kuyla h em şaşırdım hem de u tandığım ı hissettim .

“ G ö rü n d ü ğ ü kadar havalı değil,” diye h o m u rd an d ı Lettie.

Ivarla, elini L e ttie ’nin elinin üzerine koydu ve gülüm sedi. “ H içb ir e rkek g ö rü n d ü ğ ü kadar havalı d eğild ir.”

“A rtık M au rizio ’dan hoşlanm ıyor m usun?” diye sordu Ulla.

“ O n d a n n e fre t ediyorum . H ayır, ondan nefret etm iyorum am a ho şlan m ıyorum da. O n a bakm ak m idem i b u lan d ırıy o r.”

D id id er “ Sevgili L e titia ...” diye başlamıştı ki Karla sö zü n ü kesti.

“ Şimdi başlam a D id ier.”

Lettie dişlerinin arasından “Nasıl b u k adar aptal olabildim , anlam ıyoru m ,” dedi.

“N a j c ı ” diye cevapladı Ulla yavaşça. “Sana söylem iştim dem ekten hiç hoşlanm am a m a...”

88 ■ G regory David R oberts

Kavita “N edenm iş?” diye sordu. “Ben, sana söylem iştim dem eye bayılırım. V ikram ’a haftada en az bir kere ben sana söylem iştin derim . Ç ik o lata yem ektense, sana söylem iştim demeyi tercih ed e rim .”

Vikram “Ben M au rizio ’yu severim ,” diye fikrini belirtti. “Ç o k iyi at b indiğini biliyor m usunuz? C lint Eastw ood gibi at biniyor yaar. O n u g e

çen hafta Chovvpatty’de sarışın, afet bir İsveçli hatunla sahilde at binerken gö rd ü m . Tıpkı K asabadaki Tabancı filmindeki C lint Eastw ood gibiydi.

D o ğ ru sö ylüyorum .”

“A h, dem ek ata biniyorm uş, nasıl oldu da bu n u bilem edim , bü tü n söylediklerim i geri alıyorum o z a m a n ,” dedi Lettie.

Vikram , Lettie’nin içinde b u lu n d u ğ u ruh halini anlamamıştı. “ Dairesinde acayip iyi bir ses sistemi var,” diye ekledi. “Ve orijinal İtalyan filmleri...”

Lettie yanında getirdiği kitabı alarak çantasını kaptığı gibi ayağa fırladı. “ Bu kadarı yeter! Ben g id iyorum !” dedi. Y üzünü çevreleyen kızıl kıvırcık saçları, sinirli halinin etkisiyle titriy o rd u . Oval y ü z ü n ü n beyaz, öyle ipeksi bir teni vardı ki bir an için ışıkların altında m erm erd en b ir M adon-n a ’ya benzedi. O an Karla’nın o n u n için dediği aklıma geldi. Bence ipim izde m a n evi yönü en kuvvetli olan kipi o...

V ikram da L e ttie ’nin ardın d an ayağa fırladı.

“Seni oteline kadar geçireyim . Y olum un ü zeri.”

Lettie b irdenbire d ö n ü p “ Öyle mi?” diye sorunca, Vikram refleksle g eri çekildi. “Senin yolun ne tarafa peki?”

“ Ben... Ben... H e r yere giderim yaar. U z u n bir yürüyüş yapacaktım .

Yani, sen nereye gidiyorsan benim yolum da orad an geçer.”

Lettie dişlerini sıktı, g ö zlerin d en mavi alevler çıkararak “ Ü f, tam a m ,”

dedi, “m adem ısrar ediyorsun. Karla, aşkım , seninle yarın T a ç ’ta kahve içeriz. Söz bu sefer gecikm eyeceğim .”

“ Orada o lu ru m ,” dedi Karla.

Lettie el salladı. “H oşçakalın!”

Vikram da o n u n peşinden aceleyle çıkarken “ B enden de hoşçakalın!”

dedi.

D idier düşünceli bir şekilde “ L etitia’da en çok sevdiğim şey ne biliyor m usun, hiçbir yanı F ransız’a benzem iyor. Bizim k ü ltü rü m ü z , yani F ran sız k ü ltü rü o kadar yaygın ve etkileyicidir ki dünyada neredeyse herkes az da olsa Fransız’dır. B u, özellikle de kadınlar için geçerli. D ünyadaki n e re deyse h e r kadın bir açıdan Fransız. Fakat Letitia şimdiye dek g ö rd ü ğ ü m hiç Fransız olm ayan tek k a d ın .”

S H A N T A R A M ■ 89

“Sende de ne çok laf var D id ier,” dedi Kavita. “ H ele bu akşam h er z a m ankinden fazla şakıyorsun. N e o ld u , aşık mı o ld u n , aşksız mı kaldın?”

D idier iç çekerek birbiri ü stü n e koy d u ğ u ellerine baktı.

“Sanırım ikisi de. Kendimi oldukça h ü z ü n lü hissediyorum . Federico dmı buldu. Bu k orkunç bir şey ve itira f etm eliyim ki bu olay beni yaralattı İşin aslı o n u n azizliği kalbim i kırdı. Am a ben d en bu kadar. İrntiaz 1 »1 ü rk er, Je h an g ir’de yeni bir sergi açmış. O n u n çalışmaları h er zam an ıcitsel ve biraz da vahşi olur. Beni de h e r zam an kendim e getirir. Kavita lıcuimle sergiye gelm ek ister m isin?”

“E lb ette, çok isterim ,” dedi Kavita gülüm seyerek.

Ulla içini çekti. “Ben de sizinle Regal Kavşağı’na kadar yürüyeceğim ,”

• İrdi. “M o d ena ile buluşm am lazım .”

Hepsi ayağa kalkıp veda e tti ve çıkışa d o ğ ru yürüm eye koyuldu. O esnada D idier geri d ö n d ü ve yanım da d u rd u . O m zu m a bir elini koyarak çok şrlkatli bir şekilde bana baktı ve güldü.

“ O n u n la git L in ,” dedi. “ P rabaker’le köye git. D ünyadaki h er şehrin kalbinde bir köy vardır. Köyü anlam adan şehri hiçbir zam an anlam azsın.

< iit oraya. D ö n d ü ğ ü n d e H in d ista n ’ın seni nasıl değiştirdiğini g örürüm .

Bone chance/”

D id ier hızla uzaklaşarak beni Karla ile yalnız bıraktı. D idier ve diğerI i t İ m asadayken restö ra n oldukça g ü rü ltü lü y d ü . B irdenbire e tra f sessizleşmiş ya da bana öyle gelm işti. G eniş o d ad a söylediğim her kelim e m asadan masaya yankı yapacakmış gibi hissettim .

İlk kon uşan Karla o ldu. “Bizi terk mi ediyorsun?” diye sordu.

“ Prabaker, ailesinin köyüne on u n la g itm em için beni davet etti. Orası ait o ld u ğ u yerm iş.”

“Ve sen de o n u n la gideceksin?”

“ Evet, sanırım gideceğim . Bu o n u r duyulacak bir d u ru m olmalı. P ra baker h e r altı ayda bir ailesinin yanına gittiğini söyledi. B om bay’da tu rist rehberi olarak çalıştığı dok u z seneden beri böyle yapıyorm uş ama ilk kez bir yabancıyı oraya davet e tm iş.”

Karla bana gö z kırptı, yü zü n e hafif bir gülücük yerleşti.

“ İlk davet ettiği kişi sen olmayabilirsin. O n u n turistleri arasında böyle bir şeyi kabul edecek kadar deli olan tek kişi sen olabilirsin. A m a b u da aynı kapıya çıkar z a te n .”

“ Sence bu daveti kabul etm ek delilik mi?”

“ H iç de değil! Yani, hepim iz kadar delisin diyelim. Köy neredeym iş?”

9 0 ■ G regory David R oberts

“ Tam olarak bilm iyorum . Ü lkenin kuzeyinde bir yerlerde. O raya g itm ek için tren e, ardından da iki o to b ü se binm ek g erekiyorm uş.”

“ D idier haklı. Gitm elisin. E ğ er B om bay’da kalm ak istiyorsan, o zam an köyde biraz vakit geçirmelisin. Köy anah tar bir k o n u m d a d ır.”

Ö n ü m ü z d e n geçen bir garson son siparişimizi aldı ve birkaç dakika sonra Karla’ya m uzlu milkshake, bana da çay getirdi.

“ Buraya alışman ne kadar sürdü Karla? Sen her zam an rah at ve b u ra da evindeymiş gibi gözü k ü y o rsu n . Sanki h e r zam an b u rad ay d ın .”

“ Bilm iyorum . G erçekten bilm iyorum . A m a burası benim için do ğ ru yerdi. B unu buraya ilk geldiğim g iin, daha ilk anda anlam ıştım . Yani bir anlam da baştan ben rah atım .”

“ B unu söylem en kom ik. Ben d e biraz böyle hissediyorum . H avaalanına vardıktan sonra bir saat olm am ıştı ki burasının benim için d o ğru yer o ldu ğ u n a dair çok güçlü bir şeyler h isse ttim .”

“Asıl değişim dille başladı. H in tçe rüyalar görm eye başladığım da b u rada evim de o ld u ğ u m u anladım . O zam an d an bu yana her şey yerli yerine o tu rd u .”

“ Yani hepsi bu mu? Sonsuza kadar bu rad a mı kalacaksın?”

Karla h er zam anki düşünceli haliyle “Sonsuz diye bir şey y o k ,” dedi.

“ Bu kelimeyi niye kullanırız b ilm em .”

“ Ne dem ek istediğim i a n lad ın .”

“ Evet. Şey, istediğim i alana kadar burada kalacağım. Sonra belki başka bir yere gid erim .”

“ İstediğin n ed ir Karla?”

Karla kaşlarını çattı ve d o ğ ru ca gözlerim in içine bakmaya başladı. İyi bildiğim bir ifadeydi bu ve sanki Eğer bu soruyu soruyorsun cevabı asla bilemeyeceksin, der gibiydi.

Hafif, çarpık bir gülümsemeyle “H e r şeyi istiyorum ,” diye cevapladı.

“B unu bir keresinde bir arkadaşıma söyledim, o da bana hayatta asıl ö n em li olanın hiçbir şey istem em ek ve bu isteğine ulaşmak o ldu ğ u n u söyledi.”

D aha sonra Causevvay’de kalabalığa karıştık ve C olaba P azarı’nın arkasındaki yapraklarla kaplı boş sokaklardan geçtik. K arla’nın o tu rd u ğ u ap artm an ın yalanındaki u zu n bir karaağacın altındaki b an k ta d urduk.

“ Bu paradigm aların yer değiştirm esi gib i,” dedim yol boyunca d ü şü n d ü ğ ü m bir şeyi açıklama çalışarak. “ Etrafa bambaşka gözlerle bakm anın ve farklı bir şekilde d ü şü n m en in bir y o lu .”

“Haklısın. Kesinlikle öyle.”

SH A N T A R A M ■ 91

“ Prabaker beni bir çeşit bakım evine g ö tü rd ü , St. Jo h n H astanesi’nin v.ıknımda eski bir apartm an. U zanm aları ve orada ölmeleri için kendilerini' bir parça yer verilmiş hasta ve ölm ek ü zere olan insanlarla dolu bir me-1 .ıııdı. O ran ın bir aziz gibi g ö rü len sahibi de etrafta dolaşıyor, kaç tane işe

\.ırar organları o ld u ğ u n u belirten etiketleri hastalara takıyordu. Orası bii-vıık bir o rg an bankası gibiydi ve insanlar ölecek tem iz, sessiz bir yer b u lm anın ayrıcalığının karşılığım bu şekilde, adam a ihtiyaç du y d u ğ u n d a o r tamlarım vererek ödüyorlardı. Ve ne acıklı ki insanlar b u n u n için adam a Kcrçekten m inn et d uy uyordu. O n a saygı duyuyorlar, ona sevgi dolu gözk'de balcıyorlardı.”

“Şu arkadaşın Prabaker son iki haftada sana oldukça farklı bir deneyim vaşattı, öyle değil mi?”

“ O ld u k ça k ö tüydü. Am a en kö tü sü g ö rdüklerin karşısında hiçbir şey yapamam an. Özellikle de çocukları g ö rd ü k te n sonra... Başı belada olan ı, ocukları ve gecekondulardaki insanları g ö rd ü k te n sonra. Prabaker beni yaşadığı gecekonduya g ö tü rd ü . Açıktaki tuvaletin k okusu, etrafın dağınıklığı, kapılarının ö n ü n e çıkıp sana bakan o insanlar... H içb ir şeyi değiştire-ı iliyorsun. E linden hiçbir şey gelm iyor. İşlerin çok daha k ö tü olabileceğini ve dah a iyi olam ayacağım , b u k o n u d a elinden bir şey gelm eyeceğini kabul etm ek z o ru n d a kalıyorsun.”

“ D ünyada yanlış giden şeyleri bilm ek g ü zel,” dedi Karla kısa bir sessizliğin ard ından. “Am a bazen de görd ü k lerin ne kadar yanlış olursa o lsun , bunları değiştirem eyeceğini bilm en gerekir. Birileri değiştirm eye çalışmadan önce, d ünyada k ötü gid en pek çok şey aslında o kadar da kötü değildi.”

“ Buna in anm ak istediğim den em in değilim . Haklı o ld u ğ u n u biliyorum . Bazen işleri d ü zeltm ek isterken daha kö tü bir hale getirdiğim izin farkındayım. A m a bir şeyleri do ğ ru yaparsak herkesin ve h er şeyin daha iyiye d o ğ ru değişebileceğine inanm ak istiy o ru m .”

“ Biliyor m u su n , b u g ü n Prabaker’le karşılaştım. N e dem ek istediği hakkında en ufak bir fikrim yok am a sana suyu sorm am ı istedi.”

“Ah, ev et,” diyerek gü ld ü m . “ D ü n P rabaker’le buluşm ak üzere otelin m erdivenlerinden aşağı, sokağa iniyordum . İnerken kafalarında kocam an su şişeleri taşıyan H in tli adam lar g ö rd ü m . O nlar geçsin diye duvara yaslandım . M erdivenlerin so n u n a geldiğim de altına tekerlekler eklenm iş b ü yük bir tah ta varil g ö rd ü m . Bu bir çeşit su tankıydı. Bir adam elindeki k o vayı varile batırıyor ve şişeleri suyla d o ld u ru y o rd u .

92 ■ G regory D avid R oberts

“ U z u n süre b u n u izledim . Adam lar m erdivenlerden b ir aşağı bir yukarı inip çıkarak b ir sürü tu r yaptı. Prabaker geldiğinde ona ne yaptıklarım so rd u m . O da bana o suyun benim d uşta kullandığım su o ld u ğ u n u söyledi. Suyun çatıdaki bir tan k tan geldiğini, adam ların da şişelerle tankı d o ld u rd u ğ u n u a n la ttı.”

“ T ab ii.”

“ Evet, sen b u n u biliyorsun am a ben d ü n öğren dim . Bu sıcakta gü n d e üç kere duş alıyordum . Bu adam ların sırf ben duş alayım diye lanet olası bir tankı d o ld u rm ak için altı kat çıktıklarından haberim yoktu. Bu y üzden kendim i b erb at hissettim biliyor musun? Prab ak er’e, o o telde bir daha asla duş almayacağımı söyledim .”

“O ne dedi?”

“H ayır, hayır anlam ıyorsun, dedi. Bu insan işiymiş. Bu adam lann b e nim gibi tu risd er sayesinde b ir işi varmış. A dam larının h e r birinin aldığı ücred e ailesinin geçim ine katkıda b u lu n d u ğ u n u söyledi. Bana g ü n d e , üç, dört, h a tta beş kez duş alm alısın, d e d i.”

Karla da b un u onaylarcasına başını salladı.

“D aha sonra d a su tanklarını iterek yeniden şehirde dolanm aya hazırlanan adam lara bakm am ı istedi. Prabaker’in n e d em ek istediğini, neyi g ö r7

m em i arzuladığını tah m in ettim . A dam lar güçlü, sağlıklı ve yaptıkları işte n g unırluydular. D ilenm iyor, hırsızlık yapm ıyorlardı. Yaşamlarını kazanm ak için sıkı çalışıyorlardı ama b u n d an m em n u n d u lar. Güçlü kaslarıyla trafikte ilerlerken bazı H in tli genç kızların o nlara d o ğ ru m uzip m uzip bakm alarım , adam ların başları dim d ik ilerlem elerini izled im .”

“ Peki, hala o telde mi duş alıyorsun?”

“ G ü n d e ü ç defa,” dedim gülerek. “Söylesene, L ettie n e d e n M aurizio ’ya o kadar kızgındı?”

Karla bir gecede ikinci defa g özlerim in içine dim dik baktı.

“ L e ttie ’nin Yabancılar Şubesi’n d e iyi bir bağlantısı var. Safir m ücevherlere büy ü k ilgi duyan kıdem li b ir m em u ra onları to p ta n alım fiyatından satıyor. B azen bu iyiliğin karşılığında bir vizenin neredeyse süresiz y enilenm esi gibi ayrıcalıklar alıyor. M au rizio vizesini b ir yıl daha u zatm ak istiyordu. L e ttie ’ye aşıkmış gibi yapıp o n u b una in andırdı ve istediğini elde edince de o n u terk e tti.”

“L ettie senin arkadaşın...”

“O n u uyardım . M aurizio aşık olunacak bir erkek değildir. O n u n la başka h er şeyi yapabilirsin am a on a aşık olam azsın dedim . Beni din lem ed i.”

SH A N T A R A M • 93

“ H ala M au rizio ’dan hoşlanıyor m usun peki? Arkadaşına yapuklarm-11.\n sonra?”

“ M aurizio tam da o n d an beklediğim şeyi yaptı. Kendine göre sevgisi

!■ .ırşılığında vizeyi aldı ve bu da adil bir anlaşmaydı. Bana böyle bir şeyi v.ıpmayı asla d en em eyecektir.”

“Senden korkuyor m u?” diye so rd u m gülüm seyerek.

“ Evet, sanırım biraz korkuyor. O n d a n hoşlanm a sebeplerim den biri de bu. B enden azıcık da olsa korkm ayacak bir adam a saygı d uyam am .”

Karla ayağa kalkınca ben de onunla birlikte kalktım. Sokak lambasının

.ıltında yeşil gözleri, ışıktan sulanmış birer m ücevher gibiydi. Dudakları ya-nnı bir gülümsemeyle genişlediğinde, bu anın sadece bana ait olduğunu düşündüm . Kalbim bir dilenci gibi um utlanıp içten içe yalvarmaya başladı.

“ Prabaker’in köyüne g ittiğinde biraz rahatla. Sadece kendini bırak.

I lin d istan’da kazanm ak için, bazen önce teslim olm an gerekir.”

Kibarca g ü ld ü m . “H e r zam an verecek akıllıca bir tavsiyen var değil mi?” dedim .

“Bu akıllıca b ir tavsiye değil Lin. B ence akla g ereğ in d en fazla d eğ er v eriliyor. Akıllı olacağım a zeki o lu ru m daha iyi. Tanıdığım akıllı insanların çoğu bana baş ağrısından başka bir şey verm iyor. Am a şimdiye dek sevm ediğim zeki bir adam veya kadınla hiç karşılaşm adım . E ğ er sana akıllıca ö ğ ü d e r verseydim -ki verm edim - yolda sarhoş olm a, b ü tü n paranı harcama ve güzel bir köylü güzeline aşık olm a derdim . İşte bu akıllıca olu rd u .

Zeka ile aklın farkı b u d u r. Ben zekayı tercih ederim , bu yüzd en sana k ö ye gittiğ in d e karşına ne çıkarsa çıksın teslim olm anı söyledim. Pekala, ben uruk gidiyorum . Geri d ö n d ü ğ ü n d e beni görm eye gel. B unu iple çekece

ğim. G erçek ten .”

Karla beni yanağım dan ö p ü p arkasını d ö n d ü . İçim den onu kollarından tu tu p dudak ların d an öp m ek geliyordu am a yapam ıyordıım . Karla’nın k aranlık siluetinin uzaklaşmasını izledim . O tu rd u ğ u ap artm anın yanındaki sarı ışığa ulaştığında, sanki bakışlarım o n u karanlıklardan çekip çıkarmış

gibi hissettim , sanki kalbim o n u aşkın ışığı ve renkleriyle boyam ışa. O n a bakıyor m uyum diye bir kez arkasını d ö n d ü k ten sonra yavaşça kapıyı açtı ve arkasından kilitleyerek kapadı.

O n u n la geçirdiğim bu son saat b ir Borsalino testiydi b u n d a n e m in dim. O telim e d o ğ ru yürü rken bu testte n geçip geçm ediğim i m erak ettim .

Bunca sene sonra hala b u n u d ü şü n ü rü m ve hala da cevabını bilm em .

BEŞİNCİ BÖLÜM

A ^ ic to ria T erm in ali’n in u z u n ve yassı eyaletlerarası peronları kubbeli ta vanların alü n d a g ö z alabildiğince uzan an birer m etal cennetiydi. Bu m imari yapının melekleri güvercinlerdi ve tünekleri o kadar yukarılardaydı ki zar z o r ayırt edilebiliyorlardı. U zak, göklere ait birer beyaz ışık kaynağı g ibiydiler. Bu devasa istasyon -bu istasyonu h er g ün kullananların söylediği şekliyle kısaca V .T .- karmaşık bir şekilde tasarlanm ış cephesi, kuleleri ve süslerinin ihtişam ıyla ünlüydü. Bana göre ise en güzel yeri bir katedrali an d ıran içiydi. O rad a işlevselliğin kısıdamaları sanatın tutkusuyla birleşm işti ve zam an ile zam ansız olan aynı oran d a saygıyı hakediyordu.

Bana daha u zu n m u ş gelen bir saat boyunca kuzeye d o ğ ru g iden eyaletlerarası p e ro n d a bagajlarım ızın ortasında o tu rd u m . Saat akşamın akışıydı ve p e ro n insanlar, bavullar, eşya yığınları, canlı ve yeni ölm üş hayvanların b u lu n d u ğ u zirai bir karışımla tıklım tıklım d oluydu.

Prabaker o ld u ğ u yerde d u ran iki tren arasında m ekik doku yu p d u r u yordu. Beşinci kere yanım dan ayrılmıştı ve birkaç dakika so nra d a beşinci defa geri geldi.

“T anrı aşkına o tu r artık P ra b u .”

“ O tu ram am L in .”

“O zam an trene b inelim .”

“ O da olm az Lin. Trene binm e zam anı h en ü z g elm ed i.”

“ Peki, tren e bin m e zamanı ne zam an gelecek?”

“Sanırım , çok yakın bir zaman sonra. Dinle! D in le!”

Bir du y uru yapılıyordu. İngilizce yapılıyor olabilirdi am a a n o n s kızgın b ir sarh o şu n konuşm asına benziy o rd u ve koni şeklindeki birçok antika sayılabilecek h o p a rlö rd en oldukça b o zu k bir ses çıkıyordu. Bu esnada Prab a k e r’in y ü zündeki ifade endişeliden kederliye d o ğ ru b ir geçiş yaptı.

S H A N T A R A M ■ 95

“Şimdi! Şimdi Lin! Ç abuk! Acele etm eliyiz! Acele etm elisin!”

“ Bekle, b ir saattir beni bu rada pirin çten bir B u d a’ymışçasına o tu rtu yorsun. B irdenbire acele etm em iz mi gerekti yani?”

“ E vet, baba. Şimdi Buda ile uğraşacak vakit yok. Kutsal Z a t beni affetsin. Ç o k acele etm elisin. Geliyor! H a z ır olmalısın. Geliyor!”

“ Kim geliyor?”

Prabaker p ero n a bakm ak için d ö n d ü . A nons h er ne ise kalabalığı galeyana g etirm işti ve insanlar eşyalarıyla birlikte iki tren e hü cu m etm eye başlamıştı. Birbirleriyle m ücadele ed en insan bedenleri arasından bir adam çıkıp bize d o ğ ru yürüm eye başladı. A dam şimdiye dek g ö rd ü ğ ü m en iriyarı adam lard an biriydi. îki m etre boy u n d a ve çok kaslıydı. Geniş g ö ğsüne dek u z a n an beyaz kalın b ir sakalı vardı. B om bay’da k o n d ü k tö rlerin giydi

ği kırm ızı ve haki keten şapka, g öm lek ve şort giymişti.

Prabaker deve hayranlık ve korkuyla baktı ve “ O !” dedi. “Sen şimdi bu adamla git L in .”

Yabancılara alışık olan k o n d ü k tö r olayın k o n tro lü n ü eline aldı. İki elini de u zatın ca adam ın el sıkışmak istediğini sandım bu y ü zd en ben de elimi u zattım . A dam bu hareketim i ne kad ar itici b u ld u ğ u n u belirten b ir h a reketle elimi itti. D ah a sonra da ellerini k oltuk altlarım a koyarak beni h a vaya kaldırdı ve bavulların ü zerine attı.

D oksan kiloyken birinin sizi hiç zo rlanm adan kaldırması insanı n eşelen d iren b ir deneyim am a aynı zam anda da endişe verici. O n o k tad a sanla aksi m ü m k ü n m ü ş gibi k o n dü k tö rle işbirliği yapm aya karar verdim .

Koca adam ağır sırt çantam ı kafasının üstü n e koyup d iğer çantalarımı kaldırırken Prabaker de beni o n u n sırtına yerleştirdi ve ad am ın kırm ızı göm leğini bana d o ğ ru uzattı.

“ Lin, b u g öm leği t u t,” dedi. “ B unu tu t ve hiç bırakm a. Bana söz ver.

Bu g öm leği n e olursa olsun bırakm ayacaksın.”

Prabaker’in ifadesi öyle alışılmadık şekilde ciddi ve içtendi ki kafamı onaylarcasına sallayıp k o n d ü k tö rü n göm leğini tu tm a k ta n başka bir şey y apam adım .

“ H ayır, aynı zam anda b u n u söyle Lin! B u göm leği asla bırakm ayaca

ğım de. Ç ab u k !”

“ Of, Tanrı aşkına! Tam am . Bu g öm leği usla bırakm ayacağım . M u tlu o ldun m u?”

K alabalığın itiş kakışı arasına karışan Prabaker “ H oşçakal L in ,” diye bağırdı.

96 ■ G regory David Roberts

“Ne? N ereye gidiyorsun? Prabu! P rab u !”

K o n d ü k tö r inindeki bir ayı gibi “Tam am ! A rtık g idiyoruz,” diye k ü k redi.

Beni de arkasında sürükleyerek ve h er adım ında kaim diz kapaklarını havaya d o ğ ru kaldırarak kalabalığın arasına karıştı. Ö n ü n d ek i insanlar sa

ğa sola kaçışıyor, kaçışm ayanlar ise bir kenara d üşüyordu.

T e h d itle r, hakaretler savurarak b o ğ u cu kalabalıktan k endine bir yol açmayı başarm ıştı. A danı güçlü bacaklarıyla ilerledikçe d iğer insanlar kenara çekilmek z o ru n d a kalıyordu. Kalabalığın arasında d u y d u ğ u m g ü rü ltü n ü n kulaklarım da çınladığını hissediyordum . İnsanlar sanki k o rkunç bir felaketin kurbanıym ışçasına bağırıyor ve çığlık atıyordu. Başımızın ü stündeki ho p arlö rlerd en karm aşık, anlaşılm az anonslar yapılıyordu. Sirenler, ziller, düd ük ler durm aksızın, ardı ardına çalıyordu.

D iğerleri gibi insan bedenleriyle dolup taşm ış bir v ag o n u n ö n ü n d e d urd u k. G örü n ü şe gö re kollar, bacaklar, kafalardan oluşm uş bu duvarı aşm ak im kansızdı. K o n d ü k tö r karşı k onulam az g üçlü bacaklarıyla agondan içeri dalarken şaşırdım ama u tan m ad an da sıkı sıkı ona yapıştım.

V ag o n u n ortasına vardığım ızda adam d u rd u . Kalabalığın yoğu n lu ğ u bu dev adamı bile so n un d a y o rg u n d ü şü rd ü diye d ü şü n d ü m . Adam tek rar harek et etm eye başladığında o n u kaybetm em ek için göm leğine tü m g ü cüm le yapıştım . Birbirine yapışmış insanların çıkardığı bıkkınlık dolu sesler arasında bir m an tra gibi defalarca tekrarlanan b ir söz işittim .

S o n u nd a taşıyıcımın bana seslendiğini farkettim . D u y d u ğu m kelimeyi anlam am ışum , çünkü bana bayım diyordu ve ben b u hitab a hiç alışık d e

ğildim .

E n so n un d a adam “Bayım! Bayım! Bayım !” diye bağırm aya başladı.

A dam ın göm leğini bırakınca etrafım a bakındım ve Prab ak er’in bir sıra boyunca u zandığını g ö rd üm . Yer ayırmak için b izden önce oraya varmış

ve ayırdığı yeri vücuduyla k o ru m a altına almıştı. Ayaklarını bir tarafa u z a tmış kollan ile de p encere ken an n d ak i k o ltu ğ u n kenarına yapışmıştı. N e re deyse yarım d üzin e adam v ag onun o kısm ına ulaşmış bıkm adan büyük bir şiddetle Prab aker’i yattığı yerden kaldırm aya çalışıyordu. Saçım çekiyor, yum ruk atıyor, yüziiııe tokatlar indiriyorlardı. Prabaker bu saldın karşısında çaresiz b ir şekilde d u ru y o rd u am a beni g ö rü r g ö rm e z acı içindeki y ü zünde zafer kazanm ışçasına bir ifade belirdi.

Öfkeyle adam ların yakalarından tu ttu ğ u m gibi onları bir köşeye fırlattım ve h ep sinden teker teker k u rtu ld um . Prabaker ayağım yere koyunca ya-

SH A N T A RA M - 97

ııına o tu rd u m . Ben de o tu ru r o tu rm az yanım ızdaki boş koltuk için kalabalıkta bir patırtı koptu. K o n d ü k tö r eşyalarımızı yere koydu. Yüzü, saçları ve göm leği terd en sırılsıklamdı. Prabaker’e do ğ ru başıyla selam vererek saygısını gösterirken bana da aynı o randa h o r gö ren bakışlarla son bir kez baktı. Sonra yine etrafına hakaretler savurarak geldiği yöne do ğ ru gitti.

“O adam a ne kadar para ö d ed in ?”

“Kırk rupi ö d ed im L in .”

K ırk rupi. O nca bavulla vagona girm ek için m ücadele eden adam , bu iş karşılığı sadece iki dolar mı almıştı?

“ Kırk ru pi!”

Prabaker içini çekti. “Evet L in,” dedi. “ Ç ok pahalı ama böyle güçlü bacaklar pahalı oluyor. Birçok reh b er o n u n güçlü bacakları için çekişir, l k n o n u ikna etm eyi başardım , çünkü se n in... Ee, bu İngilizcede nasıl söylenir bilm iyorum . Kafanda bazı sorunlar o ld u ğ u n u söyledim .”

“ O na gerizekalı o ld u ğ u m u m u söyledin?”

“ H ayır, hayır,” diye bağırdı Prabaker daha hafif b ir ifade arayarak.

“Aptal dem ek daha d o ğru olur sanırım .”

“Yani sen on a aptal o ld u ğ u m u söylediğin için adam bize yardım etti, do ğ ru m u?”

Prabaker sırım . “E v et,” diye yanıtladı. “A m a sadece aptal değil, senin çok am a çok ama çok apt— ”

“T am am . A n lad ım .”

“Yani h er bacak için yirmi rupi aldı adam . Bu sayede de şimdi o tu rd u

ğ u m u z koltuklara k avuştuk.”

“Sen iyi m isin?” diye sordum öfkeyle. Benim için yaralanmayı göze alm asına sinirlenm iştim .

“ İyiyim baba. V ü cu d u m d a birkaç m orlu k olacak am a h içbir yerim kırılm adı.”

“ Peki, ne h altettiğ in i sanıyordun sen? Sana biletler için para verdim .

Biz de uygar insanlar gibi birinci ya da ikinci sınıfta oturabilirdik. Burada ne işimiz var?”

Büyük kahverengi g ö zlerin d en sitem ve hayalkırıklığıyla bana baktı.

Sonra cebinden birkaç b an k n o t çıkarıp uzattı.

“ Bu bilet parasının üstü . Birinci sınıf bileti herkes alabilir Lin. E ğ er birinci sınıftan bilet almak istiyorsan b u n u k en d in de yapabilirsin. Sana k o n forlu, boş v agonlardan bir ko ltu k alsın diye bir Bom bay reh b erin e ihtiyacın yok. A m a V .T .’den bu vagona binebilm ek ve oturacak yer bulabilm ek

98 ■ G regory David R oberts

için benim gibi m ükem m el bir Bom bay reh berin e ihtiyacın var, değil mi?

Benim işim b u .”

H ala b ü tü n bu o lanlardan ö tü rü kendim i suçlu hissettiğim için k ızg ın dım ama “ E lb e tte ,” ded im yum uşayarak. “A m a lütfen bir daha sırf ben oturacak yer bulayım diye kendini döv d ü rm e olur m u?”

Prabaker b u n u bir an d ü şü n dü ve loş v agon y eniden o eski g ü lü m semesiyle aydınlandı.

Ciddi am a yum uşak başlı b ir şekilde “ E ğer ille de dayak yiyeceksem daha yüksek sesle bağırırım , böylece sen de h em en gelir ve yaralanm am a engel olursun. Anlaştık mı?”

T ren b ird enbire ön e d o ğ ru atılıp term inalden çıkarken içimi çekip

“ Anlaştık,” dedim .

Yolculuk başlar başlam az az önce yaşanan kavgalar, dövüşler tam am en sona erdi ve yerini seyahat boyunca devam eden sükunete ve nezakete bıraktı.

Karşımda o tu ra n adam bacak bacak ü stü n e atarken ayağı yanlışlıkla b e nim bacağım a çok hafifçe çarptığı için, h em en sağ elinin parm aklarıyla ö n ce benim dizim e sonra da göğ sü n e d o k u n u p H intlilerin yaptığı şekilde ben d en ö z ü r diledi. V ag o n d a ve k o rid o rd a da yolcular birbirlerine karşı aynı ölçüde saygılı ve ilgiliydi.

T rene binm ek için yaşanan o vahşi kargaşadan sonra böylesi bir k ib arlığı açıkçası sinir bo zu cu bu lm u ştu m . Birinin ayağı hafifçe başkasına d o k u n d u diye bu kadar n ezaket g ö steren insanların birkaç dakika önce b irbirlerini cam dan itm eleri bana oldukça ikiyüzlü gelm işti.

Şimdi, kalabalık bir tren d e yaptığım ilk yolculuktan seneler sonra, o itişip kakışm aların ve daha so nra gösterilen nezaketin tek bir felsefeye, g ereklilik do k trin in e ait o ld u ğ u n u biliyorum . T ren e b inm ek için g ö sterm eniz gereken şiddet ile sonrasında yolculuk m ü m k ü n o ld u ğ u n ca iyi geçsin diye g ö sterm eniz g ereken nezak et, birbirine denkti. Gerekli olan nedir?

H in d ista n ’da hakkında açıkça konuşulm ayan am a h er yerde size hissettirilen, kaçınam adığm ız bir so ruydu bu. B u n u anladığım da, şehrin nüfuzlu insanlarının gecekondulara gö z yum m ası, trafiğin ortasın d a serbestçe d o laşan inekler, sokaklarda dilencilere gösterilen h o şg ö rü , bürokrasinin insanın elini k o lu n u bağlam ası, B olyw ood filmlerinin m u h teşem hayal d ünyası, kendi ihtiyaçları ve acıları kendisine yetip de artan bir ülkeye T ib et, İra n , A fganistan, Afrika, Bangladeş gibi ülkelerden gelen m ülteciler gibi sosyal hayatın kafa karıştıran b irçok yönü aniden b ir m ana kazandı.

SH A N T A R A M ■ 99

G erçek ikiyüzlülüğün uçsuz bucaksız topraklardan gelmiş, hiçbir zaman trendeki bir ko ltu k için savaşmak z o ru nd a kalmamış kişilerin gözle-ı iııde ve akıllarında o ld u ğ u n u farkettinı. O ilk tren yolculuğum da bile D idier’in H in d istan ve buradaki milyarlarca insanla Fransa’dakiler hakkında söylediklerinde haklı o ld u ğ u n u g ö rd ü m . İçim den bir ses, eğer bu kadar küçük bir alanda yaşayan insanlar Fransız, AvustralyalI ya da Amerikalı o lsaydı tren e binm e kavgasının çok daha sert, sonrasındaki nezaket gö sterisinin de çok daha az olacağını söylüyordu.

Aslına bakılırsa sınırlı olanaklar ve gittikçe artan sıcağa rağm en köylüler, g ezg in satıcılar, seyyar işçiler ve eve d ö n en kocalar, oğullar ve b ab alar, kibarlıkları ve incelikleriyle yolculuğu katlanılır kılıyordu. Koltukların her santim i, h a tta başım ızın üstündeki bagaj bölm eleri bile doluydu. K oridordaki adam lar sırayla o tu ru y o r ya da yerde bu amaçla sildikleri bir noktaya bağdaş kuruyorlardı. H erkese en az iki kişi yaslanıyordu, b u n a rağm en kimse huysuzluk ya da hırçınlık yapm ıyordu.

Am a d ö rt saatlik yolculuğun ardından bem beyaz saçlı ve d ü rb ü n gibi gözlük cam lan olan yaşlı bir adam a yer verdiğim de Prabaker dinm ek bilmeyen b ir öfkeye kapıldı.

“Senin yerin için bir sürü insanla savaştım Lin. Şimdi sen, sanki o tu r du ğ u n yer bir tükürm elik tü tü n m üşçesine o n d an vazgeçiyor ve ayaklarının üzerin d e dikiliyorsun.”

“ H adi ama P rabu, o yaşlı bir adam , ayakta durm asına izin v erem em .”

“Yaşlı adama bakmazsın o lur biter. Lin, eğer ayakta duruyorsa ona balc

ına. Ayakta durması o n u n kendi sorunu, senin oturm anla bir ilgisi yok.”

Konuştuklarım ıza kulak kabartan yolcuları farkederek g ü ldüm . “ Ben böyleyim ,” diye kendim i savundum .

Prabaker benim le k onuşuyorm uş gibi yaparak fakat aslında m eraklı kalabalığa sesini duyurarak “V ü cu d u m yara bere dolu Lin,” diye sızlandı.

G öm leğini kaldırarak belli belirsiz bir çiziği ve m orarm ış bir yeri gösterdi.

“ Bu yaşlı adam p o p o su n u n sağ kısm ını k o ltu ğ a o tu rtsu n diye bu tarafım da, sol tarafım o tu rtsu n diye de d iğer kısm ım da b ir sürü yara bere oldu.

H e r iki tarafı için h er yanım yara içinde kaldı. Ç ok yazık Lin. Söyleyece

ğim tek şey bu. Yazıklar o lsu n .”

T ren dek i herkes n ed en bahsettiğini anlasın diye Prabu derd in i hem İ n gilizce h em H in tçe anlatm ıştı. Yolculuk arkadaşlarım ızın hepsi bana kafalarını sallayıp kaşlarını çatarak yaptığım hareketi onaylam adıklarını g ö ste ren bakışlar fırlatıyordu. En acımasız bakış ise yerimi verdiğim yaşlı ad am

1 00 ■ G regory David R o berts

dan geldi ve adanı saatler boyunca bana sert sert bakmaya devam etti. Son u n d a tre n d e n inm ek için ayağa kalktığında, öyle okkalı bir kü fü r etti ki d iğer yolcular kahkahalara b o ğ u ld u . H a tta birkaç kişi halim e acıyıp o m zu m u sıvazladı.

U ykucu gece ve gül ren g in d e şafak boyunca tre n ilerlem eye devam e tti. Başka kasabalardan ve köylerden gelmiş insanlarla iç içe, etrafım ı izleyip dinledim . Kalabalık ekonom i sınıfı bölü m ü n d ek i y o lculuğum da o ldukça u z u n ve sessiz geçen o n d ö r t saat b oyunca dile ihtiyaç duym adan insanlarla iletişim kurmayı ö ğren dim ki birinci sınıfta b ir ay yolculuk e tsem bile b u n u zo r öğ renirdim .

Ş ehirden ayrıldığım bu ilk gezim de h içb ir şey beni m eşh u r H in t kafa sallamasının tam olarak ne anlam a geldiğini gö rm ek kadar m u tlu etm edi.

B om bay’da geçirdiğim haftalar boyunca Prabaker kafayı iki yana sallamanın, yani H in d ista n ’ın en sık yapılan h areketinin, başını ‘evet’ der gibi öne d o ğ ru sallamakla aynı anlam ı taşıdığını anlatm ıştı. B u n u n aynı zam anda K atılıyo ru m ya da Evet, isterim gibi yan anlam lara gelebileceğine de şahit o lm u ştu m . T ren d e ise birini selam lam ak için kullandığınızda bu h areketin evrensel bir anlam taşıdığım ö ğ ren m e şansına eriştim .

V ag o n u n açık kapısından içeri giren herkes, o tu ra n veya ayakta du ran d iğer kişileri başını hafifçe sallayarak selam lıyordu. H e r zam an da bir ya da d aha çok kişi aym baş sallamayla karşılık veriyordu. D u rd u ğ u m u z her istasyonda aynı şeyi g ö rd ü m ve insanlar da birbirleriyle konuşm adıklarına g ö re b u n u n evet ya da katılıyorum dem ek olam ayacağı so n u cu n a vardım .

Son u n d a b u n u n aslında Ben barışçıl bir insanım . Kimseye z a ra r vermek g i bi bir niyetim yok, gibi yatıştırıcı ve d iğer insanları rahadatıcı bir mesaj içerdiğini farkettim .

H ayret uyandırıcı bu harekete du y d u ğ u m özen ve hayranlıkla ben de b u n u denem eye karar verdim . T ren kırsal bir alanda d u rd u ve vagonda aramıza yeni biri katıldı. Adamla gö z g öze gelince başımı hafifçe sallayarak güldüm . Sonuç şaşırtıcıydı. A dam bana neredeyse Prabaker’inki kadar kocaman bir gülümseyişle karşılık verdi ve başını gayet enerjik bir şekilde salladı. O

kadar enerjikti ki bir an endişelendim bile. Yolculuğun sonlarına do ğ ru ise ben de artık kafamı diğerleri gibi alışık bir şekilde sallamayı ve kibarca gerekli mesajı vermeyi öğrenm iştim . Bu H in d ista n ’a ö zgü olan öğrendiğim ilk hareketti ve hayatıma hakim olacak değişim in başlangıcıydı.

Jalg ao n ’da, insanlann oradan buraya koşuşturdukları geniş sokakları olan ticaret m erkezinde tre n d e n indik. Saat sabahın d o k u zu y d u ve e tra f

SH A N T A R A M ■ 101

g ü rü ltü p atırtı içindeydi. Biz istasyondan ayrılırken tren d en dem ir, cam, tahta, kum aş, plastik gibi h am m ad d eler indiriliyordu. Çanak çöm lekten giysiye, kilime kadar b irb irinden farklı ürü n ler de şehirlere dağıtılsın diye istasyona taşınıyordu.

Baharatlı, taze yem ek kokusu iştahım ı oldukça açmışü ama Prabaker oto b ü s durağına g itm ek için acele ediyordu. Aslında d u rak u z u n mesafe yolculuk yapan oto b üslere ev sahipliği yapan geniş ve boş bir araziydi. Ya-rıra saat b oyunca ağır bavullarım ızı taşıyarak bir o to b ü ste n diğerine geçlik. O to b ü slerin önlerinde yazılı olan H in tçe ve M arathi dilindeki yazıları okuyam ıyordum . Prabaker ise yazıları okuyabilm esine rağm en her şoföre gideceği yeri m utlaka soruyordu.

“O to b ü slerin ö n ü n d e nereye gittikleri yazm ıyor m u?” diye so rd u m zam an kaybetm em ize sinirlenerek.

“Yazıyor. Bak şu A uran g ab ad ’a, şu A janta’ya, Şu d a ...”

“T am am , tam am . O zam an söyler m isin, ned en h er oto b ü s şoförüne nereye g ittiğini soruyorsun?”

Pabaker so rd u ğ u m b u soruya gerçekten şaşırarak “A h!” dedi. “ Ç ü nkü her yazan d o ğ ru değ ild ir.”

“ D o ğ ra değildir derken n e d em ek istiyorsun?”

Prabaker elindeki bavulları yere koyarak bana hoşgörüyle baktı ve güldü.

“Şey, Lin, b u şoförlerin bazıları kimsenin gitm ek istemediği yerlere g idiyor. Bu yerler yalnızca birkaç insanın yaşadığı küçük yerler de olabiliyor.

Bu yüzden onlar da daha po p üler yerlere gittiklerine dair levhalar asıyorlar.”

“Yani, herkesin gitm ek istediği popüler yerlerin isimlerini otobüslerin camına asıyorlar ama aslında kimsenin gitm ek istemediği bir yere gidiyorlar.”

Prabaker sırıttı. “ D o ğ ru ,” dedi.

“ Peki am a n e d en ?”

“ Belki p o p ü ler bir yere g itm ek için gelmiş kişileri, o kadar rağ b et g ö rm eyen yerlere gitm eye ikna ederler diye. Bu iş L in .”

“ Bu saçm alık,” d edim kızgınlıkla.

“ Lin, bu insanları biraz olsun anlamalısın. E ğer otob ü slerin e gerçek levhalar assalar kimse gidip de onlarla kon u şm az, onlar da b ü tü n g ü n yapayalnız kalır.”

“ H ım , şim di anladım ,” diye m ırıldandım alaycı bir şekilde. “Aslında hepinizin kalbi te rte m iz .”

E 11 so n u n d a bir o to b ü se b indiğim izde bizim gideceğim iz yerin p o p ü ler m ekanlardan biri o ld u ğ u n u g ö rd ü m . Şoför ve yardım cısı, yolcuları içe

102 ■ G regory David R oberts

ri alm adan önce her birinin tam olarak nered e ineceğini soruyordu. En uzağa gidecek olanlar o to b ü ste en arka taraflara o tu rtu lu y o rd u . H ızla artan bavullar, çocuklar ve hayvanlar o to b ü sü tıka basa d o ld u ru n ca, iki kişi lik koltuklara da ü çer kişi yerleştirildi. Benim o tu rd u ğ u m yer k orid o r ta rafında o lduğu için, o rad an arkaya geçirilm eye çalışılan eşyalara, b eb ek lere, yığınlara yardımcı olm ak zo ru n d a kalıyordum . İlk eşyayı bana d o ğru uzatan genç çiftçi bir süre tere d d ü t edip gri gözlerim e bakakaldı. Ben g ü lümseyip kafamı iki yana sallayınca o da bana gülüm seyip elindekini u z a ttı. O to b ü s term in ald en ayrılıncaya kadar geçen sürede etrafım daki herkes bana gülüm seyip kafa sallamaya başlamış, ben de onlara karşılık verm ekle uğraşır olm uştum .

Şoförün arkasında asılı olan tabelada hem M arathi dilinde hem de İn gilizce o to b ü sü n kırk sekiz yolcu alabileceği yazıyordu am a kimse o to b ü s te yetmiş yolcu ve tonlarca yük olm asından dolayı endişeleniyorm uş gibi değildi. Eski m odel B edford o to b ü sü fırtınada kalmış b ir rö m o rk ö r gibi şiddetli bir şekilde sallanıyordu. O to b ü s ü n tep esin d en , yanlarından, altın d an gıcırtılar yükseliyor, fren balataları frene h e r d o k u n u ld u ğ u n d a endişe verecek kadar ö tü y o rd u . Buna rağm en şehirden dışarı çıktığım ızda şoför saatte seksen, doksan kilom etre hıza ulaşmayı başardı. D ar yol, o to b ü sü n bir yana oldukça belirgin bir şekilde yatması, insanlardan ve hayvanlardan olaşan duvarlar, o to b ü sü m ü z ü n sallantısı ve ş o fö rü m ü zü n h er virajı insan ın m idesini bulandıracak denli sert bir şekilde alması, beni yolculuk b o yunca uyum am am ve rahatlam am am gerektiği k o n u su n d a ikna etti.

U ç saatlik tehlikeli bir tırm anışın ardından D eccan adlı geniş bir p la to yu çevreleyen dağ sıralarının g ö rü ld ü ğ ü yamaca vardıktan sonra, p lato n u n bereketli d ü z lü ğ ü n e do ğ ru inm eye başladık. H ayatın ne kadar kırılgan bir hediye o ld u ğ u n u d ü şü n ü p yaşadığım ıza m in n et duyarak ilk o to b ü ste n in ce u z u n bir ağaca asılmış yırtık pırtık b ir bayrakla işaretlenm iş küçük, to z lu ve terkedilm iş bir alanda indik. Bir saat içinde ikinci o to b ü s g ö rü n d ü .

O to b ü se binerken şoför “ Gora ka u n h a in ? ' diye so rd u . Beyaz a dam k im ?

Prabaker de kayıtsız gö rü n m ey e ve b un u söylerken ö v ü n d ü ğ ü n ü belli etm em eye çalışarak “M a za m itra ah ey•” dedi. O benim arkadaşım .

Cevap M arathi dilinde, yani başkenti B om bay olan M ah arash tra devletinin dilinde geldi. O zam anlar bu lisanı pek anlam ıyordum am a köyde kaldığım aylarda aynı so m lan ve cevapları o kadar çok d u y d u m ki birçok cüm lenin anlam ını ezberledim .

SH A N T A R A M * 103

“ Burada ne işi var?”

“Ailemi ziyaret ed iy o r.”

“ N ereli?”

“Yeni Z e len d a ,” diye cevap verdi Prabaker.

“Yeni Z elanda m ı?”

“ Evet. Yeni Zelanda. A vrupa’d a .”

“ Yeni Z elan d a’da para çok m u?”

“ Evet. Evet. O radaki herkes z e n g in .”

“M arathi biliyor m u?”

“ H ay ır.”

“H in tçe ? ”

“H ayır. Sadece İngilizce biliyor.”

“Sadece İngilizce mi?”

“E v et.”

“N e d e n ? ”

“ O n u n ülkesinde H in tçe k o n u şu lm u y o r.”

“ O rada H in tçe konuşm uyorlar mı?”

“ K onuşm uyorlar. ”

“M arathi dilini de mi konuşm uyorlar?”

“Sadece İngilizce ko n u şu yo rlar.”

“A m an Tanrım ! Zavallı a d am .”

“ E v et.”

“ Kaç yaşında?”

“ O tu z .”

“ D aha yaşlı d u ru y o t . ”

“B ü tün Avrupahlar old u klarından çok daha yaşlı ve kızgın g ö rü nü r.

Bu, beyazlara ö zg ü bir d u ru m .”

“ Evli m i?”

“ H ayır.”

“ Evli değil mi? O tu z yaşında ve evli değil hı?”

“ O Avrupalı. O n ların pek ço ğ u yaşlanınca evlenir.”

“ Bu delilik.”

“ E v et.”

“ N e iş yapıyor?”

“ O bir ö ğ re tm e n .”

“ Ö ğ re tm e n olm ak güzel b ir şey.”

“ E v et.”

104 ■ G regory David R o berts

“Annesi ve babası var m ı?”

“ E vet.”

“ O n lar neredeler?”

“A navatanında. Yeni Z elan d a’da .”

“ O n ed en ailesiyle birlikte değil?”

“Seyahat ediyor. B ü tün dünyayı geziyor da o n d a n .”

“Niye ki?”

“Avrupalılar b u n u yapar. Bir süre çalışır, daha sonra da yalnız başlarına bir süre seyahat ederler. Yaşlanınca da evlenir ve çok ciddi kişiler olurlar.”

“ Bu delilik.”

“ E vet.”

“ Karısı, çocukları, annesi, babası olm adan kendini çok yalnız hissediyor olm alı.”

“ Evet ama Avrupalılar bu n u um ursam az. Yalnız kalmaya alışıktırlar.”

“ G üçlü bir vücud u var.”

“ E v et.”

“ Ç ok sağlam d u ru y o r.”

“ Evet.”

“O n u iyi besle ve ona bolca sü t ikram e t.”

“T a m am .”

“Sığır sü tü v e r.”

“ T am am , tam a m .”

“Ve dikkat et küfür ö ğrenm esin. O n a k üfretm eyi öğretm e. B urada ona k ö tü sözler ö ğretecek bir sürü piç ve serseri var. O n u böyle oro spu ç o cu k larından uzak tu t.”

“T u ta rım .”

“Ve kim senin o ndan yararlanm asına izin verm e. Ç ok da zeki birine benzem iyor, o na gö z kulak o l.”

“ G ö rü n d ü ğ ü n d e n zekidir am a o n a göz kulak o lu ru m , m erak e tm e .”

Dakikalarca süren bu so hbeti d inlem ek hiçbir y o lcunun canını sıkmışa benzem iyordu. Z aten Prabaker ve şoför oto b ü steki herkesin konuya ku lak misafiri olabileceği bir ses to n uy la kon u şm u ştu . H a tta şoför o to b ü sü n dışındakileri bile bu m u h ab b ete dahil etm eye kalkmış, yolda yürüyen birilerini g ö rü r gö rm e z ko rna çalıp dikkatlerini çekmiş ve arkada o tu ra n yabancıyı onlara işaret edip herkes beni iyice görebilsin diye yavaşlamıştı.

D ikkat çekici bu m anzara karşısında bir saatlik yolculuk yaklaşık iki saat sürdü ve S u n d er kasabasının to zlu yokına ö ğ led en so n ra varabildik.

SH A N T A R A M ■ 105

< >ıobtis gıcırdadı ve yoluna devam edip giderken bizi öyle bir sessizlik u,ıııde bıraktı ki kulaklarım a vuran rü zg a r sanki bir çocuğun fısıltısı gibi p.ı'liyordu. O to b ü s y o lcu lu ğ un u n son saatinde sayısız mısır tarlasından ve m uz bahçesinden geçmiştik. Şimdi ise to zlu yolda yürürken h er yerde da-ıı vardı. H e m e n hepsi olgunlaşm ış, insan boyuna ulaşm ıştı. Birkaç dakika y ü rü dükten sonra kendim izi kalın duvarları olan bir labirentte gibi hisset-ıık. Geniş gökyüzü, küçük mavi bir çizgiye d ö n ü ştü ve ö n ü m üzdeki yol dünyaya çekilmiş bir perdeym işçesine yeşil ve altın rengine b ü rü n d ü .

Bir süredir daha önce bilm em ya da farketm em gereken bir şey kafamı v<ıruyordu. Beni rahatsız eden şeyi bulm am yarım saatimi aldı. Burada hiç u ig ra f direği ya da elektrik hattı yoktu. Bir saattir elektrik direği ya da b u na ben zer bir şey g ö rü n m üy o rd u .

“ K öyünüzde elektrik var m ı?”

“ H a y ır,” dedi Prabaker sırıtarak.

“ Elektrik yok m u?”

“ Hayır. Yok.”

Kısa bir sessizlik oldu. Gerekli g ö rd ü ğ ü m b ü tü n elektrikli aletleri d ü

şün d ü m . Işık y o k tu , su ısıtıcısı, televizyon, radyo, m üzik, hiçbir şey yoklu. Yanımda w alkm an de yoktu. M üziksiz nasıl yaşayacaktım?

Kulağa ne kadar acınası geldiğim in farkında olsam da sesim deki siteme engel olam ayarak “ M üzik olm adan n e yapacağım ?” diye sordum .

Prabaker neşeyle “ H e r yerde m ü zik olacak baba,” dedi. “Ben şarkı söyleyeceğim. H erkes şarkı söyleyecek, h e p im iz.”

“ H ı, tam am o zam an. B unu duym ak iyi geldi!”

“ Sen de şarkı söyleyeceksin L in .”

“ Buna pek güvenm e P ra b u .”

Prabaker beklenm edik bir ciddiyetle “Köyde herkes şarkı söyler,” dedi.

“ H ım .”

“ H e rk e s.”

“Şu k o ro olayını zam anı gelince k o n u şu ruz. Köye daha ne kadar var?”

“Az kaldı, çok uzak sayılmaz. H e m artık kö y ü m ü zd e su da var.”

“Şim di suyum uz var derken ne d em ek istiyorsun?”

“Yani artık köyde bir m usluk var.”

“Bir m usluk mu? B ü tü n köy için m i?”

“Evet. Su o radan h e r öğlen saat ikide tam bir saat boyunca g eliyor.”

“G ü n d e bir saat...”

“Evet. Yani h e m e n h em en h e r gün. Bazı g ü n ler yalnızca yarım saat akıyor, bazen de hiç akm ıyor am a... Ö yle zam anlarda da kuyudaki suyun

106 ■ G regory David R oberts

ü zerindeki yeşil şeyi tem izliyoruz ve su s o ru n u m u z kalm ıyor. H ah! Bak!

İşte bab am !”

Ö nüm üzdeki düzensiz ve ot bürüm üş yolda bir öküz arabası vardı. Kıvrılmış bir boynuzu olan karamel rengindeki koca öküz, iki tekerlekli tahta bir arabaya bağlanmıştı. Ağzında sigara, ökü zü n çektiği arabaya oturm uş, ayaklarını aşağıya, yola doğru şarlatan adam , Prabaker’in babasıydı.

Kishan M an g o Kharre, Prabaker’den de kısa boylu ve ufak tefekti. Çok kısa kesilmiş gri saçları, kısa gri bir bıyığı ve sıska sayılabilecek vücu d u na göre dikkat çekici bir göbeği vardı. Pam uklu, uzun , beyaz göm lek ve çift

çilerin giydiği sariden giymişti. Aslında giydiği bir çeşit peştam aldı ama giysiyi böyle adlandırm ak sanki zarafetini azaltıyordu. Tarlalarda çalışırken y u karı toplanıp şorta çevrilebiliyor veya gevşetilip bilekleri sarm ayan bir p a n to lona dönüşebiliyordu. Sari her zam an hareket ediyor, insanın koşarken de, kıpırdam adan otu ru rken de rahat etm esine olanak veriyordu. H em al

çakgönüllü ve kullanışlı hem de çekici bir giysiydi. G andhi, H in d ista n ’ın İn g ilte re ’nin egemenliği alündan kurtulm ası için Avrupa seyahatleri yaparken sariyi ün e kavuşturm uştu. Am a H intli çiftçilerle yaşayıp çalışmadan ö n ce, b u basit kum aşın soylu ve zarif güzelliğini takdir ed em iyordunuz.

Prabaker çantalarını yere bıraktı ve koşmaya başladı. Babası da o tu rd u

ğu yerden kalktı ve utangaçça birbirlerine sarıldılar. Yaşlı adam ın gülüm semesi Prabaker’e rakip olabilecek tek gülüm sem eydi. Yüzün tam am ını kaplayan bir gülüm sem eydi bu. Prabaker bana doğru d ö n d üğ ü n d e ikisinin g ü lümsemesi birleşince ben de kendim i elimde olm adan sırıtırken buldum .

“ Lin, bu babam Kishan M an g o Kharre. Baba, bu Bay Lin. Birbirinizi tanıdığınız için çok am a çok m utlu o ld u m .”

P rabaker’in babasıyla el sıkışıp birbirim izin gö zlerinin içine baktık.

Prabaker ile babasının yuvarlak yüzleri ve yukarı kalkık d ü ğ m e burunları birbirlerinin aynısıydı. Buna rağ m en P rab ak er’in yüzü samimi, çizgisiz ve apaçıkken babasının yüzü derin çizgilerle doluydu ve yaşlı adam g ü lm e d i

ği zam anlarda g özlerinde bitkin b ir ifade vardı. Sanki kendi içinde bazı kapıları kapamış ve kendini gözleriyle onları korum aya adamıştı. Y üzünden g u ru r o k u n u y o rdu ama aynı zam anda ü zg ü n , y o rg u n ve endişeliydi de.

B ü tü n çiftçilerin y o rg u n , endişeli, gu rurlu ve ü z g ü n o ld u ğ u n u anlam am biraz zam anım ı aldı. İşiniz toprakla olunca, ektiğiniz ve biçtiğiniz elinizdeki h e r şey oluyor. Ç oğu zam an da açlık korkusu ve k ö tü lü ğ ü n g a z ab ın dan kaçmak için T a n rı’nın b ü yüyüp yeşeren şeylere verdiği sessiz, gizli, kalp sarsıcı neşeden başka hiçbir şeye sahip değilsiniz.

SH A N T A R A M ■ 107

K olunu yaşlı adam ın o m zu n a atan Prabaker gu ru rla “ Babam çok ba

şarılı bir ad am dır,” dedi. Ben M arathi dilini çok az biliyordum , Kishan ise lıiç İngilizce bilm iyordu. Bu y üzden Prabaker h e r söyleneni iki dilde de lekrar ediyordu. P rabaker’in söylediğini kendi diline tercüm e ettiğinde anlayan yaşlı adam gösteriş yapm aksızın göm leğini kaldırdı ve g öbeğine vurdu. Benim le konu şu rk en gözleri parlıyor, başını sallıyor, yan yan bakışlarıyla çok cazip bir şey söylüyor gibiydi.

“ Ne dedi?”

“ O n u n göbeğ in e do ku n m anı istiyor,” diye açıkladı Prabaker sırıtarak.

Kishan da aynı şekilde sırıtıyordu.

“ B unu d em em iştir h e rh a ld e .”

“ Evet Lin. G öbeğine do ku n m anı istiyor.”

“ O lm az .”

“Hafifçe bir do k u n m an ı gerçekten istiyor am a.”

“ O n a g u ru ru m u n okşandığını, gö b eğ in in de oldukça güzel o ld u ğu n u ama bu teklifi kabul edem eyeceğim i söyle.”

“Şöyle hafifçe bir do k u n yeter L in .”

“ H ayır,” dedim daha ciddi bir sesle.

Kishan’ın yüzündeki sırıtm a gittikçe büyüdü ve beni cesaretlendirm ek isterm işçesine birkaç kez gözlerini oynattı. G öm leğini halen yukarıda tu tuyor ve yuvarlak, lallı göbeğini gözler ö n ü n e seriyordu.

“ H adi ama Lin. M erak etm e babam ın göbeği seni yem ez, bir dokun sadece.”

Bazen k a za n m a d a n önce teslim olm an gerekir, dem işti Karla. Haklıydı.

H in d istan tecrübesinin en önem li kısmı teslim olm aktı. Ben de pes ettim .

B om boş yolda etrafım a bakınarak elim i u z a ttım ve adam ın g ö b eğine d o k undum .

H e m e n sonra arkam ızdaki yeşil darı sapları, d ö rt koyu kahverengi suratı açığa çıkarm ak için b irbirinden ayrıldı. A dam ların hepsi gençti ve k o r ku, şaşkınlık ve m em n u n iy et karışımı bir ifade o k u n an gözlerle bize b akıyorlardı.

O labileceğim kadar serinkanlı b ir şekilde ve yavaşça elimi Kishan ’m karnından çektim . Kishan önce bana, dah a sonra da diğerlerine bir kaşım kaldırıp davasını sonuçlandırm ış bir polis m em u ru n u n kendini beğenm iş

gülüm sem esiyle baktı.

“ Prabu b abanın rahatını bozm ak istem em am a sence de artık g itm e m iz gerekm iyor m u?”

108 ■ G regory David R oberts

Kishan ne d em ek istediğim i anlayarak “ Challo!" diye bağırdı. H a d i g i delim!

Eşyalarımızı yükleyip arabanın arkasına atlarken Kishan yerine yerleşti ve ucu n a çivi takılmış bam b u sopasıyla ö k ü z ü n sırtına güçlü b ir darbe in direrek arabayı harekete geçirdi.

Vahşice sayılabilecek darb ed en dolayı ö k ü z önce ileri d o ğ ru atıldı, d a ha sonra da hantal, ağır adım larla ilerlemeye koyuldu. Sürekli fakat o ld u k

ça yavaş gidişim iz n ed e n bu iş için bu hayvanı seçtiklerini sorgulam am a n ed e n o ldu. Baille adıyla bilinen H in d istan ’daki öküzler hiç kuşkusuz ki dünyada koşum takılan en ağır hayvandı. E ğ er arabadan inip n o rm al bir h ızda ilerleseydim iki 'katı hızlı giderdim . Darı saplarının arasından bize bakan adam lar da gelişimizi h a b e r verm ek için bizden ö n d e gidiyorlardı.

H e r yirmi ile elli m etre arasında m ısır tarlaları ve darılar arasından yeni yüzler beliriyordu ve o yüzlerde h e r zam an şaşkın, sersemlemiş bir ifade olu y o rd u . Prabaker ve babası vahşi bir ayı yakalamış ye ona k o n u şm ayı öğretm iş olsalardı, insanlar ağızlarını hayretten böylesıne beş karış açm azdı herhalde.

Prabaker gülerek “ İnsanlar çok m u tlu ,” dedi. “Yirmi bir yıldan sonra köyüm ü ziyaret eden ilk yabancı sensin. Buraya gelen en son yabancı Bel

çikalıydı. Yirmi bir yaşından kü çü k olanlar hayatlarında ilk defa yabancı birini görü y o r. En son gelen Belçikalı adam iyi biriydi ama sen çok iyisin.

İnsanlar seni çok sevecek. Burada o kadar m u tlu olacaksın ki k en d in d en geçeceksin. G ö rü rs ü n .”

Y olun iki yanından bana bakan insanlar m em n u n olm ak tan ziyade kendilerini te h d it altından g ö rü y o r gibiydi. Ben de kaygıyı azaltm ak m aksadıyla kafamı H in t u sulü oynatm aya başladım . K alabalıktan hiç zam an g eçm eden tepki geldi. İnsanlar g ü lü p kahkaha atm aya ve karşılık olarak başlarım sallamaya başladı. Bir kısmı da kom şularına bağırıyor, bu e ğ len celi m anzarayı onlara da anlatm ak için koşuyorlardı.

Ö k ü z hiç du rm ad an devam etsin diye Kishan hayvana sık sık ve acım asızca v uruyordu. Sopa birkaç dakika arayla şaşm adan inip kalkıyordu. Bu oldukça sert darb eler sopanın u cu ndaki çiviyle bırleşince hayvanın b ö ğ rü n ü delik deşik ediyordu. H er darbe, hayvanın açık kahverengi tüylerinden bir kısm ım havaya kaldırıyordu.

Ö küz bu darbelere tepki verm iyor, yol b oyunca ayak sürüm eye devam ediyordu ama ben hayvan için ü zü lü y o rd u m . Artık d u ru m dayanam ayaca

ğım bir hal almıştı.

SH A N T A R A M • 109

“ Prabu bana bir iyilik yap ve babana şu hayvana vurmayı kesmesini

'.«iyle lü tfe n .”

“Vurm ayı kesmesini mi?”

“ Evet, on a lütfen öküze vurmayı kesmesini söyle.”

Prabu güldü. “ Buna im kan yok L in ,” dedi.

Bu esnada sopa tekrar hayvanın geniş sırtına iniverdi.

“ Ciddiyim Prabu, lütfen ona durm asını söyle.”

“Am a L in ...”

Sopa tekrar inerken istem dışı bir şekilde geriye do ğ ru çekildim ve Pra-Inı y ü z ü m ü n ifadesinden araya girm ek z o ru n d a kaldı.

İsteksiz bir şekilde ricamı babasına iletti. Kishan dikkatli bir şekilde dinledikten sonra kahkahalara bo ğ u ld u . Bir süre sonra o ğ lu n u n sıkıntısını farkederek gülüşüne son verdi ve on a sorular sorm aya başladı. Prabaker bu sorulara cevap verm ek için elinden geleni yaptı ama en so n u n d a ü m itsiz bir ifadeyle bana d oğ ru d ö n d ü .

“ Babam n ed en sopayı kullanm asını istem ediğini soruyor Lin?”

“ O n u n ö k ü zü n canını yakmasını istem iy o ru m .”

Bu sefer de verdiğim cevaba Prabaker gü ld ü . Söylediklerimi tercüm e ettiğ in d e ise baba oğul birlikte güldüler. G ülm eye devam ederken bir sü re daha kon u ştu lar ve daha sonra Prabaker yine bana dö n d ü.

“ Babam ü lk en d e inek yedikleri d o ğ ru m u diye so ru y or.”

“ Şey, d o ğ ru a m a...”

“ O rada ne kadar inek yiyorsunuz?”

“ O nları ihraç da ediyoruz. H epsini k endim iz y em iyoruz.”

“ Peki, ne kadar yiyorsunuz?”

“ H ım , yüz binlercesini. Koyunları da sayarsan belki m ilyonlarcasını.

Fakat biz insancıl yö n tem ler kullanıyor ve onlara gereksiz yere işkencc e tm iyoruz. ”

“ Babam bu koca hayvanlara işkence e tm ed en onları yem enin çok zor o ld u ğ u n u söylüyor.”

Prabu daha sonra tren yolculuğunda yaşlı bir adam o tu rsu n diye yerimi verişimi, diğer yolcularla yemeğimi paylaşmamı ve Bom bay’daki dilencilere yardım edişimi anlatarak karakterimi babasına biraz olsun açıklamak istedi.

Kishan b irdenbire arabayı d u rd u ru p aşağı adadı. Prabaker’e bir sürü şey söyledi ve o da bana d ö n ü p bunları tercüm e etm eye koyuldu.

“Babam bizim ona ve aileme B om bay’dan hediye getirip g etirm ed iğ im iz bilm ek istedi, ben de getirdiğim izi söyledim . Şimdi yolda dah a fazla ilerlem eden bu hediyeleri ona verm em izi istiyor.”

110 ■ G regory D avid R oberts

“Yolun ortasında çantalarım ızı açıp on a hediyeleri verm em izi mi istiyor?”

“ Evet. S u n d e r’e vardığım ızda iyi kalbinden ö tü rü b ü tü n hediyeleri başkalarına dağıtırsın ve ona bir şey kalm az diye korkuyor. O y üzden de b ü tü n hediyeleri şimdi istiyor.”

Biz de söyleneni yaptık. Alacakaranlık g ö k y üzü n ün altında, uçsuz b u caksız m ısır ve darı farlarının ortasında bir çizik gibi yolun üzerine H in d ista n ’ın renklerini serdik. Sarılar, kırm ızılar, maviler içindeki sarileri, göm lekleri, giysileri çıkardık. D ah a sonra da bunları kokulu sabunlar, d ikiş iğneleri, çengelli iğneler, parfüm ler, şam puanlar ve masaj yağlan ile başka bir çantaya k oyduk. Böylece o çanta sadece Prabaker’in ailesinin h e diyeleri için hazırlanm ış oldu. Çantayı arkasına yerleştiren Kishan M ango Kharre de inanılm az ölçüde sabırlı ö k ü z ü n sırtına ö n cekinden daha sık ve daha kuvvetli b ir şekilde vurarak bizi y o lc u lu ğ u n u z u n son ayağına d o ğ ru yola çıkardı.

S on u n d a heyecanla ve kahkahalarla bizi karşılayan kadınların ve ço cu k ların sesleri duyuldu. Keskin bir d ö n ü şü alm adan ve S u n d e r’in altın ren k li kum larını g ö rm e d e n dakikalar önce sesleri duym aya başlam ıştık. Köyün geniş olan tek y olu n u n iki yanında da evler vardı am a hepsi doğ ru ca b irbirlerine bakmayacak şekilde yapılmıştı. Soluk kahve balçıktan yapılm a, yuvarlak p encerelere ve kavisli kapılara sahip yuvarlak evlerdi. Çatıları, h u rm a ağacı yapraklarından kubbe şeklindeydi.

Bir yabancının köye geldiği d ed ik o d u su yayılmıştı. İki yüz kişilik S u n d er köyüne kom şu köylerden de yüzlerce kişi gelm işti. Kishan bizi kalabalığın içine d o ğ ru g ö tü rd ü ve evinin ö n ü n d e arabayı d u rd u rd u . O kadar kocam an b ir gülüm sem esi vardı ki on a bakan herkes gülm ek ten kendini alam ıyordu.

Arabadan indik ve bize meraklı gözlerle bakıp fısıldaşan altı yüz kişinin arasında durd u k . Birbirine sıkı sıkı yaslanmış duran kalabalık birdenbire sustu. Bana o kadar yakınlardı İd y üzüm de nefeslerini hissedebiliyordum . Alu yüz çift g ö z hayretler içinde bana bakıyordu ve kimse konuşm uyordu. Prabaker yanım da duruyor, şöhretin tadını çıkarıyordu ama o bile bu kadar çok ilgi görm ekten ve merakla karşılanm aktan ö tü rü şaşkındı.

“Sizi neden buraya çağırdığımı m erak ediyorsunuz san ın ın ,” dedim ciddi bir ses tonuyla. Kalabalığın içinde ne dediğim i anlayan biri bulunsaydı, fena bir espri olmayacaktı bu. Tabii ki kimse ne dediğim i anlam adı ve hafif fisıldaşmalar da kesildi. Şimdi etrafı daha ağır bir sessizlik kaplamışn.

SH A N T A R A M ■ 111

Sizin bir şey dem enizi bekleyen ama k o n u ş tu ğ u n u z dili anlam ayan bir kalabalığa ne diyebilirsiniz ki?

Sırt çantam ayağım ın dibindeydi ve çantanın ö n g ö z ü n d e bir arkadaşımın hatıra olarak bana verdiği, üç b o y n u zu n u n u cunda da çanlar olan siyah-beyaz bir soytarı şapkası vardı. Yeni Z e lan d a ’da ak tör olan arkadaşım bıı soytarı şapkasını bir ko stü m için yapmıştı. H in d istan uçağım ın kalkma-

\ııva dakikalar kala havaalanında şans getirsin ve o nu hatırlatsın diye şapkayı bana verm işti.

Sadece d oğru zam anda d o ğ n ı yerde olmak ya da doğru şeyi doğru zamanda yapmak gibi bir şans vardır. İkisi de insanın başına sadece, kalbini hırslan ve planlardan anndırdığm , yaşadığın ana kendini bıraktığın zaman gelir.

Ç a n ta d an çıkardığım soytarı şapkasını takıp kafama geçirdim ve çe n e min altından bağlayarak kum aştan yapılmış b o y n u zlan ellerimle diizelt-ıim. Kalabalığın ö n sıralarında olanlar tedirgin bir şekilde geri çekildi. Ben ise gülüm seyerek başımı salladım ve şapkanın çanları çaldı.

“ M erhaba millet! Gösteri zam anı!” dedim .

Sonuç etkileyiciydi. H erkes gülm eye başlam ıştı. Kadınlar, çocuklar ve erkekler hep birlikte kahkaha atıyor, aralarında şakalaşıp bağırıyordu. Kalabalığın içinden biri uzanıp o m zum a d o k u n d u . Ö ndeki çocuklar ellerimi tutm ak için uzan d ı. Yalanım da d u ran herkes beni kucakladı ve sırtım ı sıvazladı. Bu esnada Prabaker’e bir g ö z attım . Bakışları sevinç ve g u ru r d o luydu.

Birkaç dakikalığına insanların sevgi gösterm esine izin veren Prabu, d aha sonra o toritesini kullanarak kalabalığı dağıtm aya çalıştı. Babasının evine g iden yolu açmayı başarınca K ishan’m evine gittik. B u esnada heyecanlı heyecanlı ko n u şu p kahkahalar atan grup da uzaklaşmaya başladı.

“B anyo yapmalısın Lin. Bu kadar u z u n bir yolcu lu ğ u n ardın d an çok da hoş kok m u y ö rsü nd ü r. Bu taraftan gel. Kızkardeşlerim çoktan suyu ısıttı. Kazanlar banyo yapm ana yetecek kadar sıcak. G el.”

Alçak bir k em erd en geçtikten sonra Prabaker beni evin yanında, üç tarafı hasırlarla kaplı bir yere g ö tü rd ü . D üzleşm iş n eh ir taşları d u şlu ğ u n zeminini o lu ştu rm u ştu . Yanda ise üç kazan sıcak su d u ru y o rd u . D u şu n yanm a, kullanılan suyu evin arkasına d o ğ ru taşıyan bir kanal kazılmıştı. Prabaker bana bir kalıp sabun verdi ve suyu üzerim e dökm em için k üçük bir tas uzattı.

O

k o n u şu rk en ben de botlarım ın bağcığım çö züy o rd u m . H e m e n s o n ra da göm leğim i fırlatıp k o tu m u çıkardım .

112 ■ G regory David R oberts

Prabaker aram ızdaki iki m etreyi bir sıçrayışta atlayarak panik içinde

“ Lin!” diye bağırdı. Bir yandan v ücudum u elleriyle örtm eye çalışıp d iğer yandan da çaresizce etrafına bakarken hav lun u n iki m etre ötedeki sırt çantam da o ld u ğ u n u g ö rd ü . Havluya d o ğ ra sıçrayıp o n u kaptı ve h em en geri sıçradı. Bu esnada da telaştan durm ad an T aa h ! naraları atıyordu. H av lu y la üzerim i ö rtü p etrafına korku içinde baktı.

“ D elirdin mi Lin? N e yapıyorsun?”

“ Ben sadece... D uş almaya çalışıyordum .”

“ Bu şekilde m i?”

“ D erd in ne Prabu? Bana duş alm amı söyleyen sensin. Buraya duş alayım diye beni g etiren de sensin. Ben de dediğini yapmaya çalışıyorum ama sen bir tavşan gibi etrafım da zıplayıp du ruyorsun. S o run ne?”

“ Ç ıplaktın Lin! Ü zerin d e hiç kıyafet yo k tu !”

P rabaker’in anlam verem ediğim endişeli tavırlarından yorularak “ Ben böyle duş alırım ,” dedim . Bu esnada Prabaker etrafa bakınıp duru y o rd u .

“ H erkes böyle duş alır, öyle değil m i?”

“ H ayır Lin! H ayır!” diye beni dü zeltti Prabaker. G enelde m u tiu g ö züken y ü zün ü u m u tsu z bir ifade kaplam ıştı.

“ Siz giysilerinizi çıkarm az m ısınız?”

“ Çıkarm ayız Lin! Burası H indistan. V ü cu d u n u yıkam ak için bile olsa kimse giysisini çıkaramaz. Burası H in d istan . H in d ista n ’da kimse çıplak değildir. H ele üzerin d e hiç giysi o lm adan, çırılçıplak asla olam azsın.”

“ Peki o zam an... Nasıl duş alıyorsunuz?”

“ H in d ista n ’da banyo yaparken iç çamaşırı giyeriz.”

Siyah şo rt k ü lo tu m u gösterm ek için havluyu çıkarıp “ İyi o zam an, ben de iç çamaşırı giyiyorum ,” dedim .

Prabaker tekrar havluyu kapıp üzerim i ö rterk en yeniden Taah, diye bağırdı.

“ Bu küçük kum aş parçası m ı Lin? Buna iç çamaşırı d en m ez. B unlar iç çamaşırının içi o lur ancak. Senin o n u n üzerine giyeceğin iç çamaşırına ih tiyacın var.”

“ Ü zerine giyeceğim iç çamaşırı mı?”

“ Evet, kesinlikle. Benim giydiğim gibi olanlara.”

Prabaker giysilerinin altına giydiği yeşil şo rtu g ö sterm ek için p a n to lo n u n u n d üğm elerini açtı.

“ H in d ista n ’da erkekler her zam an ve her koşulda p anto lo n ların ın altın a b u n u giyer. Seninki gibi iç çamaşırı giyiyor olsalar dahi onların ü z e rin e b u iç çamaşırım da giyerler. A nlıyor m usun?”

SH A N T A R A M ■ 113

“ H ayır.”

“Sen burada bekle. D uş alırken giyebileceğin bir iç çamaşırı getireyim

■..ma. A m a sakın havlunu çıkarma. Lütfen! Söz ver! Böyle küçük bir yerde insanlar seni havlusuz g ö rürse kudururlar. Burada bekle!”

Prabaker uzaklaştı ve birkaç daldka sonra iki çift kırmızı fu tbol şortuy-l.ı geri geldi.

“Al L in ,” dedi soluk soluğa. “Sen çok irisin, um arım b u nlar olur. B u n lar Şişko Satiş’in. O çok şişm andır, o yüzden herhalde sana olurlar. O n a yolculuk esnasında ishal o ld u ğ u n ve altına ettiğin hikayesini anlatınca, sana iki çift iç çamaşırı yolladı.”

“O n a altım a ettiğim i mi söyledin?”

“Evet Lin. H erhald e ona iç çamaşırın olm adığını söyleyem ezdim !”

“Tabii İd!”

“O zam an hakkında ne d üşü n ü rd ü kim bilir.”

Dişlerim in arasından “ T eşekkürler P ra b u ,” diye söylendim.

“ Lafı olm az Lin. Sen benim çok iyi arkadaşım sın. Şimdi lütfen bana I Iin d istan ’da çıplak kalm ayacağına dair söz ver.”

“Söz veriy o ru m .”

“Söz verdiğin için çok sevindim Lin. Ben de senin çok iyi arkadaşınım , değil mi? Şimdi iki kardeşm işiz gibi ben de duş alacağım ve sana H in t u su lü duş almayı g ö stereceğim .”

Böylece Prabaker’in babasının d uşluğunda ikimiz birlikte duş aldık. Prabaker’i izleyerek iki tas suyla önce v ü cudum u ıslattım ve şo rtu m u çıkarmadan sabunla şo rtu n altında kalan yerleri de tem izledim . D urulandıktan ve havluyla çabucak kurulandıktan sonra, Prabaker bana ıslak şo rtu n üzerine peştamalı nasıl bağlayacağımı öğretti. Peştamal belden ayak bileğine dek uzanan d ik d ö rtg en bir bez parçasıydı. V ücudum a peştamalı doladıktan s o n ra ıslak şo rtu m u çıkardım ve içime kuru olanını giydim. Prabaker bu teknikle açık alanda kom şuları rahatsız etm eden duş alabileceğimi söyledi.

D u ştan ve çok lezzetli bir kuru fasulye ile pilavdan sonra P rabaker’le birlikte ailesinin getirdiğim iz hediyeleri açmasını izledik. D aha sonra çay içip iki saat boyunca ben, ailem ve yaşadığım yer hakkında sordukları s o ruları cevapladık. S ü rg ü n yaşamımla ilgili gerçekler dışında, sorulara d o ğ ru cevaplar verm eye gayret gösterdim . Ailemi veya ülkem i bir daha g ö re bileceğim i d ü şü n m ü y o rd u m . S o n u n d a Prabaker artık tercüm e yapam ayacak kadar y o rg u n o ld u ğ u nu ve dinlenm em ize m üsaade edilm esi g erek ti

ğini söyledi.

114 ■ G regory David R oberts

Kishan’m evinin dışındaki açık alanda, hindistancevizi ağaçlarından yapılmış bir yatak ve yine hindistancevizi ağacının yapraklarından yapılmış

bir şilte benim için hazırlandı. Aslında b u yatak K ishan’a aitti. Prabaker babasını m em n u n edecek yeni bir yatağın yapılm asının iki g ü n süreceğini söyledi. O zam ana kadar, ben o n u n yatağında yatarken Kishan evde, o ğ lu n u n yanında yerde yatacaktı. Buna karşı çıkmaya çalıştım ama bitm ek tü k en m ek bilm eyen bir nezaketle bana karşı koydular. Böylelikle H in d ista n ’ın bir köyündeki ilk gecem fakir b ir köylünün yatağında, tıpkı başladığı gibi yine teslim olm am la bitti.

Prabaker daha sonra bana ailesinin ve kom şularının yabancı bir yerde ailem olm adan tek başına yalnızlık çekeceğim ko n u su n d a endişe d u y d u k larını, işte bu y ü zden ilk gece benim le geç saatlere kadar oturm aya ve b e nim h u z u r içinde u y u d u ğ u m d an em in olana kadar n ö b e t tutm aya karar verdiklerini söyledi. N e de olsa benim ülkem deki ve köyüm deki insanlar da o n u n için aynı şeyi yapardı, öyle değil mir

Alçak yatağım ın yanında Prabaker, ailesi ve kom şuları bana ılık, k aran lık ve tarçın k okulu gecede eşlik ederek ve etrafım da b ir k o ru m a çem beri o luşturarak o tu rd ular. Etrafım da b u nca insan varken uyum anın imkansız olacağını d ü şü n d ü m am a onların yükselip alçalan m ırıltıları arasında yavaş

yavaş kendim i kaybetm eye, parlak yıldızların altında uykuya d o ğru kaym aya başladım.

Bir an için Prabaker’in babası elini u zatıp o m zu m a d o k u n d u . Bu içten ve basit bir hareketti ama ü zerim deki etkisi çok büyük oldu. Bir dakika kadar önce neredeyse uyum aya başlam ışken b ird enbire b ü tü n uykum kaçmıştı. Kızımı, ailemi, kardeşim i, işlediğim suçlan ve ih an et edip sonsuza kadar kaybettiğim aşklarımı d ü şünm eye başladım.

Garip gelebilir ya da anlam ası im kansız olabilir am a o ana dek yaptı

ğım hataların ve kaçırdığım hayatın farkında değildim . Silahlı soygun yaparken u y u ştu ru cu kullanıyordum , zaten eroin bağımlısrydım. O zam an lar yaptıklarımın ve düşü n d ü k lerim in ü zerinde h er zam an bir sis tabakası o lurdu. D aha sonraları, d uruşm a ve üç yıllık hapis cezası dön em in d e kafam ayıktı. K endim , ailem ve silahın n am lusunu d o ğ ru lttu ğ u m insanlar için suç ve cezanın ne anlam a geldiğini bilm eliydim ama o zam anlar b u n ların hiçbirini düşü n em iy o rd u m . C ezalandırılm akla ve kendim i cezalandırm akla o kad ar m eşguldüm İd h içb ir şey hissedem iyordum . H apisten kaçıp aranan bir adam olarak kaçak hayatına başladıktan sonra bile hayatım da yeni ve acı b ir sayfa açılmasına n eden olan davranışlar ve onların so nuçlarıyla ilgili açık, n e t bir anlayışa kavuşam amıştım.

SH A N T A R A M ■ 115

Fakat işte şu anda, H in d ista n ’da b ir köyde, m ırıltılar arasında gözlerim yıldızlarla doluyken, bir başka ad am ın babası beni teselli etm ek için sert ve nasırlı çiftçi elini o m zu m a k o y d u ğ u n d a, işte ancak o zam an yaptığım işkenceleri ve neye d ö n ü ştü ğ ü m ü g ö rd ü m . Acıyı, korkuyu, her şeyin ap talca, affedilem ez b ir şekilde harcanışm ı g ö rd ü m . Kalbim utançla ve kederle do ld u taştı. B irdenbire içim de ne kadar gözyaşı ve ne kadar az sevgi o ld u

ğu n u g ö rd ü m . S on u n d a ne kad ar yalnız o ld u ğ u m u anlam ıştım .

Yine de bu harekete hiçbir karşılık verem edim . K ü ltürüm bana b ü tü n bu yanlış şeyleri çok güzel ö ğretm işti. Öylece hareketsiz yattım ve hiçbir tepki v erm edim am a ru h u n ait old u ğ u bir k ü ltü r yo k tu r. R u h bir ülkeye de ait değildir. R u h u n rengi, aksam ya da yaşam biçimi y o ktur. R u h so n su zd ur ve birdir. Kalp gerçeklerle ve acıyla yüzleşince de ru h u dizginleye-mezsiniz.

Yıldızların altında dişlerimi sıktım ve gözlerim i kapadım . Kendim i u ykuya teslim ettim . Sevgi istem em izin ve o n u çaresizce aram am ızın n e d e n lerinden biri de sevginin yalnızlığın, u tan cın ve kederin tek ilacı olm asıdır.

Fakat bazı duygular kalbinizde öyle derinlere g ö m ü lü d ü r ki sadece yalnızlık onları tekrar bulm anıza yardım cı olabilir. Bazı gerçekler o kadar acı vericidir ki sadece u tan ç onlarla yaşam anıza yardım cı olabilir. Ve bazı şeyler o kadar ü z ü c ü d ü r ki sadece ru h u n u z sizin için ağlayabilir.

ALTINCI BÖLÜM

B eni Su n d er köyü ahalisiyle tanıştıran Prabaker’in babasıydı ama orada kendim i evim de hissetm em i sağlayan annesi oldu. K apısından ağlayarak g eçen bir çocu ğ u kırm ızı şalıyla sarıp sarmalaması gibi, benim hayatım ı da kendi hayatının m utlulukları ve hüzünleriyle sardı. O rad a kaldığım aylar boyunca o n u n hikayesini öyle çok kişiden dinledim ki bir süre sonra n e redeyse hepsi benim hikayem haline geldi. Ve sevgisiyle, kalbim in d e rin liklerine inm e ve beni sevme isteğiyle hayatım ın akışını değiştirdi.

O n u n la ilk tanıştığım da Rukhm abai Kharre kırk yaşındaydı. Karakteri ve to p lu m içindeki itibarı açısından en güçlü old u ğ u d ö nem deydi. K ocasından oldukça u z u nd u . Yan yana du rd u klarında aralarındaki boy farla ve kıvrımlı iri vücuduyla bir A m azon kadım gibi g ö rü n ü rd ü . H in distancevizi yağı sürülm üş pırıl pırıl parlayan saçları hiç kesilmem işti ve dizlerine k adar iniyordu. Cildi gü n eşten bronzlaşm ış gibi d u ran bir kahverengiydi.

Gözleri kehribar rengindeydi ve g ö z aklan az önce ağlamış ya da ağlayacakmış gibi h e r zam an pem beydi. Ö n dişleri arasındaki geniş boşluk g ü lüm sem esine haylaz bir ifade katardı. G örkem li kemeri olan b u rn u , ciddi ifadesine o to rite r bir hava kazandırırdı. Alnı, tıpkı P rab ak er’in alnı gibi, açık ve genişti. Elmacık kem ikleri, kehribar gözlerinin dünyayı onların ü zerin d en izlediği birer dağ gibiydi. H azırcevaptı ve sıkıntıda olanları g e r

çekten d ü şü n ü rd ü . Kom şuları arasında anlaşm azlık çıktığında, fikri soru-luncaya kadar geri planda kalırdı ama k o n u ştu ğ u n d a da son sözü o söylerdi. H ay ran olunacak ve arzulanacak bir kadındı am a gözlerindeki m esaj gayet n e tti. O n u gü cen d irir ya da kızdırırsan, sonuçlarına katlanırsın.

Kishan’m sahip o ld u ğ u topraklar ve küçük servetleri sayesinde güçlü ki

şiliği köyde önem ini koruyordu. K ishan’la gö rücü usulüyle evlenmişlerdi.

O n altı yaşında utangaç bir kızken talibine bir perd en in arkasından bakmış

S H A N T A R A M ■ 117

ve evlenene kadar da bir daha K ishan’ı görm em işti. Rukhm abai K harre’nin dilini konuşm ayı ö ğ rendiğim de bana açık yüreklilikle Kishan’ı ilk g ö rd ü

ğü n d e yaşadığı hayalkınklığını itiraf etti. Kishan kısa boyluydu ve cildi bir çiftçi o ld u ğ u n d an neredeyse kara toprakla aym renkteydi. Bu o nu endişelendirm işti. Kishan’ın elleri sertti ve konuşm ası da kabaydı. Ü stü başı tem iz olmasına rağm en d ö külüyordu ve okum a yazması yoktu. Rukhm abai ise babası köy konseyinin başkanı o ld u ğ un d an hem H in tçe hem de M arathi dilinde okuyup yazabiliyordu. Kishan’a ilk baktığında kalbi öyle hızlı ve kuvvetle atmış ki duyulm asından korkm uş. Bu adamı asla sevemeyeceğine ve kendisinden aşağı k o n u m u n d a biriyle evlendirildiğine eminm iş.

A m a R ukhm abai bunları d ü şü n ü p perd en in arkasından bakarken Kishan kafasını çevirip o n u n b u lu n d u ğ u yöne bakmış. R ukhm abai, Kishan’m o n u görm esinin m ü m k ü n olm adığını düşünse de, Kishan sanki d o sdoğru gözlerinin içine bakıp gülüm sem iş. Bu, R u khm abai’nin hayatında g ö rd ü

ğü en göz alıcı ve karşı konulam az gülüm sem eym iş. Bu o lağanüstü g ü lüm sem eye bakınca garip bir duy g u o n u teslim almış. A klından geçirdiklerine rağm en o da K ishan’a elinde olm adan gülüm sem iş ve kendini tarif edilem ez şekilde m u tlu hissetmiş. K albinin sesi ona H e r şey yoluna girecek, demiş. İşte o gülüşle birlikte Rukhm abai de, tıpkı benim Prabaker’i ilk g ö rd ü ğ ü m d e hissettiğim gibi, bu kadar içten gülen bir insanın o nu bilerek incitm eyeceğini hissetmiş.

Kishan başka tarafa bakınca, on a an id en sanki oda kararmış gibi gelmiş. İşte o zam an b u adam ı sırf bu aydınlık gülüm sem esi yü zü n d en sevmeye başladığını farketm iş. Babası d ü ğ ü n lerin in yapılacağım açıkladığında R ukhm abai hiç itiraz etm em iş ve evlenm elerinin ü z erin d en iki ay g eçm ed en de ilk oğ lu Prab ak er’e hamile kalmış.

Evlendilderi zam an K ishan’m babası oğ lu na iki verimli to p rak , Rukhm abai’ninki de bir. ü ç ü n cü sü n ü hediye etm iş. H ayatlarını birleştirdikleri ilk g ü n d en itib aren genç gelin küçü k servetlerinin k o n tro lü n ü eline almış

ve okum a yazma bilgisini kullanıp kazançlarının ve kayıplarının kaydını tu tm u ş, onları bir sandıkta saklamış.

Kom şularla yapılan akıllıca iş ortaklıkları ve kaynakların dikkatli kullanım ı sayesinde kayıplarının az olm asını sağlamışlar. Rukhm abai yirmi beş

yaşındayken üçü n cü çocuklanm d o ğ u rm u ş. Bu arada aile, küçü k servetleriyle de köyü n en zenginleri arasına girm iş. A rtık beş arazileri varmış ve ihracata yönelik ü rü n le r ekiyorlarmış. Ü ç sığır ve üç ö k ü zü n yanında iki tane süt veren keçileri ve b ir d ü zin e tavukları olmuş. Bankada, kızlarının

118 ■ G regory David R o berts

ikisine yetip artacak kadar çeyiz parası biriktirmeyi de başarm ışlar. Şimdi R u k h m ab ai’nin tek arzusu varmış, kızlarının iyi evlilikler yapıp to ru n la rına daha yüksek m evkiler kazandırm aları.

Prabaker d o k u z yaşındayken taksi şoförlüğü yapan ve B om bay’a yakın gecekondulardan birinde yaşayan amcasının yanına çırak olarak g ö n d e rilmiş. R u khm abai’nin sabah duaları, ailesinin geleceğiyle ilgili planlar ve isteklerle d o lup taşıyorm uş. A m a daha sonra bir düşük yaşamış ve bir sene içinde iki kez daha düşük yapmış. D o k to rlar ü çüncü d o ğ u m d an sonra rahm inin hasar g ö rd ü ğ ü n e karar vermiş. Yirmi altı yaşına geldiğinde ise ameliyatla rahm i alınmış.

R u khm abai’nin kalbi hayatının boş odalarında dolaşıp durm uş. Kaybettiği üç bebeğe ve d oğurabileceği diğer bebeklere yanmış. İki sene b o yunca o nu teselli etm ek m ü m k ü n olm am ış. Kishan’m gözyaşları arasındaki harikulade gülüm sem esi bile R u khm abai’yi ken d in e getirm eye yetm emiş. Perişan ve kalbi kırık bir halde kedere teslim olm uş. H ayatının neşesi kaçmış ve kalbinde ihm al edilen h er yeri acılar d oldurm uş.

R ukhm abai’n in ru h u ölm ek üzereyken ve sonsuza dek h üzn e b o ğ u lm a tehlikesiyle karşı karşıyayken köyü te h d it eden bir felaket o n u ken d ine getirm iş. Silahlı bir h ay d u t çetesi bölgelerine yerleşip birtakım taleplerde bulunm aya başlamış. Kom şu köyden bir adam bıçaklı saldırıya uğram ış

ve aynı köyd en bir kadına haydutlar tecavüz etmiş. K ishan’ın k ö yünden de onlara kafa tu ta n birini vurarak öldürm üşler.

Rukhm abai ölen adamı y alandan tanıyorm uş. A dam K ishan’ın ku zen lerin den biriymiş ve R uk h m ab ai’nin köyü n d en bir kızla evliymiş. Sund e r’deki h er adam , kadın ve çocuk, bu adam ın cenazesine katılmış ve cenazeden sonra Rukhm abai köylülere seslenmiş. K ehribar gözleri kararlılık ve öfkeyle yanıp tu tu şu y o rm u ş. H ay dutlara taviz verm e taraftarı olanlara karşı u z u n ve sert bir kon uşm a yapm ış, o n lan m ücadele edip savaşmaya, gerekirse topraklarını korurken ölmeye ikna etm iş. İki senedir süren yasın yarattığı uyuşu klu ğu n ard ın d an o n u n b irdenbire canlanm ası ve savaşla ilgili böyle bir n u tu k atması köylüleri d e harekete geçirmiş ve aralarında k o n u şup bir direniş ve hareket planı oluşturm uşlar.

B li arada haydutlar da S u n d e r k ö y ü n ü n savaşma kararı aldığını ö ğ re n miş. T eh d itler, çatışmalar ve saldırılar artık olayları öyle bir kaynam a n o k tasına taşımış ki savaş kaçınılm az hale gelm iş. H ay d u tlar te h d it mesajları yollayarak köylülerden hatırı sayılır bir haraç istem iş, aksi takdirde k o rkunç olaylara hazırlıklı olmaları gerektiğini de belirtm iş.

SH A N T A R A M • 119

B u n un üzerine köylüler, yaşlıları ve çocukları kom şu köylerden birine yollamış ve oraklarla, baltalarla, değneklerle, bıçaklarla silahlanmışlar.

Köyde kalan erkeklerin y ü zü n d en korku ve pişm anlık açıkça okunabiliyor-muş. A dam ların çoğu bu m ücadeleyi aptalca b uluyor ve haraç verm enin ö lm ekten daha iyi o ld u ğ un u savunuyorm uş. Ö ld ü rü len adam ın kardeşleri de köylülerin arasında dolaşıp onlara cesaret veriyor, döneklik yapanları ödlekliklerinden dolayı azarlıyorm uş.

Ç ok g eçm eden köydekiler haydutların yolda old u ğ u haberini almış ve kerpiç evlerinin arasına inşa ettikleri barikatların arkasına saklanmış, korku ve endişe içinde beklem işler. Tam adam lara saldırm ak üzereyken gelenlerin m üttefik o ld u ğ u n u farketm işler. Bir hafta kadar önce köylülerle hayd u tla r arasındaki m ü cadeleden h ab erd ar olan Prabaker, şehrin gecekondu bölgesinde yaşayan kuzenleri ve arkadaşlarından oluşan altı kişilik bir grup toplam ış ve ailesine katılm ak ü zere yola çıkmış. O zam anlar Prabaker yalnızca o n beş yaşında, arkadaşlarının en b üyüğü ise o n sekiz yaşındaymış

am a hepsi B om bay’ın yaşaması en güç bölgelerinden birindeki sokak sa-vaşçılanndanm ış. İçlerinden Raju denilen u z u n boylu, yakışıklı ve B o m bay’daki film yıldızları gibi kabarık saçları olan bir ço cuğun silahı varmış.

Köylülere silahını gösterip onları yüreklendirm iş.

Kendilerine aşırı güvenen kibirli haydutlar güneş batm adan yarım saat kadar önce köye girm iş. Liderleri insanın kanını d o n d u ran teh d itlerd en birini daha savurd u ğ un d a, Raju saklandığı yerden çıkmış ve h er üç ad ım da bir silahım ateşleyerek haydutlara d o ğ ru ilerlem eye başlamış. Barikatların ardından ise baltalar, sopalar, oraklar, taşlar fırlatılıyor, haydutlara ö ldü rü cü darbeler indirilm eye çalışılıyormuş. Raju yürüyüşünü hiç kesm eden ilerlemiş ve son kurşunuyla haydutların liderini çok yalcın b ir m esafeden, tam g ö ğ sü n d e n vurm uş. Köylülerin söylediğine g ö re adam daha yere kapaklanm adan önce ölm üş.

B u nun üzerin e yaralı haydutlar kaçışmaya başlamış ve bir daha da hiçbirinden h ab er alınm am ış. Sonrasında b ü tü n köylüler ayııı öyküyü anlatır olm uş. H ayd u tlara karşı koyduklarından ve bu esnada çıkan arbed ede içlerinden birinin v u ru ld u ğ u n d a n bahsetm işler ama R aju’n u n ismi geçm emiş. İki g ü n sü ren ziyafet ve kutlam alardan sonra Prabaker ve arkadaşları şehre geri dö n m ü ş ve cesur Raju bir sene sonra bir bar kavgasında yaşamını yitirmiş. D iğer çocuklardan İlcisi de b u n a b en zer kavgalarda ölmüş.

Bir tanesi ise bir aktrise aşık olm uş ve kıskançlık cinayeti nedeniyle u z u n süre hapis cezasına çarptırılm ış.

120 ■ G regory David Roberts

Ben M arathi dilini konuşmayı öğrenince köylüler bu büyük savaşı bana birçok kez anlattı. Beni saklandıkları ve düşm anla yüz yüze geldikleri tarihi yerlere götü rd ü ler ve genç adamlar Raju’n u n rolünü oynam a o n u ru için aralannda çekişip b ü tü n olanları tekrar canlandırdılar. En az kendi hikayeleri kadar, onların yanında çarpışan genç adam lann hayat öyküleri de ö n e m liydi. Prabaker’in köye yaptığı ziyaretlerde o n d an öğrendikleri kadarıyla her birinin kaderi, bu önem li destanın bir parçasıydı. Tüm bu öykülerde R u k hm abai Kharre’den de h er zam an büyük bir sevgi ve gururla bahsedilirdi. C e n azede yaptığı konuşmayla insanları harekete geçirdiği için köylüler o n u çok seviyor ve ona çok saygı duyuyordu. H epsi o n u n cesaretine ve iradesinin gücüne tanık olm uştu. En çok da Rukhm abai’nin haydutlara karşı verdikleri mücadele sayesinde keder ve perişanlıktan silkinip her zamanki gibi gü çlü, zeld, neşeli bir kadın olarak aralarına katılmasına sevinmişlerdi.

H e r şey on u n o güzel y ü zü n d en oku n u y o rd u zaten. Yanaklarının ü z e rindeki çizgiler, gözlerinin d olup taşmasına engel olan barajlar gibiydi. N e zam an bir işle uğraşsa ya da yalnız kalsa, konuşulm am ış ve cevaplanamaya-cak sorular o d o lgu n , kırmızı dudaklarım aralardı. M eydan okur gibi çıkık duran çenesi kararlılığını gösteriyordu. A lnının ortasında, kaşlarının arasında ise daim a hafif bir çizgi olu rd u . Sanki h e r m u tlu lu ğ u n beraberinde h ü zü n de getirdiğini, her servetin bir bedeli o ld u ğ un u ve her hayatin eninde s o n u nd a acı ve ölüm le yüz yüze geleceği bilgisi hep oradaym ış gibi.

R ukhm abai ile aram daki bağ, orada kaldığım ilk gecenin sabahında k u ru ld u . K ishan’ın evinin dışındaki yatakta oldukça iyi u y u m u ştu m . H a tta o k adar iyi b ir uyku çekm iştim ki R ukhm abai sü t veren sığırım şafak vakti dışarı çıkardığında b e n sesli bir şekilde h o rlu y o r olm alıydım . Yaratıklardan biri, d u y d u ğu garip sesin kaynağını araştırmaya karar verince, bir alarmla uyanm ış gibi, ıslak ve b oğ u cu b ir hisle uyandım . G özlerim i açtığım da d e vasa bir sığırın p em b e diliyle suratım ı bir kez daha kaplam ak ü zere eğildi

ğini g ö rd ü m . Korku ve şaşkınlık içinde bağırırken yataktan d ü ştü m ve ellerim le topuklarım üzerin d e geri geri kaçmaya koyuldum .

R u kh m ab ai bu g ö rü n tü üzerine koca bir kahkaha patlattı am a b u içte n ve d ü rü st bir kahkahaydı. Beni ayağa kaldırm ak için elini uzattığ ın d a on a tu tu n u p kalktım ve b en de o n un la birlikte güldüm .

Sığırı g ö stererek “Gaee!” dedi ve eğer sözcüklerle iletişim kuracaksak yeni bir dil ö ğ renecek kişinin ben olacağım ı belli etti.

Sonra R ukhm abai eline b ir bardak aldı ve koca siyah sığırın mem esini sıkarak s ü t sağdı. Sü tü n doğ ru ca bardağa girişini izledim . Rukhm abai u s

SH A N T A R A M ■ 121

ta ellerle sığırı sağıp bardağı d o ld u ru n c a kırmızı pam uklu şalıyla bardağın ağzını sildi ve onu bana uzattı.

Ben bir şehir çocuğuyum . Ü ç m ilyon niifıısu olan büyük bir şehirde d o ğ d u m ve b ü y ü d ü m . Kaçak olarak bu kadar u z u n süre hayatta kalabilm em in bir nedeni de büyük şehirleri çok sevmem ve oralarda kendim i ta m amıyla güvende, rah at hissetm em . Taze sıkılmış sütü elime aldığım da, şehirli bir çocu ğ u n köye karşı d u y d uğ u şüphe ve ürkeklik çöktü üzerim e.

Bardak sıcaktı ve sığır k o k uyordu. Bardağın içinde de bir şeyler yüzüyor gibiydi. T e re d d ü t ettim . Sanki Louis Pasteur tam yanım da du ru yo r ve o m zu m u n üzerin d en bardağa bakıyordu. O n u duyabiliyordum . Mösyö, siz in yerinizde olsam içmeden önce o sü tü ka ynatırdım .

Ö nyargım ı ve k o rkum u da sütle birlikte, m ü m k ü n old u ğ u n ca çabuk yutm aya baktım . S ü tü n tadı beklediğim kadar k ö tü değildi. Yoğun ve kaymaklı gibiydi ve tattık tan sonra ağza hafif bir o t tadı geliyordu. R ukh m abai ben sü tü bitirir bitirm ez bardağı elim den kaptı ve tekrar d o ldurm ak üzere eğildi. Neyse ki yalvaran bakışlarım ve itirazlarım o n u bir bardağın bana yettiği k o n u su n d a ikna etti.

T uvalete gidip y ü züm ü zü yıkadıktan, dişlerim izi fırçaladıktan soııra Prabaker ile beraber ekm eğim izi yiyip çayımızı içerken Rukhm abai bizim başım ızda bekledi. Yediğimiz mayasız ve taze ekm ek her g ün kahvalü için yapılır ve hayvansal yağla ya da süzm e yağla hafifçe yağlanm ış bir tavada, büyük bir çorba kaşığı şekerle birlikte ateş ü zerinde pişirilirdi. Krepe b e n zeyen b u sıcak ekm ek daha sonra rulo şeklinde kalınca kıvrılıp yenir, yan ında da bir fincan sütlü çay içilirdi.

R ukhm abai öylece d u ru p h er lokm am ızı saydı. Kahvaltı sırasında ikim izden biri nefes alm ak için duracak olsa, bizi ya eliyle d ü rttü ya da kafamıza veya o m zu m u za vurdu. Bir yandan leziz ekm eğim izi çiğnerken bir yandan da tavanın başında bize ekm ek pişiren genç kadınları aç gözlerle süzüyorduk. T a ki üçüncü ya da d ö rd ü n cü ekm ekten sonra, artık b u n u n son olmasını um m aya başlayıncaya kadar.

O sabahtan sonraki haftalar b o y unca h e r gü n ü m bir bardak taze süt, banyo ve sonrasında da u z u n bir kahvaltı ile başladı. Kahvaltının ardından genellikle tarlalardaki mısır, buğday, bakliyat ve pam ukla ilgilenen erkeklere eşlik ettim . İş günleri üçer saatlik iki b ölüm e ayrılmıştı. A rada öğle yem eği molası ve siesta vardı. Çocuklar ve genç kadınlar öğle yem eğini bize paslanm ak çelik kaplarda getirirdi. Yem ekte genellikle ekm ek, acılı m ercim ek, m an g o turşusu ve ü zerin e lim o n sıkılmış taze soğan o lu rd u . H e p

122 ■ G regory David R oberts

birlikte yem eğim izi yedikten sonra, aşağı yukarı bir saat kadar kestirm ek için herkes kendine sessiz ve gölge bir yer arardı. İşe geri dö n m e vakti geldiğinde, karnı tok ve iyice dinlenm iş işçiler büyük bir enerjiyle işe girişir, ustaları paydos diyene kadar şevkle çalışırdı. Sonra herkes anayolda to p la n ır, gülerek ve şakalaşarak köye hep birlikte dönerdi.

Köyde erkeklerin yapacak fazla işi yoktu. Yemek pişirm e, bulaşık, e tra fı derleyip toplam a, tem izlik falan hep kadınlar tarafindan yapılıyordu. Bu işleri yapan genç kadınların ço ğ u , daha yaşlıca kadınlar tarafindan d e n e tleniyordu. Köydeki kadınlar g ü n d e ortalam a d ö rt saat çalışıyordu. Z a m anlarının ç o ğ u nu ise küçük çocuklarla oynayarak geçiriyorlardı. Erkekler ise d ö rt iş g ü n ü boyunca g ü n d e altı saat kadar çalışıyordu. H asat zam anı daha çok çalışma gerektiriyordu am a genelde köydeki insanlar, şehirlerde çalışan kadın ve erkeklere oranla daha az çalışıyor denebilirdi.

Burası cen n et değildi tabii. Erkeklerden bazıları, ortak tarlalarda çalışmanın yanı sıra biraz daha para kazanm ak için kayalık zeminlere ektikleri ihracat ü rünü pamukla uğraşarak kendilerini harap ediyordu. Yağışlar erken ya da geç gelebiliyordu. Tarlalan su basabiliyor, ekinler böcek istilasına veya hastalığa m aruz kalabiliyordu. Kadınların özel ilgi alanlarım geliştirebilecek hiçbir olanak olm adığından, yetenekleri boşa harcanıp gidiyordu. D aha kalabalık bir yerde yaşıyor olsalar çok daha iyi şeyler yapabilecek zeki çocuklar, köy, nehir ve tarladan başka bir şey görm eden, bilm eden, yavaş yavaş tü keniyordu. Bazen bir adam ya da kadın o kadar perişan bir halde oluyordu ki gecenin karanlığında onların hıçkınklanm duyabiliyordunuz.

Yine de, tıpkı Prabaker’in söylediği gibi, insanlar h em en h er g ü n şarkı söylüyordu. İyi ve bol yem ek, gülm ek, şarkılar söylem ek ve belli bir d ü zen içinde yaşayıp gitm ek eğer m u tlu bir hayatın işaretleriyse, b u anlam da köylülerin m u tlu lu k ta Batılılar’a fark atu ğ ı kesindi. Ü stelik Prabaker’in kasabasındaki erkekler ve kadınlar inanılm az derecede sağlıklıydı. Büyükanneler ve büyükbabalar şişm an değil am a hayli to m b u l, annelerle b a b a lar ise zinde ve pırıl pırıl gözlere sahipti. Ç ocuklara gelince, o n lar da zeki ve oldukça hareketliydi.

Köyde, d ah a önce hiçbir şehirde görm ediğim bir kesinlik vardı. T o p rağı işleyen nesiller ile to p rak birbirinin yerini almaya başladığında, doğa ve insan bir ve aynı olmaya başladığında hissedilen bir kesinlikti bu. Şehirler, sürekli ve karşı konulam az bir değişim içindedir. Şehrin, tıpkı m atkap sesine benzey en , bitm ek tü k en m ek bilm ez bir sesi vardır ve iş dünyası size saldırırken bu uyarı sesini duyarsınız. Köylerde ise değişim u z u n vade-

SH A N T A R A M ■ 123

İlilir. D o ğ a d a gözlen en değişim , m evsimlerin hareketiyle eski halini alır.

T o p raktan çıkan h e r zam an to prağa geri d ö ner. Meyve veren şeyler yeniden çiçek açm ak üzere ölür.

Ü ç aylık köy yaşantım da, R ukhm abai ve S u ııder’in diğer insanları b ana da b u kesinlikten bir parça verdiler. O nlar ve yaşadıkları hayatlar, h a yatımı sonsuza dek değiştirdi. M u so n yağm urlan başladığı g ü n , bir d ü z ine genç adam ve yirmi kadar çocukla b eraber nehirde y üzüyordum . Kara bulutlar, o kasvetli halleriyle haftalarca göky ü zü n d e asılı kalmış ve bir ufuktan diğerine d o ğ ru toplanıp en u z u n ağaçların tepelerine baskı yapıyorm uş gibi durm uşlardı. Sekiz ay süren kuraklık sonrasında hava yağm ur kokusuyla öylesine doluydu ki hepim iz neredeyse heyecandan sarhoştuk.

Çocuklar durm aksızın “Paous alla! S ’a-lla g h u rre!a diye bağırıp elime yapışıyordu. Bana b u lu d an işaret ediyor, kendileriyle beraber beni de k ö ye d o ğ ra sürüklüyorlardı. Y a ğ m u r geliyor! Eve g id elim !

Biz koşarken y ağm urun ilk damlaları yere dü ştü . Saniyeler içinde yağm u r sıklaşmaya, dakikalar içinde de bardaktan boşalırcasma yağmaya başladı. Bir saat içinde m uson yağm uru öyle b ir hale gelm işti ki nefes almak için ellerim le ağzım ı kapam ak zo ru n d a kaldım .

Başlangıçta köylüler y ağm urun altında dans edip birbirine şakalar yapıyordu. Bazıları ellerinde sabunlarla duş almaya koyulm uş, bazıları m ab ede gidip yağm ur için şükretm eye başlamış, bazılarıysa evlerinin çatılarını ve kerpiç duvarların etrafından geçen kanalizasyon çukurlarını o n a rm a ya koyulm uştu.

Fakat en in d e so n u n d a herkes yaptığı işi bırakıp çılgınca yağan y ağ m uru seyretm eye başladı. H e r evin kapısından dışarı bakan ve şim şek çaktık

ça aydınlanan yüzlerde, d on u p kalmış b ir merale okunu yo rd u .

Saatlerce süren sağanak yağışın ard ın d an hava d u ruld u . G üneş tekrar parlarken biriken yağm ur sulan tekrar buharlaşıp havaya yükseldi. M evsim in ilk o n g ü n ü n d e şiddetli fırtınalar ve arkasından gelen bu din g in hava devam etti. Sanld m u so n son saldırısını yapm adan önce köyün zayıf n o k tasını yakalamaya çalışıyordu.

D aha son ra neredeyse yedi gü n ve yedi gece hiç durm aksızın delice yağm ur yağdı. Yedinci g ün n eh ir kenarında kıyafetlerimi yıkarken s a b u n u m u üzerin e koyd u ğ u m kayanın suya g ö m ü ld ü ğ ü n ü farkettim . Çıplak ayaklarımı zar z o r ö rte n su, saniyeler içinde ayak bileklerim den dizlerim e yükselm eye başlamıştı. Ben n ehrin g ü rü ltü lü akışına bakarken su kalçalarım a kadar gelm işti ve yükselm eye de devam ediyordu.

1 24 ■ G regory David R oberts

H afif korkm uş ve tedirgin bir halde ıslak kıyafetlerimle su içinde ilerleyerek köye d o ğ a ı yü rüdüm . Yol üstü n d e birkaç kez durup nehrin yükselişine göz attım. Su altında kalan yerler hem en bataklığa dönüşüyor, eğimli ova suya göm ülüyordu. Sular hızla yükseliyor ve her yeri yutan nehir yürüm e h ızıyla köye d oğru ilerliyordu. Köylüleri uyarm ak için koşmaya başladım.

B ozuk bir M a ra th i’yle “N ehir! N eh ir geliyor!” diye bağırdım .

Sıkıntım ı anlayan am a ne d em ek istediğim i anlayam ayan insanlar e tra fım da toplandı. S o n u n d a Prabaker’i çağırıp ne dediğim i on a sordular.

P rabaker “N e old u Lin? H erkes senin için endişeleniyor,” dedi.

“ N ehir! Buraya d o ğ ru hızla geliyor. Etrafı yerle bir edecek!”

Prabaker gülüm sedi.

“Alı, hayır Lin. Böyle bir şey olm ayacak.”

“ Sana b u n u g ö rd ü ğ ü m ü söylüyorum . Şaka yapm ıyorum Prabu. Lanet olası n eh ir taşıyor!”

Prabaker söylediklerim i diğerlerine de çevirdi. H erkes güldü.

“ H ep in iz delirdiniz mi? Bu kom ik değil!” diye bağırdım öfkeyle.

D aha da yüksek sesle kahkahalar atarak yanım a yaklaştılar ve beni yatıştırm ak için sırtımı sıvazlayıp beni sakinleştirecek şeyler söylemeye başladılar. D aha sonra Prabaker liderliğinde köylüler to p lan d ı, beni önlerine katıp n eh re d o ğ ru yürüm eye başladılar.

Yalnızca birkaç yüz m etre ilerideki nehir büyük bir sele dö n ü şm üş, ovayı kabarıp in en dalgalar ve fırıl fırıl d ö n e n bir girdap gibi kaplamaya başlamıştı. Biz orada d u ru rk e n yağış şiddetini daha da artırm ış, ü zerim izdeki giysiler bastığım ız to p rak kadar ıslanm ışü. Kabarmış n eh ir an ve an b üyüm eye, h er kalp atışında yeni bir alanı kaplamaya devam ediyordu.

“Şu ç u b u ld an g ö rü y o r m u su n Lin?” diye sordu Prabaker beni sakinleştirm eye çalışan ama sinirlerim i b o z a n bir tonla. “ O çubuklar su baskını için. İn san lan n onları to prağa g ö m d ü ğ ü zamanı hatırlıyor m usun? Satiş, P andey, Narayan ve B harat... H atırlıy o r m u sun ?”

H atırlıy o rdu m . Birkaç g ün ön ce bir çeşit çekiliş yapılm ıştı. Köydeki adam sayısı o lan yüz yirmi n um ara küçük küçük kağıtlara yazılmış, makta-d en en boş bir çömlek kapta karıştırılmıştı. Adam lar n u m ara çekm ek için sıraya girm iş, b u iş b ittik ten sonra ise tekrar aynı n u m aralar kapta karıştırılmıştı. K üçük bir kıza k aptan altı kazanan num arayı seçm e o n u ru verilmişti. B ü tü n köy halkı bu töreni izlem iş, kazananları neşeyle alkışlamıştı.

K aptan seçtikleri num ara çıkan altı adam , b ir m etred e n biraz daha u z u n tah ta çubukları to prağa saplam a şansına kavuşm uştu. Köyün en yaş

SH A N T A R A M ■ 125

lı üç erkeği de, kazanan num aralara bakılm aksızın bir tah ta çubuk saplama hakkı kazanm ış ve çubuklarını saplayacakları yerleri seçip gençlerin o n ları to prağa saplamasını beklem işlerdi. D o k u z çubukta istenilen yerlere saplandıktan sonra üzerlerine kime ait olduklarını yazan bayraklar asılmış, ardından herkes evine d ö n m ü ştü .

B en bu olayı bir ağacın gölgesinde o tu ru p izlemiştim. H e r g ü n köyde d u y d u ğ u m sözcüklerin telaffuzunu kapsayan kendi M arathi sözlüğüm üzerinde çalışıyordum. T ö ren e öylesine bakmış, nedenini sorm a zah m etine girm em iştim .

İnsanın kulaklarını sağır edecek kadar güçlü yağan yağ m u ru n alünda d u ru p n ehrin hızla bize do ğ ru yaklaşmasını izlerken Prabaker b u ç u b u kların her yıl o ynanan sel basması o y u n u n u n bir parçası o ld u ğ u n u anlattı.

Köydeki en yaşlı üç erkek ve k urada çıkan altı erkek, neh rin nereye kadar yükseleceğini tah m in etm eye çalışıyordu. Sarı ipek bayraklı her çubuk bir tahm ini işaret ediyordu.

D u rd u ğ u m u z yere en uzak olan çu b u ğu işaret ederek “Şu küçük bayrağı g ö rü y o r m usun?” dedi Prabaker. “ O çu bu k şim diden k aybetd sayılır.

N eh ir o n u ya yarın ya da bu gece geçecek.”

Prabaker bana ne söylediğini kalabalığa tercüm e etti ve o n lar da iri yapılı bir sığır çobanı olan Satiş’i ön e d o ğ ru çıkardılar. N eredeyse suya b a tmış olan ç u b u k onunkiydi. Satiş u tangaç bir şekilde gülerek ve gözlerini yerden ayırm adan arkadaşlarının alaylarını ve yaşlıların küçüm seyici laflarım dinledi.

B u lu n d u ğ u m u z yere en yakın d u ran çu b u ğ u işaret ed en Prabaker “Ve bu da n eh rin ulaşamayacağı y erd e,” dedi. “ N ehir hiçbir zam an bu kadar ileriye gelm ez. Yaşlı D eepakbhai çu b u ğ u için burayı seçti. Bu sene m uson yağışlarının çok ağır olacağını d ü şü n ü y o r.”

Köylüler ço ktan olaya olan ilgilerini kaybetm iş, köye geri dönm eye başlamıştı. Prabaker ile ben orada kaldık.

“ Peki... N eh rin bu noktaya varmayacağını nered en biliyorsun?”

“ Biz u z u n zam an d ır buradayız Lin. S u n d er köyü iki bin senedir b u ra da. İlerideki N atin k erra köyü ise daha da u z u n zam andır, neredeyse üç bin senedir aynı yerde. Buraya yakın olm ayan bazı yerlerde m uso n zam anı insanların başına kö tü şeyler geldi am a burada böyle bir olay hiç o lm adı. N e h ir hiçbir zam an bu kadar ilerlem edi. Yaşlı D eepakbhai aksini iddia etse d e, bu sene de farklı bir şey olacağını sanm am . H erkes n eh rin n erede duracağını bilir L in .”

126 * G regory D avid Roberts

Prabaker dağılm aya başlayan bulutlara g ö z atm ak için başını kaldırdı.

“Yine de genellikle su basması o y u n u n u n çubuklarına bakm ak için y a ğ m u ru n tam am en durm asını b ekleriz.”

D o ğ ru ca ileriye bakıyordum . Prabaker başını kaldırıp kara b u lutlara bir g ö z attı ve bana bir soru sordu.

“ Sizin ülkenizde neh rin n erede duracağını bilm ez misiniz Lin?”

Cevap verm edim . Prabaker sırtım ı sıvazladı ve uzaklaştı. Bir süre o ra da tek başına dikilip sırılsıklam olm uş dünyaya baktım ve dah a sonra g ö z lerim i boğucu gökyüzüne d o ğ ru çevirdim.

Aklım da başka tü r bir n e h ir vardı. N e re d e n gelmiş olursak olalım h e pim izin içinde akan bir nehirdi bu. Kalbin ve kalbin arzularının n ehri. H e pim izin gerçekte ne o ld u ğ u n u ve neler başarabileceğini gö steren şaşmaz bir do ğ ru . Ben b ü tü n hayatım boyunca bir savaşçı oldum . Sevdiğim şeyler için savaşm anın yanında, karşı koyduklarım için de m ücadele ettim .

S o nu n d a ise o savaşın bir parçası olu p çıktım. Gerçek tabiatım düşm anlık ve kin dolu bir m askenin altında gizli kaldı. Tıpkı d iğer sıkı adam larda o ld u ğ u gibi, benim suratım ve davranışlarım da hep aynı şeyi söylüyordu.

S akın bana bulaşayım deme! Bu mesajı iletm ede o kadar başarılıydım ki s o n u n d a tü m hayatım b u n d a n ibaret oldu.

A m a b u y ö n tem köyde işe yaram ıyordu. Kimse vü cu t dilimi okuyam ı-y o rdu. D aha önce hiç yabancı biriyle tanışm adıklarından mukayese e d e cekleri bir kıstasları yoktu. C iddi ve acım asız davrandığım da bana g ü lü y or, sırüm ı beni cesaretlendirm ek ister gibi sıvazlıyorlardı. Ben nasıl bir ifade takınırsan takınayım , o n lar b en i sakin bir adam olarak gö rü yo rd u .

O n lar için joker gibiydim , sıkı çalışıyor, çocukları neşelendiriyor, şarkılarına eşlik ediyor ve yaptıkları şakalara içtenlikle gü lü yo rd u m .

Sanırım samimi kahkahalar atm ayı orada öğren d im . K endim i tekrar keşfetm e, içim deki nehri bulm a ve h er zam an olm ak istediğim adam olma şansını orad a tekrar ele geçirdim . Su baskını o y u nundaki tah ta çubukların işlevini ö ğ rendiğim ve y ağ m u ru n altında yalnız başına üç saat geçirdiğim o g ü n ü n akşam ında P rabak er’in annesi, köydeki diğer kadınlarla bir to p lantı ayarladığını söyledi. Bana da kendisininld gibi bir M arathi ismi vermeyi kararlaşürm ıştı. P rabaker’lerin evinde kaldığım için bana soyadı olarak onların soyadı Kharre verildi. Beni him ayesine aldığı için P rabaker’in babasının adı Kishan, geleneklere göre b enim ikinci adım olacaktı. İlk ad ım a gelince, b eni sükunetle do lu b ir m utlulukla özdeşleştirdiklerinden olacak, köylü kadınlar R u k h m ab ai’n in benim için u y g u n g ö rd ü ğ ü ismi h e

SH A N T A R A M . 127

m en onaylam ıştı. A dım Shan ta ra m 'd ı. Sakin adam ya da T a n n }m n sü k u net bahsettiği anlam ına geliyordu.

O radaki çiftçiler çubuklarını benim hayatıma da batırmıştı. İçim deki nehrin n ered e d u rd u ğ u n u bildiklerinden, orayı yeni bir isimle işaredem işlerdi. Shantaram Kishan Kharre. Adım ı, olduğuma inandıkları adamı d ü

şünerek m i, yoksa böyle olm am ı um arak mı koydular, bilm iyordum . G er

çek ne olursa o lsun, ister o sükuneti açığa çıkarmış ister o nu keşfetmiş o lsunlar, şu an o ld u ğ u m gibi biri olm am ı sağlayan etkenlerden biri de, in sanı arındıran o yağm uru n altında, çubukların yanında d u rd u ğ u m ve ba

şımı kaldırıp g ö k yüzüne baktığım o andı. Shantaram. Yavaş yavaş ve çok ıızun zam an sonra d ön üşeceğim , o daha iyi insan.

YEDİNCİ BÖLÜM

44 O

v_y güzel bir fahişedir,” dedi Prabaker. “ Ç o k şişm andır am a loloları d o ğ ru ve önem li yerlerde toplanm ıştır. N ereye elini atsan avcun boş kalmaz. O kadar heyecanlanacaksın ki kendini kaybedeceksin!”

G ülm em eye çalışarak “R eddetm esi z o r bir teklif Prabu ama gerçekten de ilgimi çekm iyor,” dedim . “ K öyden daha d ü n ayrıldık. Sanırım aklım orada kaldı. H iç havam da değ ilim .”

“S o ran değil baba. Sen hele bir harekete geç, ru h halin hem en değişir.”

“ Belki de haklısın am a bu seferlik hayır diyeceğim .”

“A m a o çok tecrübeli!” diye itiraz etti Prabu. “ Köydekiler o n u n bu oteld e yüzlerce m üşteriyle yattığını söyledi. Ben de o n u g ö rd ü m ve g ö z lerine bakar bakm az seks işinde n e kadar tecrübeli o ld u ğ u n u anladım .”

“ işin d e ne kadar u sta olursa olsun b ir fahişeyle b erab er olm ak istem iyo ru m P ra b u .”

“Ama o n u bir görsen deli o lu rsu n .”

“ Ü z g ü n ü m P ra b u .”

“Am a onlara... İçeri girip kadına bakacağını söyledim. L ü tfen , sadece bir bak. Bir kere bakm aktan bir zarar gelm ez Lin. ”

“ H ayır.”

“ Fakat... E ğer ona bakm azsan d ep o zito olarak verdiğim parayı geri alam am .”

“D e p o z ito m u öded in?”

“Evet L in .”

“Bu o telde bir kadınla yatm am için dep o zito m u ö d e d in ? ”

“E v et,” dedi Prabaker kollarını havaya kaldırıp u m u tsu z c a iki yanına bırakırken içini çekerek. “Altı avdır köydeydin. Altı ay hiç kimseyle seks yapm adın. Biraz olsun ihtiyaç duyacağını d ü şü n m ü ştü m . Şimdi, eğer ona bir kere bakm azsan paramı geri alam am .”

SH A N T A R A M ■ 129

O n u n yaptığı u m u tsu z hareketi taklit ederek “ Pekala,” dedim . “Seni kurtarm ak için gidip bir bakalım bari.”

O tel o d am ızın kapısını arkam ızdan kapadım ve birlikte geniş koridor-

< l.ı yürüm eye koyulduk. B om bay’ın kuzeyinde bu lu nan A u rangabad’daki A.spara O teli yüz yıllık b ir yerdi ve görkem li bir dön em d e inşa edilmişti.

Vüksek tavanlı geniş odalarının kalabalık caddeye bakan balkonları, güzel kornişleri ve kabartm aları vardı. Buna rağm en içerideki m obilyalar kalitesizdi ve o radan b u radan öylesine bir araya getirilm iş gibiydi. Koridordaki halının ü stü n d e b ir sürü delik vardı. Duvarların boyası kirliydi, dök ü lü y o rdu. A m a odalar oldukça u c u zd u . P rabaker’in dediğine göre, burası tam da lîom bay’a d ö n erk en m u tlu bir gece geçirilebilecek bir yerdi.

B u lu n d u ğ u m u z katta, k o rid o ru n uzak köşesindeki bir odanın ö n ü n d e d urduk. Prabaker heyecandan titriy o rd u ve gözleri kocam an açılmıştı.

Biz vu ru r vurm az kapı açıldı. Ellili yaşlarında bir kadın kapının ö n ü n de du ru y o rd u . Kırmızı-sarı bir sari giymişti ve bizi hain bakışlarla sü zü y o rdu. O dada bir sürü adam vardı. Adam lar, P rabaker’in köyündekiler gibi giyinmişti. H epsi yere otu rm u ş ekmek, pilav ve k u ru fasulye yiyordu.

Kadın ko rid o ra çıkıp kapıyı arkasından kapadı. Bakışları Prabaker’in üzerindeydi. Prabu kadından oldukça kısaydı. Kadının nefret dolu bakışlarına karşılık oııa bir ok u lu n kabadayısının sağ koluymuşçasına kararlılıkla bakıyordu.

“ G ö rd ü n m ü Lin?” dedi kadından bakışlarını ayırm adan. “Sana neden bahsettiğim i g ö rd ü n m ü?”

Benim g ö rd ü ğ ü m koca bu ru n lu , soluk ve geniş b ir surat, sanki biri d e niz k a b u ğ u n u çubukla açmış gibi d u ran çok ince, kıvrık dudaklardı. Y üzündeki ve b o y nundaki makyaj, tıpkı geyşalarınki gibi çok ağırdı ve k adının azarlar gibi bakan bakışlarını iyice hain kılıyordu.

Prabaker kadınla M arathi dilinde kon u ştu.

“ G ö ster on a!”

K adın b u isteğe sarisinin bir tarafını kaldırıp to m b u l karnım göstererek yanıt verdi. D ah a sonra da yağlı karnını çim dikleyerek ederini sıkıştırdı ve b en d en bir övgü beklerm işçesine d u rdu.

Prabaker hafifçe inildedi, gözleri iyice açılmıştı.

Kadın daha so nra k o rid o r boyunca bir sağa bir sola yaylanarak ilerlemeye ve bu esnada da b lu zu n u birkaç santim kaldırarak u z u n , ince ve sarkık göğüslerini gösterm eye başladı. G ö ğ sün ü kavrayıp bana d o ğ ru sallıyor ve anlaşılmaz bir şekilde gö z kırpıyordu. E n iyi tahm inle beni alaycı b ir şekilde teh d it ediyordu.

130 ■ G regory D avid R oberts

Prabaker’in gözleri daha da açılmış, şim di açık ağzından sesli bir şekilde nefes alıp verm eye başlamıştı.

Kadın gö ğ sü n ii kapadı ve kafasını sallayarak ö rg ü lü u z u n siyah saçlarını o m zu n a savurdu. D ah a sonra saçını iki elinin arasına alarak sanki diş

m acu n u sıkarmış gibi parm aklarını ö rg ü sü n d e n aşağı d o ğ ru sıkarak in d irm eye başlamasıyla p arm aklarında hindistancevizi yağı birikmeye başladı ve bu yağ yerdeki halıya dam ladı.

P rabaker açgözlü bir şekilde yağ dam lalarına bakarken “Biliyor m u sun L in,” diye ağzında geveleyerek söze başladı. Sağ ayağıyla halının üzerine yavaşça vuru y o rd u . “ E ğ er bu kadınla sen seks yapmayacaksan... Şey yani...

G erçekten istem iyorsan... V erdiğim parayı kendim için harcayabilirim .”

Kadına nazikçe gülüm sedim ve P rab u ’ya “Seninle odada gö rü şü rü z,”

dedim . Ben odamıza dönerken kadın arkam dan küçümseyen gözlerle baka.

Boş zam an ım ı M arath i s ö z lü ğ ü m ü g iin cellem ek için k u llan ab ilece

ğim i d ü ş ü n d ü m . Ş im d id e n bu listede k o n u şm a d ilin d e k ullanılan altı y ü z kelim e b irikm işti. Köydeki insanlar ban a sö zcükleri ve terim leri ö ğ retirk e n ö ğ ren d ik lerim i gelecek te b akm ak ü z e re b ir d eftere yazm ad an ö n c e k ağ ıt parçaların a n o t etm iştim . Y azdığım en son n o tla n k ü ç ü k b ir yazı m asasının ü z e rin e yığm ış, onları d e fte rim e g eçiriy o rd u m ki kapı açıldı ve P rab ak er içeri gird i. K o n u şm ad an k en d in i sırtü stü y atağ ın a a t tı. O n u fah işen in kapısının ö n ü n d e b ıra k tığ ım d a n b u yana d o k u z d a k ika geçm işti.

Prabu gözlerini tavana dikm iş, m utlulukla sırıtıyordu. “A h, Lin!” d e di. “Biliyordum! O n u n çok tecrübeli bir kadın o ld u ğ u n u biliy o rdu m .”

Şaşkın gözlerle P ra b u ’ya bakıyordum .

“Evet!” dedi ve kısa bacaklanru yataktan aşağı sarkıttı. “ Param ın k a r

şılığını fazlasıyla verdi. Ben de on a çok güzel bir seks deneyim i yaşattım tabii. H a d i dışarı çıkalım! Biraz yer, içer, p arti yaparız!”

“E ğ er ken d in d e o gücü bulabiliyorsan,” diye m ırıldandım .

“G ideceğim iz yerde güce gerek yok baba. Orası öyle iyi b ir yer ki ç o

ğu zam an bir şey içerken bile oturacak sandalye b u labiliyorsun.”

Kasabanın dışında, son o to b ü s du rağ ın a yarım saat yürüyüş m esafesinde b ir k ulübeye gittik. Birer içkiden sonra barın taş sıralarında o tu ru p bu ranın m üdavim i olan eski m üşterilerin arasına karıştık. Burası ruhsatsız bir bardı ve insanlar tezgah altı fiyatlarla h a d d in d e n fazla alkol alabiliyordu.

İşçiler, çiftçiler ve k a n u n kaçaklarından oluşan b ar m ü şterilerinin arasına karıştık. H ep sin in y ü z ü n d e so m u rtk an , acı çeker gibi b ir ifade vardı.

SH A N T A R A M ■ 131

H em en h em en hiç konuşm uyorlardı. A m a ev yapımı alkolü tadarken y ü z lerini ekşitiyor ve h e r kadehi h o m u rtu la r, iniltiler eşliğinde deviriyorlardı.

S o nu n d a Prabaker’le ben de içkileri içmeyi bırakıp bir elimizle b u rn u m u zu kapatarak boğ azım ızd an aşağı akıtm aya koyulduk. Büyük bir kararlılıkla içtiğim iz zehri m idem izde tutm ayı başardık ve biraz kendim ize gelince hiç zo rlanm adan bir sonraki zehirli içki tu ra n a başladık.

Yaptığım ız aslında zevksiz bir işti. H erkesin y ü z ü n d en çektiği ıstırap okunabiliyordu. Bazıları gidişatı kaldıram ıyor ve yenilmiş bir halde kenara çekiliyordu. Bazıları ise geri adım atm ak isterken etrafindakilerin yüreklendirmesiyle içm eye devam ediyordu. Prabaker beşinci kadehini içm eden önce u z u n süre oyalandığında o n u n vazgeçeceğini dü şü n d ü m ama so n u n d a nefesini tu tu p k adehin dibine kadar içmeyi başardı. D aha sonra bir adam kadehini bir kenara fırlatıp ayağa kalktı ve yıkık dökük o d an ın o rta sında d u rd u . K ükrer gibi akordu bo zu k bir sesle şarkı söylemeye başladı.

İçten bir şekilde tem p o tu tu p o na eşlik etm em izd en anlaşılacağı üzere h e pim iz çok sarhoştuk.

A dam ın ard ın d an herkes birer şarkı söylemeye başladı. D ini şarkılardan sonra H in d ista n ’ın milli m arşının ağlamaklı bir y o rum u icra edildi. D o k u naklı gazellerin yanında H in t aşk şarkıları söylendi. İki garson sarhoş o lm anın bu aşamasını gayet iyi biliyordu. B ir süreliğine tepsilerini ve içki şi

şelerini bir kenara bırakıp giriş kapısının iki yanındaki taburelere o tu rd u lar. Y üzlerinde k o cam an b ir gülüm sem eyle başlarını salladılar ve güçlü kollannda tu ttuk ları tah ta sopalan salladılar. D inlediğim iz h e r şarkıya eşlik ettik ve hepsini alkışladık. Sıra bana geldiğinde, n e den bilm em , eski Kinks şarkılarından birini seçtim.

Kızım , beni gerçekten eline geçirdin

Öyle ki geceleri uyuyamıyorum...

Ben P rabaker’e şarkıyı ö ğ retecek kadar sa rh o ştu m , o da nakarau ö ğ re necek kadar sarhoştu.

Tanrı şahidim dir sen tam bir kadınsın!

Ve sen beni gerçekten ele geçirdin, değil mi?

Kasabaya d o ğ ru d ö n e rk e n karanlık ve ıssız yolda da bu şarkıyı söylem eye devam ettik. O sırada beyaz bir araba yavaşça bizi geçip geri d ö n d ü .

Araba tekrar y anım ızdan geçti ve biz şarkı söylem eye devam ederk en ile

132 ■ G regory David R oberts

ride d u ru p yo lu m u zu tıkadı. A rabadan d ö rt adam indi. D ireksiyonun ba

şında bir adam daha vardı. En u zu n boylusu göm leğim e yapıştı ve M a ra thi dilinde bağırdı.

Ben de yine M arathi dilinde “Bu da ne dem ek?” diye yanıt verdim .

Adam lardan bir tanesi yandan geldi ve sağ eliyle kafamı arkaya doğru savuran bir yum ruk attı. İki yum ruk da ağzım a ve bu rn u m a indi. T ökezledim ve dengem i kaybedip yere düştüm . Düşerken Prabaker’in d ö rt adama engel olmaya çalıştığını g ördüm . Tekrar ayağa kalkıp bir karşı atakta bulunm ak için b ü tü n g ü cüm ü topladım . Sol kroşem ve sağ dirseğim herhangi bir so kak dövüşünde beni hayalkınklığma uğratm ayacak kadar güçlüydü. Yanım da duran Prabaker yere düştü ve ayağa kalkar kalkmaz aldığı güçlü bir d arbeyle yeniden sersemleyip yalpaladı. Yanında du ru p o n u bacaklarımla k o ru mayı denedim ama ayağım takılınca kötü bir şekilde düştüm . Ü zerim e tek meler ve yum ruklar inerken kendim i korum aya çalıştım. Kafamın içindeki bir ses B u n u biliyorum, bunu biliyorum, deyip duruyordu.

Adam lardan bir tanesi deneyimli bir şekilde ceplerimi karıştırırken diğerleri de kalkmayayım diye beni tu ttu . Sarhoş ve yaralı oldu ğ u m d an üzerime d o ğ ra eğilen karanlık figürleri farketm iyordum bile. Ç o k geçm eden Prabak er’in sesini duydum . Yalvarışlarının ve adamlara savurduğu hakaretlerin bir kısmını anlayabiliyordum. Adam ları, onlara hiçbir zararı dokunm am ış bir yabancıyı dövüp soydukları ve ülkeleri ile halldannı utanca sürükledikleri için azarlıyordu. A dam lan ödleklikle suçluyor, M ahatm a G andhi, Buda, Tanrı Krishna, Rahibe Teresa ve Bolywood film yıldızı A m itabh Bachch an ’ın adları da h er nasılsa aynı konuşm ada yer alıyordu. Prabaker’in söyledikleri etkisini gösterince g rub u n lideri üstüm e eğildi. Sarhoş olmam a rağm en ayağa kalkıp karşı koymayı denedim ama diğer adam lar beni tu tu p yerde kalmamı sağladı. B u n u biliyorum... B u n u biliyorum...

A dam eğilip gözlerim in içine baktı. Suratı acımasız, d u y g u d an y ok su ndu. Bu açıdan benim kine oldukça b enziyordu. Yırtılmış göm leğim i açtı ve içine p asap o rtum u ve saatimi koydu.

A dam lar kısa bir süre ayakta d u ru p Prabaker’e öfke ve tanım lanam az bir nefretle baktıktan sonra y eniden arabaya bindiler. Kapılar çarpıldı ve araba hızla uzaklaşırken bizi toz içinde bıraktı.

C iddi b ir şekilde yaralanm adığım dan em in o ld u k tan sonra d ö v ü n ü p yakınmaya fırsat bulan Prabaker’in hali gerçekten içler acısıydı. Bizi ten h a b ir yere g ö tü rd ü ğ ü n d e n ve b u k adar içki içm em ize g ö z yum d uğ u n d an ö tü rü kendini yüksek sesle suçluyordu. İçtenlikle, eğer elinde olsaydı be-

SH A N T A R A M ■ 133

ııim yerim e m em nuniyetle dayak yiyeceğini söyledi. Şimdi B om bay’ın en iyi turist rehberi o ld u ğ u n a dair inancı yara almıştı. B h a rat M aTa-fi, yani H in d ista n A n a için olan tu tk u lu ve karşılıksız sevgisi de büyük bir acıya gö m ülm üştü.

O telim izin beyaz fayanslı geniş banyosunda y ü zü m ü yıkarken “Yapacak tek bir şey var L in ,” dedi. “B om bay’a geri d ö n d ü ğ ü m ü zd e ailene ve arkadaşlarına bir telg raf yollamalı ve sana biraz para yollamalarını istem elisin. Sonra da Yeni Z elanda Büyükelçiliği’ne gidip bir şikayet dilekçesi verm elisin.”

Yüzüm ü kuruladım ve aynaya bakm ak için lavaboya yaslandım. G özüm m oranyordu. B urnum şişmişti ama kırılmamıştı. Dudaklarım yarılmış, çenem de ve yanaklarım da bereler oluşm uştu. Aslında halim b un d an çok daha k ötü olabilirdi, b u n u biliyordum . Ben işçi sınıfından insanların o lu ştu rdu ğ u çetelerin her daim birbiriyle ve benim gibi onlara katılmayı reddeden insanlarla döv ü ştü ğü zo r bir yerde büyü m ü ştüm . Üstelik bir de hapishane tecrübem vardı. Yediğim hiçbir dayak, barışı ve h u z u a ı korum akla görevli gardiyanlardan yediğim kadar vahşi olmam ıştı. B u n u biliyorum, diyen ken di sesimdi. O anda h ücrede ü ç -d ö rt gardiyan tarafından tu tu lu p yere yatırılırken iki ya da üç tanesinin beni yum ruklarla, coplarla, tekm elerle döv ü

şünü anım samıştım. O n lardan yediğiniz dayak daim a en kötü süy d ü , ç ü n kü onlar sözde iyi adamlardı. Kötü adam lar sizi benzettiğinde buna tah am m ül edebiliyorsunuz ama iyi adamlar sizi duvara kelepçeleyip sırayla ü zerinize tekm eler ve darbeler indirdiğinde, kemiklerinizi kıran sanki b ü tü n dünya, b ü tü n bir adalet sistemiymiş gibi geliyor. Bir de çığlıklar vardı. H e r gece, diğerlerinin, diğer m ahkum ların çığlıklarını dinleyerek uyurduk.

Aynada gözlerim in içine baktım ve Prabaker’in önerisini düşü n dü m . Yeni Zelanda Büyükelçiliği’yle ya da başka herhangi bir büyükelçilikle bağlantıya geçmem olanaksızdı. Ailem ya da arkadaşlanmla d a iletişim kuram azdım , çünkü polis onları takip ediyordu. Yardım alabileceğim hiç kimse ve hiç param yoktu. H ırsızlar bu dünyadaki son kuruşum a kadar almıştı. İşin kom ik yanı ise kan u n kaçağı bir silahlı soyguncunun soyulmasıydı. Karla k ö ye gitm eden önce bana ne demişti? Yolculuk esnasında alkol alma...

O dam ıza d o ğ ru yürürken “Yeni Z e lan d a ’da p ara isteyebileceğim k im se yok P ra b u ,” dedim . “Bana yardım edebilecek b ir aile, arkadaşlar ya da büyükelçilik yo k .”

“ H iç m i p aran yok?”

“ H iç y o k .”

134 ■ G regory David R oberts

“Ve hiçbir yerden bulam az mısın?”

Eşyalarımı sırt çantam a yerleştirirken “H ay ır,” diye cevapladım .

“Lin, yara bere içindeki suratına karşı b u n u söylem ek istem em am a bu çok ciddi bir d u ru m .”

“Biliyorum. Sence otel m ü d ü rü n e saatimi satabilir miyiz?”

“ Evet, sanırım satarız Lin. Saat oldukça güzel ama yine de o n u ucuza kapayacaktır. Böyle d u ru m la rd a H in d i işadam ları dinlerini b ir kenara b ırakıp sıkı pazarlık e d e r.”

Sırt çantam ın ferm uarını çekerken “Ö nem li d eğ il,” d edim . “B om bay’a giden tren i yakalam am ız ve otelin parasını öd em em iz yeterli. H ad i, eşyalarım top la da g id elim .”

Son kez od anın kapısını kaparken P rabu “Bu çok büyük bir so ru n ,”

dedi ve k o rid o rd a ilerlem eye başladı. “ H in d ista n ’da p aran yoksa eğlence de y oktur L in .”

Prabaker’in yüzüne yerleşen sıkıntı, B om bay’a geri dönüş yolculuğum u z boyunca orada öylece kaldı. Saatimi satarak A u rangabad’daki otelin parasım ödem iş, ü stü n e d e Bom bay K onukevi’nde iki-iiç g ü n kalacağını kadar bir paraya sahip olm uştuk. Eşyalarımı en sevdiğim odaya yerleştirdikten sonra Prabaker’i otelin küçük giriş kapısına kadar geçirdim ve o geniş gülü

şünden bir parça olsun görebilm ek um uduyla boşuna uğraşıp d urdum .

Prabaker içten ve ciddi bir tavırla “ Beninı sayem de b ü tü n bu ü zücü olayları unu tacak sın ,” dedi. “ G ö rü rsü n Lin, sana b u n u telafi e deceğ im .”

Prab ak er’i m erd ivenlerden aşağı inerken izledim ve bu esnada otelin m ü d ü rü A n a n d ’m ban a M arathi dilinde bir şeyler söylediğini duydum .

G ülüm seyerek d ö n d ü m ve M arathi lisanında konuşm aya başladık.

Köyde geçirdiğim altı ay sayesinde basit, gü n lü k konuşm aları sü rd ü reb iliyor, soru sorabiliyordum . Aslında bu çok b üyütülecek b ir başarı değildi am a A nan d h em çok şaşırmış hem de açıkça çok m em n u n o lm uştu. B irkaç dakika daha k on u ştu k tan sonra, beni duysunlar diye yardım cıları ve kom ileri de oraya çağırdı. H ep si d e , tıpkı A nand gibi, büy ü k bir sevinçle beni dinledi. H in tçe k o nuşan yabancılarla tanışmışlardı am a şimdiye dek kendi tap tık lan M arathi dilinde k o nuşan bir yabancıya rasdam am ışlardı.

Bana S u n d er köyü hakkında sorular sorm aya başladılar. H içbiri dah a ön ce o ranın adını duym am ıştı. O nlarla hepsinin kendi k ö ylerinden bildikleri ve hayalini kurdukları g ündelik yaşam hakkında konuşm aya koyulduk.

So h b etim iz sona erince o dam a geri d ö n d ü m . Tam kapıyı tam kapam ıştım ki kapının v u ru ld u ğ u n u du y d u m .

SH A N T A R A M . 135

“Afetlersiniz. Rahatsız ettiğim için kusura bakm ayın.” Sesin sahibi uzun, ince bir Alm an ya da İsviçreliydi. U zu n su ratında bir tutam sakal vardı ve açık renk saçları atkuyruğu yapılmıştı. “O telin m üdürüyle ve çalışanlarla k o n u ştu ğ u n u z u d u y d u m ... Şey, H in d ista n ’da u z u n zam andır b u lu n d u ğ u n u zu d üşü n d ü m ve... Biz, yani kız arkadaşım la ben buraya b u g ü n geldik ve biraz haşhaş alm ak istiyoruz. Polise yakalanm adan ve kazık y em eden haşhaş bulabileceğim iz bir yer biliyor m u su n u z acaba?”

Elbette biliyordum . Gece olm adan önce onlara karaborsada kandırılm adan döviz bozdurabilecekleri bir yer de gösterdim . Sakallı Alm an ve kız arkadaşı anlaşm adan m em n un kaldı ve bana yardım larım karşılığında bir k o misyon ödedi. Aym zam anda Prabaker’in arkadaşı karaborsacılar da onlara yeni m üşteriler kazandırdığım için bana kom isyon verdi. C olaba’nm her k ö

şesinde uyuşturucu arayan yabancılar old u ğ u n u biliyordum . A n and ’la ve otelin komileriyle yaptığım M arathi dilindeki sohbete kulak misafiri olan genç çift sayesinde şehirde hayatımı kazanm anın bir yolunu bulm uştum .

Fakat daha önem li bir sorunum vardı, o da turist vizemdi. A nand otele kaydımı yaparken turist vizemin süresinin d o lduğu konusunda beni uyarmıştı. Bom bay’daki h e r otel yabancı konuklanılın kaydını tu tm ak ve her p asaport numarası için geçerliliği olan bir vize tarihi girişini yapmak zorundaydı. Bu kayda C-forıııu deniyordu ve polis b u işi sıkı gözetim altında tu tu yordu. Bazen bu kurala uymayan otel sahiplerine iki yıla kadar hapis cezası verilir ve C -fo rm u n d a eksikler olan otel yönetim lerine ağır cezalar kesilirdi.

A nand b ü tü n bunları bana büyük bir ciddiyetle açıkladıktan sonra o te le girişimi yapmıştı. Beni sevmişti. A n a n d ’m anadili M arathi’ydi ve b u d ili k o n u ştu ğ u n u g ö rd ü ğ ü ilk yabancı bendim . Benim için bir kereliğine k u ralı b o z m u ştu am a h em en polis m erkezindeki yabancılar şubesine gitm em ve vizem in tarihini uzatm am k o n u su n d a da uyarıda b u lu n m u ştu .

O d am d a o tu ru p olasılıkları g öz d e n geçirdim . Ç o k fazla seçeneğim o ld u ğ u söylenem ezdi. Elim de çok az para vardı. Evet, turistlerle k araborsacılar arasında aracı olup onlara u y u şturucu bulm aları için yardım ederek para kazanabilirdim am a bu p aranın otellerd e kalıp restoranlard a yemek yem em e y eteceğ ind en em in değildim . H in d ista n ’dan çıkm ak için uçak bileti almaya yetm eyeceği kesindi. D ahası, vizem in süresini aştığım için tek nik olarak şim d id en suç işlemiş sayılıyordum . A n and polislerin b u n u g ö z de n kaçmış bir detay olarak göreceğine ve fazla so rgulam adan vizeyi u z a tacaklarına em indi fakat ö zg ü rlü ğ ü m ü riske atam azdım . Yabancılar ş u b e sine gidem ezdim . Vize sürem i uzatam ayacağım a göre de B om bay’da bir

136 ■ G regory David R oberts

o telde kalam azdım . Yasaların katılığı ve kaçak hayatının zo rlu ğ u arasında sıkışıp kalmıştım.

Yatağıma uzan d ım ve açık pencered en içeri dolan sokağın sesini d in ledim . Sigara satan adam hoş kokulu sigaraları için m üşterilere sesleniyor, k arpuzcu sıcak ve nem li geceyi naralarıyla inletiyordu. Bir de m üzik vardı. M üzik her yerdeydi. M üziği H in tlile r’den daha çok seven başka bir halk b u lu n u r m uydu acaba?

Köyde geçirdiğim gü n lerd e d ü şü nm ek ten kaçındığım h er şey m üzikle berab er zihnim de uçuşm aya başladı. Prabaker’le köyden ayrılırken insanlar onlarla yaşam am için beni evlerine davet etm işti. Bana bir ev ve iş ö n e rm işlerdi. Son ayımda köy okulundaki öğretm en e İngilizce dersi veriyor, çocuklara ö ğ rettiğ i oldukça aksanlı İngilizcesini düzeltm esi için telaffuz çalıştırıyordum . Ö ğ re tm e n ve köy meclisi kalmamı istiyordu. Kalsaydım o rada bir yerim ve amacım olacaktı.

Am a Sun d er köyüne d ö n em ezd im . O zam an bu n u yapam azdım . Şeh ir yaşam ında canınızı dişinize takıp yum ruklarınızla ru h u n u z u ve k end inizi koruyabilirsiniz ama köyde kalbinizi ve ru h u n u zu g ö zler ö n ü n e serm ek zo ru ndasınızdır. Ben ise hayatım ın geçm ekte olan her saniyesinde suçlarım ı ve bunların cezasını b eraberim de taşıyordum . Bana h apishaneden kaçmam için yardım ed en kader, bu sefer de geleceğim e el atm ıştı. İ n sanlar gözlerim in içine yeterince u z u n süre baktıklarında, e r veya geç, kad erin üzerim deki hakim iyetini görecekti. E n son u n d a bir hesaplaşm a olacaktı. Köyde kısa bir süre için bile olsa kendim i ö z g ü r ve h u zu rlu hissedebilm iş, gerçek m u tlu lu ğ u tadabilm iştim am a ru hu m tem iz değildi. Yine aynı girdaba kapılm am ak için ne yapmalıydım? Ya da ne yapmamalıydım?

Bu soruların cevaplarını biliyordum . S u n d er köyündeki varlığım ın orayı kirlettiğini de biliyordum . H e r g ülen yüzü dolandırdığım ı biliyordum .

Kaçak hayatı yaşarken h e r g ü lü şü n ü zd e biraz olsun yapmacıklık olur. Size gösterilen sevgiyi de bir nebze hırsızlık yaparak alırsınız.

B en bunları d ü şü n ü rken o d a n ın kapısı tekrar çalındı. Seslenip kapının kilitli olm adığım söyledim. A nand içeri girdi ve h o şn u tsu z bir şekilde Prab ak er’in iki arkadaşıyla beni görm eye geldiğini söyledi. A n a n d ’ın sırtını sıvazlayıp b en im için endişelenm esine kibarca gülerek karşılık verdim ve ikim iz birlikte o telin avlusuna y ü rüdük.

G ö z gö ze gelince Prabaker ışık saçarak gülüm sedi ve “ L in!” diye ba

ğırdı. “Sana çok iyi h aberlerim var! Bu ben im arkadaşım Jo hn n y Cigar.

Kendisi bizim yaşadığımız yer olan zhopadpattide, yani gecek o n d ud a çok

SH A N T A R A M ■ 137

önem li bir kişidir. Bu da Raju. G ecek on d u n u n başındaki adam olan Bay Kazım Ali H ü seyin ’e yardım e d e r.”

İki adam la da el sıkıştım. Jo h n n y C igar neredeyse benim le aynı boyda ve kilodaydı, ki bu o n u H in d istan ortalam asına göre iri biri yapıyordu.

O tu z lu yaşlarında gibi d u ruy o rd u . U z u n suratı candan ama tetikte gibiydi. Kum rengi gözleriyle bana sabit, k e n d in d en em in bakışlarla bakıyordu.

İnce bıyığı, etkileyici ağzının ü zerinde ince bir çizgi halinde du ruyordu.

D iğ er adam , Raju, P rabaker’de n azıcık daha u z u n d u ve daha zayıftı. Kib ar y ü zü nd e, insanda ona karşı h em en sem pati uyandıran bir h ü z ü n vardı. Bu vicdanlı ve sö z ü n ü n arkasında d u ran bir dü rü stlü ğ e eşlik eden tarz da bir h ü z ü n d ü . Kalın kaşları zekasını belli eden koyu renk gözlerini ö r tü y o rd u . O tu z beş yaşında o ld u ğ u n u tahm in e ttim am a o tecrübeli, akıl fışkıran gözlere rağm en y o rgun ve solm uş yüzüyle sanki çok daha yaşlıymış gibi du ru y o rd u.

Adam lar P rabaker’in köyü ve oradaki yaşamla, B om bay’da sevdiğim yerler ve neler yapm aktan hoşlandığım la ilgili sorular sordu. M u h a b b etim iz uzayacağa ben zed iğ in d en adam lan yakın restoranlardan birine çay içmeye davet ettim .

Prabaker başını sallayarak “H ayır Lin, hayır,” dedi. “Şimdi gitm em iz gerek. Sadece Jo h n n y ve Raju ile tanışm anı, onların da seni tanım asını istedim . Şim di Jo h n n y Cigar sana bir şey söyleyecek, değil mi Johnny?”

“ Senin adına bir karar aldık,” dedi Jo h n n y Cigar. “Bizimle yaşayacaksın. Prabaker’in yakın arkadaşı o ld u ğ u n için sana kalacak yer vereceğiz.”

Prabaker “ Evet, Lin!” diye ekledi h em en . “Yarın bir aile taşınıyor. Yarından sonraki g ü n de ev senin olacak!”

Bu cö m ert teklif karşısında gu n ırum okşanmıştı ama aynı zam anda bir gecekonduda yaşama düşüncesi tüylerimi diken diken etmişti. “Ama, a m a ...” diye kekeledim. Prabaker’in gecekondusunu ziyaret ettiğim günü çok iyi hatırlıyordum . Açıktaki tuvaletlerin kokusunu, insanın yüreğine işleyen yoksulluğu, binlerce insanın ortalıkta dolanıp durmasını unutm am ıştım .

“Ö n em li değil L in ,” dedi Prabaker gülerek. “ G öreceksin, bizim le çok m u tlu olacaksın. A rtık yeni bir insan gibi o ld u ğ u n d o ğ ru am a bizim le b irkaç ay geçirdikten sonra tıpkı bizler gibi olacaksın. İnsanlar senin yıllardır gecek o n d u d a yaşadığını düşünecek. G öreceksin.”

Raju ko lu m a d okunm ak için yavaşça elini u zatarak “ Orası sana göre bir yer,” dedi. “ Para biriktirene kadar kalabileceğin güvenli bir yer. Bizim o telim iz b ed av ad ır.”

138 ■ G regory David R oberts

Diğerleri bu lafa gü ld ü . Ben de onların hevesinden, p o zitifliğinden e tkilenerek onlara katıldım . G ecekondular pislik içinde ve çok kalabalıktı am a bedavaydı. O rada kalanlar için doldurulacak bir C -fo rm u yoktu. Böylece dü şü n m ek ve plan yapm ak için vakit kazanırdım .

“Ben... Şey... Teşekkür ederim Prabu. Teşekkürler Johnny. Teşekkürler Raju. Teklifinizi kabul ediyorum . Size m innettarım . T eşekkür ederim .”

Joh n n y C igar insanın içine işleyen kararlı bakışla bana bakıp elimi sıktı ve “ Ö nem li d eğil,” dedi.

O zam an Jo h h n y ve R aju’n u n g ecek o n d u n u n başındaki adam olan Kazım Ali H üseyin tarafindan beni tanım ak için yollandığını bilm iyordum .

Cehaletim ve bencilliğim y ü zü n d en g ecek o n d u n u n b e rb a t şartlarına takılıp kalmış ve tekliflerini gönülsüzce kabul etm iştim . Barakalarda yer b u lm an ın ne kadar önem li o ld u ğ u n d an , onlar için u z u n zam an d ır bekleyen aileler o ld u ğ u n d an da haberim yoktu. Bana bir yer önererek ihtiyacı olan bir aileyi evsiz bırakm ış oluyorlardı. Kazım Ali H üseyin kesin kararım verm ed en önce Raju ile J o h n n y ’yi otelim e yollam ıştı. R aju’nu n görevi on larla yaşayıp yaşayamayacağımı belirlem ekti. Jo h n n y ’nin göreviyse onlar b e nim le yaşayabilir mi diye bakm aktı. T e k bildiğim , tanıştığım ız o ilk gece Jo h n n y ’nin el sıkışı, aram ızda b ir arkadaşlık bağı kurulabilecek denli sam imiydi. R aju’n u n h ü z ü n lü gülüm sem esi de içinde h ak ettiğ im d en daha fazla b ir güven ve onay barındırıyordu.

Prabaker sırıtarak “ Tam am L in ,” dedi. “Y arından sonraki g ü n , ö ğ le den sonra gelir seni ve eşyalarım alırız.”

“ T eşekkürler Prabu. O lur. A m a bekle! Y arından sonraki g ü n k ü plan ım ızı bo z m a z m ı bu?”

“ Plan mı? N e planı Linbaba?”

“Ayakta D u ra n A dam lara gid ecek tik .”

Biraz delirm iş ve kendini m anastıra kapatm ış keşişlerden oluşan bu adam lar Byculla’da bir haşhaş m ağarasını işletirdi. Prabaker aylar önce şehrin karanlık yüzü nü tanıtırken beni oraya g ö tü rm ü ştü . K öyden B om bay’a d ön erken Prabaker’den b eni Karla’yla birlikte tekrar oraya g ö tü rm e sini istem iştim . Karla’n ın o m ağaraya hiç gitm ediğini ama orayla ilgili d uyd u ğ u hikayelerden çok etkilendiğini biliyordum . A dam ların bu m isafirperver tekliflerine karşılık böyle b ir şey söylem ek değerbilm ezlikti am a Karla’yı etkilem e şansını kaçırmak da istem iyordum .

“ Tam am Lin, so ru n değil. Bayan Karla ile Ayakta D u ran A dam ları ziyarete gidebiliriz. O n d a n so nra da buraya gelir, eşyalarım toplarız. Yarın

SH A N T A R A M ■ 139

dan sonraki g ü n saat üçte g ö rü şü rü z. Bizimle birlikte yaşayacağın için çok sevinçliyim Lin! Ç ok sevinçliyim!”

Prabaker oteld en ayrıldı ve sokaktaki trafiğin ve ışıkların arasına karıştı. Endişelerim azalm ıştı. Para kazanm anın bir yolunu b u lm uştum ve kalacak güvenli bir yerim olacaktı. A rtık güvende oldu ğ u m için dü şüncelerim yavaş yavaş Karla’ya kaymaya başladı. O telim d en yaklaşık beş dakika yürüyüş mesafesi uzakta olan apartm anını, zem in kattaki dairesinin p e n cerelerini, yola bakan büyük kapısını g öz ü m ü n ö n ü n e getirdim . Ama z ih n im d e canlandırdığım o kapılar bana kapalıydı. O n u n y ü zün ü , gözlerini hayal etm eye çalışıp başarısız olunca b irdenbire eğer o pis gecek on d u d a yaşayacak olursam o n u kaybedeceğim i d ü şü n d ü m . O zam anlar eğer o kad ar düşersem utan cım ın bir hapishane d uvan gibi beni o n d a n uzak tu ta cağını sanıyordum .

U yum ak için u zandım . G ecekonduya taşınm am bana zam an k azandıracaktı. Vize so ru n u n a b ir çö zü m değildi am a yine de işe yarardı. Bu ko n u d a kendim i rahatlam ış hissediyordum . Ç o k da y o rg u n d um . Aslında iyi uyum am gerekirdi- ama o geceki rüyalarım sıkıntılı ve vahşiydi. D idier g ece söylevlerinden birinde bana rüyaların, dileklerim izin ve korkularım ızın karşılaştığı yer o ld u ğ u n u söylemişti: K o rk u m u z ve d ileğ im iz ta m a m en a yn ı şeye d ö nüştüğünde o rüyaya kabus deriz.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

-A .y a k ta D u ran Adam lar hayatlarının geri kalanında bir d aha asla oturm amaya yemin etm iş adam lardı. G ece g ü n d ü z sürekli ayakta dun ırlard ı. Yem ek yerken ve h atta tuvaletlerini yaparken bile ayaktaydılar. U y u rk en k e n dilerini koşum takımlarıyla bağlar ve v ü cu t ağırlıklarını bacaklarına yüklerlerdi. Böylece bilinçsizken bile yıkılmazlardı.

Sürekli ayakta d urduklan ilk beş ila o n sene içinde ayaklan şişmeye başlardı. Kan artık tükenm iş damarlara h ücum eder ve kaslar kalmlaşırdı. Bacaklan devasa hale gelir, öyle bir şişerdi ki tanınm az bir hal alır ve m o r varislerle kaplanırdı. Ayak parm aklan kalınlaşır, fil parm aklarını andınrdı. İlerleyen yıllarda ise bacakları bu defa incelmeye başlardı. S onunda sadece ince bir doku halinde deri ile iflas etmiş dam arlann kapladığı kemikler kalırdı.

Ç ektikleri acı hiç d inm iyordu ve k o rk u n çtu . H e r eğildiklerinde bacaklarına iğneler saplanır, ıstırapları felaket o lu rd u . Ayakta D u ra n Adam lar b u nca işkenceye rağm en sürekli h arek et ederdi. D u rm ad an bir ağırlıklarını bir ayaktan ötekine verir, b u n u yaparken d e yılanlarını k u tu d an çıkarmak için flü tü n ü sallayarak üfleyen bir adam gibi, g ö ren herkesi bü y ü leyen zarif h areketler yaparlardı.

A d am lar’dan bazıları on altı ya da o n yedi yaşlarındayken otu rm am a yemini etm iş, d iğer k ü ltürlerde insanları rahip, haham ya da im am o lm aya teşvik ed en bir çağrıya uym uşlardı. D ah a yaşlıca olanları, d ün y anın ö lü m e ve enkarnasyonda bir sonraki seviyeye hazırlık o ld u ğ u n a inanıyordu.

Ayakta D u ran A dam lar’ın bir kısmı iş yaşamları boyunca k endilerini zevk e, güce ve paraya kaptırm ış işadam lanydı. Bir kısmı ise ayakta d u rm a yem ini e tm ed en önce kendilerini cezalandırarak k u rb an etm e k o n u sunda uzm anlaşm ış kutsal kişilerdi. A ralan n d a suçlular da vardı, hırsızlar, katiller, mafya m en suplan ve h atta yerel d ik ta tö rle r... H epsi de ettikleri yem in

SH A N T A R A M ■ 141

y ü zü n d en çektikleri b itm ek tü k en m ez acılarla günahlarının kefaretini ö d ü y o r ve tövbe ediyordu.

M ağaraları, m abetlerinin h em en arkasında iki tuğla binanın arasındaki dar k o rid o rd u . Tapınak, m eraldi bakışlardan uzaktaydı. Gizli bahçeler, kem erli yollar ve yatakhanelerle do lu olan bu alanı sadece ayakta d urm a yem ini etm iş kişiler görebiliyordu. U y u ştu ru cu bu lu n an küçük barakanın ü zerind e d em ir bir çatı vardı. Yerler taşlarla kaplanm ıştı. Ayakta D uran A dam lar buraya k o rid o ru n arkasındaki bir kapıdan giriyor, diğer herkes ise y o lun bitim indeki d em ir parmaklıklı kapıdan girip çıkıyordu.

Ü lkenin h e r yerinden ve halkın h er kesim inden m üşteriler, korido ru n duvarları boyunca ayakta d u ru y o rd u . Ayakta bekliyorlardı, çünkü ayakta d u rm a yemini etm iş adam ların yanında kimse oturam azdı. Giriş kapısının yanına bir m usluk yapılmıştı. Bekleyenler isterlerse buradan su içiyor, isterlerse m usluk başında eğilip tü k ü rü y o rd u . Ayakta D u ran A dam lar tek tek ya da g ruplar halinde gelm iş m üşterilere yuvarlak çubuklarda haşhaş

hazırlıyor ve onlarla birlikte içiyordu.

Ayakta D u ran A d am lar’m yüzleri çektikleri acıdan ö tü rü göz alıcıydı.

D urm aksızın devam ed en ıstıraptan dolayı eninde so nunda h er biri ışık sa

çan, olağanüstü bir güzelliğe sahip o lu yordu. Çektikleri acılar g ö zlerinden fışkırıyordu ve eziyet içindeki gülüm sem eleri şimdiye dek bir insanda rastladığım en harikulade gülüm sem eydi.

Bu adam lar aynı zam anda inanılm az m iktarda uyu ştu ru cu kullanırdı.

K eşm ir? d e n başka bir şey içm ezlerdi, ki b u H im alayalar’da b ulunan Keşm ir Bölgesi’ndeki dağların eteklerinde yetişen dünyadaki en iyi haşhaştı.

H aşhaşı b ü tü n h ay adan boyunca gece g ü n d ü z içerlerdi.

Karla ve Prabaker ile barakanın arka duvarında duruyorduk. A rkam ızda, Ayakta D u ran A dam lar’ın kullandığı kapalı kapı vardı. Ö n ü m ü z d e ise pasajın sokağa açılan dem ir kapısına kadar ilerleyen ve duvarın iki yanı b o yunca sıra olm uş m üşteriler dikiliyordu. M üşterilerin bir kısmı takım elbise, bazıları ise m arka kotlar giymişti. Rengi solmuş kıyafetleri ile işçiler, H in d istan ’ın çeşitli bölgelerinden gelmiş yerel kıyafetler içindeki adam lann hem en yanında duru y o rd u . Genç, yaşlı, zengin, yoksul, herkes bekliyordu.

A dam lar, arada bir sıranı duvara yaslayıp beklemeye koyulm uş olan açık renk tenli iki yabancıya, yani Karla ile bana bakıyordu. M üşterilerden bazı-lanm n burada bir kadın g örd ü ğ ü için çok şaşırdığı belliydi. M eraklan g ö z lerinden o k u n d u ğ u halde hiçbiri yanım ıza yaklaşıp bize so m sorm adı. Ç o

ğu zaman b ü tü n dikkatlerini Ayakta D u ra n A dam lar’a ve haşhaşa verdiler.

142 ■ G regory D avid R oberts

Tapm ağın içinden bir yerden gelen m üzik ve ayin sesleri ile hafif m ırıldanm alar halinde devam ed en konuşm aların sesi birbirine kanşıyordu.

“N e düşün ü y orsu n ?”

“ İnanılm az!” dedi Karla. Lam baların loş ışığı alünda gözleri parlıyordu.

Ç o k neşeliydi ama sanki biraz gü çten d ü şm üştü. İçtiği kenevir o tu , y ü z ü n deki ve om uzlarındaki kasları gevşetmişti. Yine de yum uşak gülüm sem esin in ardında bir kaplanın yattığı anlaşılıyordu. “ Ç ok şaşırtıcı. Burası aynı zam anda hem kutsal hem de korkunç bir yer. H an g i kısm ının kutsal, hangi kısm ının korkunç old u ğ u n a ise karar verem iyorum . A slında ‘k o rk un ç’ b u rayı tanım lam ak için do ğ ru kelime değil ama buna ben zer bir şey işte.”

Karla’yı etkilemiş olm anın verdiği sevinçle “ N e dem ek istediğini anlıyoru m ,” diyerek o n a katıldım. Beş senedir şehirde olmasına rağm en Karla bu ziyareti benim le birlikte yapabilmişti. Sesimin to n u n d an sanki burayı çok iyi bildiğim gibi bir sonuç çıkabilirdi ama aslında bu konuda kendim e pay çıkaram azdım . Girişte bizim için dayak yiyen ve altın gülümsemesiyle içeri giriş hakkı kazanan Prabaker olmasaydı, asla içeri girmeyi becerem ezdik.

Ayakta D u ra n A dam lardan biri, ü zerin d e çubuklar, kenevir o tu ve uyu ştu ru cu kullanm ak için gerekli d iğ er araç gereci b arındıran bir tepsi ta

şıyan yardımcısıyla birlikte yavaşça yanım ıza geldi. D iğer keşişler de haşhaş içip ilahiler söyleyerek sallana sallana k o rid o r b oyunca dolaşıyordu.

Ö n ü m ü z d e d u ra n adam , u z u n boylu ve zayıftı. Fakat bacakları öyle şişmişti ki üzerlerindeki dam arların atışı bile görülebiliyordu. Yüzü inceydi ve şakaklarına yakın kem ikler iyice belirgindi. Elmacık kem ikleri oldukça b ü y ü k tü ve çene kısmına d o ğ ru iyice alçalıp derin çukurlar o lu ştu ru y o rd u.

D erin bir m ağarayı and ıran kocam an gö zlerin d e öyle b ir delilik, özlem ve sevgi vardı ki ilk g ö rü şte k o rk u tu cu ve acınası bir izlenim bırakıyordu.

Ayakta D u ran A dam kenevir o tu n u hazırlarken bir o yana bir b u yana sallanıp dalgın b ir şekilde gülüm sü y o rd u . Bu esnada bize b ir kere bile bakm am ıştı am a gülüm sem esi çok yakın b ir arkadaşın gülüm sem esi gibi ilgili, anlayışlı ve bağışlayıcıydı. Ayakta d u ru p sallanırken bana çok yakındı. Kaşlarının h e r telini görebiliyor, y o rg u n argın nefes alışını duyabiliyord u m . Dışarı verdiği hızlı hızlı nefesler, sarp b ir kıyıya vuran küçük dalgalar gibiydi. S o n un d a keneviri hazırlam ayı bitirdi ve başını kaldırıp bana baktı. Bir an için gözlerindeki feryatların içinde kayboldum . O n u n bitm ek bilm ez acısını hissederken insanın iradesinin b edenini n elere katlanıp d a yanmaya ikna edebileceğini k üçücük b ir an için bile olsa anladım . O çılgınca gülüm sem esinin de iradesinin gücüyle ışıldadığını hissettim . B unu

SH A N T A R A M * 143

bilm em i isted iğ in d en em indim . Ben de o adam a gözlerim le bana anlatmaya çalıştıklarını hissedebildiğim i anlatm aya çalışnm. Ayakta D uran A dam keneviri ağzına g ö rü rd ü , içine çekti ve daha sonra bana uzattı.

O n u n sonu gelm ez acısı ve anlatm aya çalıştıklarını anlam anın o lu ştu rd u

ğu o katlanılm az yakınlık, uy u ştu ru c u n u n beyaz dum anıyla hafiflemeye başladı. A dam d ö n d ü ve sokak kapısına d o ğ m ilerlerken yum uşak bir to n da ilahiler m ırıldanm aya başladı.

O esnada bir çığlık etrafı inletti ve herkes sesin geldiği yöne, kapı, giri

şine d ö n d ü . Kuzeyli bir tüccar gibi kırm ızı bir sarık, yelek ve ipek p a n to lon giymiş bir adam , kapının ö n ü n d e d u rm u ş güçlü sesiyle çığlıklar atıyordu. Biz o n u n ne d em ek istediğini anlayana ve b ir tepki verinceye kadar, adam k uşağından u z u n bir kılıç çıkararak havaya kaldırdı ve bağırarak k o rid o r boyunca ilerlem eye devam etti. A dam benim üzerim e yürüyordu.

Söylediklerini anlam ıyordum am a kafasına koyd u ğ u şeyi aşağı yukarı anlam ıştım . Bana saldırıp beni ö ld ü rm ek niyetindeydi.

Sırada bekleyen adam lar içgüdüsel olarak duvarlara yaslandı. Ayakta D u ran A dam lar çılgına d ön m ü ş adam ın ö n ü n d e n çekildi. Arkamızdaki k apı kilidiydi, kaçacak h içbir yerim iz yoktu ve savunmasızdık. A dam havaya kaldırdığı kılıcı sallayarak bize d o ğ ru yürüyordu. O n u n la savaşmaktan başka çare yoktu. Sağ ayağımı bir adım geri attım ve yum ruklarım ı havaya kaldırdım . Bu bir karate duru şu y d u . Yedi sene boyunca aldığım dövüş

sanatları dersi, kollarım da ve bacaklarım da kendini hatırlatm aya başlam ıştı. Kendim i iyi hissediyordum . T an ıd ığ ım zorlu ve öfkeli b ü tü n diğer adam lar gibi, b en de m ü m k ü n o ld u ğ u nca dövüşm ekten kaçınırdım ama kavga kaçınılm az o ld u ğ u n d a da keyfini çıkarmayı bilirdim.

Son anda k enarda d u ran bir adam öne çıktı ve örd ek gibi paytak p ay tak yürüyen tüccara çelm e takarak o n u n yere kapaklanm asına n eden oldu.

Tüccarın elindeki kılıç yere, Karla’m n ayaklarının dibine d ü ştü . H e m e n kılıcı kaptım ve adam ı sıkıca am a m erham etli bir şekilde tu ta n d iğer a d ama d oğ ru baktım . Adam tüccarın ko lu n u geriye do ğ ru kıvırmış, o n u ö y lece tu tark en aynı zam anda da g ö m leğ in in yakasına yapışarak nefesinin kesilmesini sağlıyordu. Kılıçlı adam ı ele geçiren öfke ya da çılgınlık d in m e ye başlayınca, adam karşı koym adan teslim oldu. O n u tanıyan diğerleri sıradan çıkarak kendisine kapının dışına kadar eşlik etti. A radan saniyeler geçm işti ki yanım a bir adam geldi ve b an a bakarak avuçlarım yukarı d o ğ ru kaldırıp kılıcı istedi. Ö n ce te re d d ü t etsem de kılıcı adam a verm eye karar verdim . A dam da bize kibarca ve ö z ü r dilerm iş gibi selam vererek yan ım ızdan ayrıldı.

144 ■ G regory David R oberts

Olayı takip eden heyecanlı konuşm alar arasında Karla’ya göz attım .

G özlerini kocam an açmış, dudaklarını m eraklı bir gülüm sem eyle büzm üş-tü ama fazla gerilmişe de b enzem iyordu. Bize yardım etm ek için ön e a tılan adama teşekkür etm eye gittim . Adam ben d en birkaç santim daha u z u n d u ve güçlü, atletik bir yapısı vardı. Siyah saçları o yılların Bom bay m odasına gö re alışılmadık ölçüde u z u n d u ve atkuyruğu yapılmıştı. İpek göm leği ve bol p a n to lo n u ile sandaletleri siyah renkteydi.

O n a ism im i söylediğim de o da kendisininkini söyledi. “A bdullah, A b dullah T a h e ri.”

O n a m in n e tta r ama aynı zam anda tem kinli de sayılabilecek bir g ü lü m semeyle karşılık verdim . “Sana borçlandım A b d u llah .” Kılıçlı adam ı d u r d u ru rk e n öyle zarif bir h arek et yapmıştı ki sanki b u n u n için hiç çaba h a rcamam ış gibi gö zü k m ü ştü . A m a yaptığı şey, g ö rü n d ü ğ ü kadar kolay d e

ğildi aslında. B u n un ne kadar ustalık ve cesaret gerektirdiğini, zam anlam asında içgüdülerinin ne denli önem li bir rol oynadığını biliyordum .

A dam d o ğ u şta n savaşçıydı. “O ld uk ça ucu z a d a ttım .”

A bdullah gülüm sedi. “A dam ya sarhoştu ya da aklını kaçırm ıştı.”

“ A dam ın d erdi h er neyse, ben sana b o rçlan d ım ,” diyerek tekrar ettim .

A bdullah “ Ö nem li d eğ il,” diye güldü.

G ülüşü, beyaz dişlerini açığa çıkaran doğal bir g ü lüştü. Kahkahasının sesi g ö ğ sü n ü n derinliklerinden geliyordu. İçtendi. Gözleri avcunuzun içindeki k u m u n güneş batm adan önce aldığı renkteydi.

“Yine de sana teşekkür etm ek istiy o ru m .”

A bdullah o m zu m a d o k u n u p “ Pekala,” dedi.

Sonra Karla ile P rabaker’in yanına d ö n d ü m . Biz orad an ayrılırken A b dullah ço k tan gitm işti. Yol b oştu. Birkaç dakika içinde C o lo b a ’ya gitm ek üzere o lan bir taksiye binm iştik. Karla yolculuk boyunca sessizdi. Ben de k o n u şm u yo rd u m , çünkü o nu etkilem e çabam ın böyle bir kargaşayla ve neredeyse b o zgunla bitm iş olm asından ö tü rü m oralim bo z u k tu . Anlaşılan Prabaker’in konuşm asına bir m ani yoktu.

“ N e şanslıydık am a!” dedi, taksinin arkasında yan yana ama aralıklı o tu ra n bize d o ğ ru d ö n ü p gülerek. “A dam ın bizi küçük parçalara ayıraca

ğ ın d an em indim . Bazı insanlar haşhaş kullanm am alı değil mi? Bazı insanlar gevşeyince çok öfkeli o lu y o r.”

L e o p o ld ’u n Yeri’ne gelince P rabaker’i arabada bırakıp Karla ile taksiden indim . K onuşm adan birbirim ize bakarken etrafım ızda b ir kalabalık oluşm uştu.

“ İçeri gelm iyor m usun?”

SH A N T A R A M ■ 145

Yaşadığımız bu sahnenin b ü tü n g ü n hayalini kurm uş, daha güçlü ve g ü venli hissedeceğimi d üşünm üştüm . “ H indistan Konukevi’nd en eşyalarımı toplam aya gidiyorum. G ecekonduya taşınacağım. Aslında L eopold’u n Ye-ri’ne de, başka bir yere de bir süre uğramayacağım. Bilirsin... Kendi ayaklan ın üzerinde... Ya da nasıl derler... Kendi ayaklarımı... N e diyorum ben?”

“Ayaklarınla ilgili b ir şeyler söylüyorsun.”

“ E vet,” diyerek güldüm . “İnsan bir yerden başlam alı.”

“ Bu bir çeşit veda, öyle değil mi?”

“T am olarak veda sayılm az,” diye m ırıldandım . “ Evet, öyle.”

“D aha köyden yeni d ö n m ü ştü n .”

“ E vet,” diyerek tekrar g ü ldüm . “ Köyden gecekonduya. Büyük bir sıçram a.”

“Sadece, ayaklarının üzerine d ü ştü ğ ü n e em in o l.”

“T am am d ır.”

“Bak, eğer so run paraysa, b e n ... ”

“ H ayır,” dedim hem en. “Hayır. B unu yapm ak istiyorum . Sorun yalnızca para değil, b e n ...”

Ü ç saniye boyunca on a vize so ru n u m u söyleyip söylem em e k o n u su n da tere d d ü t ettim . Arkadaşı L e ttie ’nin yabancılar şubesinde tanıdıkları vardı. M aurizio ’ya yardım etm işti, bana da edebilirdi. A m a so nu n d a bu fikrim den vazgeçip gerçeği gizleyerek gülüm sedim . Karla’ya vize s o ru n u m d an b ah setm em dem ek, cevaplayamayacağım başka sorulara davetiye çıkarmak dem ekti. O n a aşıktım am a ona güvenebilir m iydim , b u n u h enüz bilm iyordum . Kaçak hayatın gerçeklerinden biri de sevdiğiniz insanların güvendiklerinizden daha çok olmasıydı. E ğer güvenli bir hayat sürüyorsanız, b u n u n tam tersi geçerlidir.

“ Ben... Sanırım bu benim için tam b ir m acera olacak. Aslına bakarsan b u n u iple çekiyorum .”

Karla söylediklerim i kabul ederek başını yavaşça salladı. “Pekala. Am a nerede yaşadığımı biliyorsun. Fırsat b u ld u ğ u n d a beni ziyarete g el.”

“E lb e tte ,” dedim ve birbirim ize gülüm sedik. Fakat ikim iz de o n u ziyaret etm eyeceğim i biliyorduk. “ E lb ette, sen de Prabaker’le n erede o ld u

ğ u m u zu biliyorsun. Sen de g el.”

Karla elimi tu ttu ve daha sonra beni yanağım dan öpm ek için uzandı.

G itm ek için d ö n m ü ştü ama elini tu tm ay a devam ediyordum .

' “Bana verecek başka tavsiyen yok m u?” diye so rd u m g ülm ek için yeni bir bahane bulm aya çalışarak.

146 ■ G regory D avid R oberts

“ H ay ır,” dedi Karla u m ursam az bir şekilde. “ Eğer başına ne geleceğini um ursam asaydım , sana tavsiye v erirdim .”

Bu da bir şeydi. Ç o k fazla bir şey değildi ama tutu nab ilm em e ve u m u t edip sevgimi b üy ü tm em e yeterdi. Karla, L e o p o ld ’u n Yeri’n in aydınlık salo n u n d an içeri girerken bir süreliğine o n u n dünyasının kapılarının bana kapandığını biliyordum . G ecek o n d ud a yaşadığım sürece o ışık krallığınd an uzak olacaktım .

Taksiye bindim ve kapıyı kaparken Prab ak er’e baktım . O n u n kocam an, ışıltılı gülüm sem esi artık benim d ü n y am ın bir parçası o lm uştu.

“Thik hain. Challo/” dedim . Turnam. H a d i g id e lim !

Kırk dakika sonra D ü n y a T icaret M erk ezi’n in yanında bu lu n an CufFe Parade g e c ek o n du su n u n ö n ü n d e d u ru y o rd u k . Birbirine bitişik iki yer arasındaki zıtlık çarpıcıydı. Sağdaki D ü n ya T icaret M erkezi büyük, m o d ern , klimalı bir binaydı. İçi dükkanlar, kuyum cular, halıcılar ve el yapım ı eşyalar satan yerlerle d o lu y d u . Solda ise yedi b in kü çü k barakasıyla şehrin yirmi beş bin en fakir insanına ev sahipliği yapan ve elli d ö n ü m lü k alanı kap layan yoksulluk vardı. Sağda n e o n ışıkları ve aydınlatılm ış çeşm eler, solda ne elektrik ne su ne de tuvalet! Ve b u ranın h içbir garantisi de y oktu, b u g ü n d e n yarına, zaten g ecek o nduların varlığına gönülsüzce g ö z yum an idareciler tarafından yıkılabilirlerdi.

T icaret M erkezi’nin dışındaki lim uzinlere baktım ve gecekonduya d o ğ ru o lan u z u n yürüyüşüm e başladım . Girişin yanında o d arla örtü lm ü ş

açık bir tuvalet, ö rgü hasırlarla perdelenm işti. Koku berb at ve neredeyse dayanılm azdı. Sanki fiziksel bir elem ent havaya geçmiş, ü zerim i kalın, kayganım sı bir çam u r tabakasıyla ö rtm ü ştü . Ö ğ ü rü p kusm am ak için y u tk u nu rk en P rabaker’e g ö z attım . Sıcak gülüm sem esinin yerini, o n d a ilk defa g ö rd ü ğ ü m alaycı bir ifade almıştı.

Prabaker d ud aklarının ken arın d a beliren bu alaycı gülüm sem eyle “ Bak Lin, insanlar nasıl yaşıyor g ö r ,” dedi.

T uvalederi geçip de ilk g e cek o n d u sırasına gelince g e c e k o n d u n u n en uzak u cu n d a n esen ve geniş sahil şeridinden buraya kadar gelen kuvvedi rüzgarlarla karşılaştık. H ava sıcak ve nemliydi ama rü zg ar tu v aletierden gelen k o kuyu dağıu y o rd u . Şimdi tü ts ü , b aharat ve yem ek kokusu daha baskındı. Barakalara yakından bakınca bunların plastik, k a rto n ve bam bu direklerinden yapılmış, duvarları için hasır örg üler kullanılan acınası yapılar o ld u ğ u n u g ö rd ü m . G ecek o n du ların hepsi çıplak to prağ ın üzerine d ikilm işti. Bazı yerlerde göze çarpan b e to n ve taşlar, bir zam anlar bu aland a yer alan eski binalardan kalm aydı.

SH A N T A R A M ■ 147

Ben g ecekonduların dar yollarında ilerlerken bir yabancının geldiği söylentisi ço ktan yayılmıştı. Kalabalık bir çocuk to pluluğu Prabaker ile çevrem izi sardı am a yakın olm alarına rağm en hiçbiri elini u zatıp bize d o kunm adı. Gözleri heyecandan ve şaşkınlıktan koskocam an açılmıştı. Biz yaklaşırken birbirlerine seslenip gülm e krizlerine tu tu ld u la r ve kom ik dans figürleri yapmaya başladılar.

İnsanlar barakalardan çıkıp kapı ö n lerinde d u rd u . D iizinelercesi, hatta daha sonra yiizlercesi, evlerin arasındaki boş alanları doldurm aya başladı.

Bana öyle bir yoğunlukla, öyle sabit bakışlarla bakıyorlardı ki bana karşı pek de iyi niyetler beslem ediklerinden neredeyse em in old u m . E lb ette yanılıyordum . O zam an insanların sadece benim kork u m u izlediklerini bilm iyordum . G ecek o n d u d a yaşam aktan çok daha kork un ç şeyler yaşamış ve burayı bir sığınak olarak gö ren bu insanlar, benim n eden bu denli k ork tu ğ u m u anlam aya çalışıyordu.

İşin aslı, b ü tü n pisliğine ve sefaletine rağm en ben de geceko n d u d a y a

şam aktan çok daha k ö tü bir yaşam biçimi biliyordum . Bu öyle k ö tü bir ya

şamdı ki o n d a n kurtu lm ak için bildiğim , sevdiğim ve beni b en yapan her şeyden vazgeçip bir hapishane d u v an n d an atlam ıştım .

Barakaya geldiğim izde Prabaker, çocukların kıkırtıları ve konuşm aları arasında g u ru rlu bir şekilde “Burası artık senin evin L in ,” dedi. “İçeri gir ve bir de k en d in bale.”

B enim barakam da diğerlerinin aynısıydı. Ç atı siyah bir plastiktendi.

Evin iskeleti ince b am b u çubukları ve hindistancevizi lifi kullanılarak yapılm ıştı. D uvarlar, el dokum ası hasırdandı. Yerler, barakanın önceki sahipleri tarafından kullanıla kullanıla düzleşm iş topraktı. Kapı ince bir k o n trplaktı. Plastik tavan öyle alçaktı ki eğilerek y ü rüm em gerekiyordu. Ev uzunlam asına d ö rt, enine iki adım genişliğindeydi ve b ir hapishane h ü c resiyle aym b üyüklüğe sahipti.

G itarım ı bir köşeye koydum ve çan tam d an ilkyardım çantasını çıkararak o nu da başka bir köşeye yerleştirdim . Birkaç giysimi tel askılara asm akla uğraşırken Prabaker dışarıdan bana seslendi.

Dışarı çıktığım da Prabaker, J o h n n y C igar, Raju ve birkaç adam kar

şım da d u ru y o rd u . Tanıdıklarım ı selam ladıktan sonra diğerleriyle de tanıştırıldım.

“ Bu A n an d , sol tarafındaki k o m şu n ,” dedi Prabaker ve b eni u z u n saçlarını sarı bir eşarpla sıkıca bağlam ış u z u n boylu, yakışıklı bir Sih’le tanıştırdı.

148 ■ G regory David R oberts

Sıcakkanlı ve kuvvetli bir şekilde elimi sıkan adam a gülüm seyerek

“ M erhaba, bir A n and daha tanıyorum , kendisi H in d istan K onukevi’nin sahibi,” dedim .

“ İyi bir adam m ı bari?” diye sordu Anand.

“ İyi biri. O n u severim .”

A nand derin d en gelen sesinin ciddi to n u n a vurgu yapan çocukça bir gülüm sem eyle “ İyi,” diye karşılık verdi. “O zam an seninle arkadaş o lm aya bir adım daha yakınız.”

“A nand evini bir başka bekarla, Refik ile paylaşıyor,” diye söze devam etti Prabaker.

Refik o tu z yaşlarındaydı. Ç enesinden aşağı dağınık bir sakal u zan ıy o rd u. O ldukça çıkık olan ön dişlerinin arası açıktı. Gözleri gülüm serken iyice kısılıyor ve ona sinsi, neredeyse hain bir ifade veriyordu.

“ Bu tarafta da çok iyi k o m şu m u z o lan Jeeten d ra var. Karısının ismi ise R a d h a .”

J eeten d ra kısa ve to m b u ld u . M u tlu bir şekilde gülüm seyip elimi sıkark en bir yandan da koca karm nı ovalıyordu. Karısı R adha ise gülüm sem em ve başımla o n u selam lam am üzerin e kırm ızı şalını başına geçirip yüzünü ö rterek karşılık verdi.

A nand şaşırmam a n ed e n olan yum uşak, kibar bir tonla “Biliyor m u sun, bence şu uzaktaki bir yan g ın ,” dedi.

B unu söylerken bacaklarını iki yana d o ğ ru açmış du ru y o r, barakaların siyah tep elerinin ü zerind en elini g ö zlerine siper ederek uzağa bakıyordu.

G ruptaki herkes o n u n baktığı yöne d o ğ ru başını çevirdi. U ğ u rsu z bir sessizlik old u . H e m e n sonra yüzlerce m etre ö tem izde tu ru n c u alev dalgaları g ökyüzünü kaplayıverdi. Bir tüfek m erm isinin m etala isabet ederk en çıkardığı sese b e n z er bir p ad an ıa du y u ld u . B ü tü n adam lar uzakta yükselen sarı alevlere d o ğ ru ilerlem eye başladı.

Ben hareketsiz, hiç kıpırdam adan d uru y o r, alevlere ve d u m an dan halkalara şaşkınlıkla bakıyordum . O rad a olup biteni izlerken alevler birleşip genişleyerek yanan bir duvar oluşturm aya başladı. Kırmızı, sarı ve tu ru n cu renklerdeki b u duvar, d en izd en gelen esintiyle birlikte giderek ilerliyor, h er seferinde başka b ir barakayı içine alıyordu. Yangın yavaş yavaş ö n ü ne çıkan h e r şeyi y u tu p bana do ğru geliyordu.

Alevlerin arasında birbiri ardına p ad am alar da olu y o rdu . En so nunda b u patlam aların ned en in in gazocakları o ld u ğ u n u anladım . Yangınla birlikte ısıya ve basınca dayanam ayan ocaklar patlıyordu. Son m uson yağm uru

SH A N T A R A M ■ 149

haftalar önce yağmıştı ve g ecekondular adeta kuru ve çabucak tu tu şan çalı çırpıdan o luşuyordu. D en izd en esen kuvvetli rü zg ar ise alevleri insan hayatını teh d it edecek kadar b ü y ü tüyordu.

Şaşırmış ve ko rk m u ştu m am a paniğe kapılm am ıştım . C ehennem in yaklaşmasını izlerken elden bir şey gelm eyeceğini d ü şü n d ü m . Barakaya ko ştum , çantam ı ve eşyalarımı kaptığım gibi dışarı çıktım. Tam kapının ağzında elim deki çantayı d ü şürd ü m ve yere dökülen giysilerimi ve eşyalarımı toplam ak için eğildim . Bu esnada başımı kaldırıp bakınca çocuklar ve kadınlardan oluşan yirm iden fazla kişinin beni izlediğini gö rd ü m . Bir a n da, hiçb ir söze gerek duym adan onların ne d ü şü n d ü ğ ü n ü anladım. Yere d o ğ ru bakarken onların zihinlerinden geçirdiklerini duyar gibiydim.

Şu büyük, g ü ç lü yabancıya, bak. B izim a d a m la rım ız y a n g ın a doğru ko

şarken o k e n d in i k u rta rm a k için kaçmaya bakıyor...

U tanarak eşyalarımı tekrar çantaya tıktım ve kom şum R ad h a’nın ayaklarının dib in e bırakıp yangına d o ğ ru koşmaya başladım.

Barakalar plansız bir yapıya sahipti. Aralarındaki dar, dönem eçli yolların bir amacı vardı belki ama bir düzeni yoktu. Ü ç ya da d ö rt d ö n ü şten sonra yolum u kaybedince tesadüfen d u m an a ve alevlere d o ğ ru ilerleyen adam larla karşılaştım . Yanım ızdan, y angından kaçarak bizim tam ters istikam etim ize d o ğ ru nefes nefese koşan insanlar geçiyordu. Yaşlılara yardım ediyor, çocuklara g ö z kulak oluyorlardı. Bazılarının elinde giysi, tava, belge falan gibi kişisel eşyaları vardı. Ç o ğ u yaralıydı, vücutları ciddi yanıklar ve yaralarla d o luydu. Yanan plastiğin, gazın, kıyafetlerin, saçların ve d e rilerin birbirine karışmış kokusu keskin ve sinir bozucuydu.

Bir k ö r noktayı, ardından bir tanesini daha d ö n ü n ce haykırışların ve çığlıkların arasından alevlerin sesini de duym aya başladım . Bu sırada göz alıcı ateşten bir to p , iki baraka arasındaki boşluğa düşüverdi. Bu bir k ad ın dı ve alevler içinde kalmış çığlık çığlığa bağırıyordu. Kadın d o ğ ru ca benim üzerim e koşunca çarpışm am ız kaçınılm az oldu.

İlk tepkim , kadınla temas edince saçlanm ın, kaşlarımın ve kirpiklerim in yandığım hissederek geriye kaçmak oldu. Kadın tökezledi ve çırpınıp b a

ğırmaya devam ederek yere kapaklandı. H e m e n sırtım daki göm leği çıkardım ve o n u yüzüm le ellerimi koruması için kullanarak kadının üzerine a tladım. Alevleri v ücudum ve giysilerimle söndürm eye çalışıyordum. Beni görenler kadına yardım etm ek için koşunca ayağa kalkıp yangına d o ğ ru ilerlemeye devam ettim . Kadım bıraktığım da hala hayattaydı am a içim den bir ses bana o n u n ö ld ü ğ ü n ü söylüyordu. O öldü... Başaramayacak... Gitti.

150 ■ G regory David R o berts

Yanma ulaştığım da yangın inanılm az boyuttaydı. Alevler en yüksek b arakanın bile iki-üç misli yüksekliğindeydi ve yarım bir daire çizip elli ya da daha fazla sayıda barakanın b u lu n d u ğ u alanı kaplıyordu. İnatçı bir rüzgar alevleri kandırm aca yaparak yana d o ğ ru taşıdıktan so n ra, bird en b ire yang ın bam başka bir yö n d en ilerlem eye başlıyordu. Alevlerin gerisinde yanan barakalarla, padam alarla ve zehirli dum anlarla kaynayan bir kazan, bir ceh e n n em vardı.

Bir adam , alevlerden oluşan duvarın ö n ü n d e açık alanda d urm uş, sanki savaşta birliklerini yöneten bir k om u tan gibi yangınla mücadele edenleri yönetiyordu. Adam u z u n boylu ve inceydi. Kısa, güm üş grisi saçları ve kısa, gri bir sakalı vardı. Beyaz bir göm lek, p a n to lo n ve sandalet giymişti. Boynuna yeşil bir atkı dolam ıştı ve elinde kısa bir sopa tu tu y o rd u. A dam ın adı Kazım Ali H üseyin’di. G ecekondulan yön eten bu adamı ilk görüşüm dü.

Kazım Ali’nin ikili taktiği, bir kısım adam ı yangım yavaşlatm ak için yangının üzerine yollarken diğerlerini de yangının yolu ü zerindeki b arakaları boşaltm aları için başka tarafa gö n d erm ek ti. M ü cad ele, geri çekilm eyi, yangına toprakların bir kısmını teslim etm eyi ve yangının zayıfladığı yerlerde ona karşı atak yapmayı içeriyordu. Kazım başını yavaşça çevirdi ve yangının ön cephesine d o ğ ru bakarken elindeki sopayla bir şeyler işaret edip em irler yağdırdı.

A dam ben im d u rd u ğ u m yöne bakınca, g özlerinde bir hayret ifadesi belirdi. Beni baştan aşağı inceleyen bakışları so n u n d a elim deki kararmış

g öm lekte d u rdu ve ardından tek kelim e e tm ed en sopasını sallayıp bana alevleri işaret etti. O n u n isteğini yerine g etirm ek h em b ir şerefti h em de içimi rahatlatacak bir eylem di. Ben de ileri atıldım ve yangınla m ücadele eden gruplardan birine katıldım . Jo h n n y C ig ar’ın da aynı ekipte o ld u ğ u nu g ö rm ek beni çok sevindirm işti.

J o h n n y “ İyi misin?” diye bağırırken beni hem sorg ulu y or hem de yüreklendirm eye çalışıyordu.

“ İyiyim!” diye bağırdım . “ D aha fazla suya ihtiyacım ız var!”

D u m a n etrafım ızı sararken J o h n n y nefes nefese “ H iç su k alm adı!” d e di. “ Su tankı boş. K am yoneder o n u yarın dolduracak. B urada insanlar k endi paylarına verilen suları ku llanıyor.”

S o nradan h e r eve kendi payı olarak g ü n d e iki ya da üç kova su verildi

ğini ve bu suyla b ü tü n ihtiyaçların karşılandığını öğrend im . G ecekondu ahalisi kendi içm e sularıyla yangını sö ndürm eye çalışıyordu. Y angına a tılan h er kova su, bir evin daha geceyi susuz geçirm esine n e d e n o luyordu.

SH A N T A R A M ■ 151

İnsanlar bir y udum su için ertesi g ü n belediyenin su teslim atına kadar beklem ek z o ru n d a kalacaktı.

Jo h n n y sözlerini vurgulam ak isterm iş gibi elindeki ıslak çuvalı yangına d o ğ ru savurarak “ Bu lanet olası yangınlardan nefret ed iyorum !” dedi.

“ Gel bakalım, aşağılık! Beni ö ld ü rm ek mi istiyorsun? Gel bakalım! Seni yeneceğiz! Seni yeneceğiz!”

Yangın birdenbire üzerim ize tu ru n c u bir alev yolladı. Yanımda du ran adam yanan yüzü n ü elleriyle ö rterek çığlıklar içinde yere düştü. Kazım Ali onu alsınlar diye yanımıza bir ku rtarm a ekibi yolladı. Ben de bir elimle yüzü m ü p erd elerken d iğer elimle adam ın elinden düşen ıslak çuvalı alıp alevlere d o ğ ra sallamaya başladım.

Sık sık o m zu m u z u n ü z e rin d e n geriye bakıyor, Kazını Ali’nin em irlerini dinliyorduk. Elim izdeki ıslak çuvallarla yangını sö n dürem ezdik. Am acım ız tehlike altında olan barakalar yardım ekipleri tarafından boşaltılsın diye zam an k azanm aktı. İnsanların yaptığı iş gerçekten ü zücüydü. K endi evlerini yıkarak diğer barakaları kurtarıyorlardı. Ekipler için zam an kazanm ak amacıyla Kazım Ali bizi satranç oynarm ış gibi bir o yana bir bu yana yolluyor, yavaşça alan kazanm am ızı sağlamaya çalışıyordu.

.Ansızın rüzg ar aşağı d o ğ ru esmeye başlayınca b ü tü n görüş alanım ız siyah ve kahverengi dum anlarla kaplandı. Kazım Ali H ü sey in ’i de görem ez olm uştuk. O esnada geri çekilmeyi d ü şü n e n tek kişinin ben olm ad ığ ım dan em indim . O rada d u m an ın ve to z u n içinde kalm ışken Kazım ’ın yeşil atkısını ve atkının rüzgarın altında dalgalanışm ı farkettik. O n u n sakin y ü züne baktım ve m ücadelenin ne d u ru m d a o ld u ğ u n u , bir sonraki h areketini hesaplam akta o ld u ğ u n u anladım . Yeşil atkısı bir bayrağı andırıyordu.

R üzgar bir kez daha y ön değiştirince tekrar yüreklenerek kendim izi işim ize verdik. Yeşil atkılı adam ın cesareti sadece bana değil herkese geçmişti.

S o nu n d a kavrulm uş alanlar ile k ö m ü r haline gelmiş evler arasından ilerleyip kurtulanlara ve hasara baktıktan sonra bilançoyu duym ak için k ederli bir halde bir araya toplandık. O n iki kişi ö lm üştü. Ö len lerd en dö rd ü çocuk, altısı ise yaşlı adam ve kadınlardı. Y üzden fazla kişi yaralanmıştı.

B irçoğunun yarası ağırdı. Yaklaşık olarak altı yüz ev yanıp kül o lm uştu. Ki bu gecekondu bölgesinin yaklaşık o n d a birine eşitti.

Joh n n y C igar benim için rakamları tercüm e ediyordu. Başımı o n u n k ine yaklaştırmış o n u dinlerken dikkatle Kazım Ali’n in elinde tu tu ğ u yaralı ve ölü listesini okum asını izliyordum . Jo h n n y ’ye d ö n ü p bak tığ ım d a ağladığını g ö rd ü m . Jo h n n y tam bana ölenlerin arasında R aju’nu n da o ld u ğ u

152 ■ G regory David R oberts

nu söylüyordu İd o esnada yanım ıza Prabaker geldi. Beni gecek o nd u d a yaşamaya davet ed en , h ü z ü n lü bakışlı, d ü rü st ve samimi Raju ölm üştü.

Kazım Ali listeyi okum ayı bitirince Prabaker “ U cu z a dattık !” dedi. İs ten kararmış yuvarlak y ü z ü n d e gözleri ve dişleri olağanüstü beyaz g ö r ü nü y o rdu . “ G eçen seneki son y angında barakalardan ü çte biri yanm ıştı.

D üşü n sen e her üç evden biri! İki bin evden fazlası yanıp kül olm uştu! K a -

laass! Ü stelik kırk kişi ölm ü ştü . K ırk. Bu sayı çok fazla Lin. O yü zden bu sene çıkan yangında oldukça şanslıydık. Evlerimiz de k u rtu ld u üstelik.

Bhagw an, kardeşim iz Raju adına dua e tti.”

Ü z g ü n kalabalığın içinde bir taraftan yükselen bağrışmaları duyunca kafamızı o yana çevirdik ve aram a ekiplerinden birinin Kazım Ali’ya d o ğ ru hızla geldiğini gö rd ü k . Ekipten bir kadın enkazın altından k urtardıkları bir bebeği kucağında taşıyordu. Prabaker heyecanlı konuşm aları benim için tercüm e etti. B irbirine bitişik üç baraka alevlere yenilip çökerken bir ailenin ü zerine düşm ü ştü . Yangın yön değiştirince ço cu ğ u n ailesi d u m a n dan bo ğ u lu p ö lm ü ştü am a b u m inik kız yangından kurtulm ayı başarm ıştı. B ebeğin y ü züne ve v ü cu d u n a bir şey olm am ıştı ama bacaldarı ciddi b i

çim de yanm ıştı. Belli ki bir şey bacaklarının üzerine d ü şüp onları kırm ıştı. Kız acı ve dehşetle çığlık çığlığa bağırıyordu.

“ O nlara bizim le gelm elerini söyle!” dedim Prabaker’e. “ Beni barakama geri g ö tü r ve bizi takip etm elerim söyle. Barakada ilaç ve bandaj var.”

Prabaker büyük ve gösterişli ilkyardım çantam ı çok g ö rm ü ştü . İçinde bandaj, m erh em , krem , dezenfektan solüsyonlar, hidrofil p am uk, sonda ve cerrahi m alzem e o ld u ğ u n u biliyordu. N e yapmaya çalıştığımı hem en anlayarak Kazım Ali ve diğerlerine bir şeyler söyledi. H e m e n ardından da k o lum u yakalayarak beni barakaya d o ğ ru sürüklem eye başladı.

Barakam ın ö n ü n d e yere o tu ru p ilkyardım çantasını açtım ve bebeğin bacaklarına lokal anestezi krem ini kalınca bir tabaka halinde sürdüm .

Krem sürer sürm ez etkisini gösterm işe b en ziyordu, çünkü bebek artık h afif hafif ağlam aya ve kurtarıcısına sarılmaya başlamıştı.

Etrafım dakiler hep bir ağızdan “D o k to r... D o k to r...” diye bağırıyordu.

U z u n Bom bay akşamı nihayet sona erer ve U m m an D enizi ü zerinde güneş batarken Kazım Ali lam baların getirilm esini istedi. T itre k ışıklı lam baların altında k üçük açık hava kliniğim de ilkyardım çantam ın yardımıyla yaralı g ecekondu sakinleriyle ilgilenm eye başladık. Johnny C igar ve Prabaker bana h em terc ü m a n h em de hem şire olarak yardım cı oldu. Yaralılar en çok kesik ve yanıklar için geliyordu ama oldukça fazla kişi de d u m an dan etkilenm işti.

SH A N T A R A M ■ 153

Razım Ali H üseyin kısa bir süre bizi izledikten sonra acil du rum çadırlarının kurulm ası, kalan su rezervlerinin k o n tro lü , yem eğin hazırlanm ası gibi pek çok iş için yanım ızdan ayrıldı. Ben yaralılarla uğraşırken yanı b a

şım da bir fincan çay belirdi. K om şum R adha yapıp getirm işti. Bu g ecek o n d u d a ağzım a koyd u ğ u m ilk şeydi ve hayatım boyunca içtiğim en g ü zel çaydı. Bir saat kadar sonra R adha iki genç adamı ve kocasını yanım a yollayarak beni ekm ek, pilav ve k ızartm adan oluşan akşam yem eğine ça

ğırdı. K ızartm a sebzeler çok lezzediydi. Elim deki son ekm ek lokmasıyla tabağı silip sü pü rd ü m .

Geceyarısım geçeli çok olm u ştu ki bu defa R ad h a’nın kocası Jeeten d ra ko lu m d an tu tu p beni barakam a sürükledi. Yere, to p rağ ın ü zerin e el ö rgü sü bir battaniye serm işlerdi. Karşı koym adan battaniyeye sarındım ve g ecekondudaki ilk uykum a daldım .

H e r biri sadece bir dakika gibi geçen yedi saatin ardından gözlerim i açtığım da karşım da P rabaker’in suratını g ö rd ü m . G özlerim i kırpıştırıp kısarak baktığım da, P rabaker’in dirseklerini dizine dayamış, y üzü n ü de ellerinin arasına almış, çöm elm iş o tu rd u ğ u n u g ö rd üm . S olunda Jo h n n y C ig ar bağdaş k u rm u ştu , sağında ise Jeeten d ra vardı.

Prabaker’e odaklanabildiğim de bana neşeyle “ G ünaydın L inbaba!”

dedi. “ H o rlam an g erçek ten de inanılm az. O kadar yüksek sesli horluyor-sun ki! Jo h n n y C igar bo ğa gibi ses çıkardığını söyledi.”

Joh n n y onaylam ak için başını salladı ve Jeeten d ra da katıldı.

“Yaşlı Sarabai’n in horlam aya karşı çok iyi bir tedavisi var,” d edi P rab aker. “ Parm ağım u z u n lu ğ u n d a olan eşit boylardaki iki bam b u çu b u ğ u n u alıp onları b u ru n deliklerinden içeri sokuyor. Bu işlem den sonra horlam a diye bir şey kalm ıyor. Bas! Kalaass!”

B attaniyenin üzerind e o tu ru p sırtım ı ve om uzlarım ı esnettim . Y üzüm ve g özlerim y an gından ö tü rü hala kum lu y d u . D u m an ın kokusu saçıma sinm işti. Barakanın deliklerinden içeri g ün ışığı giriyordu.

“ N e yapıyorsunuz burad a Prabu? N e kadar zam andır beni izliyorsunu z?” diye so rd u m sinir olmuş bir şekilde.

“ Çok u z u n süre olm adı Lin. Yaklaşık yarım saattir.”

“ Bu çok da kibarca bir davranış sayılm az,” diye söylendim . “U yurken insanları seyretm ek pek hoş bir hareket d eğ ild ir.”

“ Ü zg ü n ü m L in ,” dedi Prabaker yavaşça. “ H in d ista n ’da biz herkesi z a m an zam an u yurken g ö rü rüz. Biz y ü z ü m ü z ü n uykudayken d ü n y an ın d o stu o ld u ğ u n u söyleriz.”

154 ■ G regory David Roberts

Joh n n y C igar “Sen uyurken y ü zü n çok kibar g ö z ü k ü y o r,” diye ekledi.

“ Buna oldukça şaşırdım .”

“ B u n u n benim için ne ifade ettiğini sizlere anlatam am çocuklar. H e r uyandığım da sizi başım da mı bulacağım acaba?”

Prabaker ayağa kalktı. “Şeey, eğer çok istersen n ed e n olm asın?” dedi.

“ Bu sabahki geliş n eden im iz, hastalarının hazır o ld u ğ u n u söylem ekti.”

“H astalarım ?”

“ Evet. Gel de g ö r.”

Ayağa kalkıp barakanın kapısını açtılar. Yanan gözlerim e güneş ışığı do ld u . G özlerim i kırpıştırıp dışarı adım attığım da evimin ö n ü n d e bir grup insanın bağdaş k u rm uş beni beklediğini g ö rd ü m . O tu z d a n fazla İtişi, u zu n ca b ir kuyruk olu şturm u ştu .

Barakadan dışarı çıktığım da “ D o k to r... D o k to r...” diye m ırıldanm aya başladılar.

P rabaker k o lum dan çekiştirerek “ H adi gel!” dedi.

“ N ereye geleyim?”

“ Ö nce tu v alete,” diye cevapladı Prabaker neşeyle. “ Bağırsaklarını çalıştırmalısın, öyle değil mi? Sana b e to n dalgakıranın orad a nasıl denize d o ğ ru yaptığım ızı göstereceğim . G enç erkekler ve çocuklar h e r sabah t u valetlerini okyanusa yapar. Tek yapm an gereken arka tarafını okyanusa d o ğ ru verip eğilmek. D aha sonra iyi bir duş alır ve güzelce kahvaltı e d e rsin. Sonra da hastalarınla ilgilenirsin.”

Sıra boyunca yürüdük. Yaşlı, g enç, kadın, erkek, bir sürü insan vardı.

Yüzleri kesilmiş, şişmiş, yara bere içindeydi. Elleri kararm ış, kanlanm ış, kabarm ışa. Askıya alınmış kollar, tahtaya sarılmış bacaklar... İlk d ö n ü şte aslında kuyru ğ u n g ö z ü k tü ğ ü n d e n çok daha u z u n o ld u ğ u n u ve bir sonraki yol kıvrımına kadar uzadığını endişeyle farkettim .

“Bir şeyler... Yapm alıyız,” diye geveledim . “ H epsi beni bekliyor.”

Prabaker u m ursam az bir şekilde “ B eklesinler,” dedi. “ D e rt değil. Z a ten bir saatten fazladır bekliyorlar. Eğer bizim le olm asaydın da beklerlerdi am a o zam an bir hiç için beklem iş olurlardı. Yok yere beklem ek im am ö ldüren bir şeydir, değil mi? Şim di ise insanlar en azından bir şey için bek liyor. E ğ er dum anlı yüzüne ve yapış yapış saçlarına bakarak söylem em e izin verirsen, sen gerçekten de beklem eye d e ğ e r bir şeysin Lin Shantaram .

Yine de ilk iş tuvaletini yapmalı, duş almalı ve kahvaltı etm elisin. Elimizi çabuk tu tm am ız lazım , çünkü g en çlerden bazıları dalgakıranın orad a senin tuvaletini yapışını görm ek istiyor.”

SH A N T A R A M ■ 155

“N e istiyorlar?”

“ Evet, sana hayranlar. O n lar için bir film yıldızı gibisin. Nasıl tuvaletini yapacağını g ö rm ek için can atıyorlar. İşini bitirdiğinde de d ö n ü p g er

çek bir kahram an gibi yaralıları iyileştireceksin, değil mi?”

Ve böylece gecekondudaki rolüm kesinleşti. O n u n la yaptığım ilk so h b etlerd en b irinde, Eğer kader seni güldürm üyorsa o z a m a n espriyi a n la m a d ın dem ektir, dem işti Karla. G ençliğim de ilkyardım eğitim i almıştım.

Eğitim sırasında yanık, kesik, kırık tedavilerini ve acil d u ru m d a yapılacakları öğrenm iştim . D aha sonraları uyu ştu ru cu bağım lılarının aşırı do zdan ölm esine engel o ld u ğ u m ve hayatlarını k urtardığım için bana doktor d e meye başlamışlardı. Beni doktor olarak tanıyan yüzlerce insan vardı. G ecekondudaki bu sabahtan bayağı önce, Yeni Z e lan d a ’daki arkadaşlarım bu y üzden bana ayrılık hediyesi olarak bir ilkyardım çantası verm işti. Lakabım , aldığım eğitim , ilkyardım çantam ve gecekondudaki ilk gü n ü m d e başlayan gayriresm i d o k to rlu k kariyerim gö z ön ü n e alınırsa, tüm bunların sadece tesa d ü f olması pek m ü m k ü n değildi.

O nlar için d o ğ ru kişi bendim . Benimle aym ya cia benim kinden daha iyi bir ilkyardım eğitimi olan biri, suç işlediği ve firar ettiği için gecekonduda yaşamak z o ru n d a kalmazdı. Yoksulluk içinde yaşamaya razı olan suçlular ise böyle bir eğitim alamazdı. O ilk sabah, h e r şeyin birbiriyle bağlantısını, yani espriyi anlayamamıştım, dolayısıyla-cia kaderim beni güldürm em işti. Yine ete b ü tü n olup bitende, buraya sürüklenm em de ve tam da gereken zam an da gerekli işi yapm am da bir anlam ve amaç vardı. İçim den bir ses bana e n gel olmaya çalışsa da beni bu işe bağlayan giiç daha baskındı.

Böylece g ü n ü çalışarak geçirdim . İnsanlar birer birer bana gülüm seyerek isimlerini söylediler, ben de birer birer onların yaralarını tedavi e tm e ye çalıştım. E lim den gelenin en iyisini yaptım . G ü n d ü z bir ara biri gelip barakam a bir ocak koydu. Başka biri, yemeklerim sıçanlardan k o ru n su n diye evim e m etal b ir saklam a kabı bıraktı. Bir tabure, su kabı, tavalar ve birkaç parça çanak çöm lek de yine aynı şekilde evim de yerini aldı.

Akşam çökerken barakam ın yanında g ru p h alinde so h b et edip bir şeyler yemek için o tu rd u k . Kalabalık sokaklara h ü z ü n çöktü ve ölenlerin h atıraları okyanustaki koca dalgalar gibi hafızam ıza h ü cum etm eye başladı.

Keder içindeyken bile geride kalanlar azim le ayakta durm aya çabalıyordu.

Yanıp kavrulm uş to p rak tem izlenm iş, barakaların çoğu tekrar yapılmıştı.

Yeniden inşa edilen her yeni barakayla u m u tlar da yükseliyordu.

Yemek yerken g ü lü p şakalaşan Prab ak er’e baktım ve Karla ile birlikte Ayakta D u ran A d am lar’a yaptığım ız ziyareti hatırladım . Delirm iş adam ın

1 56 ■ G regory David R oberts

bize kılıçla saldırdığı o an ın üzerin d en çok geçm em esine rağm en artık o akşam yalnızca bir h aü rad an ibaretti. Geriye bir adım atıp dövüşm ek ü z e re hazırlandığım da Prabaker, Karla’nın ö n ü n d e d u rm u ştu . N e Karla’ya aşıktı ne de bir savaşçıydı ama benim içg ü d ü m savaşmamı söylerken o n u n ki o n a Karla’yı kendi bedeniyle korum asını söylemişti.

E ğer kılıçlı o adam bize ulaşabilseydi, on un la ben savaşacaktım. M u h tem elen de hayatım ızı kurtaracaktım , çünkü daha önce de sopalı, bıçaklı adamlarla dövüşüp kazanm ıştım . Ama olaylar bu y önde gelişmiş olsaydı bile asıl kahram an, o küçük, cesur ve içgüdüsel harek etin d en dolayı P ra baker olacaktı.

P rab ak er’in sarsılmaz iyimserliğini hayranlıkla karşılıyor ve harika g ü lüm sem esinin insanı rahatlatan etkisine bağımlı olmaya başlıyordum . Şehirde ve köyde geçirdiğim iz aylar boyunca arkadaşlığından da zevk alm ıştım . Fakat g ecekondudaki ikinci g ecem de, o n u Je eten d ra, Jo h nn y C igar ve diğer arkadaşlarıyla gülerken izlediğim o dakikada o n u gerçekten sevm eye başladım.

Yiyecekler güzeldi ve herkese yetecek k adar vardı. Bir yerlerdeki bir radyodan m ü zik sesi geliyordu. Çalan m üzik bir H in d istan film inden, çok şeker bir soprano ile m u tlu bir te n o ru n düetiydi. İn sanlar kon u şu y o r, b irbirlerini gülüm seyişleri ve sohbetleriyle besliyordu. O aşk şarkısının bir y erinde, k urtu lm am ızın verdiği o rtak bir hisle, onların dünyası benim kini, sahilde d u ran b ir taşı nazik b ir şekilde içine alan bir d eniz dalgası gibi k u cakladı.

İKİNCİ

KISIM

DOKUZUNCU BÖLÜM

H

apisten g ü p e g ü n d ü z , öğ leden sonra saat b irde, iki n ö b etçi kulesinin arasından geçip d u vardan atlayarak kaçm ıştım . Kaçış planı karm aşıktı ve bir noktaya kadar titizlikle uygulanm ıştı am a firarın başarıya ulaşm asının asıl sebebi fazlasıyla cü retk ar ve neredeyse im kansız olmasıydı. Bu işe girişirken başarısız olmayı aklım ıza bile getirm em eye çalışmıştık. E ğ er başarısız olursak gardiyanlar cezalandırm ak için bizi öldüresiye döverdi.

îki kişiydik. Arkadaşım yirmi beş yaşında, cinayetten ö m ü r boyu h ü küm giymiş deli dolu bir çocuktu. D iğ er adam lan da bizim le kaçmaya ik na etm eye çalışmış, çeşitli suçlardan ö tü rü en az o n yıl hapis cezası yemiş

tanıdığım ız en sağlam sekiz adam a bize katılm alarını tek lif etm iştik. A m a hepsi de kaçma girişim ine katılm am ak için birer bahane b u lm u ştu . O n la rı suçlam ıyordum . Arkadaşım la benim daha ö n ced en sabıkam ız yoktu.

Cezalarım ız ağırdı ama hapishanelere gire çıka nam salm amıştık. Ü stelik p lanladığım ız kaçış, başarılı o ld u ğ u m u z takdirde bizi kahram an yapacak, başarısız olursak da kaçık ilan edilm em ize sebep olacak tü rd e n d i. S o n u çta ikimiz yalnız kaldık.

Ö n duvardaki giriş kapısının yakınında bulu n an iki katlı güvenlik b inasında devam eden bakım ve onarım çalışm alarından faydalanmayı d ü şü n ü yorduk. ik im iz de bahçıvan olarak çalışıyorduk ve n ö b e t değiştiren g ard iyanlar h e r g ü n bizi görm eye alışıktı. Kaçacağım ız g ü n , bizi oralarda g ö ren gardiyanlar bir süre ikimizi izledikten sonra dikkatlerini başka yerlere verdi. G üvenlik güçleri binası b o ştu ve işçiler yem ek m olasındaydı. G ardiyanların bize alışık olm alarını ve n ö b e tte n sıkılmalarım fırsat bilerek o b irkaç saniye içinde harekete geçtik ve g ö z d e n kaybolduk.

Bakım çalışması yapılan alanı kaplayan tel örgüleri keserek boş binaya açılan kapılardan birini kırdık ve yukanya çıktık. O n arım çalışmaları yii-

SH A N T A R A M ■ 159

z ü n d en içerisi delik deşikti. Sıvanmam ış duvarlardan binanın iskeleti ve t a

şıyıcı kalasları g ö rü n ü y o rd u . Ahşap basam aklar to zd an bem beyaz olm uş, sıva ve tuğ la parçalarıyla kaplanm ıştı. En ü st katın tavanında bir baca çıkı

şı vardı. A rkadaşım ın güçlü o m u zla n üzerin d e d u ru p baca deliğinin ü z e rini kaplayan tah ta kapağı yum ruklayıp açtım ve oradan dışarı çıktım. Ç alışma tu lu m u m u n içinde üzerim e sardığım bir uzatm a kablosu vardı, onu çözüp çıkardım ve bir ucu n u çandaki kirişe bağlayıp diğer ucun u arkada

şım a u z a ttım . Böylece o n u da yanım a, çatı katm a çektim .

B inanın çatısı zikzak bir yapıya sahipti. H ap ishanenin ö n duvarına d o ğ ru dik b ir şekilde indiği yere kadar ilerledik. Kendim e içinden ilerlem ek için b ir oluk seçtim ve iki yandaki yüksek çıkıntıların bizi nö b etçi k u lelerinden saklayacağını u m d um . Ç atı katında h er yer karanlıktı am a d u varın yanındaki alan bir gardiyanın co p u kadar simsiyahtı.

Fener yerine çakmak kullanarak sert keresteyi u zu n ca bir m atkap, keski ve teneke m akasından ibaret olan araç gereçlerim izle delm eye çalıştık.

O n beş dakika b oyunca çenterek, kazıyarak ve kalın tahtaya vurarak z a m an geçirdikten sonra bir insan g ö z ü kadar delik açmayı başardık. Ç ak m ağın ışığını h arek et ettirerek k üçük delikten m etal çatıyı görebiliyorduk.

Tek so ru n tah ta n ın çok sert ve kaiın olmasıydı. Elim izdeki alet edevatla insan b o y u tu n d a b ir delik açmak saatlerimizi alırdı.

A m a bizim fazla vaktim iz yoktu. G ardiyanlar bölgeyi kolaçan etm ed en ön ce o tu z, en fazla kırk dakikam ız vardı. Bu süre içinde, içinden geçeb ileceğim iz bir delik açmalı, m etal kaplamayı delm eli ve çatıya çıkıp ö z g ü rlüğe d o ğ ru u zatm a k ablosunu sallandırmalıydık. Saat aleyhimize işliyordu ve biz güvenlik binasının çatı katında sıkışıp kalm ıştık. G ardiyanlar h e r an kesik tel ö rg üleri farkedip, kapının kırıldığını görebilirdi. H e r an baca çıkışından yukarı çıkıp bu karanlık, havasız y erde bizi bulabilirlerdi.

Arkadaşım “ Geri dö n m eliy iz,” diye fısıldadı. “ Bu tahtayı asla açama-yız. Geri d ö n ü p hiçbir şey olm am ış gibi davranm alıyız.”

Aklım dan aynı d ü şünce geçm esine rağ m en dü z bir ses to nuyla “ Geri dö n em ey iz,” dedim . “ Kırdığım ız kapıyı, kestiğim iz tel örgüleri görü rler ve bunları bizim yaptığım ızı hem en anlarlar. Bu bölgeye girebilen sadece biziz. Eğer geri d ö nersek bir sene delikte kalırız.”

Delik, tecrit odasının bir başka adıydı. O yıllarda b u lu n d u ğ u m u z h a pishanedeki tecrit odası, diğerlerine oranla ülkedeki en insanlık dışı tecrit odasıydı. O rad a rasgele ve vahşice dayaklara m aru z kalırdınız. Güvenlik g ü cü n ü n binasından kaçma girişim inde b u lunm ak anlacak dayakların çok daha zalimce olacağını garantiliyordu.

1 60 ■ G regory D avid R o berts

Arkadaşım sesini yükseltm eden am a y ü z ü n ü n her hareketiyle feryadım]

dile getirerek “ O zam an ne h alt edeceğiz?” dedi. Y ü zünden ter boşalıyor-]

du ve kork u d an elleri o kadar terlem işti ki çakmağı tu tam ıyo rd u .

“Sanırım iki olasılık var,” diye so rusuna cevap verdim .

“Neym iş onlar?”

“ Birincisi, aşağıda duvara zincirlenm iş m erdiveni kullanm ak. A^ağı inip m erdivenin zincirini kırarız ve u zatm a kab lo su n u üzerine bağlayıp o n u duvara çarparız. D aha sonra da yukarı tırm anıp kabloyu ö b ü r tarafa d o ğ ru şarlatır ve sokağa in eriz.”

“ H epsi bu m u?”

“Bu ilk p la n .”

“Am a bizi g ö rü rle r,” diye itiraz etti arkadaşım .

“ E v et.”

“Ve üzerim ize ateş açarlar.”

“ E v et.”

“Bizi vu ru rlar.”

“ Bu da bir fikir.”

“ Kahretsin! Bu çok göze çarpar, sence de öyle değil mi?”

“Bence birim iz k u rtu lu rk en diğerim iz vurulabilir. Yani yüzde elli şans var.”

Bir süre ihtim alleri g ö z d e n geçirdik.

Arkadaşım titreyerek “Bu p lan d an nefret e ttim ,” dedi.

“Ben d e .”

“ İkinci plan nedir?”

“ Buraya çıkarken zem in kattaki elektrikli testereyi g ö rd ü n m ü?”

“ E v e t...”

“ E ğer o n u buraya çıkarırsak tahtayı kesm ek için kullanabiliriz. D aha sonra da m etali kesm ek için teneke m akasını kullanırız. B u n d an sonrasında da orijinal plan a geri d ö n e riz .”

Arkadaşım öfkeyle “Am a testerenin sesini d u yarlar,” dedi. “ O nların te lefonda konuşm asını bile d u y u y oru m , o kadar yakınız yani. E ğer testereyi g etirir ve çalıştırırsak bir h elikopter sesiymiş gibi d uyulacaktır.”

“ Biliyorum ama işçilerin çalıştığını düşünebilirler.”

“Ama işçiler burada d e ğ il.”

“Evet. A m a kapıdaki n ö betçi değişecek. Yeni gardiyanlar görev başına geçecek. Biliyorum , bu büyük b ir risk. A m a büyük ihtim alle g ü rü ltü n ü n işçilerden geldiğini, b u n u n olağan o ld u ğ u n u düşünecekler. H aftalardır m atkapların, testerelerin, çekiçlerin g ü rü ltü sü n ü dinliyorlar. Bu g ü rü ltü

S H A N T A RA M ■ 161

yü bizim çıkardığım ız hayatta akıllarına gelm ez. Firarilerin ana kapının lam yanında elektrikli testere kullanacak kadar deli olabileceğini d ü şü n m ezler. Bence yapabileceğim izin en iyisi b u .”

“Burada lan et olası o lum suz herifin teki olm ak istem em ama binada elektrik y o k ,” diye karşı çıktı. “ Bakım onarım çalışmaları için elektriği kestiler. Tek güç kaynağı da dışarıda. Sanırım u zatm a kablosu oraya yetecek kadar u zun ama güç kaynağı binanın dışında. ”

“ Biliyorum , b u n u biliyorum . Birimiz aşağı inip kırdığım ız kapıdan d ı

şarı süzülm eli ve u zatm a k ablosunu elektrik prizine takm alı. T ek yol b u .”

“ Kim inecek?”

“Ben y aparım ,” diye cevap verdim . G üçlü ve kendine güvenliymiş g ibi cevap verm eye çalışmıştım ama bazı yalanlar, söyleyene bile inandırıcı gelm ez. Kelim eler ağzım dan zar zor çıkmıştı.

Baca d eliğinden geçtim . Bacaklarım kork u d an ve gerilim den dolayı kaskatı kesilmişti. U z atm a kablosunu taşıyarak zem in kata indim . Neyse ki u zatm a kablosu kapıya rahaüıkla ulaştı. T estere kapının yanında d u ru y o rd u. Kabloyu testereye bağladım ve tekrar m erdivenlere d o ğ ru k oştum . A rkadaşım kabloyu çekti ve testereyi aldıktan sonra tekrar bana uzattı. Bir kez daha kapıya g ittim ve duvara yapışarak kapıyı açacak cesareti k en d im de bulm aya çalıştım. S on u n d a dayanılm az bir adrenalin hücu m u y la kapıyı açtım ve kabloyu prize takm ak için dışarı çıktım.

Silahlı gardiyanlar kapının yirmi m etre kadar uzağında, kendi aralarında konuşu y o rd u . E ğ er bir tanesi bile b e n d en tarafa bakacak olsa işim b iterdi. Kafamı kaldırdım ve benim b u lu n d u ğ u m yön dışında h er tarafa baktıklarını gö rd ü m . Kapı civarında konuşuyor, birinin patlattığı espriye g ü lüyorlardı. İşimi yaparken kimse beni gö rm ed i. Binanın içine girdim , b asamaklara kadar b ir k u rt gibi em ekledim ve kabloyu kullanarak baca deli

ğ in d en yukarı tırm andım .

Çatı katının karanlık köşesinde arkadaşım çakmağı yaktı. Elektrikli testereyi kabloya bağlamıştı. İşe koyulmaya hazırdı. Elinden çakmağı aldım ve on a do ğ ru tu ttu m . Bir saniye bile tere d d ü t etm eden testereyi kaldırdı ve düğm esine bastı. T estere bir jet m o to ru gibi ses çıkanyordu. Arkadaşım bana baktığında yüzü n d e kocaman bir gülüm sem e vardı ve gözleri çakmağın alevinde parlıyordu. D ö rt kez kulakları sağır edici darbeler vurduktan sonra parıldayan metali gö ren m ükem m el bir kare delik açmayı başarmışü.

B unu takip eden sessizlikte, yüreğim iz ağzım ızda, dışarıdan gelen sesleri dinledik. Kısa b ir süre sonra yakında, k apının girişinde bir telefon se

162 ■ G regory David R o berts

si d u yduk ve işimizin bittiğini dü şü n d ük . A m a daha sonra telefona kapı m uhafızlarından birinin baktığını ve gülerek biriyle s o h b e t ettiğini işittik.

H e r şey yolundaydı ve güvendeydik. E lb ette elektrikli testerenin sesini duym uşlardı am a tam da benim u m d u ğ u m gibi b u sesi çıkaranın işçiler o ld u ğ u n u zannetm işlerdi.

Biraz daha cesaretlenerek elimdeki m atkapla m etalde bir delik açtım. T e pem izdeki gökyüzünden üzerim ize güneş ışığı geliyordu. Açtığım deliği genişlettikten sonra teneke makasıyla bir parça kestim. Parçayı dışarı d oğru kıvırdıktan sonra kafamı uzattım ve çatıdaki oluklardan birinde bir delik açtı

ğımızı g ördüm . Burası kö r noktaydı. Eğer orada yere yatarsak ne gözetlem e kulelerindeki nöbetçiler bizi g ö rü rd ü ne de biz onları görürdük.

Geriye yapacak tek bir iş kalmıştı. Kablo halen aşağıdaki prize bağlıydı. Kabloya ihtiyacım ız vardı, çünkü o bizim için ip görevi görecekti. O na hapishane duvarından sokağa in m ek için ihtiyacım ız vardı. Birim iz aşağı inip n ö b etçilerin g ö z ü önü n d ek i kapıyı açmalı ve kabloyu fişten çekip tek rar çatıya çıkmalıydı. A rkadaşım a baktım . Ü zerim ize gelen g ü n ışığında yüzü terd en sırılsıklamdı. Bu işi yapması g ereken bendim .

Aşağıda sırtım ı duvara yaslayarak bir süre d u ru p dışarı çıkm ak için kollanm a ve bacaklarım a güç gelmesini bekledim . O kadar zo r nefes alıyord u m ki başım d ö n ü y o r, m idem bulanıyordu. Kalbim , kapana kısılmış bir kuş gibi göğ ü s kafesimde çırpınıp d u ru yo rd u . Birkaç dakika sonra bu n u yapamayacağımı anladım . M antığım ve hislerini bana tekrar oraya çıkm am am gerektiğini söylüyordu. Ben de onların sesine kulak verdim .

Y apabileceğim tek şey kabloyu kesm ekti. T u lu m u m u n cebinden keskimi çıkardım . Duvardaki ahşap bariyerle o kadar u ğraştıktan sonra bile h a la yeterince keskindi. K ablonun kapının altından girdiği yere keskiyi yerleştirdim ve ko lu m u kaldırdım . O sırada aklıma, kabloyu kesip elektrik ab şın ı d u rd u rm a n ın bir alarm ın çalm asına ve araşürm a için binaya bir n ö betçinin girm esine n ed e n olabileceği geldi. Fakat b u h içb ir şeyi değiştirm iyordu, başka seçeneğim yoktu. Bir daha dışarıya çıkamayacağımı biliy ordum . Elimle keskiyi sıkı sıkıya kavrayıp kabloyu kestim . K ablonun ayrılmış uçlarını keskinin m etal u c u n d a n uzaklaştırdım ve alarm ın sesiyle b u raya d o ğ ru gelen ayak seslerini beklem eye koyuldum . H iç b ir şey olmadı.

H ala güvendeydik.

Kabloyu kaptığım gibi yukarıya, çatıya çıktım. K abloyu sağlam bir ta

şıyıcı kalasa bağladıktan sonra arkadaşım d elikten tırm anm aya başladı. D a ha yarısına kadar çıkmıştı ki sıkışıp kaldı. Bir an ne yukarı ne de aşağı kı

SH A N T A R A M » 163

pırdayabildi ve çılgınca tü m gücüyle debelenm eye başladı ama nafileydi.

İyice sıkışmıştı.

A çtığım ız deliğe arkadaşım sıkıştığından içerisi ışık alm ıyordu. Yine h er yer kapkaranlık olm u ştu . Ellerim le etrafı yoklayıp çakmağı bulmayı başardım ve çakar çakm az arkadaşım ı neyin sıkıştırdığını gö rd ü m . H o b i g ru p ların d an birinde kendisi için yaptığı kalın, deri tü tü n kesesi o n u n sıkışmasına n e d e n o lm uştu. O n a kım ıldam adan durm asını söyleyerek tu lu m u n u n arkasındaki cebi söktüm . T ü tü n kesesinin avcum un içine d ü şm e siyle birlikte arkadaşım delikten geçip çau n ın üstü n e çıkabildi.

Ben de o n u takip ettim . O lu kta solucanlar gibi sürünerek hapishanen in kule biçim inde yapılmış ö n duvarına vardık. D uvarın ü zerin d en bakm ak için ileri d o ğ ru eğildik. O an birkaç saniyeliğine g ö rü n ü rd ü k am a k u ledeki nöb etçiler bizim tarafa bakm ıyordu. H apishanenin o kısmı psikolojik bir kör noktaydı, çünkü hiçbir nö b etçi g ü n d ü z vakti birinin ö n kapının du van n dan atlayıp kaçacak kadar deli o ld u ğ u n a inanm azdı.

A şağıdaki sokağa çabucak, telaşlı bir bakış attık tan sonra hapishanenin dışında sıra olm uş bekleyen araçlar o ld u ğ u n u g ördük. Araçlar içeri girm ek için bekleyen teslim atçılara aitti. B ü tü n araçlar arandığı ve altlarına aynalarla bakıldığı için de sıra o ldukça yavaş ilerliyordu. Arkadaşım la geriye çekilip olasılıkları g öz d e n geçirdik.

“Aşağısı tam bir cu rc u n a .”

“ Ben şim di gidelim d erim ,” dedi arkadaşım.

“ Beklem eliyiz,” diye cevap verdim .

“ Boşversene, kabloyu aşağı fırlat da aşağı inelim g itsin.”

“ H ay ır,” diye fısıldadım. “Aşağıda çok fazla insan var.”

“N e o lm uş yani?”

“İçlerind en bir tanesi kesinlikle kahram anlık yapacaktır.”

“Cam cehennem e. Bırak da kahramanı oynasın. O nu bir güzel haklarız.”

“O n lard an b ir sü rü var am a.”

“H ep sin in cam cehen n em e. D o ğ ru ca aralarına dalarız. O n lara neyin çarptığını anlam azlar bile. Ya biz ya o n lar.”

“ H ay ır,” d edim yeniden. “Beklemeliyiz. O rada kimse kalm adığında aşağı inm eliyiz.”

Bize sonsuzluk kadar u z u n gelen yirm i dakika boyunca bekledik ve duvarın ilerisini görebilm ek için her seferinde risk .alarak eğilip du rd u k .

N ihayetinde kafamı u zatıp baktığım da sokağın h er iki y ö n d e d e b o m b o ş

o ld u ğ u n u g ö rd ü m . A rkadaşım a işaret e ttim , o da duvardan aşağı inip g ö z

164 ■ G regory David R oberts

d e n kayboldu. Bakm ak için ö n e d o ğ ru u zand ığ ım d a arkadaşım ço k tan so kaktaydı ve h apishanenin karşısındaki yoldan aşağı d o ğ ru iniyordu. Ben ise hala içeride, çatının üzerindeydim .

Parmaklıkların üzerin e d o ğru eğilip kabloyu çektim ve kabloyu iki elimle sıkı sıkı tu tark en bacaklarımı duvara yaslayarak sırtım ı sokağa verdim . Solum daki n ö b etçi kulesine baktım . G ardiyan telefon d a k onuşuyor ve aynı anda d iğer eliyle hareketler yapıyordu. D iğer kuleye baktım . O ra daki m uhafız da hapishanenin içindeki avluda b u lu n an başka bir m u h afıza sesleniyordu. G ülü m sü y o rd u ve rahat bir hali vardı. T am am en g ö rü n m ezdim . Eyaletteki en güvenli hapishanenin ö n duvarında d uru y o rd u m ve tam am en gö rü n m ezd im .

Bacaklarımla kendim i ittirip inm eye başladım. Fakat k o rk u d an terleyen ellerim le kabloyu tu tam ad ım ve aşağı d üştüm . D u v ar oldukça yüksekti.

B u n un ö ld ü rü cü bir düşüş olabileceğini biliyordum . Bu y ü zden acı ve u m u tsuzlukla yeniden kabloyu yakaladım. Ellerim düşü şü m ü yavaşlatan birer fren görevi gö rdü. Aşağı düşerken avuç içlerim deki ve parm aklarım daki derinin so y u ld u ğ u n u ve yandığını hissediyordum . Biraz olsun yavaşlamayı başarm ıştım am a yine de bir tarafım ı incitm em e sebep olacak kadar sert bir şekilde zem ine çakıldım ve h em en ayağa kalkıp sendeleyerek oradan uzaklaştım . Ö z g ü rd ü m .

D ö n ü p hapishaneye son bir kez baktım . Kablo hala duvardan sarkıyordu ve m uhafızlar da hala kulelerde birbirleriyle so h b e t ediyordu. O esnada y oldan bir araba geçti am a arabanın şoförü dinlediği m üziğe direksiyon u n üzerindeki elleriyle tem p o tu tm ak la m eşguldü. Arkamı d ö n d ü m ve sevdiğim h er şeye mal olan kaçak hayatım a do ğ ru yol almaya başladım.

Silahlı soygunlar yaparken insanların içine korku salıyordum . Ama sonrasında, h a tta o suçları işlerken bile, sonraki hapis h ayatım ve kaçak ya

şadığım yıllar süresince, kad er de ben im içime ko rk u saldı. G eceler korku doluydu. Bazen v ü cu d u m d a akan kanın, h a tta nefes alıp verm em in bile korkuyla dolu o ld u ğ u n u hissederdim . Başkalarının içine saldığım korku, on misli, yüz misli, bin misli olarak bana geri d ö n ü p yalnız gecelerim de beni dehşete düşü rd ü .

B om bay’daki ilk aylarımda hayat benim etrafım da d ö n erk en yaşamımı sorum luluklar, ihtiyaçlar ve k üçük zevklerle d o ld u rm u ştu m am a geceleri gecekondular uyu rk en bu ko rk u yine içime işledi. Kalbim karanlık bir h a tıralar denizine göm ülm eye başladı ve çoğu gece şehir rüya g ö rü rk en ben geceyi yürüyerek geçirdim . Y ürüdüm ve arkam a d ö n ü p o rada olmayan

SH A N T A R A M ■ 165

n ö b etçi kulübeleri ile duvardan aşağı sarkan kabloya bakm am ak için k e n dim i zorladım .

En azından geceleri ken t sessizdi. Saatler geceyarısını gösterdiğinde B om bay polisi sokağa çıkm a yasağı uygulardı. O n ikiye yarım saat kala p o lis cipleri anayolda toplanm aya başlar ve restoranların, barların, d ükkanların, h a tta sigara satan küçük tezgahların bile kapalı o ld u ğ u n d an em in olurlardı. D ilenciler, fahişeler ve uyu ştu ru cu kullanıcıları, eğer çoktan evlerine gitm em iş .ya da saklanm am ışlarsa ayak izlerinden takip edilirdi. B ü tü n dükkanların kepenkleri inerdi. B ü tü n m arketlerdeki ya da pazarlardaki tezgahların üzeri beyaz bezlerle ö rtü lü rd ü . H e r tarafa sessizlik ve b o şluk çökerdi. B om bay’ın g ü n d ü z keşmekeşi içinde, insanın böyle bir terk edilmişliği hayal etm esi oldukça g ü çtü . Yine de h er gece sessiz, güzel ama b ir o kadar da tehlikeli o lu rd u . B om bay adeta perili bir eve dönerdi.

B om bay sokaklarında uyum ak yasaktı. Bu yasanın uygulanm asından polisler sorum luydu am a b u konuya karşı da, tıpkı Bin Fahişe Sokağı’ndaki flıhuşa yaklaşımları gibi, gayet pratik bir yaklaşımları vardı. Görevlerini yerine getirirken kendilerince belli ayrımları vardı ve tutuklanm ayacak evsizlerin listesi bir hayli u z u n d u . Ö rn eğ in H in t fakirleri ve kendini dine verm iş d iğer dilenciler, b u yasağın dışında tu tu lu rd u . Yaşlı insanlar, kolları bacakları olm ayanlar, hasta veya yaralı olanlar sempatiyle karşılanm az, b azen başka bir sokağa g ö n d erilir am a tutu k lan m azd ı. Akıl hastalan, g ezginler, hokkabazlar, m üzisyenler, akrobatlar, ak törler ve yılan oynaücıları ara sıra hırpalanırdı fakat yakalanm azdı. Aileler, özellikle de çocuklu aileler, belli bir b ölgede birkaç geceden fazla kalırsa ciddi bir uyarı alırdı. N e k adar basit olursa olsun bir işi o ld u ğ u n u , kartvizitini ya da p a tro n u n u n adresini çıkarıp g ö stererek kanıüayan hiç kimse alıkonulm azdı. T em iz g ö rü n ü m lü , saygılı ve iyi bir eğitim almış o ld u ğ u belli olan bekar erkekler ise bir işte çalışmasalar bile konuşarak tu tıık lan m aktan k u rtu lu rd u . Bir de ta bii bahşiş ödeyen herkes güvende o lurdu.

Ç o k fakir, evsiz, işsiz, eğitim siz, bekar adam lar, tu tu k lan m a riski en yüksek olanlardı. Para ödeyerek ya da güzel konuşarak polislerden k u rtu lm a gibi bir şansları da olm ad ığ ın d an , b u zavallı adam lar her gece yakalanırdı. Bazıları aranan adam ların tarifine uydukları için tu tu k lan ır, bazıların ın üzerin d e uyu ştu ru cu ya da çalıntı eşyalar olurdu. Bazıları ise polisler tarafından tanınır ve m ü tem adiyen tu tııkl anırdı. Aslında çoğu sadece k irli, fakir ve çaresiz bir şekilde yardım a m u htaçtı.

Şehrin m etal kelepçelerden binlerce alacak kadar bütçesi y o ktu ama gerekli para bulunsaydı bile m u h tem elen polisler o ağır zincirleri taşıma

166 ■ G regory David R o berts

derd in e katlanm azdı. B u n u n yerine b ü tü n polisler kenevir ve h in d istan cevizi lifinden yapılm a ipler taşır ve b u ipleri tu tu k lu la n n sağ ellerini b irb irlerine bağlam ak için kullanırdı. İn ce ip genellikle adanılan zap t etm eye yeterdi, çünkü hepsi oldukça güçsüz, yeterli beslenem eıniş ve m anevi açıdan çö k üntüye uğram ış olu rd u . Sessizce ve itaatkar bir şekilde polislere boy u n eğerlerdi. E ğer tutu k lan an lar bir dü zin e ile yirmi kişi arasında ise ve birbirlerine zincirlenm işlerse, en az altı polis onlara hücrelerine kadar eşlik ederdi.

A slında polisler o n lardan beklediğim den daha adil ve daha cesurdu. Silah olarak sadece lathi adıyla bilinen b am b u d an ince bir sopa taşırlardı.

Ü zerlerin de cop, g ö z yaşartıcı sprey ya da silah olm azdı. Devriye g e z erken bir so ru n la karşılaşırlarsa destek ekip çağıracak telsizleri de yoktu. T u tuklam a işi için kullanacakları devriye arabaları o lm adığından bazen ekipler kilom etrelerce y ü rürdü. L a th i'yi sık kullanm alarına rağm en ben im b ü y ü d ü ğ ü m m o d ern Batılı şehre oranla nadiren ciddi ya da acımasız saldırılarda bulunurlardı.

B una rağm en gözaltına alınm ak bu genç adam lar için günlerce, haftalarca, h atta aylarca hapis hayan yaşayacakları anlam ına gelirdi. H ap ish an eler, tü m Asya hapishaneleri kadar k ö tü y dü . T u tuklanm ış, iplerle birbirine bağlanm ış bu adam ların ayaklarım sürüyerek gidişlerini izlem ek, birçok cenaze tö re n in d en daha üzücüydü.

Geç vakiderde yaptığım b u şehir gezileri sırasında hep yalnız o lurdum .

Z en g in arkadaşlarım fakirlerden, faldr arkadaşlarım polislerden, benim g ibi yabancılar ise herkesten korkardı. O n ların serinkanlı sessizliklerini d in lerken sokaklar tam amıyla benim di.

Y angından yaklaşık üç ay sonra yaptığım bu y ü rüyüşlerden birinde kendim i M arine Y olu’ndaki deniz setinin ö n ü n d e b u ld u m . Setin gerisindeki geniş yol boş ve tem izdi. Altı şen d ik bir yol, deniz y o lu n d an yatay b ir şekilde ayrılıyor ve hilal şeklinde bir zenginliği gözler ö n ü n e seriyord u . G üzel evler, pahalı apartm anlar, konsolosluk binaları, birinci sınıf restoran lar ve o te lle r... H epsi de karanlık, kabaran denize bakıyordu.

O gece yolda h er on beş, yirmi dakikada bir yavaşça g eçen birkaç arabaya rasdanıyordu. Geceleri yü rüm e, Bom bay’d a geceler g ü v e n li değildir, dem işlerdi bana. Benim k o rk tu ğ u m şehir değildi. Sokaklarda kendim i g ü vende hissediyordum . H ayatım ne kadar garip ve dertli olsa da şehir ona d iğer m ilyonlarca hayata yaptığı gibi kucak açıyor, sanki benim hayatım da ötekiler gibi buraya aitmiş gibi davranıyordu.

S H A N T A R A M • 167

Yaptığım iş de bu aidiyet du y g u su n u artırıyordu. Kendime gecekondu d o k to ru unvanını verip teşhis ve tedaviye yönelik kitaplar bulm uş, barakam da lam ba ışığı altında durm aksızın onlara çalışmıştım. T uristlerle yaptığım karaborsa anlaşm alarından kazandığım parayla eczanelerden ilaç, m erhem , sargı almış, hatırı sayılır bir stok yapm ıştım . O radan ayrılacak kadar para kazandığım da bile o rezil topraklardan ayrılmadım. Büyük ve rah a t b ir apartm ana yerleşebilecekken o küçük derm e çatm a barakada kalmaya devam ettim . M ücadele ed erek ayakta kalmaya çalışan yirmi beş bin kişinin hayatına dahil olmayı seçüm . Prabaker’e, Joh n n y C igar’a ve Kazım Ali H ü sey in ’e bağlandım . Karla’yı diişünm etneye çalışsam da aşkla rü zg a rı ö p ü p g ö kyüzüne d o ğru elimi u zattım . Yalnızken dudaklarım dan yalnızca o n u n ismi döküldü.

O gece setin orada du rurk en serin m eltem in y ü züm ü ve g ö ğsüm ü bir testiden dök ü len su gibi yıkadığını hissettim . O rada benim nefes alıp verişim den ve duvarın üç m etre altındaki den iz suyu n u n kayalara vururken çıkardığı sesten başka ses yoktu. Ü zerim e gelen su damlaları beni ken d ine do ğ ru çekiyordu. B ırak kendini. Uğraşmayı bırak. Sadecc aşağı atla ve öl. Çok basit. İçim deki bu ses, çok yüksek bir ses değildi am a en derinlerd en , kendim e olan saygımı yitirm em e n e d e n olan utan cım d an geliyordu.

O sesi u tan ç duyanlar iyi bilir. Sen herkesi h a y a lk ın k h ğ m a uğ ra ttın . Y aşamayı haketmiyorsun. D ü nya sensiz daha iyi bir yer olacak... Ait olmaya çalıştığım h er şeye, klinikte zam an geçirerek kendim i iyileştirme çabalanm a, Karla’ya aşık o lm anın yarattığı sersemletici duyguya rağm en b u kayboluş

ve u tan çta yalnız o ld u ğ u m bir gerçekti.

D en iz kabarıp aşağıdaki kayaları dövü y o rd u . Bir adım atsam h e r şey bitecekti. D ü şü şü m ü , v ü c u d u m u n kayalıklara çarpışını, soğuk ve kaygan ölü m ü hissedebiliyordum . Çok basitti.

Ansızın b ir el o m zu m a d o k u n d u . Bu tu tu ş yum uşak ve nazik olm asına rağm en kım ıldam am ı engelleyecek kadar da sıkıydı. Büyük bir şaşkınlıkla arkam ı d ö n d ü m . A rkam da u z u n boylu, genç bir adam d u ru y o rd u .

Sanki beni orad a tu tm a k isterm iş gibi elini o m zu m d an çekm edi. Sanki birkaç dakika önce aklım dan geçenleri o k u m u ştu .

“Sanırım adınız Bay L in ,” dedi yavaşça. “ Beni tanıdınız mı bilm iyoru m . A dım A b d u llah . Ayakta D u ra n A dam lar’ın yerinde tanışm ıştık.”

“ Evet, e v et,” diye kekeledim . “ B ize... Bana yardım etm iştin. Seni g ayet iyi hatırlıyorum . Sana do ğ ru d ü z g ü n teşekkür etm e şansı bu lam adan orad an ayrılm ıştın.”

168 ■ G regory David R o berts

A bdullah gülüm sedi ve elini o m zu m d an çekip siyah saçlarının arasınd a gezdirdi.

“Teşekküre gerek yok. Sen de ülkende aynısını benim için yapardın, öyle değil mi? Gel, seninle tanışm ak isteyen biri v ar.”

O n m etre ö ted e park etm iş bir arabayı işaret etti. A raba benim arkam a yanaşm ıştı. M o to ru halen çalışmakta olm asına rağm en sesini duyam ıyordu m . Lüks bir arabanın H in d istan yapımı daha alçakgönüllü b ir versiyonu olan A m bassador m odeliydi, için d e iki kişi vardı. Biri şoför, diğeri ise arkada o tu ra n bir adam dı.

A bdullah arka kapıyı açınca içeride kimin o ld uğunu görm ek için başımı uzattım . Arka koltukta altmışlı yaşlarının ortalarında biri otu ru y o rd u. Sokak lambası yüzü n ün yansını aydınlatıyordu. A dam ın zayıf, güçlü hatlara sahip bir suratı, u zu n ince bir b urnu ve çıkık elmacık kemikleri vardı. Gözleri b eni adeta vurm uştu. G özlerinde kehribar rengi bir şefkat, ayın zam anda da acımasızlık ya da belki sevgi vardı. Saçıyla sakalı kısaydı ve griydi.

“ Siz Bay Lin m isiniz?” dedi. Sesi derin, yankılı ve inanılm az ölçüde ken d in e güvenliydi. “Sizinle tanıştığım a m em n u n o ld u m . Ç o k m em n u n old u m . H akkınızda iyi şeyler du y d u m . B om bay’da yabancılar hakkında güzel şeyler duym ak çok sevindiricidir. Belki siz de benim adım ı d uym uşsu n u z d u r. Benim adım A bdül Kadir H a n .”

E lb ette adını duy m u ştu m . B om bay’daki herkes o n u n adını duym uştu.

Adı h er hafta B om bay’daki gazetelerde yer alırdı. İnsanlar gece ku lü p lerinde, pazarlarda, gecekondularda o n d a n bahsederdi, Z en g in ler o n d an korkar am a o n a hayranlık duyardı. Fakirler ona saygı duyar ve kendisine m itolojik bir kahram anm ış gibi yaklaşırdı. Teoloji ve ahlak k onusundaki söylevlerine D o n g ri’deki N abila C am ii’nin avlusunda yer verilirdi. Şehirde çok m eşh u rd u ve farklı inançlara sahip b ü tü n öğrenciler ve alim ler o n u dinlem eye giderdi. Aynı zam anda sanatçılar, işadam ları ve politikacılarla olan dostlukları da iyi bilinirdi. Bom bay mafyasının lo rd larından biriydi.

B om bay’ı beş alana ayıran ve h er bölge başına bir mafya p a tro n u g etiren k o n sü lü n k u ru cu lan n d an d ı. insan lar bu sistemin iyi o ld u ğ u n u söylüyord u , çünkü onlarca yıl süren kanlı mafya çatışm alarından sonra şehre d ü zen ve banş getirm işti.

“ Evet, adınızı duydum efen d im ,” d edim ve ağzım dan efendim gibi bir sözcük çıkmış olmasına şaşırdım kaldım . H apishanedeyken gardiyanlara efendim d em ediğim iz zam an cezalandırılırdık. “ E lb ette adınızı d uydum .

İnsanlar size Kadirbhai diyor.”

S H A N T A RA M ■ 169

İsm inin sonundaki bhai, ağabey anlam ına geliyordu ve saygı g ö sterg esi olarak kullanılıyordu. Kadirbhai d ediğim de A bdül Kadir gülüm seyerek hafifçe başını salladı.

Şoför aynasını beni görebileceği şekilde ayarlayıp ifadesiz bir şekilde bana bakmaya koyuldu. Aynanın kenarından taze yasemin çiçekleri sarkıyordu ve kokulan aşın derecede y o ğ undu. D enizden gelen taze m eltem den sonra bunlar neredeyse insanı sersemletiyordu. Arabanın kapısına d o ğ ra eğilirken aniden kendim in ve içinde b u lu n d u ğ u m d u ru m u n farkına vardım. O n u n gözlerini görm ek için yüzüm ü kaldırdığım da kaşlanmı çattığım dan y üzüm de kınşıklıklar belirmişti. Arabanın kontrol paneline bir çıkartma yapışnnl-mıştı. TANRTYA ŞÜ K Ü R Kİ BU ARABAYI K U LLA N IY O R U M yazıyordu üstünde. C addede başka kimse yoktu. H içbir araba geçm iyordu vc arabanın çalışan m o to ru ve dalgalanıl sesi dışında ortalık sessizdi.

“Siz C o lo b a ’daki d o k to rsu n u z Bay Lin. Oraya yaşamaya gittiğinizde b u n u du y m u ştu m . Bir yabancım n o barakalarda yaşaması alışıldık bir d u n u n değil. O barakaların old u ğ u bölge bana aittir. O rada çalışmanız beni m em n u n e tti.”

Sessizliğe g ö m ü ld ü m . Z h o p ad p atti olarak da bilinen, kadın, erkek, yaşlı, çocuk, yirmi beş bin insanı barındıran yaşadığım g ecekondu ona mı aitti? O rad a aylardır yaşıyordum ve pek çok kez K adirbhai’den bahsedildiğini du y m u ştu m am a orasının A bdül K adir’e ait o ld uğ u n u kimse söylemem işti. İçim d en B u m ü m k ü n değil, diye geçirdim . N a sıl olur da bir a dam ipinde yaşayan bir sürü insanla birlikte öyle bir yerin sahibi olabilir ?

“ Eee, şeey, ben gerçek bir d o k to r değilim Kadirbhai,” diye cevap verdim.

“ Belki de bu yüzden hasta insanları tedavi etm ede b u kadar başarılısınız Bay Lin. D o k to rla r kendi arzularıyla böyle barakalara gelm ez. İnsanlan kö tü olm am aya zorlayabiliriz am a onların iyi olmasını sağlayamayız.

G enç arkadaşım A b dullah yoldan geçerken sizi g ö rd ü ve tanıdı. Arabayı yanınıza gelm ek için d ö n d ü rd ü m . G elin, benim yanım a o tu ru n . Sizi bir yere g ö tü re c e ğ im .”

Bir an te re d d ü t ettim .

“L ü tfen zah m e t etm eyin, b e n ...”

“Z a h m et o lm az Bay Lin. G elin, o tu ru n . Ş o förüm , aynı zam anda iyi bir arkadaşım da olan N a z ir’dir.”

Arabaya bindim . A bdullah kapıyı kapadıktan sonra, yine b eni g ö reb ilm ek için aynasını ayarlamakla m eşgul olan şo förün yanma, ön e o tu rd u .

Araba h e n ü z h arek et etm em işti.

1 70 ■ G regory D avid R oberts

K adirbhai, A b du llah ’a “C h illu m b o n o ” dedi. C h illum hazırla.

A bdullah ceketinin cebinden b o ru şeklindeki p ip olardan çıkardı ve o n u yanına koyarak bir m iktar haşhaşla tü tü n ü birbirine karıştırmaya başladı. Goli olarak da bilinen haşhaştan yaptığı yuvarlağı bir kibritin u cu n a geçirdi ve o n u bir başka kibritle yaktı. U y u ştu ru c u n u n kokusu yasem in kokusuna karıştı. A rabanın m o to ru hala yavaşça ve sessizce çalışmaktaydı.

Kimse ko n u şm u y o rd u .

Ü ç dakika içinde chillum hazırlandı ve ilk nefes için K adirbhai’ye s u n u ld u . Kadirbhai p ip o d an bir nefes alıp bana u zattı. D ah a sonra A bdullah ve şoför de birer nefes aldı. S onra cihillum u bir kez daha d ö n d ü rd ü ler. İşi bitince A b dullah pipoyu çabucak ve iyice tem izleyip cebine koydu.

Kadir “ Challo,” dedi. G idelim.

A raba yavaşça kım ıldadı. Şoför teybe bir kaset koydu. R o m antik bir gazelin insanın yüreğini b u ran nağm eleri yüksek sesle başım ızın arkasındaki ho p arlö rlerd en gelm eye başladı. Kafam o kadar iyi o lm uştu ki başım la birlikte beynim in de sallandığım hissediyordum . D iğerleri ise gayet k o n tro llü ve ken d in e hakim g ö rü n ü y o rd u .

Bu yolculuk da, tıpkı Avustralya ve Yeni Z elan d a’da o t ya da haşhaş içtiğim izde arkadaşlarla yaptığım ız yolculuklar gibiydi. T eybe b ir kaset k o yar, sesini so n un a kadar açar ve arabayla dolaşırdık. Gerçi b enim k ü ltü rü m d e bu işi yapan genellikle gençler olu rd u . Buradaysa A b d u llah ’tan , ş o förden ve b en d en çok daha yaşlı, güçlü ve nüfiız sahibi b ir adam la b erab erdim . B ü tü n şarkıların ritim leri aynıydı ama hepsi de anlam adığım bir dildeydi. Yaşadığım tecrü b e tanıdıktı am a aynı zam anda rahatsızlık vericiydi. Sanki bir yetişkin olarak gençlik yıllarına geri d ö n m ü ştü m . U y u ştu ru cu n u n gevşetici etkisine rağm en bir tü rlü tam am en rahatlayam ıyordum .

N ereye gittiğim ize dair en ufak bir fikrim bile yoktu. C o lo b a g e ceko n du su n a ters istikam ette o lan T a rd e o ’ya d o ğ ru ilerliyorduk. D akikalar g eçtikçe H in d ista n ’daki canayakınlıkla alıkoyma geleneği üzerine düşünm eye başladım. G ecek o n d u bölgesinde geçirdiğim aylardan bu yana b ilm edi

ğim nedenlerle beni bilm ediğim yerlere davet eden arkadaşların isteklerine boy u n eğm iştim . İn sanlar gülüm seyerek Geliyorsun, derdi fakat kimse b ana nereye, n ed e n gittiğim izin açıklamasını yapm a gereği duym azdı. He-m tn geliyorsun! Başlangıçta birkaç defa bu isteklere karşı çıkmaya çalışmıştım am a çok geçm eden bu belirsiz, planlı olm ayan yolculukların h e r şeye değdiğini, oldukça enteresan ve eğlenceli olm anın yanında ö nem li d e o ld uklarını anlam ıştım . Tıpkı şim di K adirbhai’nin yanında yaptığım gibi ya

SH A N T A RA M ■ 171

vaş yavaş gevşemeyi, içgüdülerim e güvenip teslim olmayı öğrendim . B u n a hiç p işm an olm adım ve beni alıkoyan arkadaşlarım tarafından b ir kez bile hayalkırıklığuıa uğratılm adım .

Araba, H acı Ali C am ii’ne giden u z u n tepeyi tırm anırken A bdullah tey bi kapadı ve K adirbhai’ye d ö n ü p her zam anki gibi oradaki restoranda d u rmayı isteyip istem ediğini so rdu . Kadir b ir an bana düşünceli gözlerle baktıktan so nra gülüm sedi ve şoföre başıyla işaret yaptı. A rdından iki kere elim e vu ru p parm ağını dudaklarına g ö tü rd ü . Bu h arekede Sessiz ol, dem ek istiyordu. İzle a m a konuşma.

H acı Ali R esto ran ı’nın otop ark ın d a d u ran yirmi kadar arabanın biraz uzağına park ettik. B om bay’ın büyük kısmı geceyarısında uykuya çekilm esine ya d a uyuyorm uş num arası yapmasına rağm en şehirde hareketliliğin, g ü rü ltü n ü n ve farklı renklerin o ld u ğ u yerler de vardı. İşin sırrı bunların nered e o ld u ğ u n u bilm ekti. Hacı Ali R estoranı bu yerlerden biriydi. Y ü zlerce insan h e r gece yem ek yem ek, içki, sigara veya şeker almak için oraya gelirdi. Sabahın ilk ışıklarına kadar restorana taksilerle, özel arabalarla ve m otosikletlerle akın edilirdi. M üşterilerin ço ğ u kaldırım da durm ayı ya da arabalarında o tu ru p bir şeyler yiyip içmeyi tercih ederdi. İnsanlar birbirlerine H in tçe, U rduca, M arathi dilinde ve İngilizce seslenirdi. G arsonlar ellerindeki içkileri ve ustalıkla d ü zenlenm iş tepsileri içeriden arabalara, arabalardan içeriye taşır d u ru rd u .

Aslında resto ran sokağa çıkm a yasağını deliyordu ve yalnızca yirmi m etre uzak ta görevli olan polislerce kapatılm alıydı fakat H in d istan d ü ş ü nü şü n e gö re büyük, m o d em şehirlerde yaşayan uygar insanların bir araya gelecek yerlere ihtiyacı vardı. Böyle gü rü ltü vahaların sahipleri, bü tü n g e ce açık kalabilm ek için çeşitli yetkililere ve polislere rüşvet verirdi. Tabii bu ru h sat sahibi olm akla aynı şey değildi. Bu tü r restoran ve barlar yasadışı çalışıyordu ve bu y ü zden de zam an zam an g ö rü n ü şü k urtarm ak adına yasaya uym ak zo ru n d a bırakılıyorlardı. N e zam an bir konsolos, bakan ya da bir V IP o radan geçecek olsa, H acı Ali’de görev yapan polislere bir telefon açılırdı ve an ın d a ışıklar kapanır, arabalar dağıtılır ve restoran geçici olarak kapatılırdı. Böyle olaylar insanların güvenini sarsm az, h atta tam aksine olaya heyecan ve.gösteriş katardı. H erkes, tıpkı yasadışı çalışan diğer restoran lar gibi, H acı Ali’nin kapandıktan yarım saat sonra tek rar açılacağını bilirdi. H erk esin alınan ve verilen rüşvetlerden haberi vardı ve herkes ö n ceden gelen u yan telefonlarını bilirdi. Son u çta da herkes bu işten karlı çıkar ve m em n u n olu rdu . Bir keresinde D idier Y olsuzluğun bir yö n etim şekli olm asının en kötü ya n ı ga-yet iyi işlemesidir, dem işti.

172 ■ G regory David R o berts

G enç bir M ah arash tra’lı olan garson çabucak arabanın yanm a geldi ve şo fö rü m ü z bizim için sipariş verirken enerjik bir şekilde başını salladı. A b dullah arabadan indi ve u z u n , kalabalık al-g ö tü r tezg ah ına d o ğ ru ilerledi.

O n u yürürken izledim . Bir a ü e u n zarafetiyle yürü y o rd u . Etrafındaki genç ad am lann ço ğ u n d an dah a u z u n boyluydu ve dikkat çekici bir güvenle d i

ğerlerinden ayrılıyordu. Siyah saçları neredeyse o m uzlarına dek u z anıy o rdu. Sade, fazla pahalı olm ayan giysiler giymişti. Ü zerin d e siyah ayakkabı, siyah p a n to lo n ve beyaz, ipek bir göm lek vardı fakat hepsi ona çok yakışıyor, giydiklerini savaşçılara ö zgü bir incelikle taşıyordu. V ücu d u kaslıydı ve yirm ilerinin so n u n d a gibi g ö rü n ü y o rd u . A bdullah arabaya d o ğ ru d ö nü n ce y ü zü n ü de iyice g ö rd ü m . Yakışıklı, sakin bir suratı vardı. O n u n ne kadar soğukkanlı o ld u ğ u n u zaten biliyordum , çünkü Ayakta D uran A d am lar’ın m ekanında kılıçlı adam ı ne kadar hızlı ve becerikli bir şekilde etkisiz hale getirdiğini g ö rm ü ştü m .

M ü şterilerin birkaçı, garsonların ise hepsi A b d u llah ’ı tanıyordu. Sigara sipariş ederken hepsi o n u n la ko n u şu p şakalaştı. Sanki kahkahaları biriki dakika öncesine kıyasla daha coşkulu çıkmaya başlamıştı. Tezgahtaki herkes birbirine yaklaşmıştı ve A b d ullah ’a do k u n m ak için sık sık ellerini uzatıyorlardı. O n u n tarafından sevilsinler, h atta farkedilsinler diye can atıyor gibiydiler am a b u davranışlarında biraz te re d d ü t ve isteksizlik de g ö ze çarpıyordu. B ü tü n o gülücüklerine ve sohb ed erin e rağm en sanki A b d u lla h ’a güvenm iyor, o n u g erçek ten sevmiyorlardı. Ayrıca o n d an k o rk tukları da gayet açıktı.

G arson geri gelip yiyecek ve içeceklerim izi şoföre u zattık tan sonra Kadirb h ai’nin yarı açık cam ına eğildi. Bakışlarından bir şeyler söylem ek istediği anlaşılıyordu.

Kadir “ Baban iyi mi Rameş?” diye so rd u garsona.

“Evet, bhai, o iyi. A m a... Şey... Benim bir so ru n u m var.” G enç garson bu n u H in tçe söylem işti. Bu esnada d a bıyığının kenarını sinirli bir şekilde çekiştiriyordu.

Kadirbhai kaşlarını çattı ve karşısındaki endişeli yüze sertçe baktı.

“ N e gibi bir s o ru n u n var Rameş?”

“ So ran benim ... Ev sahibim. Bizi evden çıkaracak. Ailemle ben zaten anlaştığım ız rakam ın iki katını ö d ü y o ru z ama ev sahibi açgözlü. Bizi çıkarm ak istiyor.”

Kadir düşünceli bir şekilde başını salladı. K adir’in b u sessizliğinden cesaret alan genç g arson Rameş hızlı bir H intçeyle konuşm aya devam etti.

SH A N T A R A M ■ 173

“Çıkarılmak istenen sadece benim ailem değil bhai, apartm anda yaşayan herkes çıkarılacak. H e r şeyi denedik, ona çok cazip teklifler sunduk ama ev sahibi bizi dinlem iyor. Em rinde adam lan var ve o gangsterler bize tehditler savurup bazılarımızı patakladı. Dayak yiyenlerden biri de babamdı. O ev sahibini öldürm ek istedim ama b un u n ailemin ve apartm andaki diğer insanların başım derde sokacağını biliyorum. Saygıdeğer babam a b u olayı sana an latm am ız gerektiğini, senin bizi koruyacağını söyledim fakat babam çok g u rurlu, b u n u istemedi. O n u tanırsın. Seni çok sever ve yardım isteyip de sana rahatsızlık vermeyi kabul etm ez. Seninle bu kon u d a kon u ştu ğ u m u bilse bana çok kızar. Seni bu gece burada görünce, Bhagw an’ın seni bana g etirdiğini düşü n dü m . Rahatsız ettiğim için çok ö z ü r dilerim ...”

Rameş güçlükle y u tk u nd u vc sustu. M etal tepsiyi tu ta n parm akları k endini kasm aktan bem beyaz o lm uştu.

“ S o ru n u n u z hakkında ne yapılabileceğime bir bakarız R am u,” dedi K adirbhai yavaşça. R am eş’in sevgiyle Ram u olarak kısaltılması genç a dam ın suratına çocuksu bir gülüm sem e yerleştirdi. “Yarın saat tam ikide b e ni görm eye geleceksin. D aha detaylı kon u şu r, sana yardım ederiz inşallah.

R am u, bu arada so ru n inşallah çözülünceye kadar bu k o n u d an babana bah setm en e gerek y o k .”

Ram eş, K adir’in elini öpm ek isterm iş gibi baktı am a b u n u n yerine g e ri geri gidip başını eğerken teşekkürlerini sundu. A bdullah ve şoför m eyve salatası ve hindistancevizli y o ğ u rt sipariş etti ve d ö rd ü m ü z baş başa kalınca iştahla yem eklerim yediler. K adirbahai ile ben ise sadece m angolu içecek istem iştik. İçeceklerim izi içerken arabanın cam ına bir başka ziyaret

çi yanaştı. G elen, H acı Ali’deki güvenlik görevlilerinin başıydı.

“Kadir, sizi tekrar görm ek büyük bir şeref,” derken ya yağcılıktan ya da bağırsak kram pı g eçirdiğinden acı çeker gibi y ü z ü n ü ekşiterek g ü lü m sedi adam . H in tçey i, anlam akta güçlük çektiğim ağır bir aksanla k o n u şu yordu. A dam ön ce K adirbhai’nin ailesinin haurım so rduktan sonra bazı iş

konularına değinm eye başladı.

A bdullah boş tabağını ön k o ltu ğ u n üzerine koydu ve k o ltu ğ u n altından gazete kağıtlarına sarılı bir paket çıkardı. Paketi K adir’e u zau n ca o da gazete kağıtlarını hafifçe kaldırarak yüzlük rupilerden oluşan kalınca bir to rn an polise verdi. Bu o kadar açıkça yapılm ıştı kİ Kadir’in rüşvet olayının yüz m etre ö ted e n bile görülm esini istediğini d ü şün d ü m .

Polis paketi göm leğinin içine attı ve şans için b ir tarafa eğilerek iki d e fa g ü rü ltü lü b ir şekilde tü k ü rdü . Bir kez daha arabanın cam ına yaklaşarak

174 » G regory D avid R o berts

hızlı hızlı bir şeyler m ırıldandı. Vü cu t vc p a za rlık kelim eleri ile hırsız p a z a rı gibi birkaç kelim e duym ayı başardım am a bunlardan bir anlam çıkaram adım . Kadir adamı elini kaldırarak su stu rd u. A bdullah önce K adir’e, sonra bana baktı ve çocuksu bir şekilde sırıttı.

“ Benimle gelin Bay L in ,” dedi A b dullah alçak sesle. “ G idip camiyi g ö relim , ne dersiniz?”

Biz arabadan çıkarken polis yüksek sesle “A dam H in tçe biliyor mu?

Bhagvvan bizi yabancılardan k o ru su n ,” diyordu.

D e n iz setinin oradaki boş bir alana d o ğ ru yürü d ük . H acı Ali Cam ii anakaraya üç yüz o tu z üç adım u z u n lu ğ u n d a taş yolla bağlanm ış bir ad an ın üzerindeydi. Şafaktan alacakaranlığa kadar, gelgitin de sayesinde, g e niş taş yol hacılarla ve turisderle dolu olu rd u . Sular kabard ığ ın d a ise yol tam am en sular altında kalır, ada izole hale gelirdi. D enizin yanındaki d u vardan bakıldığında ada tıpkı kocam an, dem ir atm ış bir gemiye b enziy o rd u. Pirinçten yapılm a fenerler yeşil ve sarı ışıklar saçıyor, m erm er duvarların üzerindeki d em irlerden sarkıyordu. Ayışığı a la n d a dam la şeklindeki kem erler ve yuvarlak h a ü a r beyaz beyaz parlıyor, m istik gem inin yelkenlerine d ö n ü şü y o rd u . M inareler ise gem in in direklerini olu ştu ru y o rd u .

O gece, şişkin ve sarı ay -g ecekondularda aym bu şekline kederli ay d e nir- cam inin ü stü n d e insanı büyüleyen bir şekilde asılı d u ru y o rd u . D en izd en esen bir m eltem vardı ama hava ılık ve nemliydi. Kafamızın üzerin d e, elektrik hatları b oyunca binlerce yarasa sürüler halinde uçuyor, adeta m ü zik defterindeki n otalar gibi g ö züküyorlardı. Yatma saati çoktan geçmiş, yasem in dem ed eri satan küçük b ir kız yanım ıza geldi ve A b d ullah ’a bir d e m e t verdi. A b dullah kıza para verm ek için elini cebine u z attığ ın d a kız kabul etm ed i ve ün lü b ir H ind istan film inden bir şarkı söyleyerek ve g ü lerek uzaklaştı.

A bdullah o sakin ses to n u y la “ Ç ok fakir insanların cö m ertliğ ind en d a ha güzel bir şey y o k ,” dedi. Bu yum uşak ses to n u n u duyunca, o n u n hiçbir zam an sesini yükseltm ediğini sanabilirdiniz.

O n u n bu sofistike düşüncesinden ve b u n u dile getirişindeki ustalığınd an etkilenip “İngilizceyi çok iyi k o n u şu y o rsu n ,” dedim .

“H ayır, o kadar iyi k o n uşam ıyorum aslında,” dedi A bdullah. “B u sö z leri bana tanıdığını b ir kadın ö ğ re tti.” D aha fazlasını anlatm asını bekledim am a A bdullah d en ize d oğ ru bakarak bir süre te re d d ü t ettik te n sonra k o nuyu değiştirdi. “ Söyleyin Bay Lin, Ayakta D u ra n A dam lar’m yerinde, o adam üzerinize kılıçla gelirken o rada b e n olm asaydım ne yapacaktınız?”

SH A N T A R A M ■ 175

“ O n u n la d ö vüşecektim .”

A bdullah gözlerim in içine bakm ak için bana d o ğ ru d ö n d ü ve o an şa

şırtıcı bir şekilde ko rk u d uydum . “Sanırım ... Ö lü rd ü n ü z. Ö ldürülm üş

o lu rd u n u z . Şu anda hayatta olam azd ın ız.”

“ H ayır, sanm am . T am am , adam ın bir kılıcı vardı am a yaşlı ve deliydi de. O n u y e n e rd im .”

“ E v et,” diye yanıt verdi A bdullah hiç gülm eden. “Sanırım haklısınız, o n u yenebilirdiniz. A m a siz kurtulsaydınız bile, arkadaşlarınızdan biri, H in tli ya da o kız yaralanır veya ö lü rd ü . Kılıç aşağı indiğinde eğer size isab et etm eseydi, o ikisinden birine inerdi. İçinizden biri ölm üş o lurdu. Ya siz ya da bir arkadaşınız.”

Sessiz kalm a sırası bendeydi. Az önce hissettiğim korku o an tam am en açık bir alarm gibiydi. Kalbim gürültüyle çarpıyordu. Benim hayatımı k u rtardığından bahsediyordu ama aynı zam anda söylediklerinde bir teh d it de sezm iş, b u n d a n hoşlanm am ıştım . İçim de bir öfke birikmeye başladı.

O n u n la dövüşm eye hazırlanarak gözlerine dik dik baktım .

O sırada A bdullah, M arine Y olu’ndaki surda yarım saat önce yaptığı gibi gülüm seyerek elini o m zu m a koydu. İçim deki tehlike çanları çalmaya başladıkları gibi kısa bir sürede dindi. Hissettiklerim i tekrar h aürlam am a n e d e n olacak olay, b u n d an aylar sonra m eydana geldi.

Arkamı d ö n d ü ğ ü m d e polisin K adir’i selam ladığını ve uzaklaştığını görd üm .

“ Kadirbhai, polise oldukça göze çarpacak biçimde rüşvet verdi,” dedim .

A b dullah g ü ld ü ve aklıma Ayakta D u ran A dam lar’ın oradaki kahkahası geldi. İyi, d ü rü st ve çekingen olm ayan bir kahkahası vardı. Sırf bu yüzd e n o n u sevmeye başlam ıştım .

“Farsçada b u n u n için b ir deyişim iz vardır. Aslan, s ır f ata korkusunu h a tırla tm a k am açlı d a olsa a ra sıra kükrem elidir. Bu polis m em uru, H a cı Ali’de birkaç s o n ın çıkarıyordu. İnsanlar on a saygı d u ym uyor, bu y ü z d en de adam m u tsu z. M u tsu z o ld u ğ u n d an dolayı da sorun çıkarıyor. N e kadar fazla so ru n çıkarırsa insanlar da o n a o kadar az saygı duyuyor. Şim di bir polisin b u kadar büyük bir bahşiş aldığını gö rü n ce o n a biraz olsun saygı duyacaklardır. Büyük Kadirbhai’n in on a bu kadar yüklü b ir ödem e y apm asından etkileneceklerdir. Adam da biraz saygı gö rün ce daha az s o ru n çıkaracaktır. Yine de mesaj oldukça açık. O adam b ir a t, K adir ise bir aslan. Aslan k ü k red i.”

“ Sen K adirbhai’nin korum ası m ısın?”

176 ■ Gregory David Roberts

“ H a y ır, hay ır!” A b d u lla h te k ra r g ü ld ü . “ L o rd A b d ü l K a d ir’in k o r u n m aya ihtiyacı y o k tu r. F a k a t...” A b d u lla h sö z ü n e ara v erd i ve ik im iz de lim u z in in arkasındaki gri saçlı ad a m a b aktık. “ F ak at ev e t, o n u n için ö lü rü m , e ğ e r k a ste ttiğ in buysa. T a b ii .ö lm ek d ışın d a p e k ço k şey d a h a y a p a n m .”

B u d ü ş ü n c e n in g a rip liğ i ve A b d u lla h ’ın d ü r ü s tlü ğ ü k arşısın d a g ü lü m sey erek “ Birisi için ö lm e k te n d a h a fazla y a p a b ileceğ in b ir şey y o k ,” d e d im .

A b d u lla h k o lu n u o m z u m a attı ve ben i arab ay a d o ğ r u y ö n le n d irirk e n

“A h , ev e t, d a h a fazlası v a r,” ded i.

A rab ay a b in e rk e n K a d irb h a i “ A b d u lla h ’ım ızla a rk ad aş m ı o lu y o rs u n u z Bay L in?” diye s o rd u . “ B u iyi b ir şey. Y akın ark ad aş o lm a lısın ız . K ardeş

gib i g ö z ü k ü y o r s u n u z .”

A b d u lla h ’la b irb irim iz e b ak tık ve K a d irb h a i’n in sö y le d ik le rin e n azik b ir şekilde g ü ld ü k . B e n im saçım sarıydı, A b d u lla h ’ınkı ise m avi siyah. B e n im g ö z le rim g ri, o n u n k ile r k a h v e re n g iy d i. O F arslıydı, b e n ise A v u stra l

yalIydım. İlk b akışta d a h a az b irb irim iz e b e n z e y e m e z d ik . A m a K a d irb h ai ik im ize öyle kafası karışm ış b ir şek ild e b a k ıy o r ve sö y le d iğ in e g ü lm e m iz e öyle şaşırm ış g ö r ü n ü y o r d u ki k e n d im iz i k a h k a h a a tm a m a k için t u ttu k ve g ü lü m se m c k le y e tin d ik . A ra b a B a n d ra y o lu n a d o ğ r u d ev a m e d e rk e n Ka-d ir ’ın sö y le d ik lerin i d ü ş ü n d ü m . A b d u lla h ’la ara m ız d a k i o n c a farka ra ğ m e n yaşlı a d a m ın g ö z le m in d e d o ğ r u lu k payı o la b ilird i.

A rab ay la n e re d e y se b ir saat b o y u c a y o l aldık. E n s o n u n d a B a n d ra civarın d a d ü k k a n la rın ve d e p o la rın o ld u ğ u b ir y e rd e yavaşladık ve d a r b ir y o la gird ik . S o k ak b o ş ve k a ra n lık tı. A ra b a n ın kapıları aç ıld ığ ın d a , m ü z ik sesi ve şarkı sö y ley en birilerin i d u y d u m .

K a d irb h a i b a n a n ere y e , n e d e n g ittiğ im iz i söylem e g e re ğ i d u y m a d a n

“ H a d i Bay L in , g id e lim ,” ded i.

Ş o fö r N a z ir a ra b a d a k ald ı ve A b d u lla h ’ın o n u n için H a c ı A li’d e n a ld ı

ğı sigara p a k e tin i açarak ark asın a y aslandı. Y olda y ü rü m e k için N a z ir ’in ö n ü n d e n g e ç e rk e n o n u n hiç k o n u ş m a d ığ ın ı fa rk e ttim ve b u g ü r ü ltü c ü şe h ird e yaşayan b irç o k H in tii’n ın n e d e n u z u n sessizlikleri te rc ih e ttiğ in i d ü

ş ü n d ü m .

B ü y ü k , taş b ir k em eri g e ç tik te n so n ra u z u n c a b ir k o rid o rd a ilerled ik ve iki k at yukarı çık tık ta n so n ra in san la, d u m a n la ve g ü rü ltü lü m ü z ik le d o lu g en iş b ir o d a y a g ird ik . Yeşil ipekleri ve halıları olan d ik d ö r tg e n şek lin d e b ir o d a y d ı. U z a k k ö şe d e k ü ç ü k b ir s a h n e d e ip e k m in d e rle r ü z e rin d e o t u ra n d ö r t m ü zisy en vardı. D u v a rla rın çev re sin d e etra fla rın a ra h a t m in d e rle r d izilm iş alçak m a sa la r g ö z e ç a rp ıy o rd u . A h şa p ta v a n d a n so lu k yeşil çan

SH A N T A R A M ■ 177

şeklinde fenerler sarkıyor, altın sarısı ışıklar yayıyorlardı. Garsonlar bir g ru p tan ötekine ko ştu ruy o r, u z u n bardaklarda siyah çay servis ediyordu.

Bazı m asalarda b u lu n an uyu ştu ru cu çubuklarından havaya mavi du m an ve haşhaş kokusu yayılıyordu.

Biz içeri girince K adirbhai’yi karşılamak için bir sürü adam ayağa kalktı. A bdullah bu rada da gayet iyi biliniyordu. Bir grup insan da o nu baş selamıyla, el sallayarak ya da hoşgeldiıı diyerek karşıladı. O dadaki adam ların Hacı Ali’dekilerin aksine A b d u llah ’ı sıcak bir şekilde karşıladıklarını, elini elleri arasında u z u n u z u n tu ttu k ların ı gördiim . Kalabalıkta bir adamı tan ıdım. Bu Şefik Gussa’ydı. Ya da başka deyişle K ızg ın Şefik. Yaşadığım g e cek o n d u n u n yakınındaki d o n an m a barakalarındaki fuhuş işlerinden s o rum luydu. G azetelerde g ö rd ü ğ ü m için tanıdık gelen bir şair, Sufderden ünlü bir din adam ı ve bir film yıldızı da kalabalık içinde dikkatim i çekti.

K adirbhai’nin yanındaki adamlardan biri bu özel kulübün m üdürüydü.

Kısa boylu, tıknaz bir adamdı. Keşmir yeleği giymişti. M ekke’ye gidip hacı olanlann taktığı beyaz takkesiyle kelini örtüyordu. Bazı M üslüm anlar ibadet ederken başlarını bir taşa vurduklanndan alnında koyu, yuvarlak bir m orluk oluşm uştu. Garsonlar yeni bir masa ve m inderler getirirken adam da emirler yağdırıp masayı sahneyi rahatça görebilecek bir köşeye kurdurdu.

K adir ortad a, ben solunda, A bdullah da sağında, bağdaş ku rup o tu r d uk. Hacı takkesi takm ış, A fgan p an to lo n u ve hırkası giymiş bir çocuk b ize keskin baharatlı bir kase cips ve b ir tabak fındık ile k u rutulm uş meyve g etirdi. Çay servisi yapan garson da u z u n bir ağzı olan çaydanlığı bir m e tre yukarıda tu ta rak ve tek bir damla dö k m ed en bardaklarım ıza dold u rd u .

Çayı şekersiz içecektim ki A bdullah beni d u rd u rd u .

“ H adi am a Bay L in ,” dedi. “ Biz İran u sulüne göre Fars çayı içiyoruz, öyle değil mi?”

A bdullah b u n u d ed ik ten sonra b ir küp şeker aldı ve o n u ön dişlerinin arasında sıkıca tu ta rak ağzına yerleştirdi. D aha sonra fincanını kaldırdı ve bir y u d u m çay aldı. B en de on a bakarak yaptıklarını taklit ettim . Şeker k ü pü ıslanınca yavaşça erimeye başladı, ağzım daki tat tercih ettiğ im d en d a ha tatlı olsa da bana garip gelen yeni bir a d et ö ğ ren m ek ten dolayı m em n u n d u m .

K adirbhai de ağzına bir küp şeker alıp çayını aynı şekilde içmeye ko y u lurken bu adeti de h er zam anki dinginliği ve ciddiyetiyle yerine getirdi. O

şimdiye dek tanıdığım , hakikaten bir im p aratora b enzeyen tek kişiydi. A b d u llah ’ın anlattıklarını dinlerken kafasını eğm iş olan K adirbhai’ye baktım

178 ■ G regory David R o berts

ve o n u n hangi hayatta, nered e olursa olsun, insanları yönetecek ve o n lardan saygı görecek biri o ld u ğ u n u d ü şü n d ü m .

Sahnedeki m üzisyenlere üç şarkıcı katıldı ve onların biraz ilerisine o tu rd u . O dadaki k onuşm alar yavaşça kesildi ve b irdenbire üç adam g ü ç lü, heyecan verici bir sesle şarkı söylemeye başladı. Bu, kulağa çok tatlı g elen bir sesti ve tu tk u do lu bir yo ğ u n lu ğ u vardı. A dam lar yalnızca şarkı söylem iyor, aynı zam anda şarkıyla birlikte ağlıyor, feryat ediyordu. G ö zlerin d e n gerçek yaşlar dö kü lü y ord u . O nları d inlerken çok m utlu hissediyord u m am a aynı zam anda utan ıy o rd u m da. Sanki şarkıcılar benim le en özel, en d erin acılarını ve sevgilerini paylaşıyordu.

Şarkıcılar üç şarkı söyledikten sonra sessizce sahneyi terketti ve başka bir odaya açılan p e rd e n in arkasında kayboldu. G österi sırasında kimse k o nuşu p kım ıldam adı am a o n lar g ider g itm ez üzerim izdeki büy ü d en k u rtu lmak için h epim iz aynı anda konuşm aya başladık. A bdullah ayağa kalkarak o d a n ın d iğer ucundaki A fğanlar’ın yanına gitti.

“Şarkıları nasıl b u ld u n u z Bay Lin?” diye sordu Kadirbhai.

“ Ç o k b eğendim . İnanılm az ve büyüleyiciydi. D aha önce hiç b u n u n g ibi bir şey duym am ıştım . İçlerinde hem çok büyük bir ked er hem de çok büyük bir güç vardı. Bu hangi dildeydi? U rd u dilinde miydi?”

“ Evet. U rd u dilini biliyor m usu n u z?”

“ M aalesef. Sadece biraz M arathi ve biraz da H intçe biliyorum . B u n u n U rd u dilinde o ld u ğ u n u anladım , çü n k ü yaşadığım yerde bazı insanlar bu dilde k o n u şu y o r.”

“ U rd u ca gazellerin dilidir. D inledikleriniz de B om bay’daki en iyi g azel şarkıcılarıdır.”

“Aşk şarkıları mı söylüyorlar?”

Kadir gülüm sedi ve kolum a do k u n m ak için elini u z a tü . H in d ista n ’da insanlar kon u şu rk en sık sık birbirine d o k u n u r, söylem ek istediklerini bu şekilde vurgulardı. G ecekondudaki arkadaşlarım sayesinde b u n u n anlam ını biliyordum ve bu davranışı seviyordum .

“Evet, aşk şarkıları. Am a b unlar aşk şarkılarının en gerçek ve en iyi olanları. Bunlar Tanrı için yazılmış aşk şarkıları. Tanrı aşkıyla, Tanrı sevgisiyle ilgili şarkılar söylüyorlardı.”

Bir şey söylem eden başımı sallayınca K adirbhai tekrar konuşm aya başladı.

“Sen H ıristiyan m ısın?”

“ H ayır, ben T an rı’ya in an m am .”

SH A N T A R A M ■ 179

Kadirbhai tekrar g üldü. “T a n rı’ya inanm ak diye bir şey y o k tu r,” diye cevap verdi. “T a n rı’yı ya biliriz ya da bilm eyiz.”

“Yani,” diyerek g ü ld ü m , “T an rı’yı bilm ediğim kesin, açıkçası T an rı’ya in anm anın im kansız o ld u ğ u n u d ü şü n ü y o ru m . Özellikle de T an rı’yla ilgili pek çok kavram gö z ö n ü n e alınırsa.”

“Ah, elbette doğal olarak T anrı im kansızdır. Bu o n u n var o ld uğunu g ö steren birinci k a n ıttır.”

Kadir eli hala k o lu m u n ü z erin d e, bana dikkatle bakıyordu. İçim den

D ik k a tli ol, diye geçirdim . F ilozofik t a r tış m a la r ıy la ü n lü b ir a d a m la konuşuyorsun. B u b ir test. A d a m sen i test ed iyo r ve sen de teh likeli s u la r d a y ü züyorsun.

“ Bir dakika, d o ğ ru m u anlıyorum , bir şey imkansız o ld u ğ u için mi var o lu r diyorsunuz?” diye sorarak o n u n d üşüncelerinin bilinm eyen sularından uzaklaşarak dikkati başka yöne çekm ek istedim .

“ Evet, bu d o ğ ru .”

“ Peki, bu o zam an m ü m k ü n olan her şeyin de aslında var olm adığı a n lam ına gelm ez m i?”

K adir’in y üzündeki gülüm sem e yayıldı. “ Kesinlikle!” diye cevap verdi.

“ Anladığına sevindim .”

O n u n gülüm sem esine ayak u y durm ak için gülerek “Böyle şeyler söylem em , o n lan anladığım anlam ına g elm ez,” dedim .

“Açıklayayım. H içb ir şey bizim o n u g ö rd ü ğ ü m ü z anlam da var olm az.

H içb ir şey bizim o n u g ö rd ü ğ ü m ü z ü d ü şü n d ü ğ ü m ü z gibi orada b u lu n m az. G özlerim iz birer yalancıdır. Bize gerçek gibi g ö rü n en her şey bir yanılsam anın parçasıdır. H içb ir şey d ü şü n d ü ğ ü m ü z şekilde var olm az. N e siz ne ben ne bu oda. H içb ir şey.”

“Yine de anlam ıyonım . Olm ası m ü m k ü n olan şeylerin nasıl olup da aslında var olm adığını an lam ıyorum .”

“Şöyle açıklayayım. Etrafım ızda g ö rd ü ğ ü m ü zü düşü n d ü ğ ü m ü z m addeyi ve yaşamı yaratan enerji ölçülem ez, tartılam az ve bizim bildiğimiz bir zam an kavramıyla algılanamaz. Bir anlam da enerji ışık fotonlandır. Onlara g ö re en küçük bir obje koskoca bir alanken b ü tü n evren ufacık bir lekedir.

Dünya dediğim iz şey sadece bir düşüncedir ve çok da iyi bir düşünce sayılmaz. Işığın bakış açısına, onu canlandıran ışık fotonuna göre, bizim bildiğimiz evren gerçek değildir. H içbir şey gerçek değildir. Şimdi anlıyor m usun?”

“ Pek sayılmaz. E ğ er bildiğim izi sandığım ız her şey yanlış ya da bir gö z aldatmacası olsaydı, o zam an hiçbirim iz ne yapacağımızı, nasıl yaşayacağımızı ya da nasıl akıl sağlığım ızı koruyabileceğim izi bilem ezdik.”

180 ■ G regory David R o berts

Kadir kehribar rengi g ö zlerinde parlayan altın parıltılarla gerçekten eğelenirm iş gibi bir havayla “Yalan sö y lüyoruz,” dedi. “Aklı başında a dam , deli olan d an daha iyi bir yalancıdır. Sen ve A bdullah kardeşsiniz.

B unu biliyorum . G özleriniz yalan söyleyip b u n u n d o ğ ru olm adığını söylüyor ve siz de bu yalana inanıyorsunuz, çünkü böylesi daha kolay.”

“Ve böylelikle d elirm ekten mi k u rtu lu y o ru z?”

“ Evet. Seni o ğlum gibi g ö rd ü ğ ü m ü söylemeliyim. Ben hiç evlenm edim ve bir oğlum yok. Am a bir zam anlar evlenm ek ve bir oğul sahibi o lmak için şansım vardı. Ve o zam anlarda... Kaç yaşındasın?”

“ O tu z yaşındayım .”

“Aynen! B u n u biliyordum . Benim baba olabileceğim zam an da tam olarak o tu z yıl önceydi. Sana b u n u açıkça g ö rd ü ğ ü m ü , senin oğlum o ld u

ğ u n u , baban o ld u ğ u m u söylesem b u n u n im kansız o ld u ğ u n u düşünecek ve buna karşı çıkacaksın. Benim şimdi ve birkaç saat önce ilk karşılaşm am ızda g ö rd ü ğ ü m gerçeği görm eyeceksin. Yabancı o ld u ğ u m u z , aram ızda hiçbir bağ olam ayacağı gibi uygun bir yalan u yd u ru p ona inanacaksın.

Ama k ad er... Kaderi bilir misin? U rd u dilinde buna kısm et derler. Kader üzerim izd e, iki güç dışında, her güce sahiptir. Kader ö z g ü r iradem izi k o n trol ed em ez ve yalan söyleyem ez. İnsanlar başkalarına söylediklerinden çok kendilerine yalan söyler ve başkalarına da gerçeği söylediklerinden d aha çok yalan söylerler. Am a kader yalan söylem ez. A nlıyor m usu n ?”

A nlıyordum . İsyankar aklım d u yd u ğ u kelim eleri ve onları dile getiren adamı red detse de kalbim o n u n n e dem ek istediğini anlıyordu. Bir şekilde içim deki ıstırabı b ulm uştu. İçim de bir babanın d o ldurm ası gereken k o ca bir boşluk vardı. Bir tutsak olarak yaşadığım yıllarda en yalnız anlarımı, h ü k ü m giymiş bir dolu adam bir hücred e yeni yılın son saatine nasıl aç g irerse, ben de baba özlem iyle aç bir şekilde geçirdim .

“ H ayır,” diye yalan söyledim. “ Ü z g ü n ü m ama katılm ıyorum . Sadece onlara inanarak bazı şeyleri gerçeğe d ö n ü ştürebileceğinize inanm ıyoru m .”

Kadir sabırlı b ir şekilde “ Ben böyle bir şey söylem edim ,” dedi. “ Benim dediğim , senin ve çoğu insanın g ö rd ü ğ ü gerçeklik bir yanılsam adan başka b ir şey değil. G özlerim izle g ö rd ü ğ ü m ü z ü n ötesinde bir gerçeklik var.

O gerçekliğe kalbinle hissederek ulaşmalısın. Başka yolu y o k .”

“ Sizin... Olaylara bakış açınız o ldukça kafa karıştırıcı. H a tta kaotik bile denebilir. Sizce de kaotik değil mi?”

K adirbhai tek rar gülüm sedi.

SH A N T A R A M ■ 181

“ İlk başlarda do ğ ru şekilde dü şün m ek gariptir. Yine de bilebileceğim iz, em in olabileceğim iz ve yapması nispeten basit birkaç şey vardır. G er

çeği bilm ek için tek yapm anız gereken gözlerim izi kapam aktır.”

“ Bu kadar kolay mı?” diyerek gü ld ü m .

“ Evet, tek yapm an gereken gözlerini kapamak. G özlerim izi kapadığım ızda T a n rı’yı ve h ü z n ü bilebiliriz. Hayalleri ve aşkı da bilebiliriz. Ama bunların hiçbiri bizim dünyada algıladığım ız ve bize sahici gibi g ö rü n en şekilde gerçek değildir. O nları tartıp uzunluklarını ölçüp atom parçalayıcısında en küçük parçalarına ayıramayız. İşte bu y üzden de olmaları m ü m k ü n d ü r.”

Düşüncelerim i dayandırdığım tem el sarsılmak üzereydi, ben de bu y ü zden çabucak kaçmayı seçtim.

“D aha önce b u ran ın adını hiç duym am ışum . B u n u n gibi başka yerler de var mı?”

Kadir konuyu değiştirm em i hoşgörüyle karşılayarak “Belki beş tane daha burası gibi yer v ardır,” diye cevapladı. “Sence çok m u fazla?”

“Sanırım yeterli. H iç k adın yok. Yoksa buraya girm eleri yasak mı?”

Kadirbhai d o ğ ru kelimeyi ararken biraz d ü şü n d ü . “Yasak değil. K adınlar buraya girebilir ama o n lar gelm ek istem iyor. Kadınların toplandığı, kendi kendilerine eğlendikleri, şarkıcıları dinleyebildikleri başka yerler var.

O rada da hiçbir erkek onları rahatsız etm ek istem ez.”

Bu esnada çok yaşlı bir adam yanımıza yaklaşıp Kadirbhai’nin ayağının dibine o turdu. Pam uklu, sade bir göm lek ve bol bir pan to lo n giyiyordu. S u ratında derin çizgiler vardı ve beyaz saçlan kısacık kesilmişti. Adam oldukça zayıf ve fakirdi. Kadir’e kısa am a saygılı bir selam verdikten sonra yıpranmış

elleriyle haşhaşla tü tü n ü karıştırmaya başladı. Birkaç dakika içinde Kadir’e bir çubuk uzattı ve o n u yakmak için elinde kibride bekledi.

Kadir çabuğu dudaklarına g ö tü rü rk e n d u rd u ve “ Bu adam ın adı Ö m e r,” dedi. “B om b ay ’daki en iyi esrarı o sarar.”

Ö m e r, K adir’in sigarasını yakarken çoğu eksik, lekeli dişlerini gözler ö n ü n e seren bir şekilde sırıttı ve d u y d u ğ u ö v g ü n ü n tadım çıkardı. D aha sonra sigarayı bana u zattı ve eleştirel bir gözle tekniğim e, ciğer kapasitem e bakarak sonra onayladığını gösterir gibi h o m u rd an d ı. K adir’le ben iki tu r içince Ö m e r ç u b u ğ u aldı ve zayıf g ö ğ sü n ü patlayacakm ış gibi şişiren derin nefesler çekerek esrarlı sigarayı bitirdi. İşi bitince geriye sadece beyaz bir kül tabakası kalm ıştı. Ç u b u ğ u k uruladıktan sonra K adirbhai’nin başını sallayarak teşekkürlerini sunm asını m u d u lu k la karşıladı. Sonra, çok

182 ■ G regory David Roberts

yaşlı olm asına rağm en ellerinden destek alm adan ayağa kalktı. Şarkıcılar sahneye geri dön erk en adam çoktan uzaklaşmıştı.

A bdullah elinde, içinde m ango, papaya ve karpuz dilimleri olan cam bir kaseyle geri geldi. M eyveler ağzım ızda erirken kokulan etrafım ızı sardı. Şarkıcılar tekrar perform anslarını sergilem eye başladı ve neredeyse yarım saat boyunca tek bir şarkıyı seslendirdiler. Basit bir m elodi ve d o ğ a ç lam a sololardan oluşan m ü kem m el, üç bölüm lük bir parçaydı d in led iğ im iz. M üzisyenler şarkıcılara küçük bir orgla ve tabla olarak bilinen v u rm alı bir çalgıyla canlı bir şekilde eşlik ediyordu ama şarkıcılar gözlerini kap amış, ifadesiz ve hareketsiz bir biçim de du ru y o rdu .

D aha önce o ld u ğ u gibi şarkıcılar küçük sahneden in er in m ez k u lü p te ki sessiz kalabalık g ü rü ltü lü bir şekilde so h b ete koyuldu. A b dullah b en im le k onuşm ak için eğildi.

“Arabayla buraya gelirken K adirbhai’nin kardeş olm am ızla ilgili söylediklerini d ü şü n ü y ord u m Bay L in ,” dedi.

“ Bu çok kom ik, ben de öyle.”

“ İki erkek kardeşim d e ... Biz İra n ’da üç kardeştik ve ikisi de öldü.

Irak ’la olan savaşta ö ldüler. İra n ’da bir kızkardeşim var am a hiç erkek kardeşim kalm adı. Şimdi tek başınayım, bu ü zücü değil mi?”

O n a cevap verem edim . Benim erkek kardeşim de benim için kaybolm uştu. B ü tü n ailemi kaybetm iştim ve onları tekrar görem eyeceğim e em indim .

“ Belki de Kadirbhai d o ğ ru bir şey söyledi. Belki de g erçek ten kardeş

gibi d u ru y o ru z .”

“ Belki d e .”

A bdullah gülüm sedi.

“ Sizi sevmeye karar verdim Bay L in .”

B unu söylerken gülüm sem esine rağ m en öyle ciddiydi ki g ülm eden edem edim .

“ O zam an bana Bay Lin demeyi bırakm alısın. Bu benim tüylerim i diken diken ed iy o r.”

A b dullah m erakla so rd u . “ D iken d iken mi ediyor?”

“ Boşver. Bana Lin de y e te r.”

“ T am am , sana Lin diyeceğim . Lin kardeş. Seıı de bana A bdullah diyeceksin değil m i?”

“ Sanırım .”

“ O zam an, k ö r şarkıcıların konserini dinlediğim iz bu geceyi kardeş o lmaya başladığım ız an olarak hatırlayacağız.”

SH A N T A R A M ■ 183

“ K ör şarkıcılar mı?”

“Evet. O nları tanım ıyor musun? B unlar N a g p u r’u n Kör Şarkıcıları.

B om bay’da çok m eşh u rd u rla r.”

“ Bir d ern ek ten mi gelm eler?”

“ D ern ek mi?”

“ Evet, yani mesela körler derneği gibi bir y erden .”

“ H ayır, Lin kardeş. Bir zam anlar o n lar da bizim gibi görebiliyorm uş.

N a p u r yakınlarındaki küçük bir kasabada insanlar körleştirilince, onlar da kö r olm u şlar.”

Etraftan gelen g ü rü ltü baş d ö n d ü rü cü y d ü ve uyuşturucu ile m eyvelerin ilk başta hoşa g iden kokusu artık boğ u cu olmaya ve içimi baymaya başlamıştı.

“ Körleştirilince dem ekle ne kastettin?”

A bdullah h e r zam anki gibi yavaş ve tem kinli bir şekilde “ Kasabanın yakınındaki dağlarda saklanan hay d u ü ar ve isyankarlar varm ış,” diye an la tmaya başladı. “Kasabalılar onlara yiyecek verm ek ve yardım etm ek z o ru n daym ış, çünkü başka seçenekleri yokm uş. Askerler ve polis kasabaya g elince haydutlar ders olsun diye yirmi kişiyi kö r etm iş. Şarkıcılar o kasabadan değillerm iş, sadece bir festivalde şarkı söylem ek için orayı ziyaret ediy orlarm ış ama şansları yaver gitm em iş. Kadın ve erkeklerden oluşan yirmi ki

şi elleri bağlanarak yere yaurılmış ve keskin bam bu parçalarıyla gözleri oyulm uş. Şimdi bu k ö r şarkıcılar her yerde şarkı söylüyorlar ve çok m eşhurlar. Tabii zenginler d e ...”

A b dullah konuşm aya devam etti, b en de dinledim ama ona karşılık verip h erhangi bir tepkide b ulunam adım . Yanımda o tu ran K adirbhai, sarık -

lı bir A fgan’la konu şu y o rdu . G enç Afgan, K adir’in elini öp m ek için eğilince kem erinin içinden bir silah kabzası g ö rü n d ü . Bu esnada Ö m e r geri d ö n d ü ve bir kez daha esrar hazırlam aya başladı. Lekeli dişleriyle bana g ü lüm sedi ve başını salladı.

G özlerim e bakarak “ Evet, ev et,” dedi peltek peltek.

Şarkıcılar bir kez daha şarkı söylem ek için sahneye çıkü ve d u m an yavaşça d ö n e n vantilatörlerin etkisiyle yuvarlaklar çizerek havalandı. M ü z i

ğin ve entrikaların yeri olan bu yeşil ipek o da, benim için yeni bir başlan-gıçu. Şimdi biliyorum ki h er hayatta kaderin, şansın ve iradenin rol oy n adığı d ö n ü m noktaları ve yeni başlangıçlar var. Prabaker’in k ö yünde k adınların bana Shantaram ismini verdiği g ü n yeni bir başlangıçtı. Kör şarkıcıların konserini d inlediğim iz o geceye kadar da H in d ista n ’da o ld u ğ u m ve

184 ■ G regory David R o berts

yaptığım h er şey, h atta belki b ü tü n hayatım , A bdül Kadir H a n ile yapaca

ğım başlangıca beni hazırlam ak içindi. A bdullah kardeşim old u , K adirbhai ise babam . B unu tam am ıyla anladığım da ve sebeplerini öğren d iğ im d e, bir oğul ve bir kardeş olarak başladığım bu yeni yaşam beni savaşa ve cinayete sürükledi. H e r şey sonsuza dek değişti.

Şarkı sona erdiğinde K adirbhai bana d o ğ ru eğildi. D udakları kıpırdıy o rd u , k o n u ştu ğ u n u biliyordum ama bir an o n u duyam adım .

“Ü z g ü n ü m ama d uy am ad ım .”

“ G erçeğin, felsefe kitaplarından ziyade m üzikte bulunabileceğini söyledim ,” diye tekrar etd .

“ G erçek nedir?” diye so rd u m . Aslında cevabı duym ak istem iyordum .

Sadece so h b ette geri kalm am aya, akıllı olmaya çalışıyordum.

“ G erçek şu ki iyi adam ya da kö tü adam diye bir şey yo k ,” diye cevapladı Kadir. “ İçlerinde iyilik ya da k ö tü lü k barındıran, yapılan eylem lerdir.

İyi eylem ler ile k ö tü eylem ler vardır. İnsanlar sadece insandır, onları iyilikle ya da kötülükle bağdaştıran ise ne yaptıkları ya da yapmadıklarıdır.

G erçek şu ki sahici sevgiyi hissederek yaşanan bir an, en asil ya da en hain adam ın bile kalbinde, hayatın anlam ına dair b ü tü n amacını ve işlevini y erine getirm iş olur. G erçek şu ki h epim iz, h er birim iz, her atom parçacığı, b ü tü n galaksi ve evrendeki h er m adde T a n rı’ya d o ğ ru harek et e d er.”

O n u n ağzından çıkan bu sözler artık sonsuza dek benim o ldu. Onları duyabiliyorum . Kör şarkıcılar sonsuza karıştı. O nları görebiliyorum . Başlangıç olan gece, o adam lar, baba ve kardeş sonsuz oldu. O nları hatırlayabiliyorum . Ç o k basit. Tek yapm am g ereken gözlerim i kapamak.

ONUNCU BÖLÜM

.A b d u l la h kardeşlik olayını oldukça ciddiye almıştı. Kör şarkıcıların g ecesinden bir hafta so nra Cuffe Parade gecekondularındaki barakam a içi ilaçlarla, m erhem lerle ve sargılarla dolu bir çantayla çıkageldi. Aynı z a m anda m etal bir çantada birkaç ameliyat aleti de getirm işti. Birlikte ç an taya baktık ve A bdullah bana ilaçların ne kadar işe yaradığını, ileride ne kadara ihtiyacım olabileceğini sordu. T atm in o lunca, tahta tabu ren in to z u nu sildi ve o tu rd u . Birkaç dakika sessiz kalıp getirdiği m alzem eleri b am b u d an yapılmış raflara yerleştirm em i izledi. Etraftan konuşm a, şarkı, k a h kaha sesleri d uyuluyordu.

“ Ee Lin, neredeler?” diye so rd u sonunda.

“ Kim nerede?”

“ H astaların. N eredeler? Kardeşim in onları iyileştirdiğini görm ek istiyorum . H asta yoksa tedavi de olm az, değil mi?”

“Şey, şim dilik hiç hastam yo k .”

“ H ım ,” diye içini çekti A bdullah. Parmaklarını dizlerine vurarak d ü ş ü n ü y ordu. “ G idip sana birkaç hasta bulm am ı ister m isin?”

Abdullah o tu rd u ğ u yerden tam kalkıyordu ki o n u n hasta ve yaralı insanları zorla barakam a sürükleyişinin g ö rü n tü sü gözlerim in ö n ü n d e canlandı.

“ Hayır, hayır, b u n a gerek yok. H e r g ü n hasta gelm iyor. Am a olu r da gelirlerse ve ben de evde olursam , genellikle iki civarı gelmeye başlıyorlar.

Sabah bu kadar erken kimse gelm ez. N eredeyse herkes ö ğleden sonraya kadar çalışıyor. Tabii ben de çalışıyorum. Anlarsın ya, benim de para kazanm am lazım .”

“Ama bu sabah çalışmana gerek yok?”

“ Hayır, yok. G eçen hafta elime beni b ir hafta idare edecek kadar para g eçti.”

186 ■ G regory David Roberts

“ Bu parayı nasıl kazandın?”

A bdullah s o ru n u n beni utandırabileceğini ya da tarafım dan saygısızlık olarak görülebileceğini d ü şü n m ed en safça bana balo yordu.

“A bdullah, yabancılara nasıl para kazandıklarını sorm ak kibar bir davranış d eğild ir,” diye açıkladım gülerek.

A bdullah da gülüm sedi. “ H ı, anladım , yasadışı yollardan kazand ın ,”

diye cevap verdi.

“Söylemek istediğim tam olarak bu değildi aslında. A m a evet, m adem a n lad ın ... Yarım kilo esrar alm ak isteyen Fransız bir kız vardı. Ben de o n u n için uyu ştu ru cu buld u m . Alm an bir adam a ucu za C a n o n kamera b ulm asında yardım e ttim . İki işten de kom isyon aldım .”

A bdullah gözlerini ayırm adan “ Bu işlerden ne kadar kazandın?” diye sord u . Gözleri oldukça açık, neredeyse altın ren g in d e bir kahverengiydi.

Y ağm ur yağm adan önceki son g ü n , T h ar Ç ö lii’ndeki kum tepelerinin aldığı renkteydi.

“ Bin rupi kadar k azandım .”

“ H e r işten bin rupi mi aldın?”

“ H ayır, İlci işten toplam bin rupi aldım .”

“Bu çok küçük para Lin k ardeş,” dedi A bdullah küçüm seyerek ağzını b u ru ştu ru p . “ G erçekten çok am a çok az bir m iktar.”

K endim i savunarak bir şeyler m ırıldandım . “Senin için az para olabilir ama beni birkaç hafta idare etm eye y eter.”

“Şimdi serbestsin değil mi?”

“ Serbest m i?”

“ H astan yok, değil m i?”

“ E v et.”

“ Kom isyon alacağın bir işle de u ğ raşm ıyorsun.”

“H ay ır.”

“Güzel. O zam an birlikte g id iy o ru z.”

“ Öyle mi? N ereye gidiyoruz peki?”

“ Gel, oraya vardığım ızda sana söylerim .”

B arakadan dışarı çıkınca bize kulak misafiri olmaya çalıştığı besbelli olan Joh n n y C ig ar’la b u ru n buru n a geldik. Bana gülüm sedi ve A b d ullah ’a sert bir bakış attıktan sonra gülüm sem esinin ardındaki aynı sert bakışla tekrar bana d ö n ü p gülüm sedi.

“ M erhaba Johnny. Bir süreliğine dışarı çıkıyorum. Ç ocukların ilaçlara d o k u n m ad ığ ın d an em in ol, olur mu? B u g ü n raflara yeni ilaçlar yerleştirdim . İçlerinden bazıları gerçekten tehlikeli.”

SH A N T A R A M ■ 187

Jo h h n y yara almış g u ru ru n u savunm ak için çenesini ileri d o ğru çıkararak k o n u ş tu .

“ Barakandaki hiçbir şeye kimse dokunm ayacaktır Linbaba! Ne d e m e ye çalışıyorsun? İstersen oraya m ilyonlarca rupi koy, kimse onlara d o k u n m az. İstersen altın da koyabilirsin. H in d istan Bankası bile L inbaba’nın barakası kadar güvenli değ ild ir.”

“ D em ek istediğ im ...”

“ M ü cevher bile bırakabilirsin. H a tta z ü m rü t ve inci bile.”

“ Anladım J o h n n y .”

“ Bu k o n u d a endişelenm eye gerek yok,” diye araya girdi A bdullah. “O

kadar az kazanıyor ki kimse almaya tenezzül etm ez. G eçen hafta kaç para kazandığını biliyor m u su n ?”

J o h n ny C igar, A b d u llah ’ı pek tu tm u şa benzem iyordu. D üşm anca bakışları y ü z ü n ü iyice germ işti ama bu soru karşısında da merakı uyanmıştı.

“ Ne kadar kazanıyor?”

Benim ne kadar kazandığınım bir saatlik bir so h b et konu su n a d ö n ü şe bileceğini b ildiğim den “Şimdi b u n d a n k o n uşm anın sırası değil beyler,”

diye laflarım böldüm .

A bdullah cevabım vurgulam ak istercesine tü k ü rd ü k ten sonra “ Bin r u p i,” dedi.

Ben de h e m e n A bd u llah ’ı k o lundan tu tu p barakaların arasındaki yoldan sürüklem eye başladım.

“T am am A bdullah. Bir yere gidiyorduk, öyle değil mi? Gel yola ko y u lalım kard eşim .”

Birkaç adım atm ıştık ki Joh n n y Cigar arkam ızdan geldi ve beni A b d u llah ’tan biraz uzaklaştırdı.

“Tanrı aşkına Johnny! Şimdi ne kadar az para kazandığım la ilgili k o nuşm ak istem iyorum . Sana söz, bu kon u d a daha sonra başım ın etini yiyebilirsin ama şim d i...”

Joh n n y fısıldayarak “ H ayır, konu bu değil L in b ab a,” dedi. “ Şu A b d u llah d enen adam a güvenm em elisin. O n u n la hiçbir iş yapma!”

“Sorun ne? N e old u Johnny?”

“Sadece dediğim i yap!” dedi Johhny. D aha fazlasını söyleyecekti ama A bdullah d ö n ü p bana seslenince Johhny h em en g ö zden kayboldu.

Yanına gelip barakaların arasından ilerlerken A bdullah “ Bir problem mi var?” diye sordu.

Aksini d ü şü n d ü ğ ü m halde “ H içb ir p ro blem yok,” diye cevapladım .

188 ■ G regory David R oberts

A b d u llah ’ın m otosikleti g ecek o n d u n u n dışındaki yola p ark edilm işti vc etrafındaki çocuklar on a göz kulak o lu yordu. A ralarından en u z u n boylusu, A bd u llah ’ın verdiği o n rupiyi kaptı ve çoluk ço cuğu geride bırakıp k o

şarak uzaklaştı. A bdullah m o to ru çalıştırınca ben de arkasına yerleştim.

Ü zerim izde ince tişörtlerle ve kasksız bir şekilde trafiğin karm aşasına karıştık ve denize paralel giderek N arim an N o k tası’na d o ğ ru yol aldık.

E ğ er m otosikletlerle biraz ilgiliyseniz bir adam ın m otosiklet kullanışına bakıp o n u n hakkında çok şey söyleyebilirsiniz. A bdullah d ikkatten ziyade refleksleriyle m o to ru ko n tro l ediyordu. B unu da, sanki adım atarmış

gibi bir doğallıkla yapıyordu. Trafiği hem ustalığı hem de önsezileriyle ok u yordu. Birçok kere ortad a h e n ü z bir n e d e n yokken yavaşlamış, o n u n kadar içgüdüsel olm ayan bir şo förün ani fren yapm asını gerektirecek d u ru m lardan ku rtu lm u ştu . Bazı zam anlar, neredeyse çarpışacakm ışız gibi hissettiğim de, A bdullah k endine g ö rü n m e z boşluklar b u lup gaza basarak rahatlıkla kaçıyordu. İlk başta b un d an çok rahatsız olsam da, zam an g eçtikçe tekniğine güvenm eye başladım ve rahadam ayı başardım .

C h o w p atty Sahili’ne varınca den iz d e n uzaklaşmaya başladık ve kö rfezde n gelen serin rü zg a r yüksek teraslı evlerle kaplı sokaklarda artık hissedilm em eye başladı. N an a C h o w k ’a d o ğ ru akan y o ğ u n trafiğe biz de karıştık.

Buranın m imarisi b ir lim an şehri o lan B om bay’ın gelişm ekte o ld uğ u d ö nem lerd en kalmaydı. İngiliz egem enliği yıllarında sağlam ve dayanıklı geo m etrik bir d ü z e n d e yapılan binalardan bazıları iki yüz senelikti. Balkonların ince işçilikleri, pencere kenarları ve basamaklı cepheler, m o d ern şehrin tü m ışıltısına rağm en n adir olarak erişebildiği lüks bir zarafetin izlerini taşıyordu.

N an a C h o w k ’dan T a rd e o ’ya kadar olan bölge Farslılar’ın bölgesi olarak biliniyordu. Bom bay gibi h e r çeşit insanın, dilin, amacın old u ğ u bir şehirde böyle kutuplaşm aların olması ilk başta beni oldukça şaşırtmıştı.

Kuyum cuların, tıpkı tam irciler, m uslukçular, halıcılar ve daha başka m eslek erbaplarının o ld u ğ u gibi kendi pazarları vardı. M üslüm anların da H ıristiyanlar, B udistler, Sihler, Farslılar, Jainistler gibi kendi bölgesi b u lu n u yordu. E ğer altın alm ak ya da satm ak isterseniz, yüzlerce k u y um cu n u n sizin için rekab et ettiği Zhaveri P azarı’nı ziyaret ederdiniz. E ğ er bir camiyi ziyaret etm ek isterseniz de hepsi birbirine yürüyüş m esafesinde olan bir-

>k cam inin o ld u ğ u M üslüm an bölgesine giderdiniz.

Itir süre sonra g ö rd ü ğ ü m bu ayrım ların şehre kültürel açıdan çeşitlilik l< .uııgmı ve g ö rü n d ü ğ ü kadar katı olm adığını farkettim . M ü slüm an b ö lg e

SH A N T A R A M ■ 189

sinde H in d u tapınakları, Zhaveri Pazarı’nda sebze satıcıları ve h er lüks apartm anın yanında da g ecekondular bu lu nu y o rd u .

A bdullah m o to ru n u , Fars yardım kuruluşlan tarafından açılmış birkaç m o d ern h astan ed en biri olan Bhatia H astan esi’nin ö n ü n e park etti. H a stane zenginler için pahalı, fakirler için ise bedava tedavi ü n itelerinden o lu

şuyordu. İçeri girdik ve oldukça büyük vantilatörler tarafından serinletilen pırıl pırıl m erm er bir hole geldik. A bdullah, danışm adaki görevli ile k o n u ştu k tan so n ra beni gayet y o ğ u n olan acil servis ve yönetim b ö lü m ü n ü n o lduğu ko rid o ra yönlendirdi. Bir h adem e ile bir hemşireye de bir şeyler sord u k tan sonra, so n u n d a aradığı adam ı b uldu. D ağınık bir m asanın b a

şında o tu ra n kısa ve çok zayıf bir d o k to rd u bu.

“ D o k to r H am it?” dedi A bdullah.

D o k to r bir şeyler yazıyordu, başını kağıtlardan kaldırmadı.

“ Evet, be n im ,” diye cevap verdi çabucak.

“ Ben Şeyh A bdül Kadir adına geldim . Adım A bd u llah .”

Kalem b ird enbire d u rd u ve d o k to r yavaşça başını kaldırdı. Bize m erak dolu gözlerle bakıyordu. Bu, yoldan geçen insanların bazen bir kavgayı seyretm ek için durd u k ların d a yüzlerinin aldığı ifadeye ben zer bir ifadeydi.

A bdullah alçak sesle “Size d ü n telefon edip beni beklem enizi söylem edi mi?”

H a m it rah at bir gülüm sem eyle kendini toplayarak “ Evet, tab ii,” dedi.

Ayağa kalkıp el sıkışmak için uzandı.

A bdullah, do k to rla el sıkışırken bir yanda da “ Bu Bay L in ,” diye beni tanıttı. D o k to ru n eli oldukça kuru ve güçsü zd ü . “ Kendisi C oloba barakalarında d o k to rd u r.”

“ Hayır, hayır,” diyerek itiraz e ttim . “ Ben d o k to r değilim . Sadece o ra da insanlara yardım cı olmaya çalıştım. Ben... Ben bu işin eğitim ini alm adım ve... Bu işte de pek iyi o ld uğ u m söy len em ez.”

H a m it başka birinin alçakgönüllülüğüyle vakit kaybedem eyecek kadar y o ğ u n olan b ir adam havasıyla itirazlarım ı duym azdan gelerek h em en sad ed e geldi. “ O n u n la k o n u ştu ğ u m u z d a Kadirbhai, Aziz G eorge ve diğer h astanelere g ö n d e rd iğ in iz hastalardan yana şikayetçi o ld u ğ u n u zu söyled i.” Gözleri neredeyse siyaha çalan, koyu kahveydi ve altın çerçeveli g ö z lüklerinin cam larının arkasında parlıyordu.

K adirbhai’nin o n u n la yapmış o ld u ğ u m so h b et esnasında söylediğim i haürlam asına ve b u n u d o k to ra söyleyecek kadar önem li bulm asına şaşarak

“ E vet,” dedim . “S o ru n şu ki bana gelen insanların hepsinin d erd in e çare

190 ■ G regory David R oberts

olacak kadar bilgim yok. Teşhis edem ediğim hastalıklarla karşılaşınca o n ları Aziz G eorge H astanesi’ndeki teşhis ve tedavi kliniğine yolluyorum .

Elim den başka bir şey gelm iyor. Am a çoğu zam an insanlar hiçbir d o k to rla, h atta hemşireyle gö rü şem ed en geri d ö n ü y o r.”

“ Bu insanlar hasta num arası yapm ıyor değil mi?”

“ Hayır, yapm adıklarına em inim .” Bu soruya biraz içerlem iş, h a tta g ecek o n d u sakinleri adına öfkelenm iştim . “ H asta num arası yapmakla ellerin e hiçbir şey geçm ez. O n lar g u ru rlu insanlardır. Kolay kolay başkasından yardım da istem ezler.”

“ E lb e tte ,” diye m ırıldandı d o k to r ve g ö z lü ğ ü n ü çıkarak gözlerini ovuştu rd u . “ Peki, siz Aziz G e o rg e ’a hiç gittiniz mi? B ununla ilgili oradan biriyle k o n u ştu n u z m u?”

“ Evet. O raya iki defa gittim . Bana hastayla d o lu p taştıklarını, ellerind e n gelenin en iyisini yaptıklarını söylediler. İşin özeti, eğer yetkili bir p ra tisyen hekim vasıtasıyla g ecekondu hastalarını yollarsam sıra beklem elerine gerek kalm az dediler. Aziz G e o rg e ’takileri şikayet etm iyorum . Biliyorum onların da kendi sorunları var. Ç o k y o ğ u n olm alarına rağm en yeteri k adar çalışanları yok. Ben küçük k liniğim de gü n d e yaklaşık elli hastaya b akıyorum , onlar ise h er g ü n altı yüz, h a tta bazen bin hasta ile ilgileniyor.

Nasıl o ld u ğ u n u bildiğinize em inim . Bence ellerinde geleni yapıyorlar ve sadece acil d u ru m hastalarına m üdahale etm ekle bile kendi sınırlarım z o rluyorlar. Asıl sorun şu ki benim insanlarım gerçek bir d o k to rla görü şü p de o n u n tavsiyesiyle hastaneye gelm ek gibi bir masrafı karşılayamaz. B unun için çok fakirler. İşte bu yü zden de bana geliyorlar.”

D o k to r H a m it kaşlarını kaldırarak bana hafifçe gülüm sedi.

“ B en im in s a n la r ım , dediniz. Bu kadar mı H intli o ld u n u z Bay Lin?”

G üldüm ve o sıralarda birçok sinem ada gösterilen p o p ü ler bir film deki şarkıdan alıntı yaparak H in tçe cevap verdim .

“ B u h a y a tta k e n d im iz i g e liş tir m e k ipin elim izd e n g e le n i y a p a rız.''’

H am it de bu dediğim e g ü ld ü ve şaşırmış ama m em n u n olm uş bir şekilde ellerini çırptı.

“ Bay Lin, sanırım size yardım edebilirim . Ben haftanın iki g ü n ü b u ra dayım . D iğer zam anlarda da F o u rth Pasta Y olu’ndaki nıuayenehanem deyim .”

“ Orayı biliyorum , bize oldukça yakın.”

“ Aynen. K adirbhai’yle de ko n u şm am ızd a, ihtiyaç d u y d u ğ u n u z d a hası.ıl.ınnızı bana yollam anız k o n u su n d a fikir birliğine vardık. Ben de o n la

SH A N T A R A M ■ 191

rın g erektiğinde A ziz G eorge H astan esi’n d e tedavi edilm elerini sağlayaca

ğım. E ğer isterseniz, b u n a yarından itib aren başlayabiliriz.”

“ İste rim ,” diye yanıtladım hem en . “ Bu harika bir şey, çok teşekkürler.

Size nasıl ö d em e yapacağımızı bilm iyorum a m a ...”

D r. H a m it, A b d u llah ’a bakarak “Teşekkür etm enize ve ödem eyi dert etm enize gerek yo k ,” dedi. “ H izm etlerim sizin insanlarınız için bedavadır. Bana çay içerken eşlik etm ek ister misiniz? H astanenin karşısında bir restoran var. Eğer beni orada beklerseniz, ben de birazdan size katılırım.

Sanırım konuşacak çok şeyimiz var.”

A bdullah ile ben restorand a o tu rd u k ve yirmi dakika boyunca geniş bir cam dan fakir hastaların yalpalayarak, zengin hastalarınsa taksiler ve h u su si araçlarla hastaneye gelişini izledik. D a h a sonra D o k to r H a m it de yanımıza geldi ve g ecekondu sakinlerini o n u n F o u rth Pasta Yolu’ndaki m u ayenehanesine yollarken izlem em gereken p ro sedü rd en bahsetti.

İyi d o k to rla n n üç o rtak özelliği vardır. H epsi dinlem esini ve gözlem yapmasını bilir. Ve hepsi oldukça y o rg u n d u r. H a m it de iyi bir d o k to rd u .

Bir saatlik so h b etim iz sırasında o n u n ufak suratını iyice inceledim ve uy k usuzluktan kıpkırmızı olm uş, sulanm ış gözlerini farkettim . K endini b öyle içtenlikle harap etm esine gerçekten ü z ü ld ü m . Biliyordum , zengin olabilir, Alm anya, Kanada ya da A m erika’daki özel kliniğinde lüks içinde yü-zebilirdi. A m a o n u n yerine b u rada, kendi insanlarıyla olmayı tercih etm işti. O , şehirdeki sağlık sek tö rün d e çalışan binlerce kişiden biriydi ve onlar şehri kurtarm aya çalışmakla uğraşıp d u ru y ord u .

A b d u llah ’la y eniden dışarı çıktık ve m o tosiklede otob ü slerin, arabaların, kam yonların, bisikletlerin, yük arabalarının ve yayaların arasından g elişigüzel bir şekilde ilerlem eye başladık. A bdullah, D o k to r H a m it’in d e bir zam anlar g e cek o n d u d a yaşadığını söylem ek için o m zu n u n ü stü n d e n bana d o ğ ru seslendi. K adirbhai’nin özel yetenekli çocukları şehirdeki çeşiüi g eceko n d u lard an topladığını ve özel okullarda okum alarını sağladığını söyledi. Ç o cuklar o k u m a hayadan boyunca destekleniyor ve yüreklendiriliyorlardı. M ezun old u klarında hepsi birer d o k to r, cerrah, hem şire, ö ğ re tm en, avukat, m ühendis oluyordu. H a m it de yirmi yıl kadar önce seçilen b u yetenekli çocuklardan biriydi. Küçük k liniğim in ihtiyaçları için K adirbhai o n u göreve çağırmıştı.

Trafik ışığında d u rd u ğ u m u z d a A bdullah “ Kadirbhai geleceği o lu ştu ran bir ad am d ır,” dedi. “Tıpkı senin ve benim gibi, pek çok kişi geleceğin gelm esini bekler sadece. Ama A bd ü l Kadir H a n geleceği hayal eder, p lan lar ve gerçekleştirir. O n u n la bizler arasındaki fark b u d u r.”

192 ■ G regory David Roberts

Tekrar hareket ettiğim izde bağırarak “ Peki ya sen A bdullah?” diye so rd u m . “ Kadirbhai seni de planladı mı?”

A bdullah g öğsü ine kalka g ü rü ltülü bir şekilde kahkaha attı.

“ Sanırım plan lad ı.”

“ H ey, bu yol gecekonduya geri dö n m ü y o r. Şimdi nereye gidiyoruz?”

“ İlaçlarını alacağın yeri ziyaret edeceğiz.”

“ Ne alacağım ?”

“ Kadirbhai senin h er hafta ilaç alman için gerekli ayarlamalan yaptı. Sana b u gün getirdiğim şeyler ilk partiydi. Şimdi ilaç karaborsasına gidiyoruz.”

“ İlaçlar için de mi karaborsa var? N erede?”

“ C üzam lıların g ecek o n d u su n d a,” diye yanıt verdi A bdullah ve gaza basıp iyice hızlanarak ö n ü n d e açılan b oşluktan yararlandı. “ Sen her şeyi bana bırak Lin kardeş. A rtık sen de planın bir parçasısın, öyle değil mi?”

A r tık sen de p la n ın bir parçasısın... Bu sözler beni korkutm alıydı. O

anda bir şeyler hissetm eliydim . Am a korkm am ışüm . N eredeyse m u tlu y du m . Bu kelim eler bana heyecanlı geliyor, kanım ı kaynatıyordu. Kaçak hayatım , beni ailem den, evim den, k ü ltü rü m d e n sürm ü ştü . H epsi bu sanıy o rd u m . S ü rg ü n d e geçen yıllardan sonra, yine başka b ir sü rg ü nd e yaşadı

ğım ı farkettim . Yalmz ve pervasız bir özg ü rlü ğ e sürü lm ü ştü m . T o p lu m dışına itilm iş tü m insanlar gibi, ben de tehlikeyle arkadaşlık ettim . Ç ünkü tehlike bana neler kaybettiğim i u n u ttu ra n birkaç şeyden biriydi. Ö ğleden sonrası rü zg arın ın ılıklığında A b du llah ’la sokaklarda ilerlerken tıpkı bir adam ın u tan g aç bir k adının gülüm sem esine kapılıp aşık olması gibi, ben de kaderin ö rd ü ğ ü ağların içine balıklama adadım .

Cüzam lıların kam pına yaptığım ız yolculuk, bizi şehrin uzak kesim lerin e g ö tü rd ü . Bom baylı cüzam lılar için birkaç tane tedavi kolonisi vardı am a bizim görm eye g ittiğim iz erkek ve kadınlar oralarda yaşamayı red d e denlerdi. D evlet ve özel kuruluşlar tarafından finanse edilen bu k olonilerde ilaç yardım ı, bakım ve tem iz bir o rtam sağlanıyordu am a kuralları o ldukça katıydı. C üzam lıların hepsi bu kurallara uyum sağlayam ıyordu. S o n u çta da bazıları k endiliğinden bu kolonilerden ayrılırken bazıları da g itmeye zorlanıyordu. Bazen de birkaç d ü zine kadın, adam ve çocuk, b u k o lonilerden çıkıp şehirde kendi kolonilerini olu ştu ru p yaşıyordu.

G ecekondu sakinlerinin kendi m ekanlarında yaşayan h e r kasttan, ırkt.111 ve ek o nom ik d u ru m d a n insana karşı gösterdikleri to leran s nad iren cü-

/.ımlıl.ıra gösteriliyordu. Yerel meclisler ve sokak kom iteleri de onların v.tılıpııı.ı u z u n süre kadanm ak istem iyordu. Korkulan ve kaçınılan cü z am

S H A N T A R A M ■ 193

lılar da bulabildikleri h er açık alana bir saat içinde taşınabilir barakalar k u ruyor, b un d an daha da az bir süre içinde de yer değiştiriyorlardı. Bazen birkaç haftalığına bir çöplü ğü n yanına yerleşiyor, son u nd a istilalarına d irenen çöp toplayıcıları tarafından uzaklaştırılıyorlardı. Başka zam anlar boş

bir arazinin bataklık gibi olan to prağına ya da endüstri atıklarının b iriktiril diği yerlere kamp kuruyorlardı. O g ü n A b d u llah ’la onları ilk kez ziyaret ettiğ im d e, yıkık d ök ü k barakalarını Khar banliyösünün yanındaki bir tren yo lu n u n yanına kurm uşlardı.

A b d u llah ’ın m otosikletini park edip cüzam lıların yaptığı gibi tel ö rg ü lerin arasından ve h en d eklerin ü ze rin d e n atlayarak tren yolu bölgesine g irm ek z o ru n d a kaldık. Paslı p lato , kente giden trenlerin ve ken tte imal edilmiş ü rü n le r taşıyan yük vagonlarının geçtiği bir alandı. İstasyonun ö tesin de ofis binaları, dep o lar ve bakım onarım hangarları vardı. D aha da ileride b ir makas değiştirm e bölgesi b u lu n u y o rdu . Burası düzinelerce d em iryolu ve onların kesişme noktalarıyla dolu boş bir alandı. Yüksek tel ö rg ü ler bu alam çevreliyordu.

Tel örgülerin dışında kalan kısımda ticari hayatı ve rahatlığı ile Khar banliyösü yer almaktaydı. Bahçeler, balkonlar, pazarlar, trafik, hepsi gözler önündeydi. İçeride ise tam bir çoraklık h üküm sürm ekteydi. H içbir bitki, hayvan ya da insan yoktu. H atta makas yapan hayalet trenlerde bile hiçbir yolcu bulunm uyordu. Cüzam lıların gecekondusu işte tam buradaydı.

Açık bir alan bulm uş ve barakalarını hep b eraber buraya kurm uşlardı.

Barakaların hiçbiri g ö ğüs hizam ı geçm iyordu ve u zaktan hepsi o rd u g ah larda, ateşin etrafına to p lanan ufak çadırlara benziyordu. Yaklaştıkça, b enim yaşadığım yerdeki barakaların buradakilerle kıyaslanınca sağlam ve ra h a t yapılar o ld u ğ u n u farkettim . Bu barakalar, kıvrık dallarla birbirine tu tturulm uş plastik ve k artonların ince iplerle bağlanm asıyla yapılmıştı. B ütü n bir koloni bir dakikadan az bir sürede bir el darbesiyle yerle bir edilebilirdi ama b una rağm en erkek, kadın ve çocu k tan oluşan o tu z kişilik bir gru p hayatını burada sürd ü rüy o rd u .

G ecekondulara herhangi bir zorluk çekm eden girdik ve ortadaki barakalardan birine d o ğ ru ilerlemeye başladık. İnsanlar d u ru p bize bakıyordu ama kimse konu şm u y o rd u . Erkeklerin ç o ğ u nd a kaygısız, h atta cüretkar bir ifade vardı ve oldukça şaşırtıcı derecede kavgacı duruyorlardı. Kadınlar z o raki bir utanç ama yağmacı bir açlık içinde gibiydi. Hastalık, çocuklarda pek seçilem iyordu. Ç o k zayıf olmalarına rağm en hepsi zinde ve oldukça iyi gözüküyordu. O nların küçük elleri, b ü tü n kabile için çalışıyordu.

194 ■ G regory David R oberts

G eldiğim izi g ö rü p h ab er vermiş olacaklar ki biz barakaya yaklaşırken içeriden bir adam sürü n erek çıktı ve bizi karşılamak için d u rd u . H e m e n yanında beliren iki çocuk on a destek oluyordu. Adam oldukça kü çüktü, neredeyse belim e geliyordu ve ciddi şekilde hastaydı. D udakları ve y ü z ü nün alt kısmı y o ktu ve yanaklarındaki ed e r çenesine d o ğ ru sarkıyordu. Ç e nesi, tıpkı dişleri ve dişetleri gibi açıktaydı ve b u rn u n u n yerinde sadece iki delik d u ru y ord u .

“A bdullah, o ğ lu m ,” diye seslendi adam H in tçe. “ Nasılsın? Yemek yedin mi?”

A bdullah saygılı bir tonla “ Ç ok iyiyim Ranjitbhai,” dedi. “Beyaz adamı seninle tanıştırmak için getirdim . D aha yeni yemek yedik ama çay içeriz.”

Ç ocuklar bizim için sandalye getirdiler ve Ranjit’in barakasının ö n ü n deki boş alana o tu rd u k . E trafım ızda oluşan küçük kalabalığın bir kısmı yere o tu ru rk e n bir kısmı da ayakta d u rd u .

A bdullah herkesin duyacağı kadar yüksek sesle ve H in tçe “ Bu R an jitb h ai,” dedi bana. “ O b u rada, cüzam lıların gecek o n d u su nd a p atro n d u r.

K a la topis’lerin o lduğ u bu yerde kral o d u r.”

K a la topi, H in tçe d e siyah şapka anlam ına gelirdi. Bu terim bir hırsızı tarif etm ek için kullanılırdı ve adını B om bay’ın A rth u r Yolu H ap ish an esi’nd e hırsızlıktan h üküm giymiş m ahkum lara giydirilen siyah şapkadan almıştı. A b d u llah ’ın ne d em ek istediğinden em in değildim ama Ranjit ile cüzam lılar b u n d a n hoşlandı ve gülüm seyerek bu terim i tekrar ettiler.

“ M erhaba R an jitb h ai,” dedim ben de H in tçe. “Benim adım L in.”

“A a p doctor h a in ?1’ diye sordu Ranjit. D oktor musun?

Etrafım da g ö rd ü ğ ü m bu hastalık hakkında pek bir şey bilm em ekten ö tü rü rahatsız o ldu ğ u m d a n ve b en d en yardım isteyeceklerinden k o rk tu

ğu m d an , neredeyse panikle “H ayır!” diye bağırdım . D ah a sonra A b d u llah’a d ö n ü p İngilizce konuşm aya başladım . “ O n a d o k to r olm adığım ı söyle Abdullah. O n a sadece ufak tefek yaralara baktığım ı söyle. G erçek bir eğitim alm adığım ı ve cüzam la ilgili hiçbir şey bilm ediğim i söyle.”

Abdullah başını salladıktan sonra R an jitbhai’ye d ö n d ü .

“ Evet, o d o k to r,” dedi.

Dişlerim in arasından “T eşekkürler A b d u llah ,” diye söylendim .

Ç o cuklar bize birer bardak su ve çay getirdi. A bdullah suyunu lıkır lıkır içti. Ranjit ise kafasını geriye d o ğ ru yatırdı ve çocuklardan biri suyu b oğazından aşağı boşalttı. H astalıktan çekinerek bir süre te re d d ü t ettim , ı lı\ o koıuhılarda cüzam lılar için yaşayan ölü derler. Sanki yaşayan ölülerin

SH A N T A RA M ■ 195

kabuslarını elim de tu tu y o rm u şu m gibi hissediyordum . Büyük acı çektiren bu hastalık, sanki o bir bardak suyun içinde top lanm ışa.

Fakat A bdullah kendi suyunu içm işd. Riskleri hesapladığına ve b u n u n güvenli old u ğ u n a karar verdiğine em indim . Z aten hayatım ın h er anı riskti. Büyük bir k um ar oynayıp hapisten kaçtıktan sonra geçen her saatte te h likeyle yüz yüzeydim aslında. A n iden, bir kaçağın o vurd u m d u ym az hali üzerim e yerleşti ve suyu içtim. Ben suyum u içerken yirmi çift göz de b e ni izliyordu.

Ranjit’in gözleri bal rengiydi ve anladığım kadarıyla kataraktlıydı.

G özleri apaçık bir m erakla ayağım dan saçım a kadar birkaç kere beni dikk ade süzdü.

“ Kadirbhai bana ilaca ihtiyacın o ld u ğ u n u söyledi,” dedi yavaş ve d ik katli bir İngilizceyle.

K onuştukça R an jit’in dişleri birbirine çarpıyordu. Sözcükleri telaffuz ederken de, dudakları o lm adığından, ne dediğini anlam ak güçleşiyordu.

İçinde b, f, p ve v harfleri olan kelim eleri anlam ak neredeyse imkansızdı.

E lb ette ağız sadece kelimeleri oluşturm ayıp aynı zam anda onlara anlam , ifade ve tavır da eklerdi. Ranjit kendini bu şekilde ifade ed em ezdi. Parmakları da o lm adığından, işaret diliyle iletişim yolunu da kullanam ıyordu.

Yanında d u ran çocuk tıpkı bir m ütercim tercü m an gibi o n u n söylediklerini alçak ama değişm ez bir ses to nuyla durm aksızın tekrarlıyordu.

Bu iki ses neredeyse aynı anda “A bdül Kadir H a n ’a yardım edebilm ek bizi çok m utlu e d e r,” dedi. “ O n a h izm et etm ek benim için şereftir. Size her hafta ilaç verebiliriz, so ru n değil. G ö rd ü ğ ü n ü z gibi hepsi de birinci kalitedir.”

Ranjit birisinin ismini haykırınca kalabalığın içinde genç ve u z u n b oylu b ir adam belirdi ve ayağım ın dibine b ez b ir boh ça koyuverdi. Bohçayı açü ve am pullerle plastik şişeleri g özlerim in ö n ü n e serdi. Bohçada m orfin, penisilin ve ağır enfeksiyonlar için antibiyotikler vardı. B ü tü n ilaçlar e tiketli ve yeniydi.

“B ü tü n bunları nered en alıyorlar?” diye sordum ilaçları incelerken.

“ Ç alıyorlar,” dedi A bdullah, H in tçe.

“ Çalıyorlar mı? Nasıl çalıyorlar?”

A bdullah bu so ru m a da “B a h u t hoshiyatır” diye cevap verdi. Çok a k ıllıca.

“ Evet, evet.”

Kalabalık hep bir ağızdan ko n u şu y o rd u . A b d u llah’ın bu söylediğini ciddiye almış, o n la n n hep b eraber y ü rü ttü ğ ü bu işe hayranlık d u y d uğuna

196 ■ G regory David Roberts

inanarak m em nu n olm uşlardı. İyi hırsızlar, akıllı hırsızlar, diye tekrar ed iyorlardı.

“ Peki, ilaçları ne yapıyorlar?”

H erkes ne k o n u ştu ğ u m u z u anlasın diye H in tçe konuşm aya devam ed en A bdullah “ O nları karaborsada satıyorlar,” diye cevapladı. “ Bu işten ve yaptıkları gayet başarılı hırsızlıktan çok iyi para kazanıyorlar.”

“A nlam ıyorum , herhangi bir eczaneden bu ilaçları alabilecekken n e d en gidip on lard an ilaç alsınlar ki?”

“ H e r şeyi bilm ek istiyorsun Lin kardeş, değil mi? O zam an bir çay d aha içm eliyiz, çü n k ü bu iki çay içm elik bir ö y k ü .”

Kalabalık b u n a g ü ld ü ve hikayeyi din lem ek için yanım ıza yaklaşarak o tu rd u . O sırada bü yük ve boş b ir y ük vag o n u yavaşça barakalara yakın b ir rayın ü z e rin d e n g eçiyordu. H erk es şöyle bir bakm akla yetindi. H aki rengi bir göm lekle şo rt giymiş olan bir d em iryolu işçisi, rayları inceliyor, arada sırada da başını kaldırıp cüzam lıların kam pına g ö z atıyo rd u . M e rakını g id erin ce b ir d ah a arkasına b ak m adan ilerlem eye ko y u ld u . Çaylarım ız geldi. A b d u llah hikayesini an latırk en bir yan d an da o nları y u d u m ladık. Birkaç çocuk b irb irin in ko lu n a girm iş, bacaklarım ızın yanına o t u r m u ştu . İçlerin d en k üçük b ir kız, k o lu n u sağ bacağım a dolam ış, bana şefkatle sarılm ıştı.

A bdullah oldukça basit bir H itçe kullanıyor, anlam adığım ı d ü şü n d ü ğ ü yerleri İngilizce tekrar ediyordu. Hikayeye İngiliz hakim iyetinin oldu ğ u zam anlardan, A vrupalılar’ın H ay b er G eçidi’n d e n Bengal R ıh tım ı’na kadar b ü tü n H in d ista n ’ı k o n tro l ettiği zam anlardan başladı. Yabancılar cü zam lılara ön em verm iyor, onları hak sahibi olarak g ö rm ü y o rd u . Yapılan ö n c e lik sıralam alarında cüzam lılar hep en sonda olduklarından ilaç, sargı ve te davi şansını sürekli kaçırıyorlardı. Açlık ya da su baskını o ld u ğ u n d a en klasik ilaçlar, h a tta şifalı o tlar bile b u lu n m u y o rd u . C üzam lılar, n o rm al yollarla elde edem ediklerini çalarak elde etm eye başlamıştı. Z am anla b u işte o kadar ustalaşm ışlardı ki kendi karaborsalarını k u ru p ellerindeki fazla malı satışa çıkardılar.

U çsuz bucaksız H in d ista n ’da h er zam an yağm alam alar, isyanlar, savaşlar, çatışmalar olm u ştu . İnsanlar savaşmış, kan dö k ü lm ü ştü . Fakat ölüm -

It'i cıı çok iltihap kapan yaralardan ve salgın hastalıklardan kaynaklanm ış-ıı 1‘olısiıı vc h ü k ü m etin en iyi h a b e r alm a kaynaklan, ilaç ve yara bandı siııl< l.uıyl.ı ilgiliydi. Eczanelerden, h astanelerden ve ecza d ep olarından ya-I<■ 1.111 Imıılıı satışlar kayıt altına alınırdı. Belirlenen sayının üzerindeki her

SH A N T A RA M ■ 197

alım, bazen tu tu klanm anıza, h a tta öldü rü lm en ize bile yol açabilirdi. İlaçların, özellikle antibiyotiklerin nereye g ittiğ in in izinin sürülm esi so n u c u n da birçok devrim ci ve hay d u t hayatını kaybetm işti. Oysa cüzam lılar kendi karaborsalarında kimseye hesap sorm uyor, parasını veren herkese ilaç saü-yordu. İletişim ağları ve gizli p azarlan, H in d ista n ’daki h er büyük şehre uzanırdı. M üşterileri ise teröristler, ajanlar, b ö lücüler veya sadece hırslı kan u n kaçaklarıydı.

“ Bu insanlar ö lü y o r,” diye bitirdi konuşm asını A bdullah. “Ve kendileri için hayat çalıp ölm ekte olan başkalarına satıyorlar.”

A bdullah su stu ğ u n d a, ağır bir sessizlik oldu. H erkes bana bakıyordu.

Sanki becerilerinin ve kederlerinin hikayesine, zalimce izole edilişlerine, kaçınılm az sonlarına karşılık b ir cevap, bir tepki bekliyorlardı. Dudaksız ağızlardan ve kenetlenm iş dişlerden tıslam a şeklinde çıkan nefesler eşliğinde sabırlı ve ciddi gözlerle bana yoğunlaşm ışlardı.

“ Bir bardak su dah a alabilir miyim lütfen?” dedim H in tçe. Sanınm bu söylenecek en d o ğ ru sö zd ü , çünkü hepsi b irden gülm eye başladı. Birkaç çocuk su getirm ek için fırladı ve birçoğu o m zu m u sıvazladı.

D aha sonra R anjitbhai, ilaçlarla d o lu bohçayı gö steren Sunil adındaki ço cu ğ u n ne zam an ihtiyaç duyarsam kaldığım gecekonduya ilaç g etirece

ğini söyledi. K alkm adan önce de bir süre daha otu rm am ı rica edip g ru bundaki b ü tü n kadın, erkek ve çocuklardan ayağım a dokunm alarını istedi. Bu benim için işkence gibiydi ve Ranjit’e yapm am aları için yalvardım fakat o ısrar etti. Cüzam lılar yalpalayarak gelip kararmış ve pençeye d ö n m üş tırnaklanyla ayağım a d o k u n u rk en R anjit’in g ö zlerinde katı, n eredeyse vahşi bir ifade vardı.

Bir saat kadar so n ra A bdullah, D ü nya T icaret M erkezi’n in ö n ü n e m o to ru n u park ediyordu. Bir süre ayakta öylece dikildik, ardından A bdullah bana yaklaştı ve gayet sıcak bir şekilde bana sarıldı. Ben gü lü n ce de şaşırarak bana baktı.

“ Bu kom ik mi?” diye sordu.

“ H ayır,” diye yanıtladım . “Sadece b ir ayı kucaklaşması beklem iyord u m .”

“Ayı mı? Bildiğim iz ayılardan mı?”

“ H ayır, hayır. Biz b u n a ayı kucaklaşması d e riz ,” diye açıklarken iki elim i sanki birer pençeym iş gibi yaparak hareketi canlandırm aya çalışum.

“ Bilirsin, ayılar bal yiyip m ağaralarda uyuyan tüylü hayvanlardır. Birine bu şekilde sarıldığında, biz b una ayı kucaklaşması d e riz .”

198 ■ G regory David R oberts

“ M ağaralar mı? M ağaralarda mı uyurlar?”

“Sen buna takılm a. Bence bu iyi bir arkadaşlık göstergesiydi. Benim iilkcm de de arkadaşlar böyle yapar.”

Abdullah gülüm seyerek “ Kardeşim , yarın cüzam lılardan Sunil’le yeni ilaçlan getirm ek için g eleceğim ,” dedi.

A bdullah m otosikletiyle uzaklaşırken ben de yalnız başıma gecekondu mahallesine d o ğ ru yüriidiim . Etrafım a bakındım ve bir zam anlar ıssız ve harap b u ld u ğ u m yerin artık g ö zü m e sağlam , canlı, sınırsız u m u t ve olasılıklarla d o lu, m in y atü r bir şehir gibi g ö z ü k tü ğ ü n ü farkettim . Ö n ü n d e n geçtiğim insanlar sağlam ve zindeydi. Evime g ittim , ince k o ntrplak kapımı kapadım ve o tu ru p ağladım.

A c ı çekm ek s e v g im iz i, ö zellikle d e T a n n ’y a olan s e v g im iz i test etm em in

b ir y o lu d u r , dem işti K adirbhai bir keresinde bana. T a n n ’ya inanm ayan biri olarak o g ü n de testi geçem edim . T a n n ’yı, kim senin T a n rı’sını sevem ezdim ve affedem ezdim . Birkaç dakika sonra gözyaşlarını dinm işti fakat uzun zam andır ilk defa ağlıyordum . Prabaker barakam a gelip yanım a diz çö k tüğ ü n d e hala ilişlerimin etkisinden kurtulam am ıştım .

“ O tehlikeli bir adam L in ,” dedi direkt söze girerek.

“ Kim?”

“ B ugün buraya gelen, A bdullah d enen adam . O çok tehlikeli bir adam dır. O n u n la yapılan işler ise daha da tehlikelidir.”

“Sen n e d e n bahsediyorsun?”

Prabaker’in açık, anlaşılır su ratınd an kelim eleri bir araya getirm ekte zorlandığı anlaşılıyordu. “ O ... O bir katil Lin. İnsanları para için ö ldürür.

O b ir gang sterd ir vc Kadirbhai için çalışır. Senin dışında herkes o n u n kim o ld u ğ u n u biliyor.”

D aha fazlasına g erek yo k tu, çünkü b un u n için kanıta ihtiyaç d u ym u yordum . İçim d en B u doğru , dedim . G erçeği hep bildiğim i ya da b u n dan ilaha önce de kuşkulandığım ı d ü şü n d ü m . D iğer insanların o n a karşı yaklaşım ından, hakkında lîsıldaşm alarından ve gözlerindeki k o rk u d an gerçekler anlaşılıyordu aslında. A bdullah, hapishanede tanıdığım en iyi ama en tehlikeli adam lara benziyordu bir bakım a.

O n u n kim o ldu ğ u , ne yaptığı ve on a karşı nasıl davranm am gerektiği hakkında d üşünm eye çalıştım. E lb ette K adirbhai haklıydı. A b d ullah ’la bıı bilim ize çok benziyorduk. Şid d et kaçınılm az o ld u ğ u n d a ikim izin de K "/ıı k.u.ıydı ve ikimiz de kanu n lard an k o rkm uyorduk. İkim iz de kanun katanıydık ve bıı dünyada yapayalnızdık. A bdullah da, upkı b enim gibi,

SH A N T A R A M ■ 199

içinde b u lu n d u ğ u anda on a yeterince iyi gelen herhangi bir şey için (ilebilirdi. Fakat, ben kimseyi öldürm em iştim . Bu açıdan farklıydık.

Yine de A b d u llah ’ı seviyordum . C üzam lıların g ecek ondusunda geçirdiğim iz o öğ led en sonrayı hatırlayınca orada, o n u n yanında kendim i ne kadar güvende hissettiğim i anım sadım . Soğukkanlılığım ı ona b o rçlu y d u m , çünkü onuıılayken kendim i güçlü ve her şeyle başa çıkabilecek biri gibi gö rü y o rd u m . H ap isten çıktığım dan bu yana üzerim de böyle bir etki yaratabilen tek kişi A bdullah o lm uştu. O suçluların Y ü zd e yü z, dediklerin-dendi. E ğer sizi arkadaşı olarak görürse u ğ ru n u za canını verecek, sizinle om u z om u za h içbir soru sorm aksızın ve hiç şikayet etm eksizin her tü r tehlikeye g öğ ü s gerecek biriydi.

Böyle adam lar genellikle film lerde ve kitaplarda birer kahram andır.

O nların gerçek d ünyada ne kadar n adir olduklarını g ö zd en kaçırırız. H a pishanenin bana öğ rettiğ i şeylerden biri de buydu. H içb ir zam an sert adam rolü oynayam azdın, ya öyleydin ya da değildin. Bıçakların çekildiği, ya öleceğim ya öldürüleceğim bir anda, arkadaşlık u ğ ru n a yüzlerce kişi arasından sadece bir tek kişinin yanım da d u rd u ğ u n u öğrenm iştim .

H ap ish an e, böyle e n d er rastlanan adam larla karşılaştığım da onları ayırt etm eyi de öğretti bana. A b d u llah ’ın da böyle bir adam o ld u ğ u n u biliyordum . Kaçak olarak yaşadığım , korkuyla b o ğ u ştu ğ u m ve her g ü n savaşıp ölm eye hazır o ld u ğ u m zam anlarda o n d a b u ld u ğ u m güç, saldırganlık ve irade, sü rg ü n hayatım da karşılaştığım iyilik ve d o ğ ru lu ktan çok daha ü stü n d ü . B arakam da etrafım ı saran beyaz ışık ve serin gölgelerle o tu ru rk e n ne yapmış olursa o L u n ve ne olursa olsun, kendim i o n u n kardeşi ve arkadaşı olarak g ö rd ü m .

Prabaker’in endişeli yüzüne bakarak gülüm sedim . O da karşılık olarak bana gülüm seyince b irdenbire P rabaker’in beni, tıpkı benim A b d ullah ’ı g ö rd ü ğ ü m gibi, kendisine güven aşılayan kişi olarak g ö rd ü ğ ü n ü anladım.

Arkadaşlık bir ilaçtı ve bazen karaborsaya düşebiliyordu.

Uzanıp elimi o m zu n a koydum ve “E n d işelen m e,” dedim Prabaker’e.

“ H e r şey yolu n d a gidecek. Bana bir şey olm ayacak.”

ON BİRİNCİ BÖLÜM

( j e c e k o n d u d a çalışarak ve turistlerd en kom isyon alarak geçirdiğim u z u n günler, bir yaz g ü n ü seher vakti ardı ardına açan nilüferin yaprakları gibi birbirini takip ediyordu. Param bazen az, b azen ço k tu . C üzam lıların g ecekondusuna gidişim in ü ze rin d e n birkaç hafta geçm işti ki G o a’daki p artilerd en birine gelecek turisüere u y u ştu ru cu ilaç satm ak isteyen bir g rup İtalyan’la tanıştım . Yardım larımla d ö rt kilo esrar ile iki bin M andrax tableti almayı başardılar. İtalyanlarla yasadışı iş yapmayı severdim , çünkü istekleri u ğru n a gayet azimli ve sistem atik bir şekilde uğraş veriyorlardı.

Aynı zam anda oldukça cöm ertlerdi ve karlı bir iş so n u n d a iyi ö dem e yaparlardı. İtalyanlarla yaptığım işten kazandığım kom isyonla birkaç haftalı

ğına dinlenecek kadar para geçm işti elim e. Yine de gecekondudaki işler, h er g ü n ü m ü ve ço ğ u gecem i alıyordu.

N isan ayının sonlarındaydık, m u so n yağm urlarına b ir aydan biraz fazla zaman kalmıştı. G ecekondu ahalisi yağışlar için hazırlık yapmakla m eşg u ldü ve etrafı b ir telaş sarm ıştı. H ep im iz kararan g ö k y ü zü n ü n getireceği sıkıntılardan haberdardık. Buna rağm en h e r sokakta bir m u tlulu k dalgası, h er gencin gülüm seyen yü zü nd e bir heyecan hali vardı. K uru ve sıcak g e

çen aylardan sonra hepim iz y ağm ur b u lutlarına hasret kalm ıştık.

Kazım Ali H üseyin dullara, yetim lere, yaşlı ve sakatlara barakalarını ta m ir etm elerinde yardım cı olacak iki ekibin başına Prabaker ile Jo h n n y Ci-g ar’ı getirm işti. Prabaker gecek o n d u m u z u n yanındaki inşaat alanına atılmış olan ahşabı ve bam bu çubuklannı getirm ek için g ö n ü llü olan birkaç erkeğe eşlik etti. Jo h n n y C igar da sokak çocuklarından bazılannı seçip o n ları civarda teneke, plastik ve çadır bezi bulm alan için yağmacı olarak gön-ılm li Çevrede sudan koruyabilecek gibi g ö rü n en ne varsa hepsi ortad an k.ıybolıııaya başlamıştı. Küçük hırsızların eline geçen dikkat çekici eşyalar

SH A N T A R A M ■ 201

da n biri de m u h tem elen bir tankın kamuflaj ö rtüşüydü. Askeriyeye ait olan bu ö rtü d o k u z parçaya b ö lü n d ü ve do k u z barakayı yağm urdan k o ru m ak için kullanıldı.

Ben de su yollarını ve atık kanallarını tem izlem e görevini yerine g e tiren bir g ru b a dahil old u m . Kanallar aylardır ihmal edildiğinden her yer te nekeler, plastik şişeler ve kavanozlarla do lm uştu . Sıçanların tenezzül e tm ediği, leş yiyicilerin ise h en ü z yerini bulam adığı her tü rlü şey buralarda birikmişti. Pis bir iş olm asına rağ m en b u n u yapmak hoşum a gidiyordu.

Bu sayede g e c ek o n d u n u n h e r köşesine gidiyor, aksi takdirde tanışamaya-cağım yüzlerce insanla tanışıyordum . H e m bu g u ru r duyulacak işlerden biriydi. Ç ü n k ü başka to p luluklarda küçüm senecek, göze batm ayan fakat önem li olan uğraşlara burada saygı d uyuluyordu. Gelmek üzere olan yağm u rd an barakaları korum ak için çalışan b ü tü n ekipler sevgiyle karşılanıy o rdu. K endim izi bereketli bir gülücük denizinde bulm ak için kanalizasyondan başımızı kaldırıp etrafım ıza bakm am ız yeterliydi.

G ecekonduların başındaki Kazım Ali, bu hazırlıklar esnasında h er şeyle yakından ilgileniyordu. O to ritesi gayet açıktı ve tartışılm azdı ama aym zam anda dikkat çekm eyen, gö ze batm ayan bir tarza sahipd. Y ağm urdan haftalar önce olan bir olay, h em o n u n bilgeliğini hem de n ed e n bu kadar saygı g ö rd ü ğ ü n ü bana gayet n e t bir şekilde gösterdi.

Bir ö ğleden so nra Kazım Ali’nin barakasında, o ğ lu n u n Kuveyt m aceralarını dinlem ek üzere toplanm ıştık. U z u n boylu, kaslı bir yapıya sahip, dü rü st bir bakışı ve utang aç b ir gülüm sem esi olan yirmi d ö rt yaşındaki İk bal sözleşmeli işçi olarak Kuveyt’te alü ay çalıştıktan sonra yeni geri d ö n m üştü. Birçok genç adam o n u n bu tecrü b esin d en yararlanm ak için hevesliydi. E n iyi işler hangileriydi? En iyi patro nlar kimlerdi? E n kötüleri k im lerdi? Körfez ülkelerinin gelişm ekte olan karaborsasından nasıl ekstra p a ra kazamlabilirdi? İkbal h er öğ leden sonra babasının barakasında dinleyicilerine doğaçlam a ö ğ ü d e r verir, insanlar da bu değerli bilgileri diğerleriyle paylaşmak için etrafa dağılırdı. O g ü n bu derslerden birinde, İk b al’in konuşm ası bağrış çağrışlarla kesildi.

H e m e n barakadan çıkıp sesin geldiği yöne d o ğ ru koştuk. Ç ok g itm e ye gerek kalm adan kadın, çocuk ve erkeklerden oluşan g ü rü ltü lü bir kalabalığın içine girdik. Ö nlere d o ğ ru insanları iterek ilerledik ve birbirleri ile b oğ u şu p y u m ruklar savuran iki genç adam g ö rdük. A d am lann isimleri F aruk ile R ag h u ram ’dı. İkisi de, P rabaker’e sopa ve kereste b ulm akta yardım ed en g ruptaydı. İkbal ve Joh n n y C ig ar hem en kavga edenleri tu tark en Kazım Ali araya girdi ve varlığıyla g ü rü ltü lü kalabalığı su sturdu.

2 0 2 ■ G regory David R oberts

Alışılmadık biçim de sert bir ses tonuyla “ N eler oluyor burada?” dedi.

“ N ed en kavga ediyorsunuz?”

“ O , peygam bere hakaret e tti!” diye bağırdı Faruk.

R aghuram da karşı saldırıda bulunarak “ O da L ord R am ’a hakaret e tti!” diye karşılık verdi.

Kalabalığın bir kısmı birine, diğeri ötekine çığlıklarla destek veriyordu.

Kazım Ali onlara o tu z saniye kadar m üsaade ettik ten sonra sessizliği sağlamak için ellerini kaldırdı.

“ Faruk, R aghuram , siz ikiniz iyi arkadaşsınız,” dedi. “Kavga, aranızdaki anlaşmazlıkları çö zm enin bir yolu değil, biliyorsunuz. Arkadaşlar ve kom şular arasındaki kavganın b ü tü n kavgalar arasında en kö tü sü o ld u ğ u nu da b iliyorsunuz.”

“Ama R aghuram , peygam bere hakaret etti! O nunla dövüşm ekten başka çarem yoktu,” diye sızlandı Faruk. H alen öfkeliydi ama Kazım Ali’nin sert bakışlan o n u sindiriyor, yaşlı adam ın yüzüne bakamamasını sağlıyordu.

“ Peki ya senin Lord R am ’a hakaretin?” diye itiraz etti R aghuram . “ Bu da kavga için yeterli b ir ...”

Kazım Ali’nin sesi bir gök g ü rü ltü sü gibi gürleyerek herkesi su sturd u .

“Bahane bulmayın! Birbirim izle kavga etm em ize sebep olacak kadar iyi bir bahane yoktur. H ep im iz fakiriz ve bu ran ın dışında savaşm amız icap ed en yeteri kadar d ü şm anım ız var. Ya birlikte yaşarız ya da ölü rü z. Siz iki aptal genç, kendi halkınızı in cittiniz. B urada yaşayan her inanca sahip h e rkesi incittiniz ve beni çok u tan d ırd ın ız .”

Kalabalık yüz kişiyi aşmaya başlamıştı. Kazım ’ın söyledikleri insanlar arasında fısıldaşmalara n eden oldu. Olayın en yakınındakiler, o n u n söylediklerini arkalarına d ö n ü p tekrar ederek to planan g ru b u n so n la n n a kadar taşıdı. Faruk ve R aghuram başlarını perişan bir halde önlerine eğm işlerdi.

Kazım Ali’nin , kendilerinden çok o n u utandırdıklarını söylemesi tam bir darbe olm uştu.

Kalabalık biraz sessizleşince Kazım daha yum uşak bir to n la “ İkiniz de bu yapttğınız için cezalandırılm alısınız,” d edi. “Ailelerinizle birlikte bu akşam sizin için bir ceza seçeceğiz. O zam ana kadar siz de tuvaletleri te m izlem ekle görevlisiniz.”

Kalabalığın içinden tekrar fısıltılar d u yuldu. D ine dayalı ayrılıklar po-ı.ııısiyel bir tehlikeydi. İnsanlar Kazım ’ın olaya ciddiyetle yaklaşm asından ıik-ınm mdıı. Etrafınıdakilerin çoğu Faruk ile R ag h u ram ’m d o stlu ğ u nd an bahsediyordu. Kazım ’ın dediklerinin d o ğ ru o ld u ğ u n u n farkına vardım .

SH A N T A R A M ■ 203

Değişik inançlara sahip arkadaşların arasındaki kavga gerçekten topluluğa zarar veriyordu. O esnada Kazım Ali b o ynuna bağladığı yeşil atkıyı çıkardı ve herkes g ö rsü n diye havaya kaldırdı.

“Şimdi tuvaletlerde çalışacaksınız. Am a ilk iş olarak sizi atkımla birb irinize bağlayacağım Faruk ile R aghuram . B u gü n birbirinize yaptıklarınızın bir bedeli olarak b u rn u n u za do lan koku ile tuvaletlerde çalışırken a rkadaş ve kardeş o ld u ğ u n u zu hatırlayacaksınız.”

Kazım Ali eğildi ve iki adamı bileklerinden birbirine bağladı. Bağlama işini h allettikten sonra da ayağa kalkıp Faruk ile R ag h u ram ’a tuvaletleri işaret etti. Kalabalık iki yana d o ğ ra ayrılıp yol açtı. Arkadaşlar yürüm eye çalışırken birkaç kere tökezleyip ilerlemeyi başarm ak için birbirlerinin yak ınında kalıp aynı anda adım atm aları gerektiğini anladılar. Sonra da k o llarını kenedeyip sanki üç bacakları varm ış gibi ilerlem eye devam ettiler.

Kalabalık onlarm gidişini izlerken Kazım Ali’nin bilgeliğini övüyordu.

Birkaç dakika ö n ce o rtam a gerilim ve korku hakim ken şim di herkes g ü lü yordu. İnsanlar o n u n la k onuşm ak için dö n d ük lerin d e Kazım Ali’nin ço k tan barakasının yolunu tu ttu ğ u n u görd ü ler. Ben ise o n u n uzaklaşırken gü ld ü ğ ü n ü görecek kadar yakınındaydım .

G ecek o n d u d a geçirdiğim aylar boyunca o n u n bu gülümseyişini sık sık paylaşacak kadar şanslıydım. Kazım benim barakam ı haftada iki, h atta b azen üç kez ziyaret ediyor, bir kısm ını D o k to r H a m it’e yönlendirm eye başladıktan sonra sayısı artan hastalarım da gösterdiğim ilerlemeye gö z atıy o rdu. Arada sırada sıçanlar tarafından ısırılmış bir çocuğu veya g ecek o n d u n u n yanındaki inşaat alanında yaralanmış genç bir adamı da yanında g e tiriyordu. Bir süre sonra bu insanları niye şahsen getirm eyi tercih ettiğini öğren d im . O n la r, kendilerince bazı sebeplerle bana yalnız gelmeye çekinenlerdi. Bazıları sadece u tan g açtı. B azılarının yabancılara karşı çekinceleri vardı ve yabancılara güvenm iyorlardı. Bazıları ise köydeki klasik tedavi usulleri dışında herhangi bir ilaç almaya yanaşm ıyordu.

Köyde iyileştirm e amaçlı kullanılan bu karışım lardan bazıları benim için büyük so ru n d u . Aslında genel anlam da onları onaylıyor, kendim de m ü m k ü n o ld u ğ u n ca bu y ö ntem lere başvuruyor, hatta ayurvedayı B atı’da-ki eşdeğerlerine, yani ilaçlara tercih ediy o rd u m . Am a bazı tedavi y ö n tem leri iyileştirici özelliklerden ziyade batıl inançlara dayanıyor, sağduyuya ve bilime ters düşü y o rd u . Ö rn eğ in frengiye karşı kolun üst kısm ına bitkilerden oluşan bir tu rn ik e yapmak hiç de iyi bir sonuç verm iyordu. Eklem iltihabı ve rom atizm aya karşı, ateşten kıpkırmızı yanan k ö m ürler alınıp has-

2 0 4 ■ G regory David R oberts

tatarın dizlerine ve dirseklerine tu tu lu y o rd u . Kazım Ali, uç noktalardaki bu tedavi yöntem lerini o n u n da onaylam adığını ama bunları yasaklamasın ın m ü m kü n olm adığını söylemişti. B u n u n yerine beni sıkça ziyaret e d e rek insanlara güven verm eyi seçmiş, bu sayede de beni ziyaret edenlerin sayısı h er geçen g ü n biraz daha artm ıştı.

Kazım Ali’nin koyu kahve cildi, zayıf ama zinde v ü cud u n u b ir boksör eldiveni gibi sıkıca sarıyordu. Sık, g üm üş grisi saçları kısaydı ve saçının bir to n açığı bir keçisakalı vardı. Genellikle u z u n p am uklu bir göm lek ve Batılıların giydiği tarzda beyaz bir p a n to lo n giyerdi. Giysileri sade ve u c u z d u ama her zam an tem iz ve ü tü lü yd ü . Kazım g ü n d e iki kez üzerini d eğiştirirdi. O n u n kadar saygı görm eyen bir adam aynısını yapacak olsa z ü p p e likle suçlanırdı fakat Kazım Ali gecek o n d u d a nereye giderse gitsin g ü lü cüklerle ve hayranlık do lu bir sevgiyle karşılanırdı. Ayakta kalm a m ü cad elesi ve u m u d a do lu olan bu küçük dünyada, o rtak kullanım için ayrılan kuyudaki suya nasıl ihtiyaç duyuyorsak, Kazım Ali’ye de öyle ihtiyaç d u yuyor, o n u n inanılm az derecede tem iz beyaz giysilerini ruhsallığım n ve ahlaki değerlerinin bir simgesi olarak g örüyorduk.

K azım’ın devirdiği elli beş sene, ortalam anın üzerindeki boyunda ve yapısında kendini çok az belli ediyordu. Genç oğluyla, su tanklarından b id o n lara doldurdukları suyu o m u zlannda barakalarına taşırken yanştıklanna bir

çok kez şahit olm uştum . Kazım barakasının ana odasında yerdeki kilimlerin üzerine, ellerini yere koym adan dizlerini bükerek o tu ru rd u . Yakışıklı bir adamdı ve güzelliğinin büyük kısmını sağlık fışkıran zindeliği ile doğuştan liderlik vasıflanna sahip olmasının getirdiği doğal zarafetine borçluydu.

Kısa, gü m ü ş grisi saçlan, ince yapısı ve derin d en gelen sesiyle Kazım bana K adirbhai’yi anım satıyordu. Bir süre sonra iki güçlü adam ın birbirini iyi tanıdığını ve yakın arkadaş o ld u ğ u n u öğrendim . Yine de iki adam arasında büyük farklar vardı. B unlardan en önem lisi de liderliğe nasıl geldikleri ve kurdukları otoriteydi. Kazım o n u seven insanlarca başa getirilmişti. Kadirbhai ise gücü ele geçirm iş ve b u n u hem irade g ü cü hem de kaba kuvvetle k o ru m u ştu . İki zıt güç arasında mafya kralının gü cü hakim gü çtü . Kazım Ali’nin halkı o n u lider olarak başa getirm işti ama bu n a kabul edip onaylayan, K adirbhai’den başkası değildi.

Kazım Ali ’nin sık sık g ü c ü n ü kullanm ası gerekirdi, ç ü n k ü g ecek o n d u daki tek gerçek o to rite onunkiydi. Büyüyen anlaşmazlıkları ç ö zer, m ülk ve yetkilerle ilgili zıtlaşmalara bir o rtak yol b u lu rd u . İnsanların ço ğ u da işten evliliğe kadar her k o nu d a o n u n fikrini alırdı.

SH A N T A R A M > 205

Kazım ’in üç karısı vardı. İlk karısı Fatm a o n d an iki yaş, ikinci karısı Shaila ise o n yaş k üçüktü. Ü çü n cü karısı N ajim ah sadece yirmi sekiz ya

şındaydı. Kazım ilk evliliğini aşk u ğ ru n a yapm ışü. D iğer iki evliliği ise bir daha evlenm e şansları olm ayan genç ve fakir dullarlaydı. E şlerinden d ö rd ü erkek, altısı kız, o n çocuğu olm u ştu . İki dul eşin önceki evliliklerinden gelen beş çocuk da aileye katılmıştı. Kadınlara fınansal özg ü rlü k sağlamak için, Kazım onlara ayaklı dikiş m akineleri almıştı. İlk eşi Fatm a m akineleri barakanın dışındaki bir su n d u rm anın alüna ku rd u rm u ş, göm lek ve p a n to lo n yapmaları için d ö rt terzi kiralamıştı.

Bu küçük işletme, terziler ve ailelerini geçindiriyor ve üç eş arasında paylaşılan küçük bir kazanç sağlıyordu. Kazım bu işin yürütülm esinde hiç rol oynamam ış ve b ü tü n ev masraflanru karşılamaya devam etmişti. Eşleri paranın kendi paylanna düşen kısmını biriktirm ek ya da harcamak konusunda serbestti. Zam anla terziler, Kazım’ın barakasının yanında barakalar satın almış, çocukları ve eşleriyle birlikte o nu bir baba ve do st olarak gören o tuz d ö rt kişilik büyük bir aile oluşturm uşlardı. Ev halkı her zam an rahat ve m u tluydu. Ağız dalaşına ya da huysuzluğa hiç izin vermezlerdi. Çocuklar neşe içinde oyun oynar, sorum luluklarını istekle yerine getirirdi. Kazım haftanın belli günleri çadırını halka açar, onların şikayederini ve isteklerini dinlerdi.

Tabii ki h er anlaşm azlık ve so ru n Kazım Ali’nin evine kendiliğinden taşınm ıyor, bazen de Kazım ’ın bir polis ve hakim rolü üstlenm esi gerekiy ordu. A b d u llah’ın beni cüzam lıların m ekanına g ö tü rm esin d en birkaç hafta sonra, bir sabah Kazım ’ın evinin ö n ü n d e o turm u ş çay içiyordum ki Jeeten dra koşarak yanım ıza geldi ve bir adam ın karısını d ö v d ü ğ ü n ü , k adın ın ö lm esinden korktuklarını söyledi. Kazım Ali, Jeetend ra, A nand, Prabaker ve ben h em en dar yollardan geçip g e c ek o n d u nu n uçlarında, bataklığın kenarındaki barakalardan birine ulaşük. Barakanın etrafında kalabalık bir g ru p toplanm ıştı. Yaklaştıkça içeriden gelen açınılası çığlıkların ve birine in en darbelerin sesini duyduk.

Kazım Ali, Jo hn n y C igar’ın barakanın yakınında d u rd u ğ u n u g ö rd ü ve kalabalığı iterek o n a yaklaştı.

“N eler oluyor?” diye so rd u sert bir şekilde.

Jo h nn y sesli bir şekilde tü k ü rerek “Joseph sarhoş,” dedi. “Bahinchudh sabahtan beri karısını dö v ü y o r.”

“ S abahtan beri mi? Bu ne kadar zam an d ır böyle devam ediyor?”

“ Ü ç saat, belki biraz daha fazla o ld u . Ben daha yeni geldim . Bana da başkaları h a b e r verdi. Seni de bu y üzden çağırdım K azım bhai.”

2 0 6 ■ G regory D avid R oberts

Kazım kaşlarını çattı ve Jo h n n y ’niıı gözlerinin içine kızgın bir şekilde baktı.

“ Bu Jo sep h ’in karısını ilk dövüşü değil. N ed en b una engel olm adın?”

Jo h n n y “B e n ...” diye söze başlayacak oldu ama Kazım ’a bakamayıp gözlerini yere indirdi. Sanki öfkelenm iş, ağlam anın eşiğine gelm işti. “Ben on d a n korkm uyorum ! Buradaki kim seden korkm uyorum ! B unu biliyorsun! Am a o... Kadın... O n u n eşi...”

G ecekondu sakinleri oldukça yakın oturuyorlardı. Özel hayadaım da çıkardıkları sesler, yaptıkları hareketler, hep iç içeydi. Yine de aile içinde çıkan anlaşmazlıklara kimse karışmak istemezdi. Böyle vahşi bir hal alsa bile. Kazım Ali, Jo h n n y ’yi sakinleştirmek için elini o n u n om zu n a koydu. Tam da bu sırada barakadan yeni bir darbe sesi ve acı dolu bir çığlık daha yükseldi.

içim izden birkaçı b u dayağa bir son verm e amacıyla h em en ön e atıldık. B irdenbire barakanın derm e çatm a kapısı kırılarak açıldı ve Jo sep h ’in kansı baygın bir halde ayaklarım ızın dibine dü ştü . Kadın çırılçıplaktı.

U z u n saçları d ü ğ ü m len m iş, kan içinde kalm ışü. Bir çeşit sopayla zalimce döv ülm ü ştü . Sırtında, kalçasında, bacaklarında m orluklar vardı.

Kalabalık korku içinde geri çekildi. V ü cu dundaki korkunç yara bere yanında kadının çıplaklığından da etkilenm işlerdi. Bu beni de etkilem işti.

O yıllarda çıplaklık H in d ista n ’da gizli bir din gibiydi. D eliler ve kutsal ki

şiler dışında İçimse çıplak gö rü lem ezd i. G ecekondudaki arkadaşlarım bana dü rü stç e , yıllardır evli oldukları halde karılarını hiç çırılçıplak görm ed ik lerini söylemişti. H ep im iz Jo sep h ’in eşine karşı büyük bir acım a duygusuyla sarsılmıştık. U ta n ç , gözlerim izi yakarak içim ize do lm u ştu .

O esnada barakadan b ir bağrış daha d uyuldu ve Joseph sendeleyerek kapıdan çıktı. Pam uklu p a n to lo n u idrarla lekelenm işti. T işö rtü yırtık p ırtık ve pislik içindeydi. Y üzünden vahşi, sersem bir sarhoşluk akıyordu. Sa

çı d arm adağın olm uş, yüzü kanla lekelenm işti. Karısını d övm ek için k ullandığı bam b u sopa hala elindeydi. G ü neşte gözlerini kıstı ve bakışları kalabalıkla kendisi arasında y ü züstü düşm üş karısının ü zerin d e odaklandı.

Joseph on a bakarak küfretti ve bir kez d ah a vurmak, için sopayı kaldırdı.

Bizi kıpırtısız kılan şoktan k u rtu ld u k ve Jo sep h ’i du rd u rm ak için h arekete geçtik. Şaşırtıcıydı ama Jo sep h ’e ilk ulaşan küçük Prab aker’di. P rabaker k e n d in d en çok daha iri olan adam ı tu ttu ve o n u geriye d o ğ ru itti. S o pa elinden alındıktan sonra Joseph yere yatırıldı. K üfürler edip bağırıyor, du d ak larından tük ü rü k ler saça saça sövüyordu. Kalabalıktan birkaç kadın çıkü ve sanki yastaymış gibi ağlayarak Jo sep h ’in karısını sarı ipek bir sariyle ö rte rek kaldırdı.

SH A N T A R A M ■ 2 0 7

İşte o an kalabalık Jo sep h ’i linç edebilirdi ama Kazım h em en k o n tro lü ele aldı. İnsanlara dağılm alarını veya geri çekilmelerini, Jo sep h ’i tu ta n adam lara da o nu bırakm am alarını söyledi. Bir sonraki emri ise beni o ld u k

ça şaşırttı. Ben polisi arayacağını d ü şü n m ü ştü m . Am a o, Josep h ’in ne içtiğini ö ğ ren d i ve oraya iki şişe daha getirilm esini istedi. Aynı zam anda Joh n n y C ig ar’a esrarlı sigara hazırlam asını b uyurdu. D a m olarak bilinen ev yapımı sert içki getirildiğinde, Prabaker ve Je ete n d ra ’ya ona zorla içki içirmeleri emrini verdi.

Jo sep h ’i genç ve güçlü ad am lann arasına o tu rtu p ona bir şişe içki u z a ttılar. Joseph birkaç saniye şüpheli bir şekilde onlara baktıktan sonra şişeyi kaparak u z u n u z u n içti. Etrafındaki genç adam lar sırtını sıvazlıyor, o nu daha fazla içmeye teşvik ediyordu. Ç o k güçlü olan içkiden biraz daha içen Joseph bir süre sonra yeterince içtiğini söyleyip içkiyi ön ü n d en uzaklaştırmaya çalıştığında, genç adam lar belli belirsiz zor kullanm aya başladı.

O n u n la g ülüp şakalaşırken şişeyi dudaklarının arasına g ö tü rü p dişlerinin arasından ağzına akıtmaya çalıştılar. J o h n n y Cigar da esrarı yakıp Jo sep h ’e uzattı. Elindeki kanlı sopayla barakasından çıkalı yirmi dakikayı geçm emişti ki Joseph kafasını yeıe gö m erek sızdı.

Kalabalık bir süre o n u n horlam asını dinledi ve daha sonra kendi işlerine bakm ak ü zere evlerine çekilmeye başladı. Kazım genç adam lara J o sep h ’in yanında kalmalarım ve o n u yakından izlem elerini tem b ih led ik ten sonra sabah ib adetini yerine getirm ek için yarım saatliğine uzaklaştı. Geri geldiğindeyse su ve çay sipariş etti. J o h n n y C igar, A nand, Rafık, Prabaker ve Jeetend ra, Jo sep h ’i izleyen gruptaydı. İçlerinde Veejay adında genç, güçlü bir balıkçı ve oldukça koyu teni nedeniyle A n d h k a a m y a . da bir başka deyişle K a ra n lık olarak çağırılan bir arabacı da vardı. G üneş doru k noktasına ulaşıncaya kadar gruptaki adam lar sessizce so h b e t ettiler. B o ğ u cu nem üzerim ize çökm eye başlamıştı.

N o rm ald e diğerleri gibi o rad an uzaklaşm ış o lu rd u m ama Kazım kalmamı rica etm işti. Ben de branda b ezin d en yapılmış bir taraçanın gölge sinde o tu rd u m . Veejay’in d ö rt yaşındaki kızı S u nita ben istem eden bana bir bardak su getirdi. M innettarlıkla ılık suyu içtim.

“Tsangli m ulgi, tsangli m u l g i diye o n a M arathi dilinde teşekkür e ttim . İyi kız, iyi kız.

Sunita beni m em n u n edebildiğine çok sevindi ve bana g ü ler yüzüyle uzıın u z u n baku. Ü zerin d e İngilizce olarak A R SIZ Y Ü Z Ü M yazan kır

ınızı bir elbise vardı. Elbisenin yırtık o ld u ğ u n u ve S u nita’ya küçük geldi

20 8 ■ G regory David R oberts

ğini farkettim . O n a ve gecekondudaki birkaç çocuğa M od a Sokağı d enen p azard an birkaç ucu z giysi almaya karar verdim . G ecekondudaki akıllı, m u d u çocuklarla h er k o n u ştu ğ u m d a, aklımın bir köşesine bu n u yazardım .

S unita boş bardağı aldı ve küçük çıplak ayaklarıyla uzaklaşırken ayak bile

ğindeki hal halın çanlarından çıkan m üzik etrafa yayıldı.

B ü tü n erkekler çay içmeyi b itirdikten sonra Kazım Ali onlardan J o sep h ’i uyandırm alarını istedi. Joseph söylenerek ve h o m u rd an arak uyandı.

G özlerini açıp sersemlemiş başını sallayarak aksi bir tavırla su istedi.

“Pcrni n a h i n ” diye cevap verdi Kazım. Su yok.

A dam lar bu sefer de ısrarcı bir şekilde şakalarla ve sırt sıvazlamalarla Jo sep h ’e ikinci şişeyi uzattı. Bir esrarlı sigara daha sarıldı ve gençler de o n u n la birlikte içti. Joseph durm aksızın su istiyor, her seferinde ağzından aşağı içki boca ediliyordu. Ü çüncü şişe bitm ed en Joseph yana d o ğ ru kayarak tekrar bayıldı. Yükselen güneş d o ğru ca y üzüne geliyordu ama hiç kimse o n u gölgeye taşımak gibi bir girişim de bulunm adı.

Kazım tekrar uyandırılm asm ı e m retm ed en önce o n u n beş dakika kadar uyum asına izin verdi. Joseph u y anır uyanm az öfkeli bir şekilde sövüp saymaya başladı. Kalkıp barakasına d o ğ ru gitm eyi denedi ama Kazım Ali k a n lı bam b u sopasını alarak o n u Joh n n y C igar’a uzattı. T ek b ir kelime söyledi: Başlayın!

Joh n n y sopayı kaldırdı ve Jo sep h ’in sırtına sesli b ir şekilde indirdi. J o seph inledi ve em ekleyerek uzaklaşmaya çalıştı fakat genç adam lardan o lu

şan g ru p o n u tek rar aralarına aldı. Jo h n ny bir kez daha Josep h ’e sopayla v u rdu. Josep h öfke içinde bağırınca genç adam lar ona to k at atarak susm ası için bağırdılar. Jo sep h bulanık g ö ren gözleriyle etrafa bakıp kendini k o rum aya çalışırken Jo h n n y b ir d arb e daha indirdi.

“N e yaptığını biliyor m usun?” diye sert bir şekilde so rd u Joh n ny . S o payı Jo sep h ’in o m zu n a indirdi. “ K onuş, sarhoş it! N e ko rk u n ç bir şey yaptığım biliyor m usun?”

“ Bana vurm ayı kes,” diye hırladı Joseph. “ B u n u n ed e n yapıyorsun?”

“ N e yaptığım bilm iyor m usun?” diye bir kez dah a so rd u Joh nn y ve s o pa bir kez d ah a indi.

Josep h “A h!” diye b ir çığlık attı. “ N e yapmışım? Ben hiçbir şey yapm adım !”

Bu sefer sopayı eline Veejay aldı ve Jo sesp h ’in koluna vurdu. “Karını d ö v d ü n , seni sarhoş dom uz! O n u öyle bir d ö v d ü n ki ölebilir!”

Veejay sopayı J e ete n d ra ’ya uz a ttı, o da Jo sep h ’in kalçasına vurdu.

SH A N T A R A M • 2 09

“O ölüyor! Sen bir katilsin! Kendi karım ö ld ü rd ü n !”

Joseph kollarıyla kendini korum aya çalıştı ve gözleriyle kaçacak yer aram aya koyuldu. Jeeten d ra bir kez daha sopayı kaldırdı.

“ B ü tü n sabah karını d ö v dü n ve o nu çıplak bir halde dışarı attın. Al b akalım , seni sarhoş herifi B unu da al! Tıpkı karını d ö v d ü ğ ü n gibi. Nasıl, h o şu n a gitti mi katil?”

Jo sep h ’in bir şeyleri algılamaya başladığını g österen ifadesi birdenbire ko rk u nç bir acıyla d o ld u . Jeeten d ra sopayı Prabaker’e u zattı ve bir so nraki d arbe Jo sep h ’i gözyaşlarına b oğdu.

“ H ayır!” diye ağladı Joseph. “Bu d o ğ ru değil! Ben hiçbir şey yapm adım! Bana ne olacak? O n u öld ü rm ek istem edim ! Tanrım , bana ne olacak?

Bana su verin. Suya ihtiyacım var!”

“Su y o k ,” dedi Kazım Ali.

Sopa tekrar tekrar kalkıp indi. Şimdi A ndh k aara’n ın elindeydi.

“ ICendin için mi endişeleniyorsun köpek? Peki ya zavallı karın ne o lacak? O n u döverken endişelenm iyordun. Bu sopayı o n u n ü zerinde ilk d e fa kullanm adın değil mi? Artık h er şey bitti. O n u ö ld ü rd ü n . Arük ne o nu ne de başka birini döveceksin. H apiste öleceksin.”

Sopayı eline tekrar Jo h n n y Cigar aldı.

“N e kadar d a büyük, güçlü bir adamsın! Senin yarın boyundaki karım dövm ek ne büyük bir cesaret. O kadar cesursan gel de beni döv k ahram an! H ad i, şu sopam al da on un la bir erkeği dövm eye çalış, seni u cu z kabadayı.”

Josep h k en d in e acımaya devam ederek gözyaşları içinde “S u ...” diye m ırıldandı ve yere kapaklandı.

Kazım Ali bir kez daha “Su y o k ,” dedi ve Joseph kendini kaybetti.

Y eniden uyandırdıklarında Jo sep h neredeyse iki saattir güneşin altındaydı ve büyük bir ıstırap içindeydi. Su için yakarırken o n a uzatılan tek şey içki şişesiydi. İçkiyi red d e tm e k istediğini ama susu zluğ u n u n u m u tsu z bir hal aldığını görebiliyordum . T itrey en ellerle içki şişesini kabul etm ek z o ru n d a kaldı ve kavrulm uş diline birkaç dam la içki değer d eğm ez sopa tek rar ü zerine indi. Jo sep h ’in ağzından aşağı içki akmaya başladı ve şişe yere dü ştü . J o h n n y şişeyi' yerden kaldırıp içinde kalan içkiyi Jo sep h ’in başından aşağı d ö k tü . Jo sep h ellerinin ve dizlerinin ü zerin d e uzaklaşmaya çalışıyor ama etrafını saran adam lar o n u tekrar ortaya getiriyorlardı. Jeeten d ra so payı kaldırdı ve Jo sep h ’in kalçasına ve bacaklarına vurm aya başladı. Joseph ağlıyor, inliyor, bağırıyordu.

2 1 0 ■ G regory David R oberts

Kazım Ali bir barakanın gölgelik girişinde o tu ru y o rd u . P rabaker’i yanm a çağırdı ve Jo sep h ’in arkadaşlarıyla akrabalarının yanı sıra M aria’nın, yani karısınınkilerin de çağırılm asını istedi. İnsanlar gelip halkadaki genç adam ların yerini almaya başladı ve Jo sep h ’in işkencesi devam etti. Saatler boyunca arkadaşları, kom şuları ve akrabaları o n u yermeye ve karışma v a h

şice saldırdığı, sopayla o n u dövm eye devam etti. D arbeler oldukça keskindi ve can yakıcıydı am a derisini yaracak kadar sert değildi. Bu acı veren fakat çok tehlikeli olm ayan bir cezaydı.

Orayı teıicedip ö ğ led en sonra birkaç defa daha uğradım . G ecekondu sakinlerinden yolu oradan, geçenler izlem ek için d u ru y o rdu . Bazıları Jo-se p h ’i çevreleyen g ruba katılıyor, bazıları ise bir süre izledikten sonra uzaklaşıyordu. Kazım Ali barakanın kapı girişinde dim dik o tu ru y o r, ciddi bir ifadeyle gözlerini Jo sep h ’i çevreleyen g ru p ta n ayırm ıyordu. Sessizce söylediği bir kelim e veya belli belirsiz bir hareketle cezalandırm ayı y ö n e tiyor, adam ın ü zerinde d inm ek bilm eyen bir baskı yaratırken aynı zam a n da insanların taşkınlık yapmasını da engelliyordu.

Joseph tam am en çö zü lm ed en önce iki defa daha k e n d in d e n geçti.

İçindeki kin ve diren çten eser kalm am ışü. D u rm ad a n hıçkırarak karısının ism ini tekrarlıyordu. M a ria , M a ria , M aria...

Kazım Ali ayağa kalktı ve kalabalığa yaklaştı. Beklediği an buydu. Veejay’a başını salladı ve o da yakındaki bir barakaya gidip yanında ılık su, sabun ve iki havluyla geri geldi. Jo sep h ’i döven adamlar onu kucaklayıp yüzünü, boynunu, eEerini, ayaklarını yıkamaya başladı. O na su verip saçım taradılar, sarılarak sabah başlayan cezalandırma sürecinden bu yana ilk defa güzel sözler söylediler. E ğ er gerçekten üzgünse bağışlanacağını ve yardım bulacağını söylediler. Ben de dahil birçok insan öne getirildi ve Joseph ayaklarımıza d o k undu. O n a tem iz bir göm lek giydirdiler ve Josep h ’i nazikçe ayağa kaldırdılar. Kazım Ali ona yaklaştı ve kan çanağı olmuş gözlerine baktı.

Yumuşak bir ses tonuyla “K arın M aria ö lm e d i,” dedi.

“ Ö lm edi m i?” diye m ırıldandı Joseph.

“ Hayır, ölm edi. Ağır yaralı am a yaşıyor.”

“ T an rı’ya şükürler olsu n , T a n rı’ya şükürler olsu n .”

“Senin ailendeki ve M aria’m n ailesindeki kadınlar bir karar verdiler,”

dedi Kazım. “Karına ne yaptığını biliyorsun, b u n u n için p işm an m ısın?”

“ Evci K azım bhai,” dedi Joseph ağlayarak. “ Ç ok ü z g ü n ü m , ço k .”

“ Kadınlar, M aria’yı iki ay g ö rm em en gerektiğine karar verdi. M aria (,nk lıast.ı. O n u neredeyse ö ld ü rü y o rd u n . İyileşmek için iki aya ihtiyacı

SH A N T A R A M - 2 1 1

var. Bu süre zarfında sen de h er g ü n çalışacaksın. U z u n saatler boyunca çok siki bir şekilde çalışacak ve para biriktireceksin. Su dışında hiçbir şey, bir dam la alkol bile içm eyeceksin. A nlıyor m usun? Çay, süt dahi içm eyeceksin. B u n u da cezanın bir parçası olarak gö rm elisin.”

Josep h zayıf bir şekilde başını salladı.

“T am am , tam am , o lu r.”

“ M aria sana geri dönm em eyi seçebilir. B unu da bilmelisin. İki ay so nu n d a senden boşanm ak isteyebilir. E ğer böyle bir arzusu olursa, bil ki on a yardım cı olacağım . Am a iki ayın so n u n d a seni tekrar kabul ederse, İlci ay boyunca sıkı çalışmanın so n u n d a biriktirdiğin parayla o n u dağlara ta tile götüreceksin. Karınla birlikte gittiğ in o yerde, içindeki çirkinlikle y ü z leşip o n u yenm eye çalışacaksın. İnşallah karınla birlikte m u tlu ve erdem li bir yaşam sürersiniz. Kararımız b ud u r. Şimdi gidebilirsin. D aha fazla k onuşm aya g erek yok. Bir şeyler ye ve u y u .”

Kazım ayağa kalkü, d ö n d ü ve oradan uzaklaştı. Joseph’in arkadaşlan ona yardımcı olup o n u barakasma taşıdılar. Baraka tem izlenm iş, M aria’nın eşyalarının hepsi kaldırılmıştı. Joseph’e pilav ve kuru fasulye verildi. Azıcık yedikten sonra yatağa uzanan Joseph’in yanma iki arkadaşı o tu rd u ve ellerindeki yeşil kağıttan yelpazelerle o nu serinlettiler. Kanlı sopanın ucuna bir ip bağlandı ve Joh nn y Cigar herkes görsün diye o n u Joseph’in barakasının önü ne astı. Jo sep h ’in iki ay sürecek cezası boyunca sopa orada kalacaktı.

U zak olm ayan barakalardan birinde birisi radyoyu açtı ve kalabalık g ec e k o n d u n u n sokaklarını H in tçe bir aşk şarkısı kapladı. Bir yerlerde bir ço cuk ağlıyordu. Jo sep h ’in işkencesinin yapıldığı yerde tavuklar eşeleniyordu. Bir yerlerde bir kadın gülüyor, çocuklar oyun oynuyor, bir bilezik satıcısı M arathi dilinde m üşterileri baştan çıkarm ak için şarkısını söylüyordu. Bilezik g ü zellik, g ü ze llik de b ileziktir!

H ayatın sıradan akışı gecekonduya geri gelince ben de dolam baçlı y ollardan evime d ö n d ü m . Balıkçı adam ve kadınlar Sassoon İskelesi’nden geliyordu. E llerindeki kovalarda, den iz k ok usunu da yanlarında getiriyorlardı. G ecek o nd u hayatının dengeleyici zıtlıklarından biri de tü tsü satıcıların ın aynı saatlerde yasem in, sandal ağacı, gül, paçuli örneklerini yakarak sokaklarda gezm eye başlamasıydı.

O gün, yirmi beş bin kişilik küçük şehirlerinde, polis, hakim , m ahkem e ve hapishane olm adan insanların k endi k endine nasıl yaşadığını g ö r m üştüm . H aftalar önce Faruk ile R aghuram kavga edip de birbirlerine bağlı olarak bir g ü n boyunca tuvaletlerde çalışma cezası aldıklarında K a

2 1 2 ■ G regory David R oberts

zım Ali’nin bana söylediği bir şey aklıma geldi. İki erkek, sıcak bir banyo yapıp kendilerini tem izledikten ve tem iz kıyafetler giydikten sonra aileleri, arkadaşları ve kom şularından oluşan bir k u ru lun ö n ün e çıkmıştı. L a m balar rüzgard a sallanırken ve ışıklarıyla yüzleri aydınlatırken barakaların duvarlarında gölgeler birbirini kovalıyordu. H in d i ve M üslüm an arkadaşlarının ve kom şularının aldığı kararı Kazım Ali açıklamıştı. D in hakkında kavga ettiklerinden ö tü rü h er biri diğerinin inancına ait bir duayı tam o la rak ezberleyecekti.

Kazım Ali iki genç adama bakarak “Böylece adalet sağlanacak,” demişti.

“Adalet hem adil hem de bağışlayıcı olm aktan geçer ve herkes tatm in olana kadar da adalet sağlanmış sayılmaz. Bu iki genç adama yaptığım ızdan anla

şılacağı ü zere, adalet sadece yanlış yapanları cezalandırmak amacıyla kullanılmaz. Biz aynı zam anda adalede onları kurtarmaya da çalışırız.”

Bu sözleri artık ezbere biliyordum. Kazım Ali b unlan söyledikten kısa bir süre sonra duyduklarımı g ü n lüğüm e n o t etm iştim . M aria’nın ıstıraplı g ün ü ne ve Joseph’in utancına şahit o lduğum o g ü n eve geldiğim de lam bayı yaktım ve siyah gün lü ğ ü m ü açıp sayfadaki kelimelere yeniden baktım . Yakınlarda bir yerlerde M aria’nın dostlan o n u teselli ediyor, yara bere içindeki vücudunu ferahlatmaya çalışıyordu. Josep h ’in barakasında da Prabaker ve Johnny ilk nöbeti almış, kom şulan uyurken o n u n yanında beklemişlerdi.

Akşamın u z u n gölgeleri geceye karışırken sıcak havanın d u rg u n lu ğ u n u ve yemek kokularını içime çektim. D üşüncelere boğu ld u ğ u m o anda h er taraf sessizdi. Öyle sessizdi ki yüzüm den önüm deki sayfaya düşen ter damlalarının sesini duyabiliyor, her dam lanın düştüğ ü kelimeye tek tek bakıyordum .

Adil... Bağışlayın... C ezalandırm a... K u rta rm a ...

ON İKİNCİ BÖLÜM

B ir hafta oldu üç hafta, b ir ay oldu beş ay. T u rist m üşterilerim le Colaba sokaklarında dolaşırken ara sıra D id ier’e, V ikram ’a ya da L e o p o ld ’un Yeri’n d e n tanıdığım d iğ er insanlara rasdıyordum . Bazen de Karla’yı g ö rdüm ama on un la hiç konuşm adım . Fakirken ve g ecek onduda yaşarken on u n la yüzleşm ek istem edim . Yoksulluk ve gu rur, kan kardeş gibidir. Fakat so n u n d a m utlaka biri diğerini öld ü rü r.

G eçen beş ay boyunca A b d u llah ’ı bir daha gö rm edim am a oldukça tu h a f h aberciler vasıtasıyla on u n la iletişim im sü rd ü . Bir sabah barakam daki m asam ın başında o tu rm u ş bir şeyler yazarken varoşlarda yaşayan köpeklerin daha önce hiç duym adığım bir şekilde havladığını duyunca yerim den kalktım . K öpeklerin kızgın ve korkm uş oldukları besbelliydi. Kalemimi masaya bıraktım fakat ne y erim den kım ıldadım ne de kapım ı açtım. K öpekler genellikle geceleri daha saldırgan o lu rd u . G ü n d ü z vakti b u kadar k ö p ü rm elerine ilk defa şahit o lu yordum . Çıkardıkları ses şaşırtıcı old u ğ u kadar tedirgin ediciydi de. S ü rü nü n giderek benim barakam a yaklaştığını anladığım da, kalbim hızlı hızlı çarpm aya başladı.

B arakam ın aralıklı hasır duv arın d an içeriye yer yer sabahın altın r e n gi ışıkları v u ru y o rd u . D ışarıdaki y o ld an insan lar geçtikçe bu ışık sü z m e leri g ö lg elen iy o rd u . U lum alara, havlam alara b ağ ırtılar ve çığlıklar da eşlik etm eye başlam ıştı. Barakam da silah olarak k u llanabileceğim tek şey kalın bir b a m b u sopasıydı. H e m e n o n u elim e aldım . A rtık bağ n şlar ve havlam alar tam b enim b arakam ın ö n ü n d e n geliyordu. H e d e f b enim kapım gibiydi.

Kapı olarak kullandığım ince k o ntrplağı açmam la elim deki sopayı a tm am bir o ld u . Yarım m etre kadar uzağ ım d a kocam an, kahverengi b ir ayı du ru y ord u . H ayvan ayağa kalkm ış, kapı eşiğini d e h şet verici cüssesiyle

2 1 4 ■ G regory David R oberts

kaplam ıştı. Arka ayaklarının üzerinde rahatlıkla d u ru y o r, devasa pençeleri o m uzlarım ın hizasına kadar geliyordu.

Ayının varlığı gecekondudaki köpekleri adeta çıldırtm ıştı. Yakına g elm eye de cesaret edem ediklerinden birbirlerine d ö n m ü ş delice bir öfkeyle havlıyorlardı. Köpekleri ve heyecanlı insan kalabalığını g ö rm ezd en gelen ayı o sırada eğildi ve gözlerim in içine baktı. G özleri b ü y üktü ve to p az re n giydi. D uygulu bir bakışı vardı. H ayvan h o m u rd an d ı am a bu h o m u rtu teh d it edici o lm aktan ziyade içim den o k u d u ğ u m dua gibi garip bir şekilde yatıştırıcıydı. O n u d u yd u ğ u m d a k orkum u çu p gitm işti. A ram ızdaki yarım m etre m esafeden bu vahşi sesin bana d o ğ ru yankılanarak gelişini içim de hissettim . Ayı, suratlarım ız arasındaki mesafe santim etrelere inene kadar bana yaklaştı. Islak, siyah çenesinden aşağı köpükler akıyordu. Bir şekilde ayının bana bir zararı dokunm ayacağını hissetm iştim . H ayvanın g ö z lerinde başka bir ifade vardı. Bakışmam ız yalnızca saniyeler sürdü am a bu süre zarfında o n d a g ö rd üğ ü m katışıksız, saf h ü z ü n öyle y o ğ u n d u ki sanki bana bu süre çok daha u z u n m u ş gibi geldi.

Köpekler birbirine saldırıyor, nefret ve korkuyla uluyup inliyor, ayının ü stü ne atlam ak istiyor ama korkularına yeniliyorlardı. Ç ocuklar çığlık a tıyor, insanlar çılgına d ö nm üş k öpeklerden kaçınm aya çalışıyordu. Ayı yavaşça d ö n ü p aynı yavaşlıkla koca pençesini köpeklere d o ğru savurunca k ö pekler d ö rt yana dağıldı ve bir grup genç adam da b u n u fırsat bilip o nları taş ve sopalarla uzaklaştırdı.

Ayı iki yana d o ğ ru sallandı ve iri gözleriyle kalabalığa baktı. Hayvanı daha n et görü n ce çivili deri bir tasm ası o ld u ğ u n u farkettim . Tasmaya iki zincir bağlanm ıştı ve bunları iki adam tutm aktaydı. O zam ana kadar adamları görm em iştim . Ü zerlerine, hepsi de göz alıcı bir mavi olan yelek, sarık ve p a n to lo n giymiş ayı oynaücılarıydı bunlar. G öğüsleri ve yüzleri b ile, tıpkı hayvanın tasması ve m etal zinciri gibi bir maviye boyanm ıştı. Ayı tekrar d ö n d ü ve bana baktı. Kulaklarım a inanam adım ama zincirini tu tan adam lardan biri de benim ismimi söyledi.

“Bay Lin? Siz Bay Lin m isiniz?”

Ayı, sanki kendisi de bu so ru n u n cevabını bekliyorm uş gibi bana bakıyordu.

Kalabalıktan birkaç kişi “E v et,” diye yanıtladı. “ Evet! Bu Bay Lin! Bu L inbaba!”

Ben hala kapı eşiğinde hareket edem eyecek ya da konuşam ayacak kadar şaşkın bir halde du ruy o rd u m . İnsanlar gülüyor, dalga geçiyordu. Bi

SH A N T A R A M ■ 215

raz daha cesur olan çocuklardan bazıları ayıya neredeyse dokunacak kadar yaklaşmıştı. Anneleri çığlık atıp gülerek h em en çocuklarını kolları arasına alm akta gecikm edi.

Mavi suratlı adam lardan biri H in tçe “Biz d o s tu z ,” dedi. Dişleri, m asmavi suratında g ö z alıcı bir beyazdı. “Sizin için bir mesaj getird ik .”

İkinci adam yeleğinden b u ruşm uş sarı bir z a rf çıkarıp g örm em için b a na d o ğ ru uzattı.

“ Bir mesaj m ı?” diye sorabilm eyi başardım sonunda.

A dam lardan ilki “ Evet, önem li bir mesajınız var efendim ,” diye cevap verdi. “Am a ilk önce yapm anız gereken bir şey var. Mesajı alm adan önce yerine getirm en iz gereken bir söz var. Bu çok h o şunuza gidecek.”

A dam lar H in tçe konu şu y o rd u ve ben de vachcın, yani ‘sö z ’ kelim esinin anlam ını tam olarak bilm iyordum . Barakam dan dışarı bir adım atıp ayının etrafına baktım . D ü şü n d ü ğ ü m d e n daha çok insan toplanm ış, ayının p ençelerinin m enzili dışında durm uşlardı. İçlerinden birkaçı H intçe bir kelime olan vach an ’ı tekrar etti. Araya başka sesler, başka diller ve k ö peklere atılan taşların sesiyle köpeklerin havlaması da karışınca, küçük çaplı bir kargaşa çıkmıştı.

Taşlı yollardan havaya to z kalktı ve m o d ern bir şehrin ortasında o lm amıza rağm en bam bu barakaların ve ağzı açık kalabalığın o lu ştu rd u ğu g ö rü n tü , u n u tu lm u ş bir diyardaki bir köye ait gibi g ö rü n d ü . Ayı oynatıcılarına iyice bakınca onların düşsel varlıklar o ld u ğ u n u d üşü n d ü m . Açıkta kalan maviye boyalı göğüsleri ve kollan iyice kaslıydı ve panto lo n ların d a g ü m üş ziller, kırm ızı ve sarı püsküller vardı. İki adam ın da saçı u zu n d u ve iki parm ak kalınlığında örgülerle örü lm ü ş, uçlarına güm üş ipler bağlanm ıştı.

Kolum da bir el hissedince neredeyse ko rk u d an havaya sıçrayacaktım.

Bu Prabaker’di. H e r zam ankinden de o lağanüstü bir şekilde gülü m süy o rdu ve koyu g ö zlerin d en sevinç o k u n u y o rd u .

“Bizimle yaşadığın için çok şanslıyız Lin. Biz de pek sıkıcı değilizdir ama sen bize daim a değişik m aceralar yaşatıyorsun!”

“ B u nunla b ir ilgim yok Prabu. N e diyor bu adamlar? N e istiyorlar?”

“Senin için b ir mesajları var Lin. A m a mesajı iletm eden önce g erçekleştirilmesi gereken bir şey var. Bilirsin... Bir şa rt...”

“Şart m ı?”

“ Evet. ‘Ş art’ ne anlam a geliyor biliyorsun değil mi? Yani yerine g e tirm en g ereken küçü k bir koşul var.” Prabaker neşeyle sırıtarak bilgisini b enimle paylaşma fırsatını kaçırm adı. Nasıl oluyorsa en sinir bozu cu anlarda bile böyle neşeli açıklamalar getirm ek te üstü n e yoktu.

2 1 6 ■ G regory David R oberts

“ Şartın ne dem ek o ld u ğ u n u biliyorum Prabu. Bilm ediğim bu adam ların kim o ld u ğ u ve m esajın k im den geldiği.”

Prabaker dikkatin kendi üzerine to p lanm asından m em n u n olarak h e m en adam lara H in tçe bir şeyler sordu. Ayı oynatıcıları da aynı şekilde h ız la Prabaker’e cevap verdi. Söylediklerini anlam am ıştım am a kalabalıkta söylenenleri işitecek kadar yakında d u ranlar kahkahaya bo ğ u lm u ştu . Ayı artık d ö rt ayağının üzerinde duru y or, ayağımı kokluyordu.

“ N e dediler?”

Prabaker de g ü lm em ek için kendini z o r tu tarak “Mesajı kimin yolladı

ğını söylem eyecekler L in ,” diye yanıtladı. “ Bu büyük bir sır, kimseye söylem eyecekler. Sana mesajı vermeleri için de önce bir koşulu yerine g e tirm en gerekiyor.”

“Neym iş o?”

“Ayıya sanlm an gerekiyor.”

“ N e yapm am gerekiyor?”

“Ayıya sanl. O n u şöyle kocam an kucaklam an gerekiyor.”

Prabaker bana sıkı sıkı sarıldı ve kafasını g ö ğsüm e yasladı. B unu gören kalabalık çılgınca alkışladı, ayı oynatıcılan tiz b ir sesle haykırdı, h a tta ayı bile ayağa kalkıp dans etm eye başladı. Suratım daki şaşkın ve isteksiz ifade insanları d ah a da g ü ld ü rü y o rd u .

Başımı sallayarak “ İm kanı yo k ,” dedim .

Prabaker gülerek “ Tabii v ar,” dedi.

“ D alga mı geçiyorsun? H iç şansı yok d o s tu m .”

Ayı oynatıcılarından biri “T a kleef n a h in !” diye bağırdı. Sorun yok!

“ Gayet güvenli. Kano çok arkadaş canlısıdır. Kano, H in d ista n ’daki en canayakın ayıdır. Kano insanları çok sever.”

Adam daha sonra ayıya biraz dah a yaklaştı ve ayıya H in tçe em irler verm eye başladı. Kano iki ayağının ü zerin e kalktığında da ayı oynatıcısı ona d o ğ ru gidip sarıldı. Ayı pençelerini adam a dolam ış, ileri geri sallanıyordu.

Birkaç saniye sonra ayı oynatıcısını serbest bıraktı, adam da kalabalığa d ö nerek coşkulu alkışlara yüzün d e kocam an bir gülüm sem eyle eğilerek selam verdi.

Ben tekrar “ İm kanı y o k ,” dedim .

P rabu kaüla katıla gülü y o rd u . “A h, hadi ama Lin. Kucakla şu ayıyı,”

diye ısrar etti.

“ P rabu, ayı falan kucaklam ayacağım .”

“ H adi Lin. M esajın ne o ld u ğ u n u ö ğ renm ek istem iyor m usun?”

SH A N T A R A M ■ 21 7

“ H ay ır.”

“ Ö nem li olabilir a m a.”

“ U m ru m d a d eğ il.”

“ Belki ayıyı kucaklam ak h o şu n a gidecektir L in .”

“ G itm e z .”

“ Belki g id er.”

“Yok.”

“Alıştırm a o lsun diye sana bir kere daha sıkıca sarılmamı ister misin?”

“ H ayır, bir kere y e tti.”

“ O zam an sarıl şu ayıya.”

“ O lm az, ü z g ü n ü m .”

Prabaker tatlı dille ısrara devam etti. “H ad i, lü tfen !”

“ O lm az .”

Prabaker kalabalığın da desteğini isteyerek “ Lin, lütfen ayıyı kucakla,”

dedi. Evimin yakınındaki sokakları kaplam ış yüzlerce insan bana bakıyordu. Ç ocuklar barakaların üzerine tırm anm ış, ne olup bittiğini görm eye çalışıyordu.

“ H ad i, yap şu nu , yap ş u n u ,” diye bağırm aya başladı kalabalık.

Etrafım a ve kahkahalarla g ülen suratlara şöyle bir bakum ve başka se

çeneğim olm adığını g ö rd ü m . Ö n e d o ğ ru iki adım attım , korkarak ayıya d o ğ ru u zanıp yavaşça y ü zü m ü K ano’n u n tüylü k ü rküne g ö m d ü m . Ayı şa

şırtıcı derecede yum uşak ve to m b u ld u . Hayvan tam am en kastan oluşan ön ayaklarıyla inanılm az bir güçle o m uzlarım a tu tu n d u . İşte o an çaresizliğin gerçek anlam ını anladım.

Aklıma k o rk u n u n yol açtığı bir d ü şünce gelm iş, K ano’n u n bir kalemi ikiye bölerm iş gibi kolay bir şekilde beni ikiye ayırabileceği gerçeğini g ö zü m ü n ö n ü n e getirm iştim . Ayının h o m u rtu su kulaklarım ın içindeydi sanki. B urnum yosun kokusu gibi bir kokuyla do ld u . Bu kokuyla birlikte yeni bir çift deri ayakkabının ve bir ço c u ğ u n yün battaniyesinin kokusu da sanki birbirine karışmıştı. Ayrıca havada sanki gö z yakıcı bir am onyak k o kusu vardı. K ano sıcaktı ve bir o yana bir bu yana kım ıldıyordu. P arm aklarımın alündaki k ürk yum uşaktı ve b ir k ö peğin ensesi gibi etliydi. Ben de kürke tu tu n u p K ano ’yla birlikte sallandım . Bu kucaklaşma esnasında sanki kelim elerle ifade edilemeyecek denli büyük bir h u z u ru n o ld u ğ u bir yerden aşağı düşü y o rm u ş gibi hissettim kendim i.

Eller o m zu m u sıvazladı, gözlerim i açüğım da dizlerim in üzerin d e o ld u ğ u m u g ö rd ü m . Kano beni çoktan bırakm ış, kısa yolda yavaş adım larla

2 1 8 ■ G regory David Roberts

oynatıcılarının, insan kalabalığının ve çılgına dön m ü ş köpeklerin arasından ilerliyordu.

“ L inbaba iyi m isin?”

“ iyiyim , iyiyim. H erh ald e başım d ö n d ü .”

“ Kano sana güzelce sarıldı değil mi? Al bakalım, m esajın.”

Barakama gittim ve sandıktan yapılmış küçük m asam ın başına o tu r du m . Buruşm uş zarfın içinde, sarı zarfla aynı renkte olan daktiloyla yazılmış bir n o t vardı. Mesaj İngilizce yazılmıştı ve büyük ihtim al Yazarların Sokağı’ndaki profesyonel m ek tu p yazıcılardan biri tarafından daktilo edilmişti. N o t A b d u llah ’tandı.

Sevgili kardeşim ,

Selam ünnleyküm . B a n a ayı kucaklaşm asından bahsetm iştin. B unun

çok g a r ip olduğunu düşünsem ve niye ya p ıld ığ ın ı b ir tü rlü a n la m a sa m

d a sa n ırım bu ü lkenizin a d etlerin d en biri. H erhalde B om bay’d a y a ln ız lık çekiyor sim du r, çü n k ü b u ra d a çok ayı yoktur. Ben de bu yü zd en sana

k u caklaşm an için b ir ayı yolluyorum . L ü tfen keyfine bak. U m a rım bu

a yı d a sizin ülkenizdeki k u caklaşm a a yıla rı g ib id ir . T a n r ı’ya şü kür sa ğ lığ ım yerinde, işlerle uğraşıyorum , in şa lla h işim sona erdikten sonra g e r i döneceğim. T a n rı seni korusun.

A b d u lla h Taheri

Prabaker o m zu m u n ü z erin d en bakıyor, yavaşça ve yüksek sesle no tu o k u yordu.

“A h, bu k ö tü işlerle uğraştığını söylem em em gereken, h atta söylem ediğim o A b d u llah .”

“ Başkalarının m e k tu b u n u okum ak kaba bir davranıştır P ra b u .”

“ Kabalık, insanlar bize bir şeyi yapm am am ızı söylem esine rağm en o nu yapmaya devam etm em izdir değil mi?”

“ O ayı oynatıcıları kimdi?” diye so rd u m . “N erede kalıyorlar?”

“D ans eden ayıdan para kazanırlar. Aslen H in d ista n ’ın kuzeyinden, U tta r P radesh’den ler ama her yeri gezerler. Şimdi de askeri bölgedeki g e cekonduda kalıyorlar. Seni oraya gö tü rm em i ister misin?”

N o tu tek rar okuyup “ H ay ır,” diye yanıt verdim. “ Belki daha so n ra.”

Prabaker barakanın kapısını açıp gitm ek için davrandı am a sonra d ö n dü ve küçük yuvarlak kafasını bir tarafa yatırıp düşünceli b ir tavırla bana baktı. Ben de n o tu cebim e koyup on a baktım . Prabu sanki bir şey söylem ek istiyor, kendiyle çatışıyordu. Kısa bir süre sonra fikrini değiştirip g ü lüm sedi ve o m zu n u silkti.

SH A N T A R A M ■ 2 1 9

“ B ugün hastaların geliyor m u?”

“Sanırım birkaç tane gelir.”

“Seninle yemekli partide görüşeceğiz değil mi?”

“T a b ii.”

“Şey... Senin için bir şeyler yapm am ı ister misin?”

“H ayır, teşekkürler.”

“ K o m şum un karısının, göm leğini yıkamasını ister misin?”

“ G öm leğim i yıkamasını mı?”

“Evet, göm leğin ayı gibi ko kuyor L in bab a.”

“S o run d eğil,” diye gü ldüm . “ B unu sevdim bile diyebiliriz.”

“ Peki, ben artık gideyim. Kuzenim S h an tu ’n u n taksisini kullanacağım .”

“T a m am .”

“ Pekala, şimdi g idiyorum .”

Prabu dışarı çıkınca yine yalnız kaldım ve g ecek o n d u n u n sesleri e tra fımı sardı. Sancılar bir şeyler satıyor, çocuklar oyun oynuyor, kadınlar g ü lüyor, sonuna kadar açılmış radyolardan aşk şarkıları yükseliyordu. Aynı zam anda yüzlerce hayvanın gürü ltü sü de vardı. Büyük y ağ m u ru n yağm asına yalnızca bir-iki g ü n kaldığından b ü tü n gezginler ve ayı oynatıcıları g ibi gösteri yapan insanlar şehrin h er köşesindeki gecekondulara sığınmıştı.

Bizim gecek on d u lar da yılan oynatıcıları, m aym unlu adam lar ve papağan yetiştiricileri olm ak üzere üç g ru b a ev sahipliği yapıyordu. Atlarını gen ellikle askeri barakaların yanındaki açık alana bağlayan adam lar, binek hayvanlan için yaptığım ız geçici ahırlara yerleştirilmişti. G e c ek o n d u m u z yaklaşm akta olan selden, keçi, koyun, d o m u z, tavuk, sığır gibi her türlü hayvanı koruyacak bir nevi N u h ’un gem isine d ö n m ü ştü .

G ecekondu m ahallesinde hayvanlar hoş karşılandı ve kimse de onların sığınm a ihtiyacını sorgulam adı fakat varlıkları bazı so m n lara yol açtı. Kaldıkları ilk gece herkes u yurken m aym un bakıcılarından birinin m aym unu kaçmış, yaram az hayvan barakaların çatılan n d an atlayarak ilerleyip yılan oynatıcılarının o ld u ğ u çadıra girm iş. K obralarının b ulu n d u ğ u b am b u kapaklı ve üzerlerine ağırlık yapsın diye taş ko n u lan sepetlerden birini açan m aym un, üç kobrayı serbest bırakm ış. B u n u n ardından da barakanın çatısına çıkıp çığlıklar atarak yılan oynatıcıları uyandırm ıştı. O n lar da bağırıp herkesi uyardı.

xSaçıp a lla ! S a a p a lla ! Saçıp!” Y ı l a n l a r g eliyo r! Y ıla n la r !

Uyarıyla etrafta büyük bir kargaşa yaşandı. Uykulu gecekondu sakinleri, ellerinde lam balar ve m eşalelerle dışarı fırlayıp her g ördükleri gölge

2 2 0 ■ G regory David R oberts

ye bakm aya, yılan zan nederek birbirlerinin kollarına, bacaklarına ellerindeki sopalarla vurmaya başladı. Panik esnasında dayanıksız barakalardan birkaçı yıkıldı. En so n u n d a Kazım Ali d üzeni tekrar sağlamayı başardı ve yılan oynatıcılarını iki gru b a ayırıp kobraları b u lana kadar gecekonduları baştan aşağı taram alarını sağladı.

D iğer pek çok yeteneklerinin yanı sıra m aym unlar aynı zam anda m ükem mel birer hırsızdı. Şehirdeki birçok gecekondu gibi bizim gecekondum uzda da çalmak serbestti. Kapılarda kilit, barakalarda eşyaları saklayacak yer olm adığından, m aym unlar burada tam bir cennetteydi. H e r sabah utanç içindeki m aym un oynatıcılan dışarı bir tezgah açıp m aym unlanm n çaldıklarını sergileyip onları sahiplerine geri verirdi. M aym unlar özellikle küçük kız çocuklarının taktığı cam bileziklere ve pirinç halhallara düşkündü. M aym un oynatıcıları hayvaıılanna bunlardan alsa ve m aym unların kollan ile bacaklannı takılarla doldursa bile, hayvanlar bu n lan görünce çalmadan duram ıyordu.

Kazım Ali b u n a ç ö zü m olarak gecek o n d u d a kaldıkları sürece b ü tü n m aym unlara çan takmayı kararlaştırdı. K üçük yaratıklar da kendilerini o n lardan kurtarm ak ya da çanları işlem ez hale getirm ek için b ü tü n becerilerini kullandı. Bir keresinde şafak vakti barakam ın ö n ü n d e y üzlerin d en suçluluk ve kurnazlık akarken boş yolda yürü m ekte olan iki m aym unla karşılaştım. Bir tanesi boynundaki çam çıkarmayı başarmış, yanında yürüyen diğerinin çam ötm esin diye k üçük elleriyle o n u tu tu y o rd u . Bu zekice ö n lem e rağm en çanların çıkardığı ses no rm ald e gayet sessiz olan yürüyüşlerini engelliyor, farkedilm elerini sağlıyordu.

G ezginlerin dışında, g ecek o n d u m u za yakın yerlerdeki sokaklarda yaşayan birçok insan da bizim güvenliğim iz altına sığınıyordu. Kaldırım sakinleri olarak da bilinen bu insanlar, kullanılm ayan h e r alanı ve kaldırım ı yaya trafiğine d e im kan verecek şekilde kendi barınakları haline getirirdi. Yatıp kalktıkları yerler çok ilkel, yaşadıkları şartlar B om bay’daki m ilyonlarca evsizin yaşadığından daha ağırdı. M u so n yağm uru bastırdığında en teh likeli ve savunmasız d u ru m d a kalanlar da yine onlar di. Bu yü zd en birçoğu çareyi gecekondulara sığınm akta bulu rd u .

G elenler Assamese ve T am iP d en , T riv a n d ru m ’dan, Bikaner’den, Konarak’tan , yani H in d ista n ’ın d ö rt b ir yanındandı. M uson m evsim inde, z a ten g e reğ ind en fazla kalabalık olan g ecekondular fazladan beş bin kişi ağırlardı. A hırların, dükkanların, depo ların , sokakların, tuvalederin de yer kapladığı düşü n ü lü rse, bu d ö n em d e kişi başına sadece iki m etrekare gibi bir alan düşüyordu.

SH A N T A R A M ■ 221

H e r zam ankinden daha kalabalık olan g ecekonduda ekstra zorluklar ve gerginlikler baş gösteriyordu am a genel anlam da yeni gelenlere toleranslı bir yaklaşım söz k onusuydu. K endisine yardım edilm ediğini ya da hoş kar

şılanm adığını söyleyen kimseyle karşılaşm am ıştım en azından. Aslında tek gerçek so ru n , g e c ek o n d u nu n dışından geliyordu. M usonlar yaklaştıkça b izim gecekonduya gelen beş bin insan ve diğer gecekondulara giden binlercesi daha önceleri sokaklarda yaşıyor ve b ü tü n alışverişlerini de oradaki dükkanlardan yapıyordu. G enelde yu m u rta, süt, sigara, fener, çocuk kıyafeti ve bunlar gibi küçük alışverişler yapıyorlardı fakat hepsi bir araya g elince dükkanlara hatırı sayılır bir para kazandırıyor, küçük işletm elere pastadan iyi bir pay bırakıyorlardı. G ecekonduya taşındıktan sonra alışverişlerini gecek o n d u d a bulunan çok sayıda d ük kandan yapmaya başladılar tabii.

Yasal olm ayan bu küçücük işyerlerinde, şehirdeki benzerlerinde satıldığı gibi yiyecek, giysi, yağ, bakliyat, gazyağı, alkol, haşhaş, hatta elektrikle çalışan aled er bile bulm ak m ü m k ü n d ü . G ecekondu kendi kendine yetiyord u . Finans ve vergi k onularında danışm anlık yapan Joh n n y Cigar, g ecek o n d u sakinlerinin dışarıda harcadıkları h e r bir rupiye karşılık g e c ek o n d u da yirmi rupi bıraktığı gibi bir tahm in d e bu lu n m u ştu .

Sokaklardaki norm al dükkanların ve küçük işletmelerin sahipleri, satışlarındaki bu düşüşü ve gecekondudaki dükkanların artan kazancım öfkeyle karşılıyordu. Yağm ur tehdidi kaldırım sakinlerini dahi gecekondulara yöneltince, bu öfke daha da büyüm üştü. D ükkan sahipleri, işletmeciler ve güçlenen gecekondulardan korkan diğerleriyle güçlerini birleştirdi ve bağlantılarını da kullanarak Colaba dışındaki bölgelerden iki ayn haydut çetesi getirip onların gecekondudaki depolara ve dükkanlara saldırmasını sağladı. Büyük pazarlardan kasalarca sebze, balık ya da kurutulm uş besinle d ö n e n gecekondudaki dükkan sahipleri saldırıya uğradı, mallarına da zarar verildi.

Bu çetelerin saldırdığı birçok çocuğu ve genci de tedavi etm ek zo ru n --

da kaldım . O n lara, yüzlerine asit atılacağı söylenm işti. Polise g idem iyorlardı, çünkü polisler olayları g ö rm ezd en gelm ek için rüşvet alıyordu. B u n u n ü zerine g ecekondu ahalisi kendilerini korum ak için bir araya geldi.

Kazım Ali g ecek o n d u n u n sınırlarım gözleyen ve çocuklardan oluşan g ö z cü grupları o lu ştu rd u , pazara g iden dük kan sahiplerine eşlik etsinler diye de güçlü ve genç adam lar seçti.

Kiralık haydutlarla gençlerim iz arasında kavgalar çıkmıştı bile. H e p im iz m u so n yağm urları geldiğinde kavgaların daha da acımasız bir hal alacağını biliyorduk. Sinirler çok g ergindi. Buna rağm en insanların cesareti

2 2 2 ■ G regory D avid R o berts

kırılm amıştı. H a tta gecekondudaki dükkanların sahipleri iyice p o p ü ler o lm uş, neredeyse birer kahram an ilan edilm işlerdi. O nlar da bu ilgiye özel indirim ler, d ü şük fiyadar ve b ir bayram coşkusuyla karşılık veriyordu. V aroş, yaşayan bir organizm aydı. D ıştan gelen tehlikelere cesaret, sadakat ve genelde hayatta kalm a içgüdüsü olarak adlandırdığım ız u m u tsu z ama m u h teşem sevgi antikorlarıyla d ireniyordu. E ğ er g ecekondular bu m ü cadelede başarısız olursa, başka hiçbir şey ve hiçbir yer kalm azdı.

D epolarım ıza yapılan bir saldırı sırasında yaralanan gençlerden biri g e c e k o n d u n u n yanındaki inşaat alanında işçi olarak çalışıyordu. Adı N areş’ti ve on dokıız yaşındaydı. Arkadaşlarım ve kom şularım bana ziyarete gelen K ano’yu uğurlam ak için uzaklaştığında barakam a çöken sessizliği o n u n sesi b o z d u . Açık kapım ı, k endine g ü v en en bir şekilde tıklatm ıştı. Sonra da cevap verm em i beklem eden içeri girip beni selamladı.

“M erh ab a L in b ab a,” dedi İngilizce. “ H erkesin dediğine göre ayılarla kucaklaşıyorm uşsun. ”

“ M erh ab a Nareş. K olun nasıl? Bir g ö z atm am ı ister misin?”

N areş hem en M arathi diline geçerek “ E ğ er vaktin varsa ev et,” dedi.

“ M olam dayım . O n beş-yirm i dakika sonra işe d ö n m em gerekiyor. Am a m eşgulsen başka zam an da gelebilirim .”

“Yok, şim di m üsaitim . Gel o tu r da bir bakalım .”

N areş’in kolu bir b erb er usturasıyla kesilmişti. Yara d erin değildi ve bir sargıyla kolayca iyileşmesi gerekirdi am a çalışma şartlarından ö tü rü enfeksiyon riski artıyordu. İki g ü n önce k o luna sardığım sargı bezi pislik içindeydi ve terd e n ıslanmıştı. Bezi çıkardım ve daha sonra yakılmak üzere plastik bir torbaya koydum .

Yara kapanıyordu fakat kızarm ıştı ve etrafında yer yer sarım tırak beyazlar vardı. K adirbhai’nin cüzam lılarından o n litrelik k u tu d a dezenfektan alm ıştım . B un u n la önce ellerimi yıkayıp sonra yarayı kazıyarak beyaz bir iz k alm adığından em in olana kadar tem izledim . Acı verici b ir işlem olm asına rağ m en N areş tepkisiz bir şekilde o tu rd u . İşim bitince yarığa antibiyotik toz serptim ve tem iz b ir sargıyla ö r ttü m .

B ozuk M a ra th i’mle zar z o r “ P rabaker’in söylediğine g ö re geçen gece polise yakalanm aktan kıl payı k u rtu lm u şsu n N areş,” dedim .

N areş kaşlarını çatarak “P rab ak er’in herkese gerçekleri söylem ek gibi hayalkırıklığına uğratıcı bir alışkanlığı var,” dedi.

“Bir de bana so r,” dedim ve ikim iz de güldük.

Birçok M aharashtra’lı gibi, N areş de dillerini konuşmaya çalışmamdan hiiyiik m utluluk duyuyordu ve onu anlam am için oldukça yavaş ve tane ta

SH A N T A R A M ■ 223

ne konuşuyordu. İngilizce ile M arathi arasında, Almancada ya da İtalyanca-da old u ğ u gibi benzerlikler ya da ortak kelimeler yoktu. Yine de M arathi lisanı öğrenm esi kolay bir dildi, çünkü insanlar benim hevesim karşısında çok m u d u oluyor ve bana bir şeyler öğretm ek için canla başla uğraşıyordu.

“ E ğer As.af ve çetesiyle birlikte çalmaya devam edersen son u n d a yakalanacaksın,” ded im ciddi bir şekilde.

“ B unu biliyorum ama um arım yakalanm am . U m arım A ydın Kişi b e nim yanım dadır. Kardeşim için yapıyorum bun u . Bana bir şey olmam ası için du a ediyorum , çünkü kendim için değil kızkardeşim için çalıyorum .

Ç o k yalanda evlenecek ve drahom asını verecek kadar param ız yok. A iledeki en büyük erkek evlat ben o ld u ğ u m için, b u so rum luluk bana ait.”

N areş cesur, akıllı ve kardeşlerine karşı çok sevgi do lu biriydi. O n u n barakası d a ben im k in d en çok büyük sayılmazdı am a o barakasını altı kardeşi, annesi ve babasıyla paylaşıyordu. Küçük kardeşleri içeride biraz olsun rah at edebilsin diye barakanın dışında yerde yatardı. O n u n evini çok kere ziyaret etm iştim ve dünyadaki b ü tü n eşyasının birkaç parça kıyafet, resmi d u ru m lard a ya da dini örfleri yerine getirirken giyebileceği bir adet kaliteli p an to lo n la g öm lek, Budist deyişlerinin toplandığı bir kitap, çeşitli fo toğraflar ve tu v alet m alzem elerinden o lu ştu ğ u n u ve hepsinin plastik bir to rb a n ın içine sığdığını g ö rm ü ştü m . İşin d en ya da hırsızlıktan kazandığı h er ku ruşu annesine verir, ihtiyacı o ld u ğ u n d a da yine annesinden çok c ü zi rakam larda para alırdı. İçki ya da sigara içm ez, k um ar oynam azdı. Bir gelecek ku rm a ihtim ali olm ayan fakir bir adam o ld u ğ u n d an bir kız arkadaşı yo k tu ve olması ihtim ali de d ü şü k tü . K endine izin verdiği tek eğ le n ce, haftada b ir kez arkadaşlarıyla birlikte u c u z bir sinemaya g itm ekti. B ü tü n b u nlara rağ m en N areş neşeli, iyimser biriydi. Bazen gecek o n d u d an geç saatlerde evim e d ö n erk en o nu barakasının ö n ü n d e kıvrılmış, yüzü n de yo rg u n am a gevşemiş b ir ifadeyle uyurken g ö rü rd ü m .

“ Peki ya sen N areş?” diye başladım. Bir yandan da sargıyı çengelli bir iğneyle m ttu ru y o rd u m . “Sen ne zam an evleneceksin?”

N areş sıkı sargıyı gevşetm ek için k o lu n u eğip bükm eye başladı.

Başını sallayıp gülüm seyerek “ P o o n am evlendikten sonra sırada iki kızkardeşim daha v ar,” dedi. “İlk o n lar evlenm eli. Bizim B om bay’ım ızda fakir adam k endine bir eş aram adan önce kızkardeşlerine koca aram alıdır.

Delice öyle değil mi? A m ch i M ıım b a i! M u m b a i am chi!” B izim B o m bay’ım ız, Bombay b izim d ir!

N areş tıpkı barakam da tedavi ettiğim d iğ er insanlar gibi ban a teşekkür etm ed en çıktı. Ç o k yakında beni evinde yem eğe davet edeceğini ya da b a

2 2 4 ■ G regory David R o berts

na bir hediye, meyve ya da başka b ir şey getireceğini biliyordum . B urada insanlar teşekkür etm ek yerine m innetlerini gösterm eyi tercih ediyordu, b en de buna alışmaya başlam ıştım .

N areş’in tem iz bir sargıyla barakadan çıktığını g ö ren diğer insanlar da tedavi için barakam a yaklaştı. Sıçan ısırığı, ateş, iltihap kapm ış yaralar, m an ta r gibi sorunlarla tek tek ilgilendim ve hastalardan g ecek o n d u d a çalkalanan son dedikoduları alıp onlarla so h b e t ettim .

So n u n cu hasta yeğeniyle birlikte gelmiş yaşlı bir kadındı. Sol g ö ğ sü n deki ağrılardan şikayetçiydi fakat H in t k ü ltü rü n ü n ö rf ve adetleri sıradan bir muayeneyi oldukça karm aşık hale getiriyordu. Kadının y eğ en in d en , yardım için başkalarını da çağırmasını istedim . B u n u n ü zerin e yeğenin iki arkadaşı da barakaya geldi. İki kız kalın bir çarşafı yaşlı kadınla aram a g e rerek o n u g örm em i engelledi. Yeğen de teyzesinin arkasında d urm uş, b e ni çarşafın ü zerin d en görebiliyordu. Ben kendi gö ğsüm e d o k u n un ca, ye

ğen de nereye d o k u n d u ğ u m a bakıp teyzesinin g ö ğsüne do k u n u y o rd u .

G ö ğ sü m ü m em e u cun a yakın bir yerden sıkarken “ Burası acıyor m u?”

diye sordum .

Çarşafın ardından kız d a teyzesine do k u n arak aynı soruyu s o rd u .

“ H ay ır.”

“Peki ya burası?”

“H a y ır.”

“Burası?”

“Evet. Orası acıyor,” diye cevap verdi kadın.

“Tam am . Ya burası?”

“H ayır, orası acımıyor. Şurası biraz az acıyor.”

Pan to m im yaparak, yeğenin g ö rü n m ez elleri aracılığıyla yaşlı kadının göğsü n d e iki ağrılı kitle old u ğ u fikrine vardım . Aynı zam anda derin nefes alırken ve ağır nesneleri kaldırırken acı çektiğini de öğren d im . D o k to r H a m it’e bir n o t yazarak ikinci elden gözlem lerim e ve vardığım sonuca d e

ğindim . Tam da kıza teyzesini bir an önce D o k to r H a m it’in m uayenehanesine g ö türm esini söylüyordum ki arkam da biri k o n u ştu .

“Biliyor m usun, yoksulluk sana yakışmış. E ğer iyice perişan olursan d a yanılm az biri olacaksın herh ald e.”

Şaşkınlık içinde başımı çevirdiğim de Karla’nın ellerini göğ sü n de kavuşturm uş, kapının ö n ü n d e d u rd u ğ u n u g ö rd ü m . Yarı aylacı bir gü lüm semeyle dudaklarım kıvırmıştı. Bol ip ek b ir p a n to lo n üzerine u z u n kollu bir göm lek giymiş, o m zu n a da koyu yeşil bir şal atm ıştı. G üneşin alünda b a

SH A N T A R A M ■ 225

kır to n ların d a parlayan siyah saçlarım serbest bırakmıştı. Gözleri hayallerdeki bir lag ü n ü n ılık, sığ sularının yeşilindendi. Fazlasıyla güzeldi. G ökyüz ü n ü n bir yaz g ü n ü şafak sökerken aldığı kırmızı renk kadar güzeldi.

“N e kadar zam andır oradasın?” dedim gülerek.

“ Senin şu garip tedavi yöntem ini görecek kadar u z u n zam andır. Artık insanları telepati yoluyla mı tedavi ediyorsun?”

H asta ve yakınlan Karla’yı geçip barakadan çıkarken “ H intli kadınlar g ö

ğüslerine yabancıların dokunm ası konusunda çok hassas,” diye yanıtladım.

Karla sırıttı. “ D id ier’in hep söylediği gibi, kimse m ükem m el d eğ ild ir,”

dedi. “Bu arada D idier seni özlüyor. Sana selam söyledi. Aslına bakarsan herkes seni özledi. Şu Kızılhaç işine başladığından beri, seni L eo p o ld ’un Yeri’n d e g ö rem ez o ld u k .”

D idier ve diğerlerinin beni özlem esine sevinmiştim ama Karla’ya bakam ıyordum . G ecek o n d u d a yalnız başım ayken kendim i güvende hissediyord u m ve oldukça da y o ğ u n d u m . Arkadaşlarım a tesadüfen rastladığım z a m anlarda ise u tan ç ta n titriyordum . K o rk u ve suçluluk duygusu zengin a d a m la n avlayan iblislerdir, dem işti Kadir bir keresinde. Bu doğru m u y d u , yoksa Kadir b u n u n d o ğ ru olmasını mı istiyordu, em in olam am ıştım .

Am a kendi deneyim lerim e dayanarak u m u tsu z lu ğ u n ve aşağılık d u y g u su n u n fakirlerin yakasım bırakm adığını biliyordum .

“ îçeri gir, hadi. Bu tam bir sürpriz o ldu. Şuraya o tursana, ben de... E trafı bir tem izleyeyim .”

Karla tahta tab u re n in ü zerine o tu ru rk e n ben de kullanılm ış pam u k larla sargı bezlerinin o ldu ğ u plastik torbayı kaldırdım . Ellerim i b ir kez daha dezenfektanla yıkadım ve ilaçları raflardaki yerlerine geri koydum .

Karla küçü k barakada etrafına alıcı gözle bakıyordu. O n u n bakışlarını takip ederken evim bana da yıkık d ö k ük bir kulübe gibi g ö rü n d ü . E tra fımdaki kalabalıkla kıyaslandığında, tek başım a yaşadığım için burası bana gayet lüks b ir yerm iş gibi geliyordu. Am a yanım da Karla o lunca derm e çatm a bir yere dö n ü şm ü ştü .

T oprak ze m in çatlamış, yer yer tüm sekler olu ştu rm u ştu . Y um ruğum kadar büyük delikler duvarları kaplam ıştı ve hayatımı gö zler ö n ü n e seriyordu. Bu delik ten içeriye, Karla’yla bana bakan çocuklar, özel hayat d e ne n şeyden ne kadar yoksun o ld u ğ u m u n canlı kanıtı gibiydiler. Ç atının hasır kaplaması eğilip b ükülm üş, birkaç y erden açılmıştı. M u tfağım da bir gazocağı, iki kap, iki metal tabak, bir çatal, b ir kaşık, bir bıçak ve bir-iki baharatlıktan başka b ir şey y oktu. M utfak araç gereçlerinin hepsi k arton

2 2 6 ■ G regory David R oberts

bir k u tu n u n içinde, bir köşede d u ru y o rd u . H e r seferinde sadece tek kişilik yemek aldığım dan yiyecek bir şey de yok tu . Su, to p rak bir kapta d u ru y ordu ve g ecekondu suyuydu. Karla’ya ikram ed em ezdim , çünkü içem eyeceğini biliyordum . İçerideki m obilyalarım ise ilaçlar için bir dolap, k ü

çük bir m asa, bir sandalye ve bir tah ta tabureydi. M obilyalar ge c ek o n d u larda e n d er rasdanan eşyalardı, o yü zd en bana verildiklerinde ne kadar m u tlu o ld u ğ u m u hala hatırlıyordum . Am a Karla’nın g ö zlerind en bakınca tahtadaki çatlaklar, k ü f lekeleri, ip ve telle yapılan onarım işleri g ö zü m e batm aya başladı.

T abu rede otu rm u ş, sigarasını yakıp ağzının bir kenarın d an d u m anını üfleyen Karla’ya baktım . M antıksız bir şekilde gücendiğim i hissediyordum . Evimin gerçeğini g özler ö n ü n e serdiğinden ö tü rü neredeyse ona kızgındım .

“ Burası... Ç o k iyi değil... A m a...”

Karla içim den geçenleri anlayarak “ G ayet iyi,” dedi. “ G o a ’da b u n u n gibi bir barakada bir sene kalm ıştım . Ve çok da m u tlu y d u m . O raya geri dönm eyi aklım dan geçirm ediğim tek bir g ü n bile olm uyor. B azen m u tlu lu ğ u m u z u n evim izin büyüklüğüyle ters orantılı o ld u ğ u n u d ü şü n ü y o ru m .”

B u n u söylerken sol kaşım havaya kaldırmış ve o n a cevap verm em ve o n u n bakış açısını anlam am için bana m eydan o k u r gibi bakm ışü. Bu hareketle de içim deki gücenikliği silip süp ü rm ü ştü. Bir şekilde daha büyük, daha aydınlık ve daha gösterişli bir ev hayaline sahip o lanın o değil de, ben o ld u ğ u m u anlam ıştım . Karla beni yargılam ıyordu. O sadece bakıyor ve h er şeyi, ne hissettiğim i bile g ö rü y ord u .

K om şu m u n o n iki yaşındaki oğ lu Satiş, kucağında iki yaşındaki küçük kuzeniyle barakadan içeri girdi. Karla’nın yakınında d u rd u ve gözlerini o n a dikti. Karla da aynı şekilde o n a bakarken birden bu Avrupalı kadınla H in tli ço c u ğ u n o an birbirlerine n e kadar benzediğini dü şü n d ü m . İkisin in de d o lg u n dudakları, biçimli ağızları vardı. İkisinin de saçları siyahtı.

K arla’ııın gözleri deniz yeşili, ço cu ğuııkiler k oyu b ronz olm asına rağm en ikisinde d e ilgi ve espri anlayışıyla dolu ciddi bir ifade vardı.

u Satiş, chni bo no” d edim . B ira z fa y y a p .'

Satış bana gülüm sedi ve h e m e n dışarı çıktı. Bildiğim kadarıyla Karla o n u n gecek o n du d a g ö rd ü ğ ü ilk yabancı kadındı. O n a h izm et etm e d ü

şüncesi Satiş’i heyecanlandırm ıştı. H aftalar boyu b u n u d iğ er çocuklara an latacağım biliyordum .

SH A N T A R A M ■ 2 2 7

Yalnız kaldığım ızda Karla’ya “E ee, anlat bakalım, beni nasıl buldun?

Buraya nasıl girebildin?” diye sordum .

“Nasıl mı girebildim ?” diye yanıtladı Karla. “Seni ziyaret etm ek yasadışı bir şey mi yoksa?”

“Tabii ki d eğ il,” dedim gülerek. “A m a çok sık rastlanan bir şey de d e

ğil. B urada pek misafirim o lm az.”

“Aslına bakarsan sana ulaşm ak oldukça basitti. Sadece dışarı çıkıp in sanlardan beni sana getirm elerini isted im .”

“Ve o nlar da seni buraya mı getirdi?”

“Pek sayılmaz. Seni koruyorlar. Beni arkadaşın Prabaker’in yanına g ö tü rd ü le r, o da bana buraya kadar eşlik e tti.”

“ Prabaker m i?”

O an d a Prabaker kafasını kapıdan uzatarak “ Evet, Lin. Beni mi istedin?” dedi.

O n u çok eğlendirdiğini bildiğim ciddi ifadem i takınarak “Taksi k u llan maya gideceğini san ıy o rd u m ,” diye m ırıldandım .

P rab u sırıttı. “K uzenim S h a ııtu ’n u n taksisini kullanacaktım ,” dedi.

“ Evet, kullanıyordum . A m a şim di benim yerim e diğer kuzenim Prakash taksiyi kullanıyor, b e n de iki saatlik öğle m olam dayım . Jo h n n y C igar’la o n u n evinde o tu rm u ştu m ki yanım ıza yanlarında Bayan Karla ile bazı in sanlar geldi. Bayan Karla seni g örm ek istediğinden o n u buraya getirdim .

N e güzel değil m i?”

“ Evet, çok güzel P ra b u ,” dedim içimi çekip.

Satiş elindeki tepside taşıdığı üç şekerli, sıcak çayla geri geldi. Bize çayları verdikten sonra içinde d ö rt bisküvi olan bir paketi açtı ve bir serem oni havasıyla bize ikram etti. D örd ü ncü bisküviyi kendisi yiyecek sanıyordum. Fakat b u n un yerine Satiş bisküviyi avcunun içine yerleştirdi ve tırnağıyla o rta sından çizerek iki parçaya ayırdı. İki parçayı dikkatle kıyaslayarak azıcık daha büyük olanını Karla’ya uzattı. D iğer parçayı da kapının önü n d e otu ran k ü

çük kuzenine uzattı. Çocuk m utluluk içinde bisküviyi kemirmeye başladı.

B en sıra o lan sandalyede o tu ru y o rd u m , Satiş de yanım a gelerek ayaklanırım yanına çöm eldi. O m z u n u dizim e yasladı. Satiş’in bu hareketiyle sevgi g ö sterisinde b u lunm asının kendisi için büyük bir ilerlem e o ld u ğ u n u farkedecek kadar o lg u n d u m am a aynı zam anda da Karla’n ın sevildiğimi farketm esini um acak k adar çocuksuydum .

Çayı bitirince Satiş bardakları topladı ve tek kelime e tm ed en baraka dan çıktı. Kapının ağzında d u ru p k u zenini elinden tu tarken Karla’ya ko cam an b ir şekilde gülüm sedi.

2 28 ■ G regory David R oberts

“ İyi bir çocu k ,” dedi Karla.

“ Öyledir. Yan k o m şu m u n oğlu. B u gün on d a olağandışı bir şeyler o lmasına ned en old un . N o rm ald e oldukça çekingendir. Söyle bakalım, seni m ütevazı evime hangi rü zg a r attı?”

Karla bir d ü zin e kadar suratın bizi izlediği duvarlardaki deliklere bakarak soğukkanlı bir şekilde “B uralardan g e çiy ord u m ,” dedi. Sarish’i, Karla hakkında sorguya çeken çocukların sesi içeri kadar geliyordu. K a d ın k im ?

Linbcıba’n m esi mi?

“D em ek geçiyordun? Beni birazcık da olsa özled iğ in d en değil yani?”

Karla şakayla “ H ey, şansını zo rlam a,” dedi.

“ Buna engel olam ıyorum . T am am en genetik. Ü zerine glma, atalarım da şanslarını çok zorlarm ış.”

“ Ben her şeyi ü zerim e alırım , b u insan olm an ın kuralıdır. Eğer h astalarınla işin bittiyse seni yem eğe g ö tü rey im .”

“Şey, aslına bakarsan yemek için başka bir sözüm vardı.”

“ H ım , tam am o z a m a n ...”

“ H ayır, hayır, eğer istersen sen de m em nuniyetle karşılanırsın. Bu açık bir davet gibi bir şey. B u g ü n b ir kud am a yem eği yiyeceğiz. Eğer bizim m isafirim iz olursan çok m u tlu olu ru m . Sanırım h o şu n a gidecektir. Prabu, o n a hoşlanacağım söyle.”

“ Ç ok güzel yem ekler yiyeceğiz!” dedi Prabaker. “ Ben şahsen o n u tıka basa d o ld u rm a k için m idem i sabahtan beri boş tu tu y o ru m . Yemekler n e fis olacak. O kadar çok h o şu n u z a gidecek ki insanlar karnınızı g ö rü p h a mile o ld u ğ u n u zu düşü n ecek.”

Karla yavaşça “T a m am ,” d edikten sonra bana baktı. “Şu senin P rabak er oldukça ikna edici b iri.”

U m u tsu z b ir şekilde o m u z silktim . “ Bir de babasını g ö r .”

P rabaker’in g ö ğsü guru rla kabardı ve neşeyle başını salladı.

“ N ereye gidiyoruz peki?”

“ G ökyüziindeki Kasaba’ya,” diye cevap verdim .

“ Böyle bir yer ismi d u y d u ğ u m u san m ıy o ru m ,” dedi Karla kaşlarım çatarak.

“D u ym u ş olam azsın ama em inim seveceksin. Siz P rabaker ile ön d en g idin, ben bir yıkanıp göm leğim i değiştireceğim . Sadece birkaç dakika soiıra aranıza katılırım , olur m u?”

“ T a m am ,” dedi Karla.

G ö z g ö z e gelip bir süre öylece kaldık. Karla n ed ense biraz daha bek ledi ve beni izledi. O n u n n ed e n böyle yaptığım, ne dem eye çalıştığım a n

SH A N T A R A M ■ 2 2 9

lamaya çalışıyordum ki b irdenbire bana yaklaşıp dudaklarım a kısa bir ö p ü cük k o n d u rd u . Aslında bu arkadaşça, içten gelm iş, cö m ert ve rahat bir ö p ü c ü k tü am a ben kendim i daha fazlası o ld u ğu n a inandırdım . Karla, Prabaker ile dışarı çıkınca bir ayağım ın ü zerinde d ö n d ü m ve kendi kendim e keyifle ama sessizce bağırırken aynı zam anda ufak bir dans gösterisi de sergiledim . Çocuklar deliklerden bana bakıp kıkırdıyordu. Yüzüm ü kom ik şekillere sokup onlara bakınca, daha da yüksek sesle gülm eye başladılar.

İki dakika kadar sonra Prabaker ile Karla’nın peşin d en gecekonduların arasındaki yollan kat ederken tem iz göm leğim i p an to lo n u m u n içine so k u şturuyor, saçımdaki suyu silkeliyordum.

B om bay’daki d iğer gecek o n d u lar gibi bizim gecek o n d um u z da bir in

şaat bölgesinin ihtiyaçlarını karşılam ak için k u ru lm u ştu , Coloba Back K örfezi’nde k u m la n ve iki tane o tu z beş katlı bin ad an oluşan D ünya T icaret M erk ezi’nin ikiz kulelerinin. M eslek erbapları, ustalar ve işçiler, in

şaat alanındaki k üçük barakalarda kalıyordu. Büyük binaların planını ve inşasını ü sd e n en şirkeder, çalışanları için böyle yaşam alanları sağlamaya m ecb u rd u . Çalışanlardan çoğu m evsimlik işçiydi ve onlara nerede ihtiyaç olursa oraya giderlerdi. Dolayısıyla gerçek evleri, yüzlerce kilom etre uzak taki d iğer şehirlerdeydi. B om bay’daki işçilerin ç o ğ u n u n şirketin onlara verdiği evden başka evi-yoktu. Aslında adam ların bu tehlikeli ve zor işi kabul etm elerinin tek ned en i bir evin güvenliğine kavuşacak olmalarıydı.

Şirketler çalışanlara ev ve alan sağlanm asını zo runlu kılan yasalara u y m aktan m em n u n d u , çünkü b u anlaşm a o nların da işine geliyordu. İşçi barakalarında kurulan dostluklar şirkete karşı da bir birlik, yandaşlık ve sadakat d uygusu olu ştu ru yo rd u . Çalışanlar inşaat alanına yakın yerde yaşayınca, işe gelm em ek ya da yolda zam an kaybedip geç gelm ek gibi sorunlar da söz k o n u su olm u y o rd u . İşçinin eşi, çocukları ve d iğer yakınları da g erektiğinde ek işgücü sağlıyordu. Binlerce kişiden oluşan bir işgücü aym çatı altında yaşadığında hem daha kolay b ir şekilde etki alü n d a kalıyor hem de kontrol alun d a tutulabiliyordu.

D ünya T icaret M erkezi ilk planlandığında işçiler için ü ç yüz barakalık bir alan ayrılmış. Kaydolan h er işçiye b u alanlardan biri ve bam bu çu b u k lar, hasır, ip ve kereste parçaları alabilsin diye bir m iktar para verilmiş. D a ha sonra herkes ailesi ve arkadaşlarıyla birlikte kendi evini inşa etm iş. Yani, her an yıkılabilecek gibi d u ran b u barakalar, ortaya çıkacak olan deva sa kulelerin bir habercisiydi aslında. Sonra bu to p lu luğ u n su ihtiyacını kar şılamak için geniş yeralü dep o lan yerleştiriliyor, basit yollar açılıyordu. Kıı

2 3 0 ■ G regory David R o berts

so n u n d a da yüksek, dikenli bir telle g e c ek o n d un u n etrafı çevrilip işgalcilerin içeri girm esi engelleniyordu. Böylece ortaya yasal bir g ecekondu çıkmış oluyordu.

Am a işçilerin düzenli olarak alıp harcayacağı m aaşlar ve tem iz su d e p o ları başka insanları da çok geçm ed en dikenli tel örgülerin dışına yerleşm eye itiyordu. Girişimciler tarafindan açılan çay dükkanları ve küçük m anavlar, sınırın h e m e n yanına k uru lu y o rd u . Yasal olan gecek o nd u d a yaşayan iş

çiler, dikenli tellerdeki deliklerden ellerini u zatıp bu d ü k kanlardan alışveriş ederek paralarını harcıyordu. Sonra terziler ve restoranlar geliyordu.

Bunları da ku m arhaneler ve uyu ştu ru cu ile içki satan yerler takip ediyordu. H e r yeni iş, yer kalm ayana kadar tam tel ö rg ülerin hizasına açılıyordu.

Yasadışı g ecekondular daha sonra denize d o ğ ru uzan an açık araziye d o ğ ru genişlem eye başlıyordu. Evsizler, kalabalıklar halinde gelip kendilerine baraka kuracak yerler buluyorlardı. Dikenli tellerde yeni delikler açılıyor, işgalciler o ralardan içeri girip su alıyor, işçiler de dışarı çıkıp yasadışı gecek o n d u d a n alışveriş yapıyor ya da yeni arkadaşlarını ziyaret ediyordu.

G ecekonducuların alanı giderek büyüyordu am a b u öyle gelişigüzel olu y o rd u ki işçilerin düzenli yerleşimleriyle büyük bir k o n trast o lu ştu ru yordu. Zam anla nüfııs artm aya, işçilerin yerleşim indeki bir kişiye gecek o n dudaki sekiz kişi karşılık gelm eye ve to p lam d a yirmi beş bini aşan bir in san kalabalığında yasal ve yasal olm ayan g ecekondular arasındaki sınır b u lanıklaşmaya, kalabalığın içinde kaybolm aya başlıyordu.

H e r n e kadar Bom bay Polis Teşkilatı yasadışı ku ru lan gecekondulara m üsaade etm ese de ve inşaat şirketi de çalışanları ile g ecekonducular arasındaki ilişkileri soğutm aya çalışsa da, bu insanlar kendilerini bir g ru p olarak g ö rü y o rd u . Hayalleri, günleri, am açlan, g e tto n u n karışıklığı içinde birbirine dolanm ıştı, işçiler ve gecek o n du cu lara göre şirketin tel örgüsü de d iğer tel örg ü ler gibi gereksiz ve önem sizdi. Yasal yerleşim bölgesine ailesi dışında yakın akrabalarım g etirm esine izin verilm eyen işçilerden bir kısmı, onları tel örg ü lerin bitişiğine k urulan gecekondulara yerleştirm işti.

İki tarafın çocukları arasında d çstlu k lar k urulm uş, aşk evlikleri ya da anlaşm alar yapılmıştı. Telin bir tarafında yapılan kutlam aya d iğ er taraftakiler de katılırdı. Y angınların, salgın hastalıkların, sellerin dikenli tel falan tanıdığı yoktu. G ec e k o n d u n u n bir tarafında yaşanan acil d u ru m d a , herkesin işbirliği yapması gerekirdi.

Karla, P rabaker ve beıı eğilip tel ö rg ü ler arasındaki bo şlu k tan yasal g ecekonduya geçtik. A n ın d a da yeni yıkanm ış kıyafetler giymiş bir çocuk sü

SH A N T A R A M ■ 231

rüsü etrafım ızı sardı. H epsi Prabaker ile beni gayet iyi tanıyordu. İçlerin den b irç o ğ u n u n yaralarını tem izlem iş, sargılarım değiştirm iş, sıçan ısırıklarını tedavi etm iştim . İşçilerden pek çoğıı da hafif yaralar yüzün d en işlerine son verileceğinden korktuklarından şirketin ilkyardım uzm an ın a g itm ektense benim bedava kliniğim i ziyaret etm eyi tercih ediyordu.

Bir g rup kom şu tarafından beşinci defa d u rd u ru ld u ğ u m u z d a Karla

“ Buradaki herkesi tan ıy o rsu n ,” dedi. “ Bu yere başkan adayı falan mı olacaksın yoksa?”

“T anrı k orusun. Politikacılara dayanam am ben. Politikacı denen kişi o rtad a bir n eh ir bile yokken sana kö prü sözü veren kişidir.”

“Fena d eğ il,” diye yanıtladı Karla. G özlerinin içi gülüyordu.

“ Keşke bu lafın kendim e ait o ld u ğ u n u söyleyebilseydim ,” diye sırıttım .

“ B unu bana A m itabh isimli bir ak tör söyledi.”

“A m itab h Bachchan mı? N am ı d eğ er Büyük B?”

“ Evet. B olyw ood filmlerini sever misin?”

“Tabii, n e d e n sevmeyeyim?”

“ B ilm em ,” ded im başımı sallayıp. “ Ben sadece... Seveceğini tahm in etm em iştim .”

B u n un üzerin e insanı rahatsız eden bir sessizlik oldu. İlk konuşan Karla’ydı.

“B urada bir siirü insan tanıyorsun. H epsi de seni çok seviyor.”

B u n u duym ak beni g erçek ten şaşırtm ıştı. G ecekondudaki insanların beni seveceğini hiç d ü şünm em iştim . Prabaker, Jo h n n y C igar, h a tta Kazım Ali gibi adam ların beni arkadaş gibi g ördüklerini biliyordum . Bazılarının bana hakiki b ir saygı gösterdiğini de biliyordum . Am a arkadaşlığın ve saygının, sevilm enin bir göstergesi olabileceğini hiç düşünm em iştim .

G ülüm seyerek ve ko n u y u değiştirm eye çalışarak “ B u g ü n özel bir g ü n ,” dedim . “ İnsanlar yıllardan beri kendi ilkokullarına sahip olm ak için m ücadele veriyordu. Yaklaşık olarak sekiz yüz okul çağına gelmiş çocuk var ama yüzlerce kilom etrelik alanlardaki okulların hepsi do lu ve onları kabul edem iyor. İnsanlar kendilerine ö ğ retm en b u ld u ve okul için güzel bir yer ayarladı am a bu n a rağm en yerel o to riteler bu n a şiddetle karşı çıktı.”

“ Ç ü n kü burası bir g e c ek o n d u ...”

“Evet. O k u lu n buraya bir çeşit m eşruluk kazandıracağından korktular.

T eo ride g ecek o n d u diye bir şey yok, çü n k ü burası yasadışı.”

“ Biz olm ayan insanlarız,” d edi P rabaker neşeyle. “ B unlar da, içinde bizim yaşam adığım ız, olm ayan evler.”

2 3 2 ■ G regory David R oberts

P ra b u ’n u n cümlesini tam am ladım . “ Ve şimdi bunlara bir de olm ayan o k u lu m u z eklendi. Yerel idare son u n da bir çeşit anlaşm a yapmayı kabul etti. Yenisi planlanıncaya kadar buraya yakın bir yere geçici bir okul k u ru lmasına izin verdiler. İn şaat b ittiğ in d e okulu yıkacaklar.”

“ O ne zam an olacak?”

“ Şey, bu binaların yapılmaya başlam asının üzerin d en şim diden beş sene geçti. M u h tem elen bir üç seneleri daha var, belki de daha fazla sürer.

Kulelerin yapım ı bitince ne olacağı hakkında kimse em in değil. Am a g e cekonduların yıkılacağı g ö rü şü h akim .”

Karla arkasını d ö n ü p bakışlarıyla barakalar şehrini taradı. “ O zam an b ü tü n buralar yıkılacak m ı?”

“ B ü tü n b unlar yıkılacak,” dedi Prabaker içini çekerek.

“Am a b u g ü n büyük gün. O kul için yapılan kam panya oldukça u z u n bir süre devam etti ve b azen bayağı şiddetli bir hal aldı. Şimdi bu savaştan galip çıkıldı. B u n u n şerefine b u gece büyük bir kutlam a olacak. Bu arada burad a çalışan adam lardan birinin de, u z u n uğraşlar so n u n d a beş kızın ardın d an bir oğlu oldu. Bu yüzd en o adam da kutlam a öncesi bir öğle y em eği veriyor. H erkes de yem eğe davetli.”

Prabaker “ G ö k yüzündeki Kasaba!” diyerek güldü.

“ Peki ama nerede? Beni nereye g ö tü rü y o rsu nu z?”

Yukarı d o ğ ru işaret ederek “Tam şuraya,” diye yanıt verdim .

Yasal gecek o n d u n u n dış sınırına ulaşmıştık ve ikiz kuleler uçsuz bucaksız görünüm leriyle tam ö n ü m ü zd e d u ruyordu. Betonlam a binaların üçte birine kadar gelmişti ama hen ü z bitm em işti ve binalann ikisinde de pencere, kapı ya da çerçeve yoktu. Yapıların gri devasallığını yum uşatacak hiçbir süsleme ya da ışık olm adığından kuleler ışığı kendilerine çekiyor, o n u emiyor ve gölge depoları haline geliyordu. Pencere olacak yüzlerce mağaramsı d e lile, yapının içini biraz olsun gösteriyordu. Kannca sürüsü gibi her katta kadınlar, erkekler, çocuklar bir aşağı bir yukarı hareket ediyordu. Zem in k attan gelen g ürültü, vurmalı çalgılardan oluşan heyecanlı bir m elodiye benziyordu. Jeneratörler sinirli sinirli çalışıyor, çekiçler m etalik sesler çıkararak inip kalkıyor, m atkaplar ve bileme makineleri vızıldayıp d uruyordu.

Sari giymiş kadınlar başlannın üzerinde çanaklar içinde çakıllar taşıyor, bunları kum tepelerinden çim ento kanştırm a makinesine kadar her yere ulaştırıyorlardı. Batılı gözlerim le bakınca kırmızı, mavi, yeşil, san ipekler içindeki bu kadınsı figürleri bir inşaat alanında görm ek uygunsuz bir d u rum du. Yine de aylardan beri o n lan izlediğim den kadm lann bu işte vazge

çilm ez o ld u ğ u n u biliyordum . H e r seferinde büyük m iktarda taşı, çim ento

SH A N T A R A M > 2 33

yu ve demiri sırtlarında taşıyorlardı. Ü st kadara daha b eto n dökülmemişi i ama üst, çapraz ve taban kirişleri yapılmıştı ve orada, o tu z beşinci katta bile, kadınlar erkeklerin yanında çalışıyordu. Bunlar basit köylerden gelmiş basit insanlardı ama büyük şehre baktıkları nokta Bom bay’daki en yüksek yapılardan biri oldu ğ u n d an , hiç de basit bir m anzaraya sahip değildi.

Prabaker büyük bir g ururla “ H in d ista n ’daki en yüksek binalar,” dedi.

O yasadışı g ecek onduda yaşıyordu ve bu inşaaüa uzaktan yakından ilgisi yoktu ama sanki binaları kendisi tasarlamış gibi onlarla ö v ünüyordu.

“ En azından Bom bay’daki en yüksek binalar,” diye düzelttim . “Orada güzel bir manzarayla karşılaşacaksın. Yirmi üçüncü katta yemek yiyeceğiz.”

Karla yüzü n d e büyük bir dehşetle “ O rada... O rad a m ı?” dedi.

“Sorun değil Bayan Karla. Binaya kendim iz tırm anm ayacağız. Oraya birinci sınıf asansörlerle çıkacağız.”

Prabaker binanın dışındaki yük asansörünü işaret etti. Karla, ağır k a b lolara tu ttu ru lm u ş asansörün, bir sürü adam ve eşyayla birlikte, sarsılarak ve takırdayarak yukarı çıkışını izledi.

“A h, harika. İşte şimdi içim çok rah ad ad ı.”

Prabaker bir yandan Karla’yı kolundan tu tu p asansöre doğru çekiştirirken bir yandan da “Ben de harika hissediyonım Bayan Karla!” dedi. “ Gelin, bir sonraki sefer için asansöre yetişelim. Binalar çok güzel, öyle değil mi'’”

Karla bana dö n erek “ Bilem iyorum ,” diye m ırıldandı. “Sanki ölen bir şey için dikilmiş anıtlara benziyorlar. R ağ b et görm eyen bir şey gibiler...

İnsan ru h u gibiler m esela.”

Asansörü çalıştıran işçiler, kendi ö n em lerinin farkında olduklarından kaba b ir şekilde bize seslenip güvenlik için talim atlar verdiler. Sallanan platform a birçok kadın, erkek, iş araç gereçleri ve fıçılar d o lusu perçinle birlikte bindik. A dam lardan biri d ü d ü ğ ü n ü iki kere çaldı ve yükselişimizi k o n tro l eden manivelayı indirerek jen eratö rleri çalıştırdı. M o to r kükredi, platform sallandı ve asansör yavaşça yukarı çıkmaya başladı. Üç yanı açık p latform un etrafında bel hizasındaki sarı bir d em ird en başka b ir şey y o k tu. Birkaç saniye içinde yerden elli, seksen, yüz m etre yüksekteydik.

“Nasıl b uld u n ?” diye seslendim Karla’ya.

Karla gözleri parlayarak “ Deli gibi k o rk u y o ru m ,” diye cevapladı. “ H a rika!”

“Yüksekten korkar m ısın?”

“Sadece yüksekteyken! U m arım b u lanet olası restorana rezervasyon yaptırmışsındır! B urada yem ek yem ek de ne oluyor hem? Ö n ce binayı bi tirm eleri gerekm iyor m u sence de?”

2 3 4 ■ G regory David R oberts

“Şimdi üst kadarda çalışıyorlar. Bu asansör hep kullanılır am a genelde işçiler kullanam az. D aha çok el arabaları, inşaat m alzem eleri gibi şeyleri taşım akta kullanılır. İşçiler h er g ün o tu z kat çıkar. Bu yüzd en üst katta çalışanların çoğu, gece de orada kalır ve o rada yaşar. O rada yer, çalışır ve uyurlar. H ayvanları, mutfakları h er şeyleri yanlarındadır. Süt için keçiler, y um urta için tavuklar onların yanına çıkarılır. Orası bir nevi Everest’e tırm anan dağcıların kullandığı ana kam pa b enziy o r.”

“ G ökyüzündeki K asaba!” diye bağırdı Karla.

“ Evet, işte burası.”

Asansör yirm i ü çü n c ü k atta d u rd u ve ü zeri sanki çelik tellerden ve çubuklardan oluşan küçük otlarla kaplı gibi d u ran b e to n zem ine ayak bastık.

Burası oldukça geniş, m ağaram sı bir alandı ve birbirine eşit uzaklıkta olan sütunlarla ve sarmaşığı andıran kablolarla kaplı d ü z b ir b e to n tavana sahipti. H e r d ü z alanda hiç değişm eyen bir grilik vardı. Ki bu da uzak uçta d u ran hayvan ve insanları şaşırtıcı derecede canlı ve renkli kılıyordu. S ütu nların arasındaki bir alan, ince dallarla ve bam buyla örü lü p hayvan barınağına d ö n ü ştü rü lm ü ştü . A rtık yiyecekleri ve çöpleri silip sü p üren keçiler, tavuklar, kediler ve köpekler için yere sam an ve çuval bezi serilmişti. O ra da kalan insanların ru lo yapılıp kaldırılmış battaniyeleri ve yatakları da başka sütunların yanm a yığılmıştı. Sütu n ların arasındaki başka bir aJan da ç o cuklar için o yun alanı olarak belirlenm iş, yere birkaç oyuncak bırakılmıştı.

İnsan kalabalığına yaklaştıkça tam bir ziyafet hazırlandığını ve tem iz hasır örtülerin ü zerinin dolu old u ğu n u gördük. Kocam an m uz yaprakları tabak işlevi görüyordu. Bir grup kadın safranlı pilav, sebze yemeği, kuzu eti ve g a rnitürü servis ediyordu. Yalanda bir dizi gazocağı dunıyor, üzerlerinde hala yemek pişmeye devam ediyordu. Ellerimizi bir fıçının içindeki suyla yıkadıktan sonra diğerlerinin yanına gidip Johnny Cigar ile Prabaker’in arkadaşı Kishore ’un arasına oturduk. Yemek, şehirdeki herhangi bir restoranda bulabileceğinizden daha fazla baharatlı ve açılıydı ama aynı zam anda çok daha lezzetliydi. H er zamanki gibi kadınlar beş m etre kadar ilerideki kendi sofralarında oturuyordu. Yirmi erkekten oluşan grubum uzda tek kadın Karla’ydı.

Yemekler ikinci sefer servis edilirken Jo h n n y , Karla’ya d ö n erek “ P artiyi nasıl b u ld u n u z? ” dedi.

Karla “ H a rik a ,” diye yanıtladı. “M u h teşem yem ekler, m uhteşem bir m ekan.”

Joh n n y yaklaşan birine seslenerek “ H ah! İşte yeni baba da geldi!” d e di. “Gelsene Dilip. Gel de L in’in arkadaşı Bayan Karla ile tan ış.”

SH A N T A R A M ■ 235

Dilip ellerini ö n ü n d e kavuşturarak eğildikten sonra utangaç bir tavırla iki ocakta çayın hazırlanması işini kontrole gitti. Vinç operatörü olarak çalışıyordu ve inşaattaki m ü d ü rü , arkadaşları ve ailesi için b u g ü nü düzenlesin d iye o n a bir g ü n izin vermişti. Barakası gecekondunun yasal olan kısmınday-dı ama tel örgülerin diğer tarafında olan benim kine oldukça yakındı.

K adınların sofralarının gerisinde, D ilip ’in çay ocaklarının h em en arkasında iki adam , duvardaki bir şeyi silmeye çalışıyordu fakat yazı hala o k u naklıydı. D uvara în g iliz alfabesi kullanılarak SA PNA yazılmıştı.

Jo h n n y C igar’a d ö n erek “ Bu nedir?” dedim . “Son zam anlarda b u yazıya çok rasdar o ld u m .”

Jo h n n y C igar tü k ü rd ü ve “ K ötü bir kelim e L in b ab a,” dedi. “ Bu bir hırsızın, hay d u du n ismi. Adam çok kö tü biri ve şehirde oldukça k ö tü işler çeviriyor. Evlere girip hırsızlık yapıyor, h atta insanları ö ld ü rü y o r.”

“ Ö ld ü rü y o r m u dedin?” diye so rdu Karla. D udaklarım birleştirm iş çenesini sıkıyordu.

“ Evet!” dedi Johhny. “ İlk başlarda sadece duvarlardaki, posterlerdeki sö zlerden ib aretti h er şey. Şimdi ise iş cinayete kadar gitti. H e m de so ğ u k kanlı bir cinayet. Sadece d ü n gece iki kişi yataklarında ö ld ü rü ld ü .”

je e te n d ra alay ederek “Şu Sapna d e n e n adam o kadar üşü tm ü ş İd bir kız ismi kullanıyor,” dedi.

H akkı vardı. Sapna, rüya anlam ına geliyordu ve o ldukça yaygın kullanılan bir kız ismiydi.

P rabaker’in gözleri parlıyordu ama ciddi bir ifadesi vardı. “ O kadar da ü şü tü k d eğ il,” dedi. “K endine hırsızların kralı diyor. Z enginlere savaş açacağını, onları ö ld ü rü p fakirlere yardım edeceğini söylüyor. Evet, b u d elilik am a insanların ço ğ u içten içe bu fikri olum lu karşılayacaktır.”

“Kim b u adam ?” diye sordum .

Kishore turistlerden öğrendiği Am erikan aksanlı İngilizcesiyle “ Birçok insan o n u n hakkında konuşuyor ama tanıdığım kimse o nu görm em iş. İn sanlar o n u n zengin bir adam ın oğlu olduğunu söylüyor. O n u n D elhi’li o ld u ğ u ve babasının mirasından m ahkum bırakıldığı kulaktan kulağa dolaşıyor. Bazılan ise on a şeytan diyor. Birtakım kişiler de o n u n bir şahıs değil de ö rg ü t o ld u ğ u n dan bahsediyor. H e r yanda fakirlerden ve hırsızlardan çılgınca şeyler yapmalannı isteyen posterler asılı. Şimdi de Jo h n n y ’n in söylediği gibi iki kişi öldürüldü. Sapna ismi, B om bay’daki b ü tü n duvarlara yazılmaya başlandı. Polisler çok soru soruyor. Sanırım onlar da k o rkuyor.”

“ Z en g in ler de k o rk tu ,” diye ekledi Prabaker. “ Evlerinde öld ü rü len o b ahtsız iki kişi de zengindi. Sapna d en e n adam , ismini H in tçe değil de İn

2 3 6 ■ G regory David R oberts

gilizce yazıyor. Bu eğitim li biri o ld u ğ u n u gösterir. Peki, o n u n ism ini b u raya kim yazdı? İnsanlar hep burada, ya çalışıyor ya da uyuyorlar. Am a kimse bu n u kim in yazdığım bilm iyor. Eğitim li bir hayalet! Z en g in ler de korktu tabii. Sapna d en e n adam o kadar da deli değ il.”

Joh n n y tekrar tü k ü rerek “M adachudh! Pagal!” dedi. O n u n b u n u n çocuğu! Üşütük! “ Bu Sapna d en e n adam bizim başımıza bela olacak, çünkü bizim gibi fakirlerin sahip olabileceği tek şey beladır.”

Karla’ya bakarak araya girdim . “Sanırım konuyu değiştirsek iyi o lur b eyler.” Karla’nm rengi solm uş, gözleri korkm uş gibi koskocam an açılm ıştı. “ İyi m isin?”

“ İyiyim,” diye hem en cevap verdi Karla. “Sanırım asansör yolculuğu, sandığım dan daha k o rk u tu cu bir etki yarattı.”

Prabaker kaygılı bir bakışla “B u n u n için ü z g ü n ü m Bayan Karla,” diye ö z ü r diledi. “Şim diden itibaren sadece güzel şeylerden bahsedeceğiz. A rtık cinayetlerden, vahşetten, kanla yıkanan evlerden sö zetm ek y o k .”

P ra b u ’ya d o ğ n ı sert sert bakarak dişlerim in arasından “Söylemiş kadar o ld u n z a te n ,” dedim .

Bu sırada birkaç kadın kullanılm ış m u z yapraklarını toplam aya geldi ve ö n ü m ü ze tatlıları koydu. Karla’ya hayranlıkla bakıyorlardı.

Bir tanesi H in tçe “Bacakları çok in ce,” dedi. “ P an to lo n u n u n içinden bacaklarını g ö rebiliyorsun.”

Bir başkası da “Ayaklan çok b ü y ü k ,” dedi.

U çüncüsü “Ama saçlan çok yum uşak ve güzel bir siyah,” diye o n u övdü.

Başka biri küçüm seyen bir tavırla “ Gözleri o t ren g i,” diye ekledi.

H in tçe konuşarak söze girdim ve gülerek “ D ikkatli o lu n ,” dedim .

“Arkadaşım H intçeyi m ükem m el k o n u şu r, söylediğiniz h er şeyi anlıyor.”

Kadınlar söylediğim e çok şaşırdılar am a inanam azm ış gibi aralarında konuşm aya devam ettiler. S o n u n d a b ir tanesi Karla’ya u z u n u z u n baktıktan sonra yüksek sesle H in tçe bilip bilm ediğini sordu.

Karla akıcı bir H intçeyle “Bacaklarım çok ince ve ayaklarım çok büyük olabilir am a kulaklarım da b ir so ru n y o k ,” dedi.

Kadınlar sevinç çığlıkları atıp neşeyle gülerek Karla’m n etrafım sardı.

Yanlarına gitm esi için yalvarıp k o lu n d an çekiştirdiler. Karla’ya baktım ve d iğer kadınlarla birlikte g ü ld ü ğ ü n ü g ö rün ce oldukça şaşırdım . Karla tan ıdığım en güzel kadındı. O çölün şafak sökerkenki hali gibiydi. Bu g ü zellik gözlerim i büyülüyor, beni nefes bile almak istem ediğim b ir sessizliğin içine süriıklüyordu.

SH A N T A R A M ■ 2 37

G ökyüziindeki Kasaba’da on a bakarken nasıl olup da o n d an kendim i aylarca m ah ru m edebildiğim i d ü şü n d ü m . Kadınların on u n la bu yakınlıklarına, gayet rahatlıkla saçını okşayıp elini tutm alarına da şaşırmıştım. Karla ’yı hep biraz mesafeli ve soğuk olarak algılamıştım. Kadınlar ise bir d akikadan az bir sürede o n u nla bir seneyi aşkın süredir olam adığım kadar sam im i olmayı başarmıştı. Barakam da beni çabucak ö p ü şü n ü, saçındaki tar

çın ve yasem in ko k u su n u , yaz güneşi altında şişen ü züm ler gibi tatil d u daklarını anım sadım .

Çay gelince gecekonduya bakan büyük pencerelerden birinin arkasında d u rd u m . Varoşlar, inşaat alanından denize d o ğ ru uzanıyordu. Ç ık ın tılarla dolu gecek o n d u yolları kısm en gözü k ü y or ve sokaktan ziyade tüneli andırıyordu. Yanan ateşlerin d um anı yükseliyor, yavaş esen deniz m elte miyle birlikte çam urlu kıyılarda avlanan balıkçı teknelerinin üzerine d o ğ ru yol alıyordu.

G ecekondudan içerilere do ğ ru gidildiğinde zenginlerin o tu rd u ğ u y üksek apartm anlarla karşılaşılıyordu. Benim bulun d u ğ u m noktadan bazılarının çaülanndaki m uhteşem bahçeler ve zenginlerin hizmetçileri için yapürdığı m inyatür evler görülebiliyordu. En yeni bina bile küfle kaplıydı. D ü şü n ü n ce en görkem li tasarım lan bile kaplayan bu çürümeyi ve bozulm ayı güzel buluyordum . Bitişin lekesi Bom bay’daki h er başlangıca yayılıyordu.

Karla yanım a geldi ve “H aklısın, m anzara g ü zel,” dedi.

Ben de sessizce “ Bazı geceler herkes uyurken buraya gelirim ,” dedim .

“Burası yalnız kalm ak istediğim de en favori m ekanlarım dan b iri.”

Bir süreliğine sessiz kaldık ve g e c ek o n du n u n üzerinde uçuşan kargaları izledik.

“Peki, sen n erede yalnız kalm aktan hoşlanıyorsun?”

“Yalnız kalm aktan h o şlan m am ,” dedi Karla. Sonra bana d ö n d ü . “ N e old u ?”

“Şaşırdım sanırım . Şey, ben seııiıı yalnız olmayı sevdiğini d ü şü n m ü ştü m . B u n u k ö tü anlam da söylem iyorum . Ben sadece seni biraz dah a m e safeli, h e r şeyin ö tesinde d ü ş ü n d ü m .”

Karla gülüm seyerek “D ah a çok h er şeyin gerisinde dem elisin,” dedi.

“Vay, bir g ü n d e ikinci kez. ”

“ İkinci kez olan ne?”

“ Bir g ü n d e ikinci kez y üzü n de k ocam an bir g ülüm sem e g ö rd ü m . Az önce kadınlara gülüm sediğini g ö rm üş ve seni ilk defa g erçekten g ü lü m serken g ö rd ü ğ ü m ü d ü şü n m ü ştü m .”

23 8 » G regory David R o berts

“ E lb ette ben de bazen g ülü m sü y o ru m .”

“Yanlış anlam a. Fazla gülüm sem em ek de çok çekici olabilir. Sahte bir gülücüktense su rat asılmasını h er zam an tercih ederim . H e m sana s o m u rtm ak da yakışıyor. Yani, ne bileyim, d ü rü st gözü k ü y o rsu n . Ya da öyle g ö rü n d ü ğ ü n ü d ü şü n ü y o rd u m , çünkü b u g ü n g ü lüm sem eni g ö rün ce fikrimi d eğ iştird im .”

Karla yü zü nü buru ştu rarak “Tabii ki g ü lü m sü y o ru m ,” diye yineledi.

T ekrar sessizlik oldu ve birbirim ize baktık. G özleri, içlerinde altın b enekler olan yeşil bir m ad en gibiydi ve acının, zekanın ya da h er ikisinin göstergesi olabilecek b ir ışıkla parıldıyordu. H a fif bir rüzg ar esti ve Karla’nm om uzlarına d ö kü len saçlarını havalandırdı. Saçları da, kaşları ve kirpikleri gibi koyu kahverengiydi. D udaklarının doğal rengi pem beydi. H a fif aralık ağzı, dilinin ucuyla d ü z g ü n ve beyaz dişlerini açığa çıkarıyordu.

Kollarını kavuşturup penceresiz cam dan aşağı eğildi. İp ek b luzu esen m eltem le vücu d u n a yapışıp hatlarını gö zler ö n ü n e seriyor, bazen de havalanıyordu.

“ Siz kızlar neye g ü lü y o rd u n u z?”

Karla h er zam anki gibi yarı alaycı şekilde gülüm seyerek bir kaşını h a vaya kaldırdı.

“ Benimle d e d ik o d u m u yapm ak istiyorsun?”

“ Belki d e ,” diyerek gü ld ü m . “Sanırım senin yanında heyecanlanıyoru m . K usura b akm a.”

“ D ert etm e, b u n u ikim iz için de bir k o m plim an olarak algıladım. M e rak ediyorsan söyleyeyim, so h b e t genellikle seninle ilgiliydi.”

“ Benim le m i?”

“ E vet, senin ayıyla kucaklaşm anı anlatıyorlardı.”

“ H a , o mu? Şey, o ldukça k om ikti sanırım .”

“ Kadınlardan biri ayıyla kucaklaşm adan önce suratının aldığı şeklin taklidini yapınca herkes g ü lm ekten katıldı. A m a onlara g öre işin en kom ik yanı, niye böyle bir şey yaptığındı. H erkes sırayla tah m in d e bulunm aya başladı. R ad h a... Radha, senin ko m şu n değil m i?”

“ Evet, Satiş’in annesi.”

“ Radha ayıyı o n u n için ü z ü ld ü ğ ü n d e n kucakladığını söyledi. En çok da bu n a g ü ld ü le r.”

K uru b ir şekilde “ O n a ne şü p h e ,” dedim . “ Peki, sen n e dedin?”

“ Ben b u n u m u htem elen h er şeye ilgi duyan ve h er şeyi bilm ek isteyen biri o ld u ğ u n d an yaptığım söyledim .”

SH A N T A R A M > 2 3 9

“ B unu söylem en kom ik. U z u n zam an önce bir kız arkadaşım ben d en hoşlandığını, çünkü h er şeye ilgi d u y du ğ u m u söylemişti. Beni yine aynı n e d e n d en terk etm işti.”

Karla’ya o kız arkadaşım ın bana h er şeyle ilgilendiğim i am a hiçbir şeye bağlanm adığım ı söylediğinden bahsetm edim . Bu laf hala acı veriyor, içim e d e rt oluyordu. A m a bir yandan da d oğruydu.

“Bana bir k o n u d a yardım etm ek ister m isin?” diye sordu Karla. Sesi bird en ciddileşm işti.

Dem ek buydu, diye d üşü n dü m . B ir şey istediği ipin beni görmeye geldi.

G u ru ru m yaralanm ıştı. Karla beni özlem em işti, sadece be n d e n bir şey istem eye gelm işti. Yine de gelm iş, b u n u başkasından istem ek yerine b enden istemeyi tercih etm işti. O yeşil g özlere bakarken bin lerin den yardım istem enin o n u n için zo r o ld u ğ u n u anladım . Aynı zam anda b u n u kafasında çok tarttığını da farkettim .

Cevap verm eden u z u n süre te re d d ü t ediyorm uş gibi gözükm em eye ö zen göstererek “E lb e tte ,” dedim . “N e yapmam ı istiyorsun?”

Karla y u tk u n d u ve alelacele konuşm aya başladı.

“Bir kız arkadaşım var, adı Lisa. Kendini oldukça kö tü bir duru m a soktu. Yabancı telekızların çalıştığı bir yere girdi ve bazı şeylere bulaştı. Şim di çalışüğı yerdeld kadına çok borcu var. Bu yüzden kadın onu bırakm ıyor. Arkadaşım ı o rad a n çıkarm ak istiyorum .”

“Ben de çok para yok a m a...”

“Sorun para değil. Bende para var. işyerinin sahibi olan kadın Lisa’dan hoşlanm aya başladı. Borcunu ödesek de kızı bırakmaya yanaşmayacaktır.

Kadının nasıl biri o ld u ğ u n u bilirim. Olay şimdi kişisel bir boyuta taşındı. Pa1

ra sadece bahane. Kadının asıl istediği yavaş yavaş Lisa’nın direncini kırmak.

İşyerinin sahibi Lisa’dan nefret ediyor, çünkü o akıllı, güzel ve cesur.”

“ O n u oradan kaçırm am ızı mı istiyorsun?”

“ Pek sayılm az.”

A b dullah T alıeri’yi ve o n u n mafya arkadaşlarım düşü n erek “ Bazı insanlar tan ıy o ru m ,” dedim . “ O n lar gerekirse dövüşm ekten korkm az. Bize yardım etm elerim isteyebiliriz.”

“ H ayır, b enim de burada arkadaşlarım var, Lisa’yı kolaylıkla o yerden çıkarabilirler am a en inde so n u n d a o n u bulup b u n u ödeteceklerdir. Bu adam ların şakası y o k tu r, asit kullanırlar. M adam Z h o u ’n u n ters tarafına d en k geldiği için y ü zü n e asit atılan tek kız Lisa olm az. Böyle bir riske g irem eyiz. Yapacağımız şey M adam Z h o u ’yu, Lisa’yı sonsuza dek rahat bırakması için ikna e tm e k .”

2 4 0 ■ G regory David Roberts

Söyledikleri beni h u z u rsu z etm işti. Karla’m n bana söylem edikleri de o ld u ğ u n u düşü n ü y o rd u m .

“ M adam Z h o u m u d edin?”

“ Evet. Adım daha önce d u y du n m u?”

“ Birkaç defa,” diyerek başımı salladım. “N e kadarına inanılabilir bilm iy orum ama insanlar o n u n hakkında oldukça uçuk ve m ü steh cen hikayeler anlatıyor.”

“ U çuk olanları bilem em am a... M ü stehcen hikayelerin hepsi d o ğ ru , bana in an .”

İçim deki k ö tü his geçm em işti.

“Arkadaşın ned e n orad an kaçmıyor? N ed en bir uçağa atlayıp geldiği y e re ... Bu arada geldiği yer neresiydi?”

“Amerika. E ğer o nu n A m erika’ya geri dönm esini sağlarsam s o ru n kalm az. Am a Lisa gitm eyecek, B om bay’ı asla terketm eyecektir. B u n u n en önem li ned en lerin d en biri uyu ştu ru cu bağımlısı olması. Ayrıca geçm işinden gelen yüzleşem ediği sorunları da var. O na bu k o n u d a yardım cı o lm aya, o n u ikna etm eye çalıştım am a bir işe yaram adı. Aslında Lisa’yı suçlam ıyorum . Benim de geçm işim de hatırlam ak istem eyeceğim , hatırlam aya -

cağım şeyler var.”

“Ve o kızı orad an çıkarmak için bir planın v ar.”

“ Evet. Senin A m erikan K onsolosluğu’n d a çalışan bir konsolosluk g ö revlisi taklidi yapm am istiyorum . Ben h er şeyi ayarladım , sana çok iş d ü şm eyecek. Konuşm a kısm ının çoğ u n u da ben yapacağım. O n a Lisa’nın b a basının Am erika’nın ön d e gelen adam larından biri o ld u ğ u n u , h ü k ü m ette bağlantıları o ld u ğ u n u ve senin görevinin de Lisa’yı orad an çıkarıp ona gö z kulak olm ak o ld u ğ u n u söyleyeceğiz.”

“ Bana biraz eksik bir planm ış gibi geldi Ivaıia. Sence yeterli olacak mı?”

Karla ceb ind en filtresiz sigaralar çıkardı ve bir eliyle iki tanesini tu tu p diğeriyle sigaraları yaktı. Bir tanesini bana uzattı ve cevap v erm ed en önce sigarasından derin bir nefes çekti.

“ Sanırım olacaktır. Bulabildiğim en iyi plan bu. Lisa’yla de b u n u k o n u ştu m . O da işe yarayacağını düşü n ü y o r. M adam Z h o u parasını alır ve senin de konsolosluktan old u ğ u n a inanıp Lisa’yı tu tm a n ın başına iş açacağını düşünürse, o n u rahat bırakacaktır. Biliyorum p landa belirsizlik çok.

İşin inandırıcılık kısmı sana d ü şü y o r.”

“ M adam Z h o u ’ya da bağlı bu. Sence b u n a ... Yani bana inanır mı?”

“ H içb ir yanlış yapmamalıyız. Akıllı o lm aktan ziyade ku rn az bir tiptir ama aptal değ ild ir.”

SH A N T A R A M ■ 241

“ B unu yapabileceğim e inanıyor m usun?”

Karla hafif u tangaç bir kahkaha atarak “Am erikan aksanın nasıl?” dedi.

“ Bir zam anlar a k tö rd ü m ,” diye yanıtladım .

Karla k o lum a do k un m ak için elini uzatırken “Bu harika!” dedi. O n u n u z u n , ince parm akları sıcak tenim e göre soğuktu.

“ Bilem iyorum ,” diye kaşlarımı çattım . “ E ğer h er şey yolunda g itm ezse ve kıza ya da sana bir şey o lu rsa...”

“ Kız benim arkadaşım , fikir benim fikrim ve sorum luluk bana ait.”

“ Oraya girip, dövüşüp çıksaydım kendim i daha iyi hissederdim . Bu konsolosluk yalanı bizi yarı yolda bırakabilir.”

“ E ğer b u n u n iyi bir yol o ld u ğ u n u ve senin bu iş için doğru insan o ld u ğ u n u d ü şünm esem b u n u senden istem ezdim L in .”

Karla sustu ve bekledi. O n u n biraz beklem esine göz yu m d u m ama vereceğim cevap belliydi. Benim karar vermeye çalıştığımı düşünebilirdi fakat ben aslında b u n u n ed en yapacağımı dü şü n ü y o rd u m . Kendi kendim e O n u n ipin mi, diye sord u m . Ona. ke n d im i ad a d ım m ı, yoksa sadece bu iş

ilgim i m i pekti? N eden ayıyı kucakladım ?

G ülüm sedim .

“N e zam an işe koyuluyoruz?”

Karla da gülüm sedi.

“Birkaç g ü n içinde. Ö n cesinde birkaç şeyi daha ayarlamalıyım.”

Karla bitm iş sigarasını atıp bana d o ğ ru bir adım attı. O an beni tekrar öpeceğini d ü şü n d ü m fakat tam o sırada insanların korkuyla bağırdıklarım duyduk. H erkes pencerelere koştu. İn san kalabalığı arasında Prabaker kafasını k o lu m u n altından çıkardı ve Karla’m n yanm a kadar geldi.

“ B elediye!” diye bağırdı. “B om bay Belediyesi’n d e n ekipler geliyor.

Bakın!”

“N e oluyor?” diye sordu Karla. Sesi bağnşlar arasında zor duyuluyordu.

D udaklarım ı Karla’nın kulağına yaklaştırarak “Konseyin işi. Bazı evleri yıkacaklar,” dedim . “ B unu aşağı yukarı h e r ay yaparlar. G ecekonduyu ko n tro l a lü n d a tu tm ak , yayılmasını engellem ek için yapıyorlar b u n u .”

A lü tan e koyu mavi polis k a m y o n u n un , yarım ay şeklinde yayılmış g e cekonduların yanındaki boş alana d o ğ ru ilerlediğini g ö rd ü k . K am yonların üstü m uşam bayla ö rtü lm ü ştü . İçlerim görem iy o rd u k am a h e r birinde yirmi ya da daha fazla sayıda polis o ld u ğ u n u biliyorduk. İşçiler ve aletlerle dolu açık bir kam yonet de park etm iş polis araçlarının yanına gitti ve b arakaların yakınında d u rd u . Polis kam yonlarından birkaç m em u r indi ve d i

ğer adam ları ikişerli sıralar halinde aşağı indirdi.

2 4 2 ■ G regory David R oberts

Ç o ğ u n lu ğ u başka g ecek ondularda yaşayan işçiler de kam y o netten inip yıkım görevi için hazırlandı. H e r adam ın bir ipi ve b o rda kancası vardı.

Bunu barakanın çatısına sallıyor, ipe asılıp zaten dayanıksız olan barakayı aşağı indiriyordu. İnsanlar bebekleri, paralan ve resmi evrakları gibi en g e rekli şeyleri alacak zam anı ancak bulabiliyorlardı. Kalan h er şey, ocaklar, tabak çanak, çantalar, giysiler, çocukların oyuncakları, hepsi enkazın altına g ö m ü lü y o rd u . Polis genç adam lardan bazılarını d u rd u n ıp onları b e k leyen kam yonlara d o ğ ru yönlendirdi.

P encerenin ö n ü n d e n olan biteni izleyen herkes susm uştu. D u r d u ğ u m uz n o ktad an aşağıdaki yıkımı görebiliyor am a hiç ses duyam ıyorduk. Bir şekilde b u sistemli yok etm e operasy o n u n un sessizliği bizi de etkisi altına almıştı. O zam ana kadar esen rüzgarı farketnıem iştim . Sessizliğin içinde u ğuldayan rüzg ar sızlanır gibi b ir ses çıkarıyordu. B inanın o tu z beş k atın ın hep sin de, d iğ er insanların da aynen bizim gibi çıtlarını çıkarm adan olan biteni izlediğini biliyordum .

Yasal olan g ecekondudaki işçilerin evleri güvende olm asına rağm en in

şaat alanındaki b ü tü n çalışmalar h em en d u rd u . İşçiler binalar tam am lan dığında b u defa kendi evlerinin yıkılacağını biliyordu. Birçok kez izledikleri bu ritüeli o g ü n son kez izleyeceklerdi. G e tto yakılıp yıkılacak, yerine lim uzinler için oto p ark yapılacaktı.

E trafım daki yüzlere baktım . H ep sin d e m erh am et ve. k orku vardı. Bazılarının g ö zlerind e de akıllarından geçen şeyden duydukları u tan ç vardı.

T a n r ı’ya şükür... T a n r ı’ya ş ü k ü r y ık ıla n ev benim ki değil.

Belediye çalışanlarının ve polislerin kam yonlara binip gitm esini izlerken Prabaker “Senin evinin kurtulm ası büyük şans Linbaba! Tabii b e n im kinin d e !” d ed i. Yasadışı gecek on d u bölgesinin kuzey d o ğ u kısm ındaki yüz m etre u z u n lu ğ u n d a ve o n m etre genişliğinde bir alanı biçip gitm işlerdi adeta. İki yüz kişinin yaşadığı altm ış kadar ev yıkılmıştı. B ü tü n bu o p e rasyon, yirmi dakikadan az bir zam an alm ıştı.

Karla alçak sesle “ Bu insanlar nereye gidecek?” diye sord u .

“ Ç o ğu yarın b u zam anlarda geri gelecek. Ö n üm ü zd ek i ay görevliler yine gelip b u sefer de g ecek o n d u n u n başka kısm ındaki evleri yıkacak. Yıkılanlar da tek rar inşa edilecek ama yeni bam bular, hasırlar, m alzem eler almak gerek tiğ ind en zarar büyük. Aynca bazı g ecekondu sakinleri tu tu k la n dı. O nları aylarca görem eyebiliriz.”

‘"Beni en çok k o rkutan bu çılgınlık m ı, yoksa insanların b u n a dayanm a giicii m ü, em in değilim ,” dedi Karla.

SH A N T A R A M ■ 24 3

Birçok insan p en cerenin ö n ü n d e n çekildi fakat Karla’yla ben, kalabalık akın etm ed en önce d u rd u ğ u m u z gibi durm aya devam etdk. K olum u Karla’nın o m zu n a dolam ıştım . Yirmi kat aşağıda insanlar, darm a d u m an olan evlerinin kalıntılarını toplam aya başlam ıştı. B ezden ve plastikten barakalar, yaşlılar ve küçük çocuklar için tekrar kuruluyordu. Karla bana bakmak için d ö n d ü ğ ü n d e o n u ö p tü m .

Karla’m n g ergin d u ran dudakları benim kilere teslim oldu. Ö p ü şm em iz öyle h ü z ü n lü ve şefkatliydi İd birkaç saniyeliğine b u tarif edilem ez duygusallıkta kayboldum . Karla’yı sert, soğuk ve güçlü bilirdim ama ö p ü cüğü katıksız bir kırılganlıkla doluydu. Ç o k şaşırdığım dan olsa gerek k e n dini ilk geri çeken ben oldum .

“Ü z g ü n ü m ... B e n ...” diye kekeledim .

Karla elleri g ö ğsü m d e, gülüm seyerek “ S o run d eğil,” dedi. “ Ziyafetteki hoş kızlardan birini kıskandırm ış olabiliriz.”

“Kimi?”

“B urada b ir kız arkadaşın yok m u?”

“ H ayır, elbette yo k ,” diye surat astım.

Karla içini çekti. “D id ier’i d in lem ekten vazgeçm eliyim ,” dedi. “Bu o n u n fikriydi. Burada bir kız arkadaşın o ld u ğ u n u , başka türlü g ecek o n d u da kalm ayacağını söyledi. Bir yabancının sadece bu nedenle g ecekonduda yaşayacağım söyledi.”

“Benim ne burad a ne de başka yerde kız arkadaşım var Karla. Ben sana aşığım .”

Karla bir to k at gibi cevabı yapıştırdı. “H ayır, değilsin!”

“Elim de değil, u zu n z a m a n d ır...”

“Sus!” dedi Karla hızla sö züm ü keserek. “ Bana aşık falan değilsin! O f Tanrım , aşktan öyle nefret ediyorum ki!”

O nu neşelendirm eye çalışarak hafifçe g ü ldü m ve “Aşktan n efret e d e m ezsin,” dedim .

“Belki öyle am a o n d an bıkabilirsin. Birini sevmek çok büyük bir kibir ve dünyada çok fazla sevgi var. B azen cen netin kim senin başka birini sevm ediği, bu y ü zd en de herkesin m u tlu o ld uğ u bir yer o ld u ğ u n u d ü şü n ü y o ru m .”

R ü zgar Karla’nın saçını yüzüne d o ğru savurdu. Karla saçını iki eliyle geriye itip öyle kalsın diye tu ttu . Yere bakıyordu.

“Arada hiçbir bağ olm adan yaşanan keyifli sevişmelere ne oldu?”

A slında bu b ir so ru değildi ama ben yine de cevap verdim .

2 4 4 ■ G regory David R oberts

“ Zorundaysam b u n u da kabul edebilirim .”

Karla bu sefer daha yum uşak bir tonla “Bak, ben aşık olm ak istem iyor u m ,” dedi. Bana bakm ak için gözlerini y erden kaldırdı. “Bana kimse aşık o lsun da istem iyorum . Aşk bana şimdiye dek hiç iyi d avranm adı.”

“Aşkın kimseye şefkatli davrandığım d ü şü n m ü y o ru m Karla.”

“ Ben de b u n u dem eye çalışıyorum .”

“A m a başına geldiğinde seçme şansın yoktur. B u n u n hiçbirim izin elinde o ld u ğ u n a inanm ıyorum . Sana basla yapm ak istem iyorum . Sadece sana aşığım, hepsi bu. Sana bir sü red en beri aşığım ve işte b u n u so nu n d a söyledim . Senin bu k o n u d a bir şey yapm ana gerek yok.”

“ Ben yine de... Ben sadece... Bilm iyorum ! Am a senden hoşlanıyorum .

Senden hoşlanm ak bile ayaklarımı yerden kesmeye yeter L in .”

Karla d ü rüstçe bakıyordu fakat bana söylem ediği çok şey o ld u ğ u n u biliyordum . Bakışları cesurdu ama bir şeylerden k o rkuyordu. Biraz y um uşayıp on a g ü lü m sediğim de bana güldü. O g ülünce ben de gülm eye başladım.

“ Şimdilik bu kadarı yeter mi?”

“T ab ii,” diye yalan söyledim. “ T ab ii.”

Tıpkı aşağıdaki insanlar gibi ben de o esnada kalbim deki enkazı tekrar inşa etm eye çalışıyordum.

ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

K a r l a ’nın dediğine göre, sadece bir avuç insan kendi gözleriyle M adam Z h o u ’yu g ö rd ü ğ ü n ü iddia edebilecek olsa da Saray 11 ziyaret edenlerin ço

ğ u n u n oraya gitm e sebebi oydu. M üşterilerin hepsi zengindi ve aralarında yöneticiler, politikacılar ve gangsterler vardı. Saray onlara yabancı kızlar -

H intli kızlar orada çalışamazdı- ve akla hayale gelmeyecek fantezilerini ger

çekleştirme fırsatı sunardı. Bu fantezilerden en garipleri, bizzat M adam Z h o u tarafından gerçeğe dönüştürülenler, b ü tü n şehirde kulaktan kulağa dolaşırdı am a hatırı sayılır bağlantılar ve polislere ö d enen rüşvetler sayesinde buraya hiç baskın düzenlenm ezdi. B om bay’da böyle göz yum ulan başka yerler de vardı am a hiçbiri M adam Z h o u ’n u n yeri kadar revaçta değildi.

Ç ünkü oralarda bir M adam Z h o u yoktu. Sonuçta adamların oraya gelmesini sağlayan kadınlann ustalıklan ve güzellikleri değil, elde edemedikleri kadının, M adam Z h o u ’n u n gö rü n m ez güzelliğinin gizemiydi.

İnsanlar M a d am ’ın Rus o ld u ğ u n u söylüyordu ama b u bilgi de tıpkı o n u n hakkında söylenen diğer şeyler gibi kesin değildi. Karla’ya göre b u n u n d o ğ ru kabul edilm esinin nedeni en çok duyulan d e d ik o d u olmasıydı.

Kesin bilgilerden biri, Yeni D elh i’ye, Batılı şehirlerdeki gibi çılgın yıllar olan 1 9 6 0 ’Iarda geldiğiydi. O zam an şehrin yeni kısmı o tu zu n cu yılını, Eski D elhi ise üç yüzü n cü yılını k u tluyordu. Birçok kaynağın dediğine g ö re M adam Z h o u o zam anlar yirmi d o k u z yaşındaydı. Söylentilere göre bir KGB ajanıyla ilişkisi vardı ve adam da o n u K ongre Partisi’nin başta gelen üyelerinin aklını çelm ek için kullanm ıştı. O yıllarda K ongre Partisi, H in d istan’da yenilm ez bir g üçtü . Partiye sadık olanlar, h atta p a rtin in aleyhin-dekiler bile, p artin in H in d ista n ’ı bir yüz yıl kadar daha yöneteceğine inan ıyordu. K o n g re üyelerinin üzerin d e hakim iyet sağlam ak, ü lkede hakim iyet kurm akla aynı şeydi.

2 4 6 ■ G regory David R oberts

M ad am ’ın D e lh i’de geçirdiği yıllar, skandallar, intiharlar ve politik cinayetlerle d o luydu. Karla b u hikayelerin birçok insandan çok farklı yo rum larını du y d u ğ u n d an , gerçeğin o n lar için önem li olm adığını d ü şü n m e ye başladığını söylemişti. M adam Z h o u , yıllar içinde insanların kendi arzularını ve takıntılarını yükledikleri bir figür haline gelm işti. Biri M a-d a m ’ın değerli taşlardan oluşan m ücevherlerini bir çuvalda sakladığını söylerken diğeri o n u n ilaç bağım lılığından bahsediyor, bir diğeri ise şeytana tapm a rim ellerinden ve yam yam lıktan sözediyordu.

“ İnsanlar o n u n hakkında oldukça garip şeyler söylüyor. Bunların çoğu uydurm a. A m a kesin olan şu ki o tehlikeli bir k ad ın ,” dedi Karla. “Sinsi ve tehlikeli.”

“ H ım .”

“ Ç ok ciddiyim , o n u hafife alma. Altı yıl önce Yeni D elh i’den B o m bay’a taşındığında bir cinayet davasının sanıklarından biriydi. O n u n D e lh i’deki Sarayı’nd a iki adam boğazları kesilerek öldü rü lm üştü . A dam lardan biri polis m üfettişiydi. M ad am ’ın aleyhine tanıklık edenlerden biri ortad an kaybolup diğeri de asılmış bir halde b u lu n u n ca dava d ü ştü . M adam , B o m bay’da bir yer açmak için D e lh i’d e n buraya geldi ve altı ay içinde b u rad a ki Saray’ın bir blok ötesindeki sokakta bir cinayet daha işlendi. Birçok in san o n u n cinayetten sorum lu o ld u ğ u n u d ü şü n d ü ama kadın, yüksek mev-kilerdekiler hakkında öyle çok şey biliyordu ki kimse ona bir şey yapam adı. M ad am h em en hem en canının istediği h e r şeyi yapabilir, çünkü yakasını bir şekilde sıyıracağım biliyor. E ğ er bu işe bulaşm ak istem ezsen, hala vazgeçm e şansın var.”

Ç o k sık rastlanan Fiat m odel taksilerden birinin içindeydik, çelik pazarından güneye d o ğ ru ilerliyorduk. Trafik y o ğ u nd u . A rabalardan daha g eniş, u z u n ve yüksek olan, altı yalınayak arabacı tarafından çekilen yüzlerce el arabası, o to b ü slerin ve kam yonetlerin arasından iki yana sallanarak geçiyordu. Çelik pazarının yolları küçük ve orta büyüklükte dükkanlarla doluydu. B uralarda ocaktan paslanm az çelik lavabolara, inşaatçılar ve d ek o ratö rler tarafından satın alm an d ökm e dem irden sac levhalara kadar her çeşit meta! eşya satılıyordu. V itrinler güzelce cilalanmış ışıldayan m adeni eşyalarla h ü nerle süslendiğinden, fo to ğ ra f çeken turistleri de cezbediyor-du. Parlak sokakların ardında ise d o lar yerine sentle çalıştırılan ve kararmış

eşyalara o g ö z alıcı çeldeiliği verm ek için çırpm an adam lar vardı.

Taksinin camları açıktı ama içeriye hiç rü zg ar girm iyordu. A ğır akan im likte, taksinin içi sıcak ve havasızdı. D aha önce, Karla’nın o tu rd u ğ u

SH A N T A R A M ■ 2 4 7

ap artm an d a d u rm u ştu k ve ben üzerim deki tişö rt, k o t ve bodarım ı klasik kesim siyah b ir p a n to lo n , beyaz göm lek, kravat ve uygun ayakkabılarla d e

ğiştirm iştim .

“Şu an ku rtu lm ak istediğim tek şey şu üzerim d ek iler,” diye söylendim.

Karla g ö zlerinde yaram az bir ifadeyle “Ü zerindekilerin nesi var ki?” d iye sordu.

“ K orkunçlar ve beni kaşındırıyorlar.”

“Alışırsın.”

“ U m arım kaza falan yapmayız, bu elbiselerin içinde ölm ek istem em .”

“Aslına bakarsan üzerin de oldukça iyi d u rd u la r.”

“ Tabii, sen dalganı geç.”

Karla içten bir şekilde gülüm seyerek “ H adi am a!” dedi. Karla’m n çok sevdiğim ve dünyadaki en ilginç aksan olarak g ö rd ü ğ ü m aksam, h er kelimeyi yuvarlayarak söylem esine yol açıyor ve beni heyecanlandırıyordu.

A ksanının üm sı İtalyan, şekli A lm an, yaklaşımı ve barındırdığı espritüellik A m erikan, rengi ise H in t’ti. “Kıyafetler için böyle m ızm ızlanm ak kibrin g österg esid ir.”

“ N e giydiğim u m ru m da değil. Kıyafetlerden nefret e d erim .”

“ H ayır, etm iyorsun. Onları çok seviyorsun.”

“Nasıl? Bir çift b o tu m , bir tane k o t p an to lo n u m , bir göm leğim , iki ti

şö rtü m var. B ü tü n gard ırob u m b u n d a n ibaret. Eğer üzerim de değillerse barakam daki bir çivide asılı du ru y o rlar.”

“ Benim d em ek istediğim de bu. Kıyafetleri o kadar çok seviyorsun ki ü zerinde iyi d u rd u ğ u n u d ü şü n d ü ğ ü n birkaç parçadan farldı b ir şey giym eye dayanam ıyorsun.”

G ö m leğin yakası b attığ ınd an rahatsız bir şekilde kıpırdandım .

“ Karla bu üzerim dekilerin iyi d u rd u ğ u n a inanm am im kansız. H e m n a sıl oluyor da senin evinde bu kadar fazla erkek giysisi olabiliyor? Sende, benim sahip o ld u ğ u m d a n daha fazla erkek giysisi var.”

“ B eraber yaşadığım adam lardan ikisi aceleyle ayrılmak z o ru n d a kaldı diyelim .”

“ O kad ar aceleleri vardı ki kıyafetlerini yanlarına alm adılar, öyle mi?”

“ E v et.”

“ N e d e n peki?”

Karla alçak sesle “ Bir tanesi çok m eşg u ld ü .”

“N e ile m eşguldü?”

“Yasadışı işlerle. H erhalde bun lard an bahsetm em i pek o n aylam azdı.”

2 4 8 ■ G regory David R oberts

“ O n u sen mi kovdun?”

“ H ayır.”

Karla bu n a kısa ve öz bir cevap verdi fakat sesinden büyük bir ü z ü n tü o ld u ğ u n u farkedip ko nuyu uzatm adım .

“ Peki ya... D iğer adam ?”

“Bilmek istem ezsin .”

Aslında bilm ek istiyordum am a Karla pencered en dışarı bakmaya başlam ıştı bile. Son cümlesi de beni daha ileri g itm em em için uyarıyordu.

Karla’nın bir zam anlar A h m et adında bir A fgan’la yaşadığını d u ym uştum .

İnsanlar bu ko nu hakkında pek seyrek k o n u ştu ğ u n d a n , onların yıllar ö n ce ayrıldığı kanısına varm ıştım . Karla onu tanıdığım sene tek başına yaşıy o rd u ve şu ana kadar, sırf bu yü zd en o n u kafam da yalnız yaşamayı tercih ed en bir kadın olarak etiketlediğim in farkına varm am ıştım . Yalnız kalm ayı sevm ediğini söylem esine rağ m en o n u , insanların ziyarete gelm esine, belki bir gece de kalm asına izin veren am a başkalarıyla yaşayamayan biri olarak g örm üştü m .

Ensesine, yeşil şalının alünda zorlukla seçilen göğüslerine, kucağında d u ran ellerinin u z u n ince parm aklarına baktım ve o nu bir başkasıyla yaşarken düşünem edim . Birlikte edilen kahvalülar, banyodaki gürültüler, kö tü ruh halleri, yan evli bir hayat. Karla’yı böyle düşünm em imkansızdı. İşin ilginç yanı, Karla’yı birisiyle düşünm ektense hiç görm ediğim halde A h m et’i, birlikte yaşadığı adamı g ö zü m ü n ön ü n e getirm ek benim için daha kolay oldu.

Beş dakika süresince yavaş ilerleyen taksim etrenin ükırüsı eşliğinde sessizce o tu rd u k . A rabanın dikiz aynasından sarkan tu ru n c u kartta şoförün taksi şoförlerinin büyük kısmı gibi H in d ista n ’ın kuzey d o ğ u su n d a bulunan b üyük ve kalabalık bir şehir olan U ta r Parad esh ’den geldiği yazıyordu.

Trafikte çok yavaş ilerlediğim izden, taksi sürü cü sü n ü n de bizi aynadan izlem ek için bir sürü fırsau olu yo rd u . A dam ın ilgisini çekmiştik. Karla on u n la m ükem m el bir H in tçe k onuşm uş, Saray’a gid en e kadar geçeceğim iz sokakların isimlerini dahi tek tek sıralam ışü. Biz H in tli gibi davranan iki yabancıydık. Adam bizi test etm eye karar verdi.

“L anet olası trafik!” dedi sokak ağzıyla. “ B u g ü n b ü tü n şehir kabız olm u ş.”

Karla “Yirmi rap i m üshil etkisi yaratabilir belki,” dedi H in tçe konuşarak. “Yoksa bu taksiyi bir saatliğine mi kiralıyorsun, hadi ama kardeşim !”

Şoför gayet h o şn u t bir şekilde İngilizce “E m redersiniz Bayan,” dedi ve ıralikte ilerlem ek için dah a fazla çaba sarf etm eye başladı.

SH A N T A R A M ■ 2 49

“ Peki, o n a ne oldu?” diye sord u m Karla’ya.

“ Kime ne oldu?”

“Yaşadığın d iğer adam a, şu kanunları çiğnem eyene.”

Karla dişlerini sıkarak “M ad em çok bilm ek istiyorsun, ö ld ü !” dedi.

“ Peki... Nasıl öldü?”

“ Kendini zehirlediğini söylüyorlar.”

“Söylüyorlar mı?”

Karla içini çekip “ E v et,” dedi ve dışarıdaki insan kalabalığını izlemeye k oyuldu.

Birkaç dakika ikimiz de konuşm adık. K endim i konuşm ak z o ru nd a hissettim .

“ Giydiğim kıyafet hangisinindi? Suçlunun m u, yoksa ölmüş olanın mı?”

“ Ö le n in .”

“ H ım ... Pekala.”

“ Bu kıyafeti g ö m ü lü rk en giydirsinler diye satın alm ıştım .”

“ K ahretsin!”

“N e olm uş?” dedi Karla bana d ö n ü p sertçe bakarak.

“H içb ir şey. Sadece bana şu k u m tem izlem ecinin adresini ver bir ara.”

“Bunları giym edi, o n u başka bir kıyafette göm düler. Takım ı aldım am a hiç kullanılm adı.”

“A n lad ım ...”

“Sana bilm ek istem eyeceğini söylem iştim .”

“Yok, so ru n değ il,” diye ağzım da geveledim. Aslında içten içe önceki sevgilisi ö ld ü ğ ü için rahatlam ıştım . Yarışmam gereken biri yoktu. O zam anlar ölü sevgililerin en güçlü raldpler o ld u ğ u n u bilm eyecek kadar gençtim . “ Karla, çok ü stü n e gitm ek istem em ama kabul etm elisin ki bu biraz garip. Tehlikeli bir g öreve gidiyorum ve üzerim de ölü bir adam ın kıyafetleri var.”

“ Batıl inançlı biri gibi davranıyorsun.”

“A m a öyle değ ilim .”

“Ö ylesin.”

“Ben batıl inançlı değilim .”

“ Ö ylesin.”

“D eğ ilim .”

Karla taksiye bind iğim izden beri ilk defa gerçekten gülüm seyerek “ E lbe tte öylesin!” dedi. “ Dünyadaki herkes batıl inançlıdır.”

“ Bu k o n u d a tartışm ak istem iyorum . K ötü şans g etireb ilir.”

2 5 0 ■ G regory David R o berts

“ Boşver,” dedi Karla gülerek. “H e r şey y o lunda gidecek. Al, b unlar senin kartvizitin. M adam Z h o u kartvizit toplam ayı sever. Senden de bir ta ne isteyecek ve lazım o lu r diye saklayacaktır. E ğer sana işi d ü şer de ararsa, konsolosluktan ayrıldığını öğren ecek .”

Kartlar inci beyazıydı ve üzerlerindeki yazılar siyah italik harflerle yazılmıştı. A m erika Birleşik D evlederi K onso lo slu ğ u ’nda çalışan G ilbert Parker adında bir m üsteşar o ldu ğ u m yazılıydı.

“ G ilbert mı?” diye ho m u rd an dım .

“N e olm uş?”

“Yani bu taksi kaza yapar da bu takım elbisenin içindeki vücu d u m u taksiden çıkarırlarsa benim G ilbert o ld u ğ u m u sanacaklar. Bu k o n u d a hiç iyi hissetm iyorum K arla.”

“Şimdilik G ilbert ile yetinm elisin. K onsoloslukta g erçek ten de G ilbert Parker diye biri var. B om bay’daki görevi b u g ü n bitiyor. İşte bu yü zden o n u seçtik. Adam bu akşam A m erika’ya geri dö n ü y o r. H e r şey yolunda g idecek. M ad am ’ın seni çok araştıracağını sanmam . Belki k o n tro l etm ek için konsolosluğu bir arar ama b u n a da pek ihtim al verm iyorum . Geçen sene İngiliz K onsolosluğu ile bir sorun yaşadı ve bu o n a pahalıya patladı.

Birkaç ay önce de Alm an bir d iplom at Saray’da başına iş açtı. Bu olayı ö r tbas etm ek için M adam oldukça uğraştı. K onsolosluklar M adam e Z h o u ’ya zarar verebilecek yegane yerler, o y üzden şansını zorlam ayacaktır. O n u n la k on u şu rk en nazik ve ciddi ol yeter. Biraz da H in tçe ko nu ş, b un u da hoş

görecektir. Aynı zam anda aksanınla ilgili çıkabilecek bir so ru n da böylelikle ortad an kalkar. Senden yardım istem em in bir n edeni de buydu biliy or m usun? Burada sadece bir senedir yaşayan birine göre H intçeyi o ld u k

ça iyi ö ğ ren d in .”

Sanki önem senm iyorm uş gibi hissettim ve “ O n d ö rt aydır,” diyerek Karla’yı düzelttim . “ Bom bay’a geldiğim de geçirdiğim iki ay, Prabaker’in k ö yünde altı ay ve şimdi de gecekonduda geçirdiğim altı ay. O n d ö rt ay o ld u .”

“ Pekala... O n d ö rt ay.”

Karla’m n yüzündeki şaşırmış ifadeden k u rtulm ak için konuyu değiştirerek “Şu M adam Z h o u ’yu kim senin görem ediğini sa n ıy o rd u m ,” dedim .

“ O n u n k endini gizlediğini ve kimseyle konuşm adığım söylem iştin.”

Karla yum uşak bir şekilde “Bu d o ğ ru ama işler b u n d a n biraz daha karmaşık” dedi. Bir an gözleri dalıp b ir şeyler d ü şü n d ü k te n sonra büyük bir çabayla dikkatini topladı. “ M adam Z h o u üst k atta yaşar ve ihtiyacı olan Ikt şey o radadır. H iç dışarı çıkm az. O n a yiyecek, giysi ve istediği diğer

SH A N T A R A M ■ 251

şeyleri g etiren iki hizm etkarı vardır. B inanın içinde istediği yere gidebilir, çünkü içeride bir sürü gizli geçit var. Çift taraflı aynalar ya da hava ıııeıı fezlerinden odaların çoğuna bakabilir. İzlemeyi sever. Bazen insanlarla bir perd en in ardından kon u şu r. Sen onu görem ezsin ama o seni g ö rü r.”

“ Peki, o n u n neye benzediğini nasıl biliyorlar?”

“ Fotoğrafçısı sayesinde.”

“Neyi sayesinde?”

“ Kendi fotoğraflarını çektirir. H e r ay yeni bir tane çektirerek sevdiği m üşterilerine verir.”

Aslında M adam Z h o u ile pek ilgilenm iyordum ama Karla’nın k o n u şmaya devam etm esini istediğim den “ Ç ok g arip,” dedim . A ğzından d ö k ü len h er kelim ede o kırm ızı dudaklarım izliyordum , sadece günler önce ö p tü ğ ü m o dudakları. Bir aylık bir g azeted en haber okuyor bile olsa o k o nuşu rk en y ü z ü n ü , gözlerini, dudaklarım izlem ek bana büyük m utluluk verirdi. “N e d e n böyle b ir şey yapıyor?”

Karla gözlerini kısarak “N e yapıyor?” dedi.

“ N ed en kendini gizliyor?”

“ Kimse nedenini bilm iyor.” Karla cebin d en iki el sarması sigara çıkarıp yaktı ve birini bana u z a m . Elleri titriyordu. “ Ö nce de söylediğim gibi... H erkes o n u n hakkında atıp tu tu y o r. Bazıları o n u n k orkunç bir kaza geçirdiğini, y ü zü n ü b u n u n için sakladığını söylüyor. Yaraların izlerini kapam ak için fotoğraflar üzerin d e oynanıyor diyorlar. O n u n cüzam lı o ld u

ğu n u söyleyenler de var. Bir arkadaşım böyle bir kadının olm adığım bile iddia ediyor. B u n u n o rada olanları örtbas etm ek ve bu işlerin arkasındaki kişiyi m askelem ek için yapıldığını d ü şü n ü y o r.”

“ Sen ne dü şü n ü y o rsu n ?”

“ Ben o n u n la bir paravan ardından k on u ştu m . Bence o kadar akıl hastası. ve boş bir kadın ki yaşlandığı için k en d in d en nefret ediyor. M ü k em m eliyetten uzaklaşm aya dayanam ıyor. Birçok insan o n u n bir zam anlar g ü zel o ld u ğ u n u söylüyor. B unu ne kadar çok insanın söylediğini duysan şa

şarsın. Fotoğraflarında ise yirmi yediyi, bilem edin o tu zu geçm em iş g ö rü nüyor. Y üzünde ne bir kırışık ne bir çizgi var. G özlerinin altında torbalar yok, saçları simsiyah. Bana göre o kendi güzelliğine o kadar aşık ki ger

çekte nasıl o ld u ğ u n u görm elerine asla izin verm ez. D oksan yaşma dek yaşasa bile o fo toğraflarda o tu zu n d a göstereceğine em inim .”

“ O n u n hakkında nasıl o luyor da bu k adar çok şey biliyorsun?” diye sordum . “ M a d am ’la nasıl tanıştın?”

2 5 2 » G regory D avid Roberts

“ Benim işimin bir parçası b u .”

“ Pek açıklayıcı o lm ad ı.”

“ N e kadarım bilm ek istiyorsun?”

S o m basitti ve Seni seviyorum, hakkm dcıki her şeyi bilm ek istiyorum, g ibi bir cevap yeterliydi ama Karla’m n sesinde h o şn u tsu z bir to n , g ö zlerin de soğuk bir pırıltı vardı. D uraksadım .

“ İşine b u rn u m u sokm aya çalışm ıyorum Karla. K o n u n u n bu kadar hassas o ld u ğ u n u bilm iyordum . Seni bir seneden fazla zam andır tanıyorum .

Biliyorum h e r g ü n , h a tta h er ay gö rüşm ü y o ru z am a şim diye dek hiçbir z a m an sana ne işle uğ raşü ğ ın ı, hayaünı nasıl kazandığını sorm adım . Ç ok m eraklı bir tip o ld u ğ u m u san m am .”

“ İnsanları bir araya getiriy o ru m ,” dedi Karla biraz gevşeyerek. “ Bir a n laşmayı kabul edecek kadar iyi vakit geçirdiklerinden em in o luyorum . İ n sanların anlaşm alara girecek kadar olu m lu bir ru h hali içinde kalm aları ve istediklerini elde etm eleri için para alıyorum . M ü şterilerim den birçoğu M adam Z h o u ’n u n Sarayı’n d a vakit geçirm ek ister. Asıl so m , insanların n ed e n o n u n için bu kadar deli o lduğu. O tehlikeli bir k adın, tam am en aklını kaçırmış. Yine de insanlar o n u n la tanışm ak için h e r şeyi yapıyor.”

“Sence n e d e n böyle?”

Karla kızgın bir şekilde iç çekti.

“Bilm iyorum . Sebep yalnızca seks değil. Bom bay’daki en güzel y ab an a kızlar orada çalışıyor, b u n a diyecek yok. Am a kızlar o kadar harika olmasalardı bile insanlar yine Saray’a giderdi. Anlayamıyorum. Ben insanların isteklerini yerine getirip o nlan Saray’a götü rd üm . İçlerinden birkaçı tıpkı benim gibi M adam ’la bir paravanın arkasından tanıştı. O n u n la g örüşenler sanki Jan D ark’la tanışmış gibi davranıyor. Bu benim tüylerimi ürp ertiy o r.”

“ O n u sevdiğin söylenem ez, öyle değil mi?”

“Bu az bile Lin. O n d a n nefret ediyorum ve ölm esini g erçekten diliyoru m .”

Geri çekilme sırası bendeydi. Sessizliği üzerim e bir şal gibi ö rttü m ve bakışlarım Karla’m n bir heykeltıraşın elinden çıkmış gibi d u ran güzelliğinden sokağın gelişigüzel güzelliğine kaydı. M adam Z h o u ’n u n gizemiyle ilgilenm iyordum . Benim için sadece, Karla’n ın bana böyle b ir görev vermiş

olması önem liydi. Takside yanım da o tu ra n bu güzel İsviçreli kadına aşıklım ve o da z aten yeterince gizem liydi. O n u n hakkında bir şeyler ö ğ ren mek istiyordum . B om bay’a nasıl geldiğini, M adam Z h o u ile ne ilgisi old u ğ u n u ve n e d e n kend in d en hiç bahsetm ediğini bilm ek istiyordum . H ak

SH A N T A R A M - 2 5 3

kında h er şeyi, en ufak detayı bile öğren m ek istiyordum am a ısrar ed em iyordu m . O n d a n daha fazlasını istem eye hakkım yoktu, çünkü ben de çok şey gizliyordum . Karla’ya yalan söylemiş, Yeni Z elan d a’dan geldiğimi ve bir ailem olm adığını anlatm ıştım . O n a gerçek adımı bile söylem emiştim.

Şimdi ona aşık o ld u ğu m için, bu yalanlar beni köşeye sıkıştırıyordu. Beni ö p m ü ştü . Bu d ü rü st ve güzel bir ö p ü cü k tü fakat b u n u n bizim için bir başlangıç m ı, yoksa bir son m u o ld u ğ u n u bilm iyordum . En iyi ihtim alle bu görevin bizi yakınlaştıracağını u m u y o rdu m . B unun yalanlar ve sırlarla ö rd ü ğ ü m ü z duvarları yıkmasını arzuluyordum .

Karla’m n bana verdiği bu görevi küçüm sem iyordum . İşlerin ters gidebileceğini ve Lisa’yı orad an çıkarmak için dövüşm em gerekebileceğinin farkındaydım . G öm leğim in altında deri kılıfının içinde du ran bir bıçağım vardı. U z u n , ağır, keskin bir bıçaktı bu. İyi bir bıçakla iki adam ın hakkınd an gelebileceğim i biliyordum . D aha önce hapishanede de bıçaklı kavgalara karışm ıştım . Bıçak, o n u kullanm asını bilen ve başkasının v ü cuduna saplam aktan çekinm eyen bir adam ın elinde tabancadan sonra gelen en e tkili yakın dövüş silahıdır. Takside sessiz ve hareketsiz bir şekilde o tu ru rken kendim i olası bir dövüşe hazırladım . Biraz sonra dökülecek kanları, yapılacak kavgaları şöyle bir aklım dan geçirdim . Sol elimi Karla ile Lisa’yı sürükleyip yanım da g ö tü rm e k için boş bırakm alıydım . Sağ elimle de m ü cadelem e devam etm eliydim . K o rkm uyordum . E ğer birileriyle m ücadele etm ek z o ru n d a kalırsam içgüdüsel olarak tekm elerim i, yum ruklarım ı ve bıçağımı kullanacağım ı biliyordum .

Taksi trafik keşm ekeşinin içinde k endine yol açtı ve so nu n d a daha g eniş yollara ulaşıp hızlanm aya başladık. C am d an içeri giren rü zg a r bizi biraz ferahlattı ve nem li sıcakta ıslanıp yapış yapış olan saçlarımız saniyeler içinde k u ru d u . Karla h u zu rsu z bir şekilde kıpırdandı ve sigarasını cam dan dışarı fırlatıp siyah ru g an çantasının içini karıştırmaya başladı. Ç antasından b ir p aket sigara çıkardı. Paketin içinde sarılmış esrarlı sigaralar vardı, bir tan e alıp yaktı.

“ Bana güç verecek bir şeye ihtiyacım var,” dedi sigaradan d erin bir n e fes çekerken. H aşhaşın kokusu taksinin içine yayıldı. Karla birkaç nefes dah a aldıktan sonra sigarayı bana uzattı.

“ B u n u n yardım ı olacak mı sence?”

“ M u h tem elen olm ayacak.”

Sigarada ağır Keşm ir haşhaşı vardı. K arnım daki, boynum daki ve om uzlarım daki kasların gevşediğini hissettim . Taksi şoförü sesli bir şekild e b u rn u n u çekti ve arka ko ltu k ta olanları daha n e t görebilm ek için dikiz

2 5 4 ■ G regory David R oberts

aynasını ayarladı. Esrarlı sigarayı Karla’ya geri verdim . Karla da birkaç n e fes daha alıp taksi şoförüne uzattı.

“ C h arraspittaT " diye sordu. İper m is in ?

Adam g ülüp m u tlu bir şekilde sigarayı kabul ed erken “H a , m u n ta !”

dedi. Evet! Sigarayı yansına kadar içtikten sonra geri u zattı. “A ch aa charras! Bir num ara. Ben de Am erikan m üziği var, bir num ara A m erikan m ü ziği, disko. D uym ak istersiniz?”

Adam teybe kaseti koydu ve sesi so n u n a kadar açtı. Saniyeler içinde Sister Sledge’in W e A r e Fam ily şarkısı tam başım ızın arkasındaki h o p a rlörlerden b angır ban g ır duyulm aya başladı. Karla sevinçle haykırdı. Şoför sesi kısıp m üziği sevip sevm ediğim izi sorunca da Karla yine haykırarak adam a esrarı u zattı. Şarkı söyleyip sigarayı içerek ve çıplak ayaklı köylü ç o cuklardan bilgisayar alan işadam larına kadar bir sürü insanı geçerek y o lu m uza devam ettik.

Saray g ö rü n ü n ce taksici b ir çay dükkanının yanında d u rd u . Parm ağıyla dükkanı işaret etti ve Karla’yı o rada bekleyeceğini söyledi. Şo förü n be k lemeyi önerm esinin bahşiş ya da iş için değil Karla için endişelenm esinden dolayı o ld u ğ u n u bilecek kadar B om bay taksisine binm iş, bir o kadar tak siciyle tanışm ıştım . Taksici Karla’yı sevmişti. Bu garip ve ani sevgiyi daha önce de g ö rm ü ştü m . T am am , Karla genç ve güzeldi am a taksicinin ilgisinin asıl ned en i o n u n H intçeyi bu kadar iyi konuşm ası ve kullanış şeklindeki ustalıktı. A lm an bir taksici bir yabancının Alm anca konuşm asından hoşlanabilirdi. Aynısı Fransız, Am erikalı ya da AvustralyalI bir taksici için de geçerli olabilirdi. Söz k o n u su bir H in tli o ld u ğ u n d a ise o öyle sevinirdi ki sizinle ilgili başka bir şeyden de hoşlanm ışsa -ister g ö zleriniz, ister g ü lüm sem eniz, ister cam ının yanında b iten bir dilenciye yaklaşımınız olsun-h em en o an d a size bağlanırdı. Sizin için n o rm alde yapm ayacağı şeyleri yapar, kendini tehlikeye atar, h a tta tehlikeli ve yasadışı işler bile yapardı.

Eğer o n a Saray gibi hoşlanm adığı bir adres verirseniz de g üvende o ld u ğ u n u zd an em in olm ak için sizi beklerdi. Bir saat sonra dışarı çıkıp o n u g ö rm ezden dahi gelseniz o g ü lüp yoluna devam eder, başınıza bir iş gelm ed iğinden ö tü rü m u tlu o lu rd u . B u nu , başka hiçbir şehirde görm em iştim .

Hu H intlilerle ilgili sevdiğim binlerce şeyden biridir. Eğer sizi severlerse I u t şeyi içtenlikle yaparlar. Karla adam a ü cretini ve vaat ettiği bahşişi ö d e yip beklem em esini söyledi. Şoförün bekleyeceğini ikim iz de biliyorduk.

Sar.ıy büyük b ir binaydı. Ü ç katlı ve geniş b ir yapıydı. Yola bakan cam lar y.ıpr.ık şeklinde dövm e d e m ir parm aklıklarla çevriliydi. Bina caddedeki

S H A N T A R A M » 2 5 5

birçok yapıdan eskiydi ve yenilenm ek yerine restore edilip orijinal detay lan titizlikle k o run m uştu . K apının ve pencerelerin üzerindeki ü st kiriş ta banları keski ile yontularak beş yıldızlı taçlar haline getirilm işti. Bir z a m anlar şehirde sıkça rastlanabilen bu meşakkatli sanatın izleri artık nadir görü lü y ord u . Yapının sağ tarafında binaları bağlayan bir geçit vardı ve taş

ustaları el becerilerini duvarın dış köşesinde cöm ertçe gösterm iş, h er bir taş adeta m ücevher gibi işlenmişti. Binanın duvarları gri, kapısı siyahtı.

Karla’m n dokunm asıyla kapı ardına kadar açıldı ve içeri girdik.

K endim izi u z u n , soğuk bir k o rid o rd a bulduk. İçerisi dışarıdan karanlıktı fakat buzlu camları olan zam bak şeklinde lam balarla aydınlatılmıştı.

D uvarlarda zeytin yeşili ve p em b e renkli çiçek desenlerinden oluşan Wil-liam M oris tasarım ı duvar kağıdı vardı. Ki bu çok nem li olan B om bay’da alışıldık bir şey değildi. Ç içek ve tü tsü kokusu etrafı kaplıyordu ve k o rid o ru n iki tarafındaki kapısı kapalı o d alardan insanı ü rp erten bir sessizlik yayılıyordu.

Ellerini ö n ü n e kavuşturm uş b ir adam k o rido rd a d u ru y o rd u . U z u n ve inceydi. Koyu kahverengi u z u n saçları sıkıca toplanm ış, neredeyse kalçalarına kadar u zan an bir atk u y ru ğ u yapılm ışa. A dam ın hiç kaşı y oktu ama kirpikleri öyle g ü rd ü ki onların takm a o ld u ğ u n u d ü şü n d üm . Y üzünde, d u d ağ ın d an çukurlu çenesine kadar yuvarlak şekiller çizilmişti. A dam siyahlar içindeydi. İpek bir yöresel kıyafetle plastik sandaletler giymişti.

Karla soğuk bir şekilde “ M erhaba R ajan,” dedi.

A dam H in t selamım kullanarak “R u m m m Bayan K arla,” diye karşılık verdi. Sesi alaycı bir aslam a şeklinde çıkıyordu. “M adam sizinle hem en g örüşecek. Yukarı çıkacaksınız. B en içecek so ğuk bir şeyler getireceğim .

Yolu b iliyorsunuz.”

Rajan b ir kenara çekilerek k o rid o ru n sonundaki m erdivenleri işaret e tti. İleri d o ğ ru u z a tü ğ ı elinin parm akları kına m otifleriyle süslüydü. A dam ın parm akları şimdiye dek g ö rd ü ğ ü m en u z u n parm aklardı. O n u g eçerken d u d ağ ın d an çenesine dek in en şekillerin de aslında dövm e o ld u ğ u n u farkettim .

Birlikte m erdivenleri çıkarken Karla’ya “R ajan insanın tüylerini diken diken etm eye y etiyor,” dedim .

“ O, M adam Z h o u ’n u n özel h izm etkarlarından biridir. H a d ım d ır ve g ö rü n d ü ğ ü n d e n çok daha k o rk u tu c u d u r.”

Ayaklarımız kalın halının içine g ö m ü lerek ve tikağacından ürabzanlara tu tu n a rak ikinci kata çıkan geniş m erdivenleri ürm andık. D uvarlar, hepsi

2 5 6 ■ G regory David R oberts

de p o rtrelerd en oluşan çok sayıda resimle kaplıydı. B uralardan geçerken etrafım ızdaki kapalı kapılar ardında yaşayan, soluk alıp veren başkaları da o ld u ğ u n u hissettim fakat hiç ses yoktu, çıt çıkm ıyordu.

Kapılardan birinin ö n ü n d e du rd u k . “O rtalık çok sessiz,” dedim .

“Siesta zam anı. H e r ö ğlen saat ikiden beşe kadar uyurlar. Yine de e tra f her zam ankinden sessiz, çünkü M adam seni bekliyor. H a z ır m ısın?”

“Sanırım. E v et.”

“ H adi yapalım şu işi.”

Karla kapıyı ild defa çaldı ve kolu çevirip içeri girdi. Küçük, kare odada halı, dantel perdeler ve iki m inderden başka bir şey yoktu. Karla k olum u tu ttu ve beni m inderlere do ğ ru yönlendirdi. Ö ğleden sonranın hafif ışığı krem rengi perdelerden içeri süzülüyordu. Duvarlar çıplaktı ve kahverengiye b o yanmıştı. Duvarlardan birinde, süpürgeliğin hem en ü stü n d e bir m etrekare genişliğinde m etal bir ızgara vardı. Izgaranın olduğu yerin ö n ü nd e diz çökerek o tu rd u k ve günah çıkaracakmış gibi beklemeye koyulduk.

Izgaranın ardından bir ses “S enden m em n u n değilim K arla,” dedi.

Şaşkın bir şekilde o yü n e d o ğ ru baktım ama ızgaranın gerisi karanlık o ld u ğ u n d a n b ir şey seçilem iyordu. M adam Z h o u g ö rü n m ezd i. “ Ben m u tsuz olmayı sevm em . Bilirsin.”

Karla kızgın bir şekilde cevapladı. “M u tlu lu k bir efsanedir. Biz bir şeyler alalım diye icat edilm iştir.”

M adam Z h o u gü ldü . Bronşlardan gelen, çağlayan bir kahkahaydı bu.

Kom ik şeyleri yakalayan ve onları ö ld üren bir kahkahaydı.

“A h, Karla, Karla, seni özledim am a sen beni ihmal ediyorsun. Beni en son ziyaret edişinden b u yana oldukça u z u n zam an geçti. Sanırım do ğ ru olm adığına yem in etsen de, A h m et ve C h ristina’ya olanlar için hala beni suçluyorsun. Beni böylesine ihm al etm işken nasıl olur da bana garez beslem ediğ in d en em in olabilirim ki? Şim di de en favori kızım ı b e n d en almak istiyorsun.”

Karla biraz daha kibar bir şekilde “ O n u geri almak isteyen babası M ad am ,” dedi.

“ H ı, evet, babası.”

M adam son kelimeyi b ir hakaretm iş gibi tekrarlam ıştı. Sesi kulaklarımızı tırm alıyordu. Böyle b ir sese sahip olabilm ek için kinle çok sigara içmiş olmak gerekiyordu.

Rajan “ içecekleriniz Bayan Karla,” dediğinde az kalsın yerim den sıç-ı;ıy;u akum . H iç ses çıkarm adan dibim ize kadar gelm işti. Rajan tepsiyi ye

SH A N T A R A M ■ 2 5 7

re koym ak için eğildiğinde bir süreliğine o nu n alev gibi yanan siyalı göz lerine baküm . Yüzü ifadesizdi ama gözlerindeki duyguyu görm em ek im kansızdı. O gözlerde kaüksız bir nefret vardı. K endim i şaşkına d ö nm üş vc garip bir biçim de utanm ış hissettim .

M adam Z h o u büyüyü bozarak “Bu senin Amerikalı olsa gerek,” dedi.

“ Evet, M adam . Adı Parker, G ilbert Parker. Kendisi büyükelçilikte çalışıyor ama bu resmi bir ziyaret değil e lb e tte .”

“Tabii. Rajan’a bir kartınızı verin Bay Park er.”

Bu bir em irdi. C ebim deki kartlardan birini çıkarıp Rajan’a u zatü m .

Rajan karta bir zarar gelm esinden korkuyorm uş gibi özenle tu ttu ve kapıyı ardından kapayarak o d ad an çıktı.

M adam Z h o u , H intçe konuşm aya başlayarak “ Karla aradığında bahsetm edi Bay Parker, Bom bay’da u zu n zam andır mı bulunuyorsunuz?” dedi.

P rabaker’in bana öğ rettiğ i cüm lelerden birini kullanarak “H in tçe g ü zel bir d il,” dedim . “ M üziğin ve şiirin dili.”

M adam açgözlü bir şekilde kıkırdayarak “Aynı zam anda aşkın ve paran ın da d ili,” dedi, “aşık m ısınız Bay Parker?”

M ad am ’ın bana sorabilecekleri ü zerin de epey kafa yo rm u ştu m ama bu soruyu hiç d ü şünm em iştim . Başka hiçbir soru beni bu kadar şaşırtm azdı.

Karla’ya baktım ama o ellerine bakıyor, bana h içbir ipucu verm iyordu.

M adam Z h o u ’n u n bu soruyu sorarak nereye varm ak istediğini anlam am ıştım . Bana evli m iyim, bekar m ıyım ya da nişanlı mıyım diye sorm am ış, aşık olup olm adığım ı s o rm u ştu .”

H in tçe bir büyü ok u r gibi “ aşık m ıyım?” diye soruyu yineledim .

“ Evet, evet, ro m an tik b ir ilişki. Kalbiniz bir kadının y ü zü n ü n düşüyle, ru h u n u z bir kadının v ü c u d u n u n hayaliyle yitip gitti mi? Aşk, Bay Parker, aşık mısınız?”

“ Evet, aşığım .”

B unu n ed en söylediğim i bilm iyordum . M etal ızgaraların ö n ü n d e diz çökm üş halde, bir itirafta b u lu n u y o rdu m .

“Sizin için çok ü z ü ld ü m Bay Parker. E lb ette Karla’ya aşıksınız. Bu yüzden o n u n için bu iyiliği y ap ıy orsunuz.”

“ Sizi tem in ederim k i...”

“ H ayır, Bay Parker. Ben sizi tem in ederim . Lisa’m ın babasının kızını aradığı ve bazı bağlantılarım kullandığı d o ğ ra olabilir am a b u n u yapmaya sizi ikna ed enin Karla o ld u ğ u n a em inim . Sevgili Karla’m ı ve o n u n y ö n tem leri iyi bilirim. Bir an için bile olsa b u n u n karşılığında sizi seveceğini

2 58 ■ G regory David R oberts

ya da size verdiği sözleri tutacağını düşünm eyin. Aşkınıza karşılık k e d e rd e n başka bir şey alamayacaksınız. Sizi asla sevmeyecek. Bu söylediğim i bir arkadaşlık hediyesi olarak g ö rü n Bay Parker.”

Dişlerimi sıkarak “ Ç ok afedersiniz ama buraya Lisa C arter ile ilgili k o nuşm aya geldik,” dedim .

“ Elbette. E ğ er Lisa’m a gitm esi için izin verirsem n erede yaşayacak?”

“ Ben... Em in değ ilim .”

“ E m in değil m isiniz?”

“H ayır, b e n ...”

“O . . . ” diye söze başlayacak old u Karla.

M adam Z h o u “ Kapa çeneni Karla!” diye kükredi. “ Ben Parker’a sord u m .”

O labildiğince soğukkanlı bir şekilde “ N erede yaşayacağını bilm iyor u m ,” dedim . “Sanırım bu on a kalmış bir karar.”

U z u n b ir sessizlik o ldu. H in tçe k o nuşm ak ve dinlem ek gitgide yorucu b ir hal almaya başlıyordu. K endim i kaybolm uş hissediyordum . K ötü gidiy ordum . M adam bana üç soru so rm uştu ve ben ikisinde çuvallamıştım.

Karla bu garip dünyada benim reh b erim d i ama o da en az benim kadar kaybolm uş g ö rü n ü y o rd u . M adam Z h o u ona çenesini kapamasını söylem iş, Karla da daha önce o n d a İliç gö rm ediğim bir uysallıkla kendine söyleneni yapm ışu. Bir bardak aldım ve içecekten içtim. B uzlu lim onatanın içinde bibere b e n z er yakıcı bir tat vardı. Izgaraların gerisinde bir g ö lg elenm e o ld u ve fısıltılar duyuldu. O radaki Rajan mı m erak ettim am a kim o ld u ğ u anlaşılm ıyordu.

M adam k o n u ş tu .

“ Lisa’yı götürebilirsiniz Bay aşık Parker. Fakat olur da buraya geri d ö n meyi seçerse o n u geri verm em. Beni anladınız mı? Eğer geri gelirse burada kalacak ve bana bir daha bu konuyla ilgili gelirseniz m u tsuz olacağım. E lbette siz bir g ü n k o nuğum olarak gelip buranın pek çok nim etinden istedi

ğiniz gibi yararlanabilirsiniz. Sizi rahatlam ış görm ek isterim. Belki Karla’mn sizinle işi bitince benim davetimi hatırlarsınız. Bu arada unutm ayın, Lisa g e ri gelirse benim dir. Şimdi aramızdaki bu mesele burada kapanm ıştır.”

“Tam am , anlıyorum . Teşekkürler M a d am .”

İnanılm az rahatlam ıştım . K azanm ıştık. İş sonuçlandırılm ıştı ve Karla’nın arkadaşı bizim le gelm ekte ö z g ü rd ü .

M adam Z h o u bu sefer çabucak ama başka bir lisanda konuşm aya başladı. Almanca k o n u ştu ğ u n u tah m in , etti m. Kadının sesi kau ve tehditkar

SH A N T A R A M ■ 2 59

çıkıyordu fakat o zam anlar A lm anca konuşam adığım dan b u n d an em in olam ıyordum . Karla zam an zam an / * , ya da N a tü rlich nicht, diye cevap verm ekten başka bir şey yapm ıyordu. Bacaklarını kavuşturm uş otu ru y o r, b ir o yana bir b u yana sallanıyordu. Elleri kucağındaydı ve gözlerini kapamıştı. Birden ağlam aya başladığım gö rd ü m . Gözyaşları bir tespihteki b o n cuklar gibi aşağı dök ü lü y o rd u . Bazı kadınlar kolay ağlar ve onların g ö z yaşları mis kokulu bir yaz yağm uru gibi hafifçe akar ve geride tem iz, p a rlak, d u ru bir yüz bırakır. Bazı kadınlar ise zo r ağlar ve yaşadıkları acıyla b ü tü n güzellikleri g ö rü n m e z olur. Karla da zo r ağlayan kadınlardandı.

Y ü zünden akan o gözyaşlannda korkunç bir ıstırap vardı.

M adam ızgaraların arkasından dişlerini gıcırdatarak ıslık gibi sesler çıkarm aya devam ederken Karla da sallanmaya ve sessiz bir şekilde ağlam aya devam etti. Ağzı açıldı ve hiçbir şey diyem eden kapandı. Şakaklarından yanağına d o ğ ru akan ter damlaları gözyaşlarına karışmaya başladı. B ird en bire m etal ızgaraların arkasından ne bir ses ne bir hareket duy ulu r oldu.

Karla ellerini y ü züne g ö tü rd ü ve v ü c u d u n u titretip dişlerini sıkm aktan çenesini bem beyaz yapan bir irade gücüyle ağlamayı kesebildi.

Bir süre kıpırtısız d urd u k ta n sonra bir elini uzatıp bana d o k u n d u . Eli bacağım a gelm işti. Sanki korkm uş bir hayvanı sakinleştirm eye çalışır gibi bacağım ı okşadı. Karla gözlerim in içine bakıyordu ama b en d e n bir şey mi istiyordu, yoksa bana bir şey mi anlatm aya çalışıyordu, anlam ıyordum .

D erin ve hızlı bir şekilde nefes alıyordu. Karanlık odada yeşil gözleri n e redeyse siyah gözü k ü y o rd u .

H içb ir şey anlam ıyordum . İki kadın arasındaki Alm anca diyaloğun içeriği hakkında en ufak bir fikrim yoktu. Karla’ya yardım etm ek istiyordum fakat n e d e n ağladığını bilm iyordum . Şu an d a da büyük olasılıkla bir yerlerd en gözetlen iy o rd u k. Ayağa kalkıp Karla’ya da .kalkmasında yardım cı oldum . Bir süreliğine yüzünü göğ sü m e g öm d ü . Elimi o m uzlarına k o y d u m ve Karla’nın k endine gelm esine yardım cı olmaya çalıştım. A z sonra kapı açıldı ve içeriye Rajan girdi.

“ O h a z ır,” diye tısladı.

Karla bol p a n to lo n u n u n diz kısm ını d ü z e ltti, çantasını aldı ve kapıya d o ğ ru ilerlerken beni geride bıraktı.

“ Gel h adi, g örüşm e b itti,” dedi.

Bir süreliğine yerde, yanım da duran m in d erd e Karla’m n dizlerinin b ıraktığı ize baktım . Kendimi yorg u n , kızgın ve şaşkın hissediyordum . Karla ve R ajan’m sabırsız bir şekilde kapı eşiğinde beni beklediğini görünce

2 6 0 ■ G regory D avid R oberts

onları takip etm eye koyuldum . H e r attığım adım da kendim i daha k ö tü ve öfkeli hissediyordum .

Rajan bizi k o rid o ru n ucundaki bir odaya g ö tü rd ü . O d an ın kapısı açıktı. İçerideki duvarlarda büyük film posterleri asılıydı. L auren Bacall’ın S a hip O lm ak ya da O lm a m ak adlı film inin, Pier A ngeli’nin Y u k a rıla rd a B iri Benden Hoşlanıyor'u n u n ve Sean Y ou n g ’m Bıpak Sırtı film inin p o ste rleri bun lard an bazılarıydı. O d an ın ortasındaki geniş yatakta, genç ve o ldukça güzel bir kadın o tu ru y o rd u . Sarı saçları u z u n ve kalındı ve uçlara d o ğ ru lü k lüleydi. G ök mavisi gözleri kocam andı ve alışılmadık b ir biçim de birbirine uzaktı. Cildi kusursuz bir pem belikte, dudakları kırm ızı ton-larındaydı. A ltın terlikli ayaklarının yanında bir bavul, bir de makyaj çan tası duru y ord u .

“ K ahretsin. Geç kaldınız. B urada aklımı kaçırıyordum .” Sesi derin d en geliyordu. Kızın aksam adan KaliforniyalI o lduğu anlaşılıyordu.

Karla h er zam anki gibi din g in bir şeldlde “ G ilb ert’ın üzerini d eğişm esi gerek iy o rdu ,” dedi. “Bir de buraya gelirkenki trafiği hiç so rm a.”

Lisa beğenm em iş gibi b u rn u n u b u ru ştu rd u . “ G ilbert m ı?”

Ben de gülüm sem eden “ U z u n hikaye,” dedim . “ Gitmeye hazır mısın?”

Lisa, Karla’ya baktı. “ B ilm iyorum .”

“ Bilm iyor m u su n ?”

Kız b u n u n üzerine bana öyle bir bağırdı İd aslında k o rku su n d an böyle yapağım anlayam adım . “ C anın cehennem e Jack! H e m bu seni neden ilgilendiriyor ki?”

O nlara iyilik yapm am ıza izin verm eyen insanlara sakladığım ız özel bir öfke vardır. Bu öfkeyle dişlerimi sıkmaya başlam ıştım .

“ Geliyor m u su n , gelm iyor m usun?”

Lisa, Karla’ya d ö nerek “Kabul etti mi?” diye sordu. İki kacün da aynı anda R ajan’a baktıktan sonra o n u n arkasındaki aynaya baktılar. Suratların ın ifadesinden M adam Z h o u ’n u n bizi izlediği ve dinlediği anlaşılıyordu.

Lisa’m n m ükem m ellikten uzak A m erikan aksanım hakkında b ir yorum yapmam asını um arak “S o ru n yok. G idebileceğini söyledi,” dedim .

“ Bu şaka falan değil, değil m i?”

“Şaka d eğ il,” dedi Karla.

Kız da b u n u n ü zerine hem en ayağa kalkıp eşyalarını aldı.

“O zam an ne bekliyoruz? Kadın lan e t olasıca fikrini d eğ iştirm ed en ö n ce bu rad an defolup gidelim .”

Rajan bahçe kapısının ö n ü n d e beni d u rd u rd u ve elime geniş, kapalı bir

/..u f yerleştirdi. Bir kez daha o insanı şaşkına düşü ren nefretiyle gözlerim in

SH A N T A R A M - 261

içine baktı ve kapıyı kapadı. H e m e n Karla’ya yetiştim ve o nu ko lundan çekip kendim e d o ğ ru çevirdim.

“ B ü tü n bunlar da neyin nesiydi?”

Karla hafifçe gülm eye çalışarak “N e dem ek istiyorsun?” dedi. “ Planım ız işe yaradı. O n u k u rta rd ık .”

“ Ben b u n d a n bahsetm iyorum . Ben ikim izden ve o çılgın M adam ’ın orada oynadığı o y unlardan bahsediyorum . Karla h ü n g ü r h ü n g ü r ağladın, n ed en ?”

Karla yakında du ran ve sabırsız b ir şekilde ellerini g ö zü n e siper etmiş

bekleyen Lisa’ya baktı. Bana tekrara baktığında yeşil gözleri yorgundu.

“B unu şim di, u lu o rta konuşm ak z o ru n d a mıyız?”

Benim yerim e Lisa cevap verdi. “ H ayır, değiliz.”

O n a bakm adan “ Ben seninle k o n u şm u y o ru m ,” diye çıkıştım. Bakışlarım Karla’run su ratında sabitti.

“ Benim le de k o n u şm u y o rsu n ,” dedi Karla sertçe. “Şu anda, burada o lm az. Şim di gid elim .”

“N eler oluyor?” diye bir cevap talep ettim .

“Aşın tepki veriyorsun L in.”

Karla’yı haklı çıkararak sesimi yükselttim . “Aşırı tepki veriyorm uşum !”

Bana gerçeğin azıcık bir kısmını anlatm asına ve beni olacaklara hazırlam am asına kızgındım . Bana b ü tü n hikayeyi anlatacak kadar güvenm ediği için kırılm ıştım . “Bu kom ik, gerçekten de çok kom ik!”

“ Bu gerizekalı kim?” diye araya girdi Lisa.

Tıpkı dakikalar önce M adan Z h o u ’n u n , Karla’ya seslendiği gibi, “Kapa çeneni Lisa,” dedi Karla. Lisa da tıpkı Karla gibi davranarak susup bek ledi.

Karla gözlerin d e sert, isteksiz bir ifadeyle bana dö n d ü . “Şimdi bu k o n u hakkında k o n uşm ak istem iyorum L in ,” d edi. İnsan bakışlarıyla bir başkasını b u n d an daha fazla ü zem ezdi h erhalde. Karla’nın g ö zlerinde bu ifadeyi gö rm ek ten n efret etm iştim . Sokakta yanım ızdan geçenler yavaşlayıp konuşulanlara kulak kabartm aya başlamıştı.

“Beni dinle. Burada, Lisa’yı Saray’d a n çıkarm aktan daha farklı şeylerin d ö n d ü ğ ü n ü biliyorum . D em in ne oldu? Nasıl olu r da... Nasıl o lur da ikim izi bilebilir? Ben büyükelçilikten gelen sıradan bir m em u rd u m ama kad ın b u n u um ursam ayıp b irden sana o lan aşkım dan bahsetm eye başladı.

A nlam ıyorum . Şu A h m et ile C hristina da kim oluyor? O n lara ne oldu?

M adam n e d e n bahsediyordu? Bir dakika önce gayet güçlü d u ru rk e n M a

2 6 2 ■ G regory David R oberts

dam ICafayı Yemiş’in Alm anca ya da her ne boksa, söylediklerini dinleyip yıkılıyorsun.”

“ Aslına bakarsan M adam İsviçre Almancası k o n u ş tu ,” diye se rt bir şekilde cevap verdi Karla.

“ İsviçreli, Çinli, ne farkeder? Ben sadece neler olup bittiğini bilm ek istiyorum . Sana yardım etm ek istiyorum vc... N ered e d u rd u ğ u m u bilm ek istiy o ru m .”

Yoldan geçenlere birkaç kişi daha katıldı. Genç erkeklerden bir grup b irbirlerinin om zu n a yaslanarak aval aval bize bakıyordu. Bizi g etiren tak sici beş m etre geride d u ru y o rd u . G ü lüm süyor, bu arada m endiliyle k e n dini ferahlatm aya çalışıyordu. A dam d ü ş ü n d ü ğ ü m d e n daha u zu n d u ve ü zerin e o tu ra n beyaz bir göm lekle p a n to lo n giyiyordu. Karla o m zu n u n ü stü n d e n şoföre baktı. Adam kırm ızı m endiliyle bıyığını sildi ve daha so n ra m endili bir fular gibi b o y nuna sardı. Karla’ya gülerken taksicinin sağlıklı, beyaz dişleri pırıl pırıldı.

“Şu an sokakta, Saray’ın hem en ö n ün d eki m eydanda d u ru y o rsu n ” d e di. H e m kızgın h em de ü z g ü n g ö zü k ü y o rd u ama benim o anki halim den dah a güçlüydü. B u n u n için neredeyse Karla’dan nefret ediyordum . “ B enim d u rd u ğ u m yer ise şu taksi olacak. N ereye gideceğim ise seni hiç ilgilend irm ez.”

Karla bunları söyledikten sonra uzaklaşmaya başladı.

Taksiye do ğ ru giderlerken Lisa, K arla’ya “Bu adam ı da n e re d e n b u ld u n ?” diye sordu. Taksi şoförü onları karşıladı ve neşe içinde başını salladı. Taksiyle ö n ü m d en geçerlerken tey p te A şk Otobanı çalıyor, hepsi g ü lü yordu. Bir an için ü ç ü n ü çıplak ve birlikte hayal ettim . B u n u n saçma ve gülünç o ld u ğ u n u biliyordum ama içim de bir h u zu rsu zlu k vardı ve Karla’yı bana bağlayan bağların hepsi b ir öfke nö b eti ile kopabilirdi. B otlarım ın ve giysilerimin Karla’m n dairesinde o ld u ğ u n u hatırladım .

Uzaklaşan taksiye do ğ ru “ H ey!” diye seslendim. “ Kıyafetlerim! Karla!”

“Bay Lin?”

A rkam da b ir adam du ru y o rd u . Suratı hiç yabancı değildi ama o n u n e reden tanıdığım ı h e m e n çıkaram am ıştım .

“Efendim ?”

“A bdül K adir sizinle gö rü şm ek istiyor Bay L in .”

Kadir ism ini duyunca hafızamı yokladım ve yanım a gelen şoförü Nazir’i tanıdım . Beyaz araba yakında bir yere park edilmişti.

“ Bcııi... Beni nasıl... B urada ne işin var?”

SH A N T A R A M « 263

“ Kadir sana gelm em söylüyor. Arabayı ben kullanıyorum ,” derken eliyle aracı gösterip beni teşvik etm ek için iki adım ilerledi Nazir.

“ U z u n bir g ün oldu N azir, K adirbhai’ye sö y le ...”

N azir gayet ciddi bir şekilde “ Kadirbhai şimdi gelmeni istiyor,” diye sö z üm ü kesti. Arabaya binm em ek için onunla kavga etm em gerekebilirdi. Bir süreliğine bunu da düşü nd ü m , çünkü o an çok kızgın ve bıkkındım. O n u n la gitm ektense dövüşmek daha kısa bir za m a n alacağından daha a z yorar, diye içim den geçirdim . Fakat N azir’in yüzü ıstıraplı bir hal aldı ve alışılmadık bir nezaketle konuşm aya başladı. “Kadirbhai L ütfen g e l Bay Lin, d ed i.”

Nazir lütfen sözcüğünü söylerken hiç m em nun değildi, çünkü ona g ö re A bdül Kadir H a n em ir verir, diğerleri de o n u n emirlerini m üm kün o ld u

ğ u kadar çabuk yerine getirirdi. O n a benim le kibar bir şekilde konuşm asının tem bih edildiği belliydi. Büyük bir çaba harcayarak bir araya getirdiği İngilizce kelim eler ona ezberletilmişti. N azir’i, arabanın içinde şehrin bir ucundan bu tarafa gelirken öğretilen kelimeleri sanki yabancı bir adamın duasını okum ak zo ru n d a kalmış gibi hoşnutsuzlukla tekrar ederken hayal ettim . N e var ki sözler ona ne kadar yabancı olursa olsun, bende beklenen etkiyi gösterm işti. Ben pes edip gülümseyince N azir de rahadadı.

“T am am , N azir, tam am . K adirbhai’ye g ideceğiz,” dedim iç geçirip.

Arabaya varınca N azir arka kapıyı açmak için davrandı ama ben ö n k o ltu k ta o tu rm ak istedim . Park ettiğim iz y erden ayrılır ayrılmaz N azir radyoyu açtı. Belki de b u n u bir so h b et ortam ı yaratm am ak için yapm ışü. Rajan ’ın bana verdiği zarf hala elim deydi, dikkatlice inceledim . Z a rf el yapım ı, pem b e ve b ir dergi büyüklüğündeydi. Ü zerin d e hiçbir şey yazm ıyordu . Zarfın kenarını yırtıp içindekini çıkardığım da b u n u n siyah beyaz bir fo to ğ ra f o ld u ğ u n u g ö rd ü m . F o to ğ ra f çeşidi kültü rlerd en ve farldı yıllardan eşyalarla do lu loş bir o d ada çekilmişti. Kasıtlı olarak yerleştirilmiş on-ca eşyayla kaplı o d a n ın tam ortasındaki tah ta b en zer sandalyede bir kadın o tu ru y o rd u . K adının üzerin de ayaklarını ö rte n u zu n ve abartılı bir gece elbisesi vardı. Bir eli k o ltu ğ u n k enarında d u ru rk e n diğer eliyle birine g idebilirsin der gibi işaret yapmışü. Saçları koyu renkti ve özenli bir şekilde yapılmış, yuvarlak ve do lg u n y ü zü n ü çevreleyen lüleler halinde om u zların a dö k ü lü y o rdu . Badem şeklinde gözler do ğ ru ca objektife bakıyordu.

G ö zlerinde, hafif sinirli ve alınmış gibi bir ifade vardı. Küçük ağzını sım sıkı k apadığından çenesi iyice belirginleşm işti.

Resim deki kadın güzel miydi? Şüpheliyim . G ö rd ü ğ ü m su ratta kibir, kin, şım arıklık, k endine düşkünlük gibi g ö ze hoş gelm eyen bir sürü ö zel

2 6 4 ■ G regory David R o berts

lik bu lun u y o rd u . Fotoğrafa bakınca bunları, belki daha da fazlasını g ö re biliyordunuz. Bu fotoğrafta güzel olm ayan su rattan başka, çok daha itici ve ürpertici bir şey daha vardı. Fotoğrafın altına kırm ızı harflerle bir yazı yazılmıştı. M A D A M Z H O U Ş İM D İ M U T L U .

ON DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

JL çeri girin Bay Lin. Hayır, lütfen buraya oturun. Biz de sizi bekliyord uk.” A bdül Kadir sol tarafı işaret etti. Kapının girişinde diğer ayakkabı ve sandaletlerin de çıkarıldığı yerde ayakkabılanmı çıkardım ve Abdül Kadir’in işaret ettiği işlemeli kadife m indere o tu rd u m . O d a oldukça genişti. Alçak bir m erm er m asanın etrafında do k uz kişi oturm am ıza rağm en odada az bir yer kaplıyorduk. Duvarlar ve kubbeli tavan, açık mavi ve beyaz minyatürlerle döşenmiş, tavanda bulutlu bir gökyüzü g ö rü n tü sü oluşturulm uştu. Kem erli iki kapıdan geniş koridorlara çıkılıyordu. Kolonlar m inare şeklinde yapılmış, üzerlerine Arap harfleriyle yazılar işlenmişti. Pencerelerin ardından, avludan bir yerlerden akan bir çeşm enin sesi geliyordu.

O da ilk bakışta göze çarpmayacak bir görkem le donatılm ış, b u nun için özen gösterilm işti. İçerideki mobilya alçak m erm er masa ile o n u n etrafına dizilmiş do k u z m inderden ibaretti. Süs için duvara asılmış tek şey ise M ekke’deki K abe’n in altın varakla yapılmış tasviriydi. O tu ran sekiz adam odadaki bu sadelikten m em n u n gibiydi. Z aten istedikleri tarzı seçmekte ö z g ü rd ü ler, çünkü arkalannda paraya ve güce sahip küçük bir suç cenneti vardı.

Kadirbhai “Kendinizi ferahlamış hissediyor m usun Bay Lin?” diye sordu.

D o n g ri’deki N abila C am ii’nin yanındaki bu binaya vardığım ızda Nazir bana geniş, tam teçhizadı bir banyo gösterm işti. O rada tuvaleti kullanıp elimi y ü züm ü yıkam ıştım . O zam anlar Bom bay dünyadaki en kirli şehirlerden biriydi. Yalnızca sıcak ve nem y ü zü n d en değil, bir de yağışsız geçen sekiz ay boyunca h e r yeri kaplayan to z küm eleri vardı. Sokakta yarım saat y ü rüd ü kten sonra bir m endille y ü züm ü silsem, bez simsiyah olurdu.

“Evet, teşekkür ederim . Buraya geldiğim de y o rg u n d u m am a nezaket ve ilgiyle karşılandığım dan eski canlılığım a kavuştum .” H in tçe konu şu yo rdum ve cüm lenin içindeki espriyi, iyi niyeti ve düşünceyi k orum ak için o l

2 6 6 ■ G regory David R o berts

dukça çaba sarf ediyordum . Kendi dilimizde k onuşm anın ne büyük bir lü tu f old u ğ un u , başka bir dilde konuşm ak z o ru n da kalınca çok iyi anlarız. Bu yüzden Kadirbhai İngilizce olarak bana cevap verince oldukça rahatladım .

“ Lütfen İngilizce k o n u şu n Bay Lin. Bizim dilimizi öğrenm eye çalışm anızdan çok m u tlu y u m fakat b ug ü n sizin dilinizde biraz p ratik yapaca

ğız. Buradaki herkes H in tçe ve U rd u cam n yanında bir noktaya kadar İ n gilizce konuşabilir, yazabilir ve okuyabilir. H a tta ben bazı zam anlar k e n dim i İngilizce d ü şü nü rk en buluyorum . Senin yanında o tu ra n sevgili arkadaşım A b d ü l’ü n İngilizcesi anadili gibidir. En önem lisi de, seviyemiz ne olursa o lsun, h epim iz İngilizce konuşm ak için hevesliyiz. Bu bizim için önem li bir mesele. B u gün buraya gelm eni rica etm em in ned en lerin d en b iri de anadili İngilizce olan biriyle k o nuşm anın tadına varm aktı. Burada aylık so h b etlerim izd en birini yapm ak ü zere toplandık, küçük g ru b u m u z ...

Bir dakika, önce seni onlarla tanıştırayım .”

Kadir, sağında o tu ran iri yapılı yaşlıca adam ın koluna sevgi dolu bir şekilde d o k u n d u . A dam yeşil b ir p a n to lo n ve Afganlarm giydiği geleneksel tu n ik ten giymişti.

“Bu So b h an M ah m u t. Bu arada tanıştırm a faslından sonra birbirim ize isimlerim izle h itap edelim , ne de olsa burada arkadaşlar arasmdayız. O lu r mu Lin?”

S o b han kır saçlı başını sallayarak beni selamladı. Bana sert ve so rg u layan bir ifadeyle bakıyordu. Belki de bana ilk isimlerini kullanm a hakkının bahşedilm esinin b en im için ne kadar büyük bir o n u r o ld u ğ u n u an latm aya çalışıyordu.

“ O n u n yanında o tu ra n şu iri ve gülüm seyen adam ise Peşaver’den eski arkadaşım A b d ü l Gani. O n u n yanındaki Khaled Ansari, kendisi aslen Filistinlidir. R ajubhai ise kutsal şehir V aranasi’d en. O raya g ittin mi? H a yır mı? D aha fazla vakit kaybetm eden orayı g ö rm elisin.”

Rajubhai kel, tıknaz, gri bıyıklı bir adam dı. Kadirbhai o n u tanıtırken gülüm sedi ve bana iki elini kavuşturarak sessiz b ir selam verdi. Ellerini n a zikçe kavuşturm asına karşın bakışları tem kinliydi.

“Bizim sevgili R aju ’m u zu n yanında ise, d iğer Farslılar gibi b u n d a n yirmi sene önce adada milliyetçi hareket baş gösterince Z a n z ib a r’dan B o m bay’a gelen Keki D orabjee var,” diye devam etti Kadirbhai.

“Kardeşim iz Keki’nin yanında Ferit var. A ram ızda en genç olan o. A ilesi G ujarat’tan geldi ama o b u rad a d o ğ d u ğ u n d a n içim izdeki tek M aharashtra’lı. Senin y anında ise T a h ran ’da do ğ m u ş olan fakat yirmi seneyi aşkın süredir bu rad a yaşayan M acit v a r.”

SH A N T A R A M ■ 2 6 7

O esnada genç bir hizm etk ar elinde bardaklarla dolu bir tepsi ve gü miiş çaydanlık içinde siyah çayla içeri girdi. Servise K adirbhai’den başladı ve benim le işine son verdi. H izm etk ar odad an çıktıktan birkaç saniye son ra, masaya iki kase lokm a ile şekerlem e bırakm ak için tekrar içeri süzüldü ve bir kez daha o d ad an çıktı.

H e m e n sonra odaya üç adam daha girdi ve b izden biraz daha uzağa geçip o turd u lar. O nlarla da tanıştırıldım . G o a ’dan Andrevv Ferreira, B o m bay’dan Salman M u staan ile Sanjay Kum ar. G örünüşe göre bu adamlar konsey üyeliğinin bir alt basam ağında olan genç gangsterlerdi ve orada sadece dinlem ek için bulunuyorlardı. Üçii de so h b e t esnasında bizi yakından incelem iş ve hevesle dinlem işti. N e zam an kafamı o yana çevirsem h apishane hayatından gayet iyi tanıdığım , insanı tartan bakışlarıyla karşılaştım. A dam lar baııa güvenebilirler m i diye karar verm eye çalışırken bir y andan da silahsızken beni ö ld ü rm en in ne kadar zor olacağını hesap ediyorlardı. Ki b u tam am en profesyonellik icabıydı.

A bdül G ani, BBC aksanlı İngilizcesiyle “ Lin, biz genelde bu gecelerde bir ko n u hakkında tartışırız,” dedi. “Am a öncelikle sana okuyacağın bir şeyden ne anladığını sorm ak istiyoruz.”

Abdül Gani u zandı ve m asanın ü zerinde d u ran ru lo yapılmış kağıdı bana uzattı. Kağıdı açtım , kalın harflerle ve daktiloyla yazılmış d ö r t p arag raftık yazıyı oku d um .

SA P N A

Bombay halkı, k m lm m sesini dinle. H ayaliniz gerçek oldu. Ben Sapn a ’ynn. Hayallerin ve K a n ın K ralı. Çocuklarım, sizin za m a n ın ız geld i artık. Size acı veren zincirlerden ku rtulm a zam anı. İlk emrim, gözlerinizi açmanız. Onlar yiyecekleri israf ederken çektiğiniz açlığıgörm en izi istiyorum. Onlar ipekler giyerken g iydiğiniz paçavraları görün.

Onlar a ltın şatolarda yaşarken yaşadığınız çöplüğü görün, ikinci emrim hepsini öldürmeniz. B u n u da acımasızca yapın.

B u n u benim adıma, Sapna’n m adına yapın. K a n u n benim.

Yazı aynı tarzda devam ediyordu. İlk başta o k u d u ğ u m bana oldukça saçma geld iğ in d en gülüm sedim ama o d an ın içindeki sessizlik ve üzerim e dikkatle yoğunlaşan bakışlar nedeniyle h em en y ü zü m ü ekşittim . Herkesin yazılanları gayet ciddiye aldığını farketm iştim . G ani’nin b en d e n n e isted i

ğini tam olarak anlayam adığım dan kulağa çılgınca gelen sözlerle dolu yazıyı bir kez daha ok u du m . G özlerim i cüm leler arasında gezdirirken Gök-

2 6 8 ■ G regory David R oberts

yüzündeki Kasaba’da geçirdiğim iz g ün ü ve orada, yirmi üçün cü k atta bile duvara yazılmış o lan Sapna ism ini hatırladım . Sapna’nm adına yapılan vahşice katliam lar hakkında P rabaker’in ve Johnıiy C ig ar’ın söyledikleri aklıma geldi. O dadaki b itm ek bilm ez sessizlik ve ciddiyet g ö z ü m ü k o rk u tu y o rd u . Öyle ki tüylerim diken diken olm uş, terlem eye başlam ıştım .

“ Evet, Lin?”

“ Efendim ?”

“Yazıdan ne çıkarıyorsun?”

O anda yutk u n m am ı bile duyabiliyordum . O n lara bir şeyler söylem em i beklem ekle kalm ıyor, aynı zam anda b u n u n iyi bir şey olm asını da istiyorlardı.

“N e diyeceğim i bilem iyorum . O kadar saçma sapan ve ahm akça yazılmış ki insanın o k u d u ğ u n u ciddiye alası gelm iyor.”

M acit h o m u rd a n d ı ve gürültüyle boğazını tem izledi. Siyah ve kalın kaşlarını çatm ıştı.

“ E ğer bir adamı b o ğazına kadar kesip içini dışına çıkarmayı ve kanım h e r tarafa saçmayı ciddiye alan biriysen, bu da c id d id ir.”

“B u n u Sapna mı yaptı?”

A bdül Gani cevap verdi. “ O n u n yandaşları yaptı. G eçtiğim iz ay b u n u n gibi altı cinayet işlendi. Bazıları du y d u ğ u n d a n daha da d eh şet vericiydi.”

“ İnsanların Sapna diye b irin d en bahsettiklerini d u y d u m am a b u n u n yalnızca bir hikayeden ibaret o ld u ğ u n u d ü şü n ü y o rd u m . H e r g ü n gazete ok u d u ğ u m d ü şü nü lürse, bu haberlere gazetelerde şimdiye dek hiç rastlam am am oldukça garip .”

“ Olaya gayet dikkadi b ir şekilde yaklaşılıyor,” diye açıkladı Kadirbhai.

“ H ü k ü m e t ve polis teşkilatı gazetelerden işbirliği istedi. Sapna’yla ilgili hab erler sanki sıradan hırsızlık olaylarıymış gibi yansıtıldı. Bizler ise bu cinayetleri Sapna’m n yandaşlarının işlediğini biliyoruz, çün k ü kurban lan n kanlarıyla duvarlara ve yerlere yazılar yazılıyor. Saldınlar çok vahşi olm asına rağm en kurb an lard an değerli bir eşya çalınmıyor. Sapna şu anda resm en yok am a herkesin öğrenm esi an m eselesi.”

“ Peki, siz de... O n u n kim o ld u ğ u n u bilm iyor m u su n u z?”

Kadirbhai “O adamla yakından ilgileniyoruz L in ,” diye cevapladı.

“ O k u d u ğ u n posterle ilgili ne düşünüyorsun? Buna, birçok m erkezde ve yerleşim yerinde rastlandı. Ü stüne üstlü k senin lisanında, İngilizce yazılmış.”

K adirbhai’n in söylediği son sözlerde hafif bir suçlam a hissettim . Sapna’yı d o ğ ru d ü rü st tanım am am a ve o n u n yapaklarıyla b ir ilgim o lm am asına rağ m en yü zü m kıpkırmızı o ldu.

SH A N T A R A M ■ 2 6 9

“ Bilm iyorum . Bu k o n u d a size yardım cı olabileceğim i sanm anı.”

“ H ad i ama L in,” diye araya girdi A bdül Gani. “Aklına gelen bir şeyler, bir izlenim in olmalı. Ç ekinm e lütfen. Aklına ilk gelenleri söyle y eter.”

İsteksizce söze başladım. “Şey... Sanırım Sapna d en en bu adam , ya da bu posteri kim hazırladıysa o , H ıristiyan olabilir.”

Khaled gülerek “ H ıristiyan!” diye tekrar etti. Khaled aşağı yukarı o tu z beş yaşlarında genç bir adam dı. Koyu renk kısa saçları ve yeşil gözleri vardı. Sol kulağından ağzına kadar in en ve y üzü n ü n o kısmını kaplayan kalın bir yara izine sahipti. Koyu saçlarının arasında tek tü k kır saçlar belirm işti. Bana bakan bu surat zeki ve duyarlı birine aitti ve yanağındaki bıçak yarasından ziyade öfke ve nefret on a sert bir ifade veriyordu. “ Hıristiyanlar düşm anlarını sevmeli, onların bağırsaklarım deşm em eli!”

“ İzin ver lafım b itirsin,” dedi K adirbahi gülüm seyerek. “ D evam et Lin. S apna’n ın H ıristiyan o ld u ğ u n u d üşü n m en e sebep olan ne?”

“ Ben Sapna, H ıristiyan d em edim . B unu yazan kişi, Incil’deki deyişlerden ve kelim elerden alıntı yapıyor. İşte şurada, B u n u benim a d ım a y a pın... deyişi Incil’de var. Ü çüncü paragrafa bir bakın... O n la rın yala n dünyasında- gerçek olan benim , onların açgözlülüklerinin karanlığında ışık olan benim , k u rtu lu şu n u z kan a k ıtm a m d a ... İncil’den alıntı yapmış.

Ben doğrun un ve ışığın yoluyum ... Bu d a Incil’de yazılı. Son satırlarda da...

K atiller kutsanır, ç ü n k ü benim a d ım a hayat alacaklardır, diyor. M u h te m elen b u yazıda benim hatırlayam adığım daha birçok alıntı daha vardır.

Sanki bu adam Incil’d e n parçalar alıp ü zerind e oynayarak onları baş aşağı etm iş ve yeni b ir şeyler ortaya çıkarm ış.”

“ Baş aşağı mı? B unu açıklar m ısın lütfen?” dedi M acit.

“ D em ek istediğim , aslında yazılanlar İn cil’de anlatılm ak istenenlere aykırı am a b u rad a d a İncil’dekiyle aynı tarzda bir dil kullanılm ış ve tam rersi bir etki yaratılm ak istenm iş. Yani İn cil’i b ir anlam da ters çevirm işler.”

D aha da fazla konuşabilirdim am a A bdül G ani birden bu konuşm aya bir son verdi.

“Teşekkürler Lin. Büyük yardım ın do k u n d u . Şimdi konuyu değiştirelim olur mu? Şahsen Sapna denen o aklım kaçırmış adam dan konuşm aktan hiç hoşlanm ıyorum . Bu konuyu açmam ın tek nedeni, bu n u Kadir H a n ’ın istemiş olması. O n u n arzulan benim için emirdir. Ama eğer bu geceki k o n u m uz hakkında konuşmaya başlamazsak, hepim iz bir şeyler kaçıracağız d em ektir. H adi bir şeyler içelim ve başka m evzulardan bahsedelim . Bizim adetlerim izde ilk misafir başlar, lütfen bu nezaketi bize bahşeder misin?”

2 7 0 ■ G regory David R oberts

Ferit ayağa kalktı ve ortaya üzerin d en altı h o rtu m olan büyük bir n a rgile çıkardı. D aha so n ra nargilenin üzerine d o ğru eğildi ve o n u yakmak için kibritler hazır edildi. D iğerleri kendi ho rtu m ların ın ağzını parm aklarıyla kaparken Ferit de lale şeklindeki kaseyi tu tu ştu rd u . N argilede haşhaş

ve H in d istan ’da ganga-jam una olarak da bilinen, adını iki kutsal neh ird en almış m arihuana vardı. U y u ştu ru cu o kadar kuvvediydi, nargilenin b o ru su n d an o kadar şiddetli bir şekilde geliyordu ki gözlerim kaydı ve küçük bir halüsinasyonun etkisi altına girdim . İnsanların yüzlerini bulanık g ö rmeye ve hareketlerini tam algılayamamaya başlam ıştım . Karla b u n a Lewis Carrolls, derdi. K afa yı buldum , yerine Lewis Carrols oldum, derdi. B orud an o kadar d u m an geliyordu ki o n u önce y utuyor, sonra tekrar dışarı çıkarıyordum . Bir süre d u rd u m ve diğerlerini yavaş çekim de nargilenin d u m anını birer birer içlerine çekerken izledim . Y üzüm de gevşemiş kaslarım dan dolayı beliren şapşal gülüm sem eye engel olam am aya başlam ıştım .

N argile işi ciddi bir işti. A dam ların hiçbiri gülm üyor, konuşm uyor, birbirine bakm ıyordu. Yabancılarla dolu bir asansördeyken yaşadığınız su ratsız, ru h su z o rtam d a gibiydiniz.

F erit nargileyi kaldırıp külle d o lu kaseyi tem izlem eye k oyulurken Kadirbhai nazikçe gülüm seyerek “Şimdi Bay L in ,” diye söze başladı. “ M isafirim izin bize bir tartışm a ko n u su bulması da aded erim izd en d ir. K onu g e nelde dinsel içeriklidir am a böyle olm ak zoru n d a değil. N e hakkında k o nuşm ak isterdin?”

Beynim de, ayaklarım ın altındaki geo m etrik desenle döşenm iş halı g ibi d ö n ü p dolaşıp aynı yere geliyordu. “N e... N e... N e d em ek istediğinizi anlam adım .”

A bdül Gani h er sözü n de elini havada sallayarak “ Bize bir tartışm a k o nusu ver Lin. Ö lü m ve hayat, sevgi ve nefret, sadakat ve ih an e t,” diye açıkladı. “ Biz tartışm ayı seven kü çü k bir g ru b u z. H e r ay en az bir kere toplanır, iş ve özel m eselelerden k o n u ştu k tan sonra fılozofık konulara g ireriz. Bizim eğlencem iz de b u d u r. Şim di de bir İngiliz o n u n dilinde tartışalım diye bize bir konu versin istiy o ru z.”

“Aslında ben İngiliz d eğ ilim .”

M acit “ Değil misin? Öyleyse nesin?” diye sordu. Çatık kaşlarında b ü yük bir şüphe vardı.

Bu güzel bir soruydu. G ecek ondudaki çan tam ın içindeki p asaportum a g öre Yeni ZelandalIydım. C ebim deki karta göre ise G ilbert Parker adında bir Am erikalıydım. Sun d er köyündeki insanlar bana Shantaram adım ver-

SH A N T A R A M - 271

inişti. G ecek o n d u d a ise beni Linbaba olarak tanırlardı. Ü lkem deki pek çok kişi beni aranan adam lar listesinden tanıyordu. Bunları düşünürken idim den de Peki orası b en im v a ta n ım m ı? B en im b ir v a ta n ım v a r nıı, d iye sorm adan edem edim .

Bu soruyu sorana kadar cevabı bildiğim i farketm em iştim . E ğer bir ü lkem, kalpten bağlandığım bir yer varsa, orası da H in d ista n ’dı. Yanan k ö p rü n ü n ü zerin d en geçerek B om bay’a gelen binlerce Afgan, İranlı ve d iğ erleri gibi, ben de bir m ülteciydim . Ben de ellerine u m u tta n kürekler alıp geçmişlerini kalplerine göm m eye çalışan o sü rg ün lerd en biriydim.

Kadirbhai’ye gerçeği söylem em i isteyen içim deki sese uyarak H in d ista n ’a g eldiğim den bu yana ilk defa itira f ettim . “ Ben AvustralyalIyım.” N e gariptir ki bu da söylediğim diğer yalanlardan farksız geldi o an.

A bdül G ani, K adirbhai’ye bir kaşını kaldırarak bakarken “ Ç o k ilginç,”

dedi. “ Peki, k o n u olarak neyi seçiyorsun?”

Biraz zam an kazanm aya çalışarak “ H e rh a n g i b ir k o n u olabilir m i?”

d edim .

“ Evet, sana kalmış. G eçen hafta vatanseverliği tartıştık. Bir insanın T a n rı’ya karşı ve ülkesine karşı olan görevlerini. Ç ok sürükleyici bir k o nuydu do ğ ru su . Bu hafta bize ne gibi bir ko n u vereceksin?”

“Şey, Sapna’m n posterinde bir satır vardı. A c ım ız d in im iz d ir ... Bu beni düşü n d ü rdü . G eçen g ün polisler geldi ve gecekondudaki evlerden bir kısmım yıktılar. Biz orada durm uş izlerken yanımdaki kadınlardan biri... B izim

iş im iz p a lışm a k ve acı pekmek, gibi bir şey söyledi. Bunu kabullenm iş bir şekilde, oldukça soğukkanlı söyledi. Ben b u n u anlam ıyorum , anlayacağımı da sanmıyorum . Soru belki şu olabilir, insanlar n ed en acı çeker? N e d e n kötü insanlar daha az acı çekerken iyi insanlar daha çok acı çeker? Burada kendim den, çekdğim acılardan bahsetm iyorum . Ben ne yaptıysam kendi kendime yaptım. Tanrı biliyor ya, başka insanların acı çekmesine de n ed en oldum .

Fakat özellikle gecekonduda yaşayan insanların çektiği acıyı anlayam ıyom m.

O kadar çok ıstırap var ki... Sizce bun d an konuşabilir miyiz?”

Ö n e rim d e n sonra gelen sessizlik karşısında ö z ü r d iler gibi etrafım a baksam da bir süre sonra K adirbhai’n in gülüm seyerek beni onayladığını görd üm .

“ Bu güzel b ir k o nu Lin. Bizi hayalkırıklığına uğratm ayacağım biliyord um . M ajidbhai konuşm ayı senin başlatm anı isteyeceğim .”

M acit boğazını temizledi ve ev sahibine hoşnutsuz bir şekilde gülüm sedi. Kalın kaşlarım parmaklanyla o v u şturduktan sonra da düşüncelerini ifade etmeye alışmış bir adamın kendine güvenen havasıyla konuşm aya başladı.

2 7 2 ■ G regory David R oberts

“ Acı çekm ek... Bir düşüneyim . Bence acı çekm ek bir seçim dir. Bence eğer yeterince güçliiysek hiçbir şey için acı çekm ek z o ru n d a değiliz. G ü ç lü bir adam duygularına o kadar hakim dir ki ona acı çektirm ek im kansızdır. Bir şeylerden dolayı ıstırap çektiğim izde k o n tro lü m ü z ü kaybetm işiz dem ektir. Ben acı çekm enin insani bir zayıflık o ld u ğ u n u söyleyeceğim .”

K adirbhai, H in tçe d e g ü z e l anlam ına gelen “A chaa-chaa,” sözüyle kar

şılık verdi. “ Bu ilginç düşü n cen , benim güç n ered en geliyor soru su n u so rm am a n eden o lu y o r.”

“ G üç m ü?” diye h o m u rd a n d ı M acit. “ H erkes b u n u n ... Neyse... N e d iy ordun?”

“ H içb ir şey eski d o stu m . Sadece g ü cü m ü z ü n bir kısm ının acılardan geldiği d o ğ ru değil mi? Acılar bizi güçlü kılm az mı? G erçek bir zorluk ve keder yaşamamış olanlarım ız, diğerleri kadar kuvvetli olabilir mi? E ğer bu doğruysa, senin düşü n cene göre acı çekiyorsak güçsü zü z ve güçlü olm ak için acı çekmeliyiz. Öyleyse güçlü olm ak için zayıf olmalıyız öyle mi?”

M acit gülüm seyerek “ E v et,” dedi. “ Kısmen d o ğ ru olabilir. Yine de b en acı çekm enin zayıflıkla ve güçle ilgili o ld u ğ u n u d ü şü n ü y o ru m .”

A bdül Gani “ Kardeşim iz M acit’in söylediği h er şeye k atılm ıyorum ,”

diyerek söze başladı. “Ama acı çekm enin biraz da kendi k o n tro lü m ü z altında o ld u ğ u n u dü şü n ü y o ru m . B unu inkar edem ey iz.”

“ Bu k o n tro lü nasıl sağlıyoruz peki?” diye sordu Kadirbhai.

“ Bence herkes için farklı ama büyürken gençlik gözyaşlarını aşıp birer yetişkin haline gelm em izle belli bir k o n tro l sağlıyoruz,” diye cevap verdi A bdül Gani. Acılarım ızla başa çıkmayı öğ ren m ek , büy ü m enin bir parçası.

B ü y ü d ü ğü m ü zd e ve m u tlu lu ğ u n çok e n d e r b u lu n an ve çabucak gelip g e

çen bir şey o ld u ğ u n u öğren d iğ im izd e, gözlerim iz açılıyor ve inciniyoruz.

N e k adar acı çektiğim iz de, gözlerim izi gerçek dünyaya açtığım ızda ne k ad ar incindiğim izle d o ğ ru orantılı. Acı çekm ek bir çeşit öfke aslında. H a yatım ızın üzü cü yanlarına bakıp adaletsizliğe karşı h iddetleniyoruz. Istırap d ediğim iz içim izdeki bu g ü cenm e du y g u su , öfke. Tabii b u da bizi k ah ram anın lanetine getiriyor yine.”

M acit, iri arkadaşının y üzündeki kendini beğenm iş ifade karşısında kaşlarını çatıp söylenm eye başladı. “ Kahram anın lanetiymiş! Bu zırvadan b ıktım , h er konuyu d ö n ü p dolaştırıp b u n a getiriy o rsu n.”

Asık yüzlü bir Filistinli olan K haled konuşm aya başladı. “A b d ü l’ü n çok sevdiği bir teorisi var. O n a göre bazı erkekler gö zü peklik gibi ender b ulunan vasıflarla sahip o ld uklarından düşüncesiz eylem lerde bulunabilirler ve bu onların lanetidir. A b d ü l G ani bu n a k a h ra m a n ın lan eti der, ki

SH A N T A RA M - 2 73

böyle insanlar diğerlerini kaosa ve savaşa sürükler. Haklı olabilir anın lum ilan o kadar çok sözediyor ki hepim izi çıldırtıyor.”

Kadirbhai “ B unu bir yana bırakalım ve sana söylediğinle ilgili bir soru sorayım A b d ü l,” diye araya girdi. “Sence çektiğim iz acıyla sebep o ld u ğ u m uz acı arasında bir fark var mı?”

“ E lb ette var. N ereye varmaya çalışıyorsun Kadir?”

“Bizim çektiğim iz acı ve başkalarına çektirdiğimiz acı olarak birbirinden oldukça farklı iki türde iki acı varsa, ikisinin de bahsettiğin öfkeden kaynaklanması pek olası değildir, değil mi? Hangisi öfkeden kaynaklanır sence?”

A bdül Gani gü ld ü . “ Kadir, seni yaşlı diki! Beni köşeye sıkıştırdın. N e zam an sadece tartışm ak için k o n u ştu ğ u m u iyi biliyorsun. Tam da o ld u k

ça zeki bir çıkış yaptığım ı düşü n m ü şken hem de! M erak etm e, biraz d ü

şünüp soruna yanıt vereceğim .”

A bdül Gani kaseden bir şeker aldı, m utlu b ir şekilde çiğnem eye ko y u lurken sağında o tu ra n adamı işaret etti.

“ Peki ya sen Khaled? L in’in bu ld u ğ u konuyla ilgili ne söyleyeceksin?”

Khaled “Acı çekm enin gerçek o ld u ğu n u b iliyorum ,” dedi yavaşça.

Dişlerini sıkarak konuşu y o rd u. “Acı bıçağın keskin y ü zü d ü r. Ve bıçağın sapı efendinin elin d ed ir.”

A b d ü l Gani şikayet ederek “ Khaled, sevgili arkadaşım , ben d en n e re deyse on yaş k üçüksün ve seni ö z kardeşim kadar severim ama b u n u n çok iç karartıcı b ir d üşünce o ld u ğ u n u söylemeliyim. İçtiğim iz harika kenevirin tadını bile kaçırıyorsun.”

“ E ğ er Filistin’de d o ğ u p büyüm üş olsaydınız, bazı insanların acı çekm ek için d o ğ d u ğ u n u bilirdiniz. Acı o n lar için asla sona erm ez. O zaman gerçek acının n ered en geldiğini g ö rü rd ü n ü z . Acı da sevgi, h ü rriyet ve ö z gürlükle aynı yerd en geliyor. İdeallerin ve güzel duyguların ö ld ü ğ ü n o k tada acı başlıyor ve hiç sona erm iyor. Bizler acım ız dini yorm uş gibi davranıyoruz fakat b u n u çocuklar uykularında ağlam asınlar diye yapıyoruz.”

K adir bakışlarını güçlü ellerine çevirdi, onlara sanki ken disinden m erh am et dileyen birer düşm anm ış gibi bakıyordu. Etrafım ızı saran hava sanki ağırlaştı, hep im iz içgüdüsel olarak bakışlarımızı K adirbhai’d e n yana çevirdik. K adirbhai bağdaş kurm uş, yerinde yavaşça sallanıyor, d ü şü n ü y o rdu. En so n u n d a F erit’e işaret ederek o n u konuşm aya davet etti.

F erit neredeyse utangaç b ir tavırla “ Bence kardeşim iz Khaled bir açı-dafı haklı,” dedi. Büyük, koyu kahverengi gözlerini K adirbhai’ye çevirmişti. Yaşlı adam ilgili bir şekilde başını sallayınca konuşm asına devam e tti. “ Bence m u tlulu k sahici bir şey ama aynı zam anda bizi d elirten bir şey.

2 7 4 ■ G regory David Roberts

M u tlu lu k o kadar güçlü ve garip ki bizi bir m ikrop gibi hastalandırıyor.

Acı çekerek de m u tlu lu k hastalığından ku rtu lu y o ruz. Nasıl dersiniz? B ha-

r i v a z a n ’d an k u r tu lu y o ru z .”

“ Büyük y ü k ten ,” diye tercüm e etti Kadirbhai. Ferit H in tçe bir deyiş

kullanm ış ve Kadirbahi çok usta bir şekilde anında b u n u şiirsel bir dille çe-virebilm işti. U y u ştu ru c u n u n etkisinde olm am a rağm en ilk buluşm am ızda beni inandırdığının aksine İngilizcesinin gayet iyi o ld u ğ u n u g ö rü y o rdu m .

“ M u tlu lu ğ u n a ğ ır y ü k ü a n ca k a c ın ın m erh em iyle h a fifletileb ilir.'”

“ Evet, benim dem ek istediğim de bu. Acı olmasa m u d u lu k bizi yer bitirir.”

“ Bu çok ilginç bir d üşünce F e rit,” dedi Kadirbhai. G enç adam ın bu övgü karşısında g ö zlerinin içi parladı.

H a fif bir kıskançlık hissettim . K adirbhai’nin insana kendini iyi h issettiren m üşfik gülüm sem esi de, tıpkı nargileyle içtiğim iz sersemletici karışım gibi insanı k e n din d en geçiriyordu. A bdül Kadir H a n ’ın oğlu olm a isteği, o n u n övgüsünü kazanm a arzusu, insanın başını d ö n d ü rü y o rd u . Bir bab anın sevgisi ile dolabilecek yüreğim deki boş yere, o n u n g ö rü n tü sü n ü yerleştiriyordum . K hadarbhai’nin çıkık elm acık kemikleri, kısa ve g üm üş ren gi sakalı, d o lg u n dudakları, derin bakışlı k ehribar rengi gözleri m ükem m el bir babanın portresiydi adeta.

Şimdi, o zam anlara bakınca, bir o ğ lu n babasına h izm e t etm e arzu su n u , o nu sevmeye hazır olm asını ve b ü tü n bunların b irdenbire olu şu n u d ü

şü n ü n ce, b u n u n K adirbhai’nin şehirde sahip o ld u ğ u güçle bir ilgisi olup olm adığım m erak ediyorum . Kadir e ğ er güçsüz ve fakir biri olsaydı da o n u bu kadar çabuk ve çok sever m iydim diye sayısız kere k endim e sordum .

O

kubbeli o d ada o tu ru rk e n ve K adirbhai’nin F e rit’i övüp on a g ü lm esini kıskançlıkla seyrederken beni oğlu olarak g ö rd ü ğ ü n ü söylem esine rağ m en asıl benim o n u bir baba olarak benim sediğim i farkettim . S o h b et devam ederken içim den dua ederm iş gibi aynı kelimeleri tekrarlayıp d u rdum . B a b a m , b abam , b en im b abam ...

Kadirbhai sağında o tu ra n sert gö rü n ü şlü , kır saçlı adam a seslenerek

“ İngilizce kon u şm a hevesim izi paylaşm ıyorsun Sobhan A m ca,” dedi. “ Bırak. da senin yerine konuşayım . K uran’da acının sebebinin g ünahlarım ız ve hatalarım ız o ld u ğ u n u n yazdığını söyleyeceksin, değil m i?”

S obhan M a h m u t onaylayarak başını salladı. G özleri, gri kaşlarının altın d a parlıyordu. K adirbhai’nin k o n u hakkında ne diyeceğini tahm in e tm esinden hoşlanm ışa benziyordu.

SH A N T A R A M ■ 275

“ Kutsal K uran’ın öğretilerine uyarak doğru ilkelerle yaşam anın iyi bıı M ü slü m an ’ın acı çekmesini önleyeceğini ve hayat sona erdiğinde o nu cindi m u tlu lu k olan cen n ed e tanıştıracağını söyleyeceksin.”

A bdül Gani sabırsızlıkla araya girerek “ H ep im iz So b h an Am ca’nm ne d ü şü n d ü ğ ü n ü biliyoruz,” dedi. “ Kimse size karşı çıkmayacaktır ama siz debi raz uçlarda old u ğ u n u zu kabul etm elisiniz. Annesi ö ld ü ğ ü n d e ağladığı için k üçük M a h m u t’u bir bam bu sopasıyla d ö v d ü ğ ü n ü z ü hatırlıyorum .

Allah’ın iradesini sorgulam am alıyız, bu d o ğ ru . Am a böyle du rum larda da biraz olsun anlayışlı olm ak insancıl bir tavırdır, öyle değil mi? Benim asıl m erak ettiğim ise senin d ü şü n c en Kadir. Bize acı çekmekle ilgili ne d ü şü n d ü ğ ü n ü söyler m isin lütfen?”

H iç kimse çıt çıkarmıyor, kım ıldam ıyordu. Kadirbhai düşüncelerini toplarken herkes dikkatini vermiş bekliyordu. H erkesin kendine ait bir fikri, o n u ifade ediş tarzı vardı fakat K adirbhai’nin konuyla ilgili fikri g enelde son noktayı koyuyordu anladığım kadarıyla. O n u n cevabının, bir daha acı çekmeyle ilgili bir soru so ru ld u ğ u n d a , bu adam ların vereceği cevap olacağını hissediyordum . K adirbhai’n in suratı ifadesizdi ve gözleri yere bakıyordu am a diğerlerinde uyandırdığı korkuyla karışık saygıyı bilecek kadar akıllı bir adam dı. B ununla böbürlenm eyecek kadar da m ütevazıydı.

O n u daha iyi tanıdığım da, başkalarının hakkında ne d ü şü n düğüyle yakından ilgilendiğini ve h e r zam an karizm asının ve b u n u n diğerlerinin ü z e rin deki etkisinin farkında old u ğ u n u anladım . A ğzından çıkan h er laf bir g ö s teriydi. Kadirbhai dünyayı sonsuza kadar değiştirm e isteği olan bir adam dı. Yaptığı ve söylediği h içbir şey, h a tta o g ün bizim le ko n u şu rk en kullandığı alçakgönüllü ses to n u bile tesadüfi değildi. H e r şey bir p lan dahilinde en ince ayrıntısına kadar hesaplanm ıştı.

“İlk başta genel bir y orum yapıp daha sonra detaylı bir cevap verm ek istiyorum . İzn in iz o lur mu? G üzel. O zam an genel olarak acının sevgim izi test etm en in bir yolu o ldu ğ u n u söyleyerek başlayayım. N e kadar ö n e m siz veya ne kadar şiddetli olursa olsun, acı bir açıdan sevgiyi denem e yolu d u r. Ç o ğ u zam an acı çekmek, aynı zam anda T a n rı’ya olan sevgim izi sınam ak içindir. D eğinm ek istediğim ilk nokta buydu. Ben ilerlem eden ö n ce bu k o n u d a bir şey söylem ek isteyen var mı?”

M asanın etrafındaki adam ların yüzlerine baktım . Bazıları K adirbhai’nin söylediklerini d o ğ ru lar gibi g ü lüm süyor, bazıları başlarını sallıyor, bazıları ise dikkat kesilmiş ciddi yüzlerle dinlem eye devam ediyordu.

“ G üzel. O zam an daha detaylı cevabım a geçeyim. Kutsal K u ran ’da ev rendeki h er şeyin birbiriyle ilişkili o ld u ğ u , bir şekilde zıtların bile birbiri

2 7 6 ■ G regory David Roberts

ne bağlı o ld u ğ u yazar. Bence söz ko n u su acı çekmekse hatırlam am ız g e reken iki öğe var, ki onlar da zevk ve ıstırap. Istırap ile acı aynı gözükse de tam am en aynı değildir. Istırap, acı çek m eden de var olabilir. Aynı z a m an d a ıstırap olm adan da acı çekilebilir. Buna katılıyor m u sun u z?”

Kadir ilgiyle dinleyen adam ların yüzlerinde gö z gezd ird ik ten sonra beklediği onayı g ö rü p sözü n e devam etti.

“Aralarındaki fark bizim öğrendiklerim izle alakalıdır. M esela, ateş yan ar ve tehlikelidir ve o n u n yaratacağı ıstırap sadece bizim le ilgilidir. Acı çekm ek ise bizi birer insan olarak birbirim ize bağlar. E ğer ıstırabım ızla acı çekmiyorsak, kendim iz hakkında bir şey öğrenem em işiz dem ektir. Istırap o lm adan acı çekm ek, savaş olm adan zafer kazanm aya b enzer. Bizi daha gü çlü , daha iyi yapacak ve T a n rı’ya yaklaştıracak deneyim leri ed in m ed iğ im izin g ö sterg esid ir.”

A dam lar, duyduklarına katıldıklarını belli etm ek için birbirlerine başlarını salladılar.

A bdül Gani “ Peki ya zevk alm a kısmı?” diye sordu. G ani diğerlerine birer birer bakarken adam lar da kibarca gü lü p sırıttı. G ani de onlara g ü ld ü . “ Ne? N e olm uş yani? Bir adam zevk almakla ilgili bilimsel bir m erak duyam az mı?”

Kadir devam etti. “Sanırım b u , Bay L in ’in az önce sö zettiği, Sapna’mn In cil’den alıntılar yapması d u ru m u n a benziyor. Acı çekm ek d e m u tlu lu

ğ u n tam am en aynısı, sadece o n u n ters d ö n m ü ş hali. Biri, d iğerinin aynadaki yansıması ve diğeri olm adan kendi başına bir anlam ı y o k .”

Ferit kızararak zayıf bir sesle “ Ü z g ü n ü m , anlam adım ,” dedi. “Biraz d ah a açıklar mısınız lütfen?”

Kadirbhai yum uşak b ir to n d a söze başladı. “M esela benim elim den bahsedelim . E ğer elimi b u şekilde açar sana avuç içimi gösterirsem ya da elimi o m zu n a koyarsam , bun a o an için m utluluk diyebiliriz. Parm aklarımı kıvırıp elimle bir yum ruk yaparsam da bu n a acı diyebiliriz. İki hareket anlam açısından ve güçleri açısından b irb irinden farklı. H e r biri görü n ü ş

olarak ve yapabilecekleri bakım ından tam am en değişikler am a bu h a re k e tleri yapan el, aynı el. Yani acı çekm enin ters d ö n m üş hali m u tlu lu k tu r.”

Daha sonra herkese bir kez daha k o nuşm a sırası verildi ve iki u z u n saat boyunca tartışm alar devam etti. H aşhaş içildi, iki kez çay servisi yapıldı. A bdül Gani çayını içm eden içine bir to p haşhaş atm ayı tercih etm işti.

M acit acı çekm enin ille de b ir zayıflık göstergesi olm adığını kabul e d e rek g örü şü n ü değiştirdi ama yine de güçlü bir iradeyle ve katı b ir disiplin-

SH A N T A R A M ■ 2 7 7

lc kendim izi kuvvetlendirebileceğim izi iddia ediyordu. Ferit de arkad.ışl.ı n n ın d eneyim lerinden bahsederek acı çekmeyi m u tlu lu k zehrinin p a ıı/r lıiri olarak g ö rd ü ğ ü n ü ekledi. Yaşlı S obhan, U rd u ca birkaç cümle fısıld.ı ıh ve Kadirbhai de onları tercüm e etti. O n a göre biz in sanoğlunun hiçbir zam an anlam ayacağı, yalnızca T a n rı’nın anlayabileceği bazı şeyler vardı, acı da bun lard an biriydi. Keki D o rabji, Farslıların inancına göre evrenin zıtlıkların m ücadelesi old u ğ u n u belirtti. Aydınlık ile karanlık, soğuk ile sıcak, acı ile zevk çatışıyordu. Bu olgulardan hiçbiri de diğeri olmazsa varlığını sü rdürem ezdi. Rajubhai ise acının aydınlanm am ış ve karm anın kader çarkları içinde hapis kalmış ru h u n göstergesi o ld u ğ u n u ekledi. Khaled F attah, A bdül Gani o n u kandırıp konuşturm aya çalışmasına rağm en k o nuyla ilgili başka bir şey söylem edi.

A bdül Gani g ru b u n içindeki en konuşkan ve en sevimli tipti. Khaled ilgi çekici bir adam dı ama içinde h a d d in d en fazla öfke vardı. M acit, İ ra n ’da profesyonel askerlik yapmıştı. C esur ve açıksözlii birine benziyordu ve hayata bakış açısı gayet basitti. So b h an M a h m u t besbelli din dar biriydi ve inatçıydı. G enç Ferit ise açık yürekli, alçakgönüllü ve kolay kanan bir yapıya sahipti. Keki asık suradı ve tepkisizdi. Rajubhai ise b en d en öyle şlip-helenm işti ki kabalığa varacak h arek ed erd e bulu n uy o rd u . İçlerinde en fazla espri anlayışına sahip kişi A bdül G an i’ydi sanırım , çünkü en çok o g ü lüyordu. O n d a n büyüklerle old u ğ u kadar k e n d in d en küçüklerle de sam imiydi. D iğerleri dik o tu ru rk e n o yayılarak o tu ru y o r, istediği zam an d iğ erlerinin sö zü n ü kesip araya giriyordu. Aynı zam anda odadaki diğer herk esten daha fazla içiyor ve yiyordu. Kadirbhai ile herkesten daha fazla senli benliydi ve ikisinin yakın arkadaş o ld u ğ u açıktı.

Kadirbhai sorular so rd u, araştırdı, söylenenler hakkında y orum yapu fakat kendi söylediklerine bir kelim e eklem e dahi yapmadı. Ben ise y o rgu n , dalgın, sessiz b ir şekilde düşü ncem so rulm adığından ö tü rü halim den m em n u n , o tu ru y o rd u m .

K adirbhai toplantıya son verince benim le N abila C am ii’n in sokağına açılan kapıya kadar y ü rü d ü ve daha sonra k o lum a dokunarak beni d u rd u rdu. G eldiğim e m em n u n o ld u ğ u n u ve sıkılmadığımı u m d u ğ u n u söyledi.

Daha sonra da ertesi g ü n ona u ğram am ı, b enden bir ricası o ld u ğ u n u ek ledi. Şaşırm ıştım ve g u ru ru m okşanm ışu. H e m e n kabul ettim ve ertesi g ün orada olacağım a söz verdim .

Eve yaptığım u z u n yolculukta düşüncelerim suçlulardan oluşan e n td g a ıb u n fikirlerine kaydı. H ap ishanede arkadaşlarım la yaptığım b enzer

278 ■ G regory David R oberts

m u h abbetleri hatırladım . Eğitim leri olm am asına rağm en hapishanede ta n ıdığım pek çok adam ateşli bir şekilde bu çeşit tartışm alara katılırdı. O n lar bun a felsefe d em ezdi ama konuştukları k o n u lar aslında sadece felsefeden ibaretti. Ahlak ve erd em , amaçlar ve anlam lar ü zerine konuşurlardı.

U z u n bir g ü n , daha da u z u n bir gece geçirm işum . P an to lo n u m u n cebinde M adam Z h o u ’n un fotoğrafı, ayağım da Karla’nın ölü aşığına ait aya

ğımı vuran ayakkabılar, aklım da acının farklı anlam lan vardı. Boşalmış

caddelerden yürürken hırsızları ve kadlleri arkadaşım olarak g ö rd ü ğ ü m Avustralya’daki hapishane hücresi aklıma geldi. Sıkça gerçekler, sevgi ve tu tk u hakkında tartışm ak için toplanırdık. Z am an zam an o n lar da beni d ü şü nü y o r m u diye m erak ettim . Toksa ben a r tık o n la r ipin b ir rü ya d a n

m ı ib a r e t i m ? Ö z g ü r lü k ve kapışla ilg ili b ir r ü y a m ıy ım o n la r ipin V diye sordum kendim e.

B iliyordum , Kadirbhai bizleri alışılmadık sağduyusu ve b u n u ifade e tm edeki zekasıyla büyülem işti. Tanım ı keskin ve iğneliydi. A cı, m u tlu lu

ğ u n ters d ö n m ü ş hali. Yine de insanların n e d e n acı çektiği ve b u n u n anlam ı, K adirbhai’nin o geceki sözlerinde değil, Flistinli K haled Ensari’nin sözlerinde yauyordu. Benim aklım da yer eden o n u n açıklaması olm uştu.

O n u n basit ve süslü olm ayan sözleri b ü tü n m ahkum ların ve yeterince u z u n yaşamış herkesin bildiği şeyi akıllıca ortaya koyuyordu. H e r ne çeşit olursa olsun, acı aslında ne kaybettiğim izle ilgiliydi. Gençken bize acı verildiğini d üşü n ü rü z. Biraz daha yaşlanınca ve çelik kapılar yüzü m ü ze kapanınca, gerçek acının b izden alınanlar o ld u ğ u n u anlarız.

K endim i yalnız, küçük hissederek g ecek o n d u n u n ışıksız sokaklarında ezbere ilerledim . Boş barakam ın beni beklediği yere gelm işken bir lam ba ışığı g ö zü m e çarptı. Bir adam elinde bir fenerle evim in yanında d u ru y o rdu . O n u n yanında ise d ü ğ ü m d ü ğ ü m olm uş karışık saçları ile küçük bir kız vardı. Yaklaştığım da, elinde fener olan adam ın karısını döven sarhoş

Jo sep h o ld u ğ u n u g ö rd ü m . Prabaker de o rada bekliyordu.

“N eler oluyor?” diye fısıldadım. “Geç o ld u .”

“M erh ab a Linbaba. Ü zerinde ilk defa güzel kıyafetler g ö rü y o ru m .”

P rabaker’in sarı ışıkta aydınlanan y ü zü n d en sırıttığı belli oluyordu. “ Bayıldım. Ayakkabıların ne kadar da tem iz ve parlak. Tam vaktinde geldin.

Joseph iyi işler yapıyor. H erkesin kapısının üzerine iyi şans işareti yapılsın diye para ö d ed i. A rtık içm ediği için, fazla mesai yapıp kazandığı ekstra p a ranın bir kısmıyla bize iyi şans getirsin diye bu n u ayarladı.”

“ İyi şans işareti mi?”

SH A N T A R A M - 2 7 9

“ Evet, şu ç o c u ğ u n eline bir b ak .” Prabaker kızı bileklerinden tu ttu ve ellerini havaya kaldırdı. Zayıf ışık altında gö rm em gerekenin ne old u ğ un u seçem em iştim . “Baksana, sadece d ö rt parm ağı var. G ö rd ü n mü? Sadece d ö rt parm ağı var. Bu iyi şans işaretidir.”

G ö rm ü ştü m . Ç o cu ğ u n elinin iki parm ağı birbirine yapışıktı ve avuç içleri mavi renkti. Joseph mavi bir boya kasesi tu tu y o r, kız da nazar d e ğ m e sin diye ellerini boyaya batırıp g ecekondudaki h er barakanın kapısına el izini bırakıyordu. Batıl inançlı g ecekondu sakinleri besbelli ki kız onlardan farklı olarak d ö rt parm akla d o ğ d u diye o n u kutsal saymıştı. Ben izlerken kız benim derm e çatm a kapım a ellerini bastırdı. Joseph ciddi bir havayla başını salladı ve bir sonraki eve d o ğ ru birlikte ilerlediler.

“ Ben karısını döven ve çok içki içen adam a yardım ed iy o ru m ,” dedi Prabaker. B unu öyle bir sesle söylem işti ki yirmi m etre ö ted e n d u yulabilirdi. “ Ben g itm ed en önce, istediğin herh an g i bir şey var mı?”

“Yok, teşekkürler. İyi geceler P ra b u .”

Prabu sırıtarak “Shuba ra tr i L in ,” dedi. İyi geceler. “Benim için güzel rüyalar g ö r olu r m u?”

Prabaker gitm ek üzere d ö n m ü ştü ki onu du rd u rd u m .

“ H ey, P ra b u .”

“Evet Lin?”

“Bana acı çekmenin ne anlama geldiğini söyle. N eden insanlar acı çeker?”

Prabaker bir karanlık barakalara, bir Jo sep h ’in lam basından yayılan aydınlığa baktı. O ld u k ça yakın du rm am ıza rağ m en sadece gözleri ve dişleri görün ü y o rd u .

“ İyi misin Lin?”

“ G ayet iyiyim ,” dedim gülerek.

“ B u g ü n alkolik Joseph gibi içki m i içtin?”

“ Hayır, gerçekten iyiyim. H adi ama sen h er zam an bir şeyleri açıklarsın. Bu gece acı çekm ekten bahsediyorduk, ben de senin bu konu hakkında ne d ü ş ü n d ü ğ ü n ü m erak e ttim .”

“ Kolay. H e r şey için aç olm ak acı çekm ektir. Eğer bir şeyler için aç d e lilse n acı çekm iyorsundur. B unu herkes bilir.”

“Evet, sanırım haklısın. İyi geceler P ra b u .”

“ İyi geceler L in.”

Prabu şarkı söyleyerek ve barakaların içinde uyuyan insanların b u n a aldırm ayacağını bilerek ilerledi. B iliyordu ki eğer o n u n sesine uyanırlarsa bir sûre o n u dinler, so nra tekrar gülüm seyerek uykuya dalarlardı. Ç ün k ü söylediği bir aşk şarkisiydi.

ON BEŞİNCİ BÖLÜM

“ T T yan Lin! Hey, Linbaba, uyanman lazım!”

Bir g öz ü m ü açınca havada sallanan kahverengi bir balon gibi, Johnny C ig ar’ın yüzü n ü g ö rd ü m . G ö zü m ü tekrar kapadım .

“ Git başım dan Jo h n n y .”

J o h n n y insanı kızdıracak k ad ar neşeli bir sesle “ Sana da m erhaba L in ,”

dedi. “ Kalkmalısın.”

“ Sen k ö tü birisin Joh nn y . K ötü ve zalim bir insansın. G it başım dan.”

“Yaralı bir adam var Lin. İlaç k u tu n a ve sana ihtiyacımız var.”

“ D aha g ü n ağarm adı bile,” diye sızlandım . “H e n ü z gecenin ikisi. Yaralı adam a söyle, sabah olunca, dünyaya gözlerim i açtığım da gelsin.”

“Tabii söylerim ama adam ın hızla kan kaybettiğini de bilm elisin bu arada. E lb ette daha çok uyum am lazım dersen, o nu terliğim le döve döve kapından uzaklaştırırım .”

Tam y eniden u y k u n u n derinliklerine dalıyordum ki ka n kaybetme sö z ü n ü duym am la birlikte kendim e geldim . Yatakta d o ğ ru ld u m ve uyuşan kalçamı ovaladım . Benim yatağım da, gecekondudaki pek çok yatak gibi to p rağ ın üzerine ikiye kadanarak serilmiş bir battaniyeden ib aretd . İste nirse şilte de alınabilirdi ama şilte pek kullanışlı değildi, çünkü küçücük barakada çok fazla yer kaplıyor ve b ider, pireler ile diğer haşarata yuva o lu yordu. Aylar boyunca yerde y attıktan sonra ben de tıpkı diğerleri gibi bu d uru m a alışmıştım. Am a kalçalarım çok etli olm ad ığın dan h er sabah ağrıyla uyanıyordum .

Jo h nn y suratım a do ğ ru bir lam ba tu tu y o rd u . G özlerim i kırpıştırarak lam bayı kenara ittirdim ve kapının ö n ü n d e k olunu tu tarak bekleyen adamı g ö rd ü m . K olunda geniş, u z u n bir kesik vardı ve b u rad a n yerde d u ran bir kovaya durm aksızın kan dam lıyordu. Tam kendim e gelem ediğim den

SH A N T A R A M - 2 8 1

sarı plastik kovaya şapşal gibi baktım . Adam barakam ın yerlerini kirletm e inek için kovayla birlikte gelmişti ve bu gerçek, insanı gö rd ü ğ ü yaradan bile fazla rahatsız ediyordu.

“ R ahatsız ettiğim için ü z g ü n ü m Bay L in ,” dedi genç adam.

Jo h n ny C igar genç adam ın ensesine bir şaplak atarak “ Bu, A m ir,” d iye ho m u rd an d ı. “Ç o k aptal bir ç o cu k tu r Lin. Aslında terliğim i çıkarıp o nu bir güzel pataklam alıyım .”

“T an rım , bu çok derin bir yara J o h n n y .” Kesik, o m u zd an neredeyse dirseğin bitim ine kadar uzanıyordu. D erinin geniş bir kısmı kalkmıştı.

“ O n u n bir d o k to ra ihtiyacı var. Yaranın dikilmesi gerekiyor. O n u hastaneye g ö tü rm eliy d in .”

Am ir sızlanarak “ H astane n a y a V dedi. “ N ahin, baba!”

Jo h n n y genç adam ın kulağım çekti.

“ Kes sesini seni aptal! H astaneye ya da d o k tora gidem ez Lin. O y ü z süz biri, serserinin teki. Polisten korkuyor. Öyle değil mi gerzek? Polisten korkuyorsun, değil mi?”

“O n a vurmayı kes Johnny. B unun bir faydası olm uyor. Bu nasıl oldu?”

“D övüşürken olmuş. O n u n çetesi, başka bir çeteyle savaşıyormuş. Bu sokak gangsterleri kılıçlarla, satırlarla dövüşüyor. Sonucu da bu oluyor işte.”

“D övüşü diğerleri başlattı. Sarkıntılık yapıyorlardı!” diye kendini savundu Am ir. Sarkıntılık, H in d istan yasalarınca k ö tü söz kullanm aktan fiziksel tacize kadar gidebilen bir suçtu. “ O nlara b u n u kesmelerini söyledik.

Kadınlarım ız g üven içinde sokakta yürüyem iyordu. İşte b u ned en le o n larla d ö v üştü k .”

Jo h n n y elini kaldırarak A m ir’i su sturd u . A dam a tekrar v u ruyordu ki benim sert bakışlarımı görü n ce vazgeçti.

“B u n u n kılıçlarla, satırlarla birbirinize saldırm anız için geçerli bir n e den o ld u ğ u n u m u sanıyorsun seni aptal! A n n en on a laf atılmasını en g ellem ek için lim e lim e do ğ ran d ın diye m u tlu m u olacak samyorsun? E m inim çok m u tlu olur! Şimdi de gelm iş L in b ab a’dan seni dikmesini istiyorsun. Seni yüz karası!”

“ Bir dakika Johnny. Ben bu işi yapam am . Yara çok büyük, çok derin...

Ç ok z o r.”

“ Lin, ilkyardım k u tu n d a iğne ve p am u k v ar.”

Jo h n n y haklıydı. K utuda steril iğneler ve ip vardı ama on lan daha ö n ce hiç kullanm am ıştım .

“O nları daha önce hiç kullanm adım , b u n u yapam am . O n u n bir p r o fesyonele, d o k to ra ya da hemşireye ihtiyacı var.”

2 8 2 ■ G regory David R oberts

“ Sana söyledim , d o k tora g idem ez Lin. O n u zorlam aya çalıştım. D iğer çeteden biri, bu aptal çocuktan daha ciddi yaralanmış. Belki de ölür. Olay polise yansıdı. Sorular sorm aya başladılar. A m ir’i d o k to ra ya da hastaneye g ö türem ey iz.”

A m ir güçlükle yutkunarak “ E ğer iğne ipliği verirseniz yarayı kendim d ik erim ,” dedi.

A m ir’in gözleri k o rk u d an ve d e h şetten kocam an olm u ştu . Ç ok g en çti. O n altı ya da o n yedi yaşındaydı. P um a spor ayakkabılar, k o t p a n to lo n ve üzerind e 23 nu m ara yazan bir basketbol form ası giymişti. Kıyafetler ünlü Batılı m arkalann H in d ista n ’da yapılmış taklitleriydi ve g ec ek o n d u d a ki gençler arasında hayli p o p ülerdi. G enç adam lar, dergilerde ve filmlerde gördükleri havalı yabancılara benzem ek ve bu giysileri almak için g erekirse aç kalmayı göze alırdı.

Ç o c u ğ u tan ım ıy o rd u m . N eredeyse altı aydır gecek o n d u d a yaşıyordum ve benim barakam a en uzak ev bile sadece altı yüz m etre uzaktaydı ama bu çocuk daha önce hiç g örm ediğim binlerce kişiden biriydi. Jo hnny Cigar ve Prabaker gibiler, gecekondudaki herkesi tanırdı. Binlerce insanın hayatındaki en özel ayrıntıları dahi bilm eleri, bana oldukça olağandışı g elirdi. B unca insanı g erçekten önem sem eleri, onlara karşı samimi bir ilgi gösterm eleri daha da şaşırtıcıydı. G enç adam ın Joh n n y C ig ar’la yakınlığını m erak ettim . A m ir hafif serin gece rüzgarıyla titredi ve kendi kendine iğne batırm ak düşüncesiyle dudaklarım birbirine bastırıp sessizce içini çekti. J o h n n y ’n in nasıl olup da A m ir’i bu kadar iyi tan ıdığını, o n u n b u n u y apabileceğinden nasıl b u kadar em in o ld u ğ u n u da m erak ettim . Johnny, A m ir’in arkasında durm u ş, Evet, eğer ona iğneyi verirsen kendi kendine işin i görü r, dercesine başını sallıyordu.

“T am am , ben yaparım ,” diye pes etü m . “ Biraz canın acıyacak, seni chutia, canın acısın da g ör. Belki bu vesileyle beynin de çalışmaya başlar, çünkü hiç anestetik k alm adı.”

Johnny m u ü u bir şekilde gülüm sedi. “C anının acıması sorun değil Lin.”

A m ir’i yatağa o tu rttu m ve om uzlarına bir battaniye attım . M utfak alederini sakladığım k u tu d an ocağı çıkarıp k urdum ve üzerine kaynasın diye bir ten cere su koydum . Jo h n n y aceleyle çıkıp b in lerin d en çay yapm alarını rica etm eye gitti. H e m e n barakam ın yanındaki açık alanda elimi yüz ü m ü yıkadım . Su kaynadığında iki iğneyi sterilize etm ek için tencereye attım . A ntiseptik ve ılık sabunlu su ile yarayı yıkayıp tem iz bir sargı beziyle kuruladım . D aha sonra dikişi kolaylaştırm asını um arak sargı beziyle k o lu n u sıkıca sarıp o n dakika kadar bekledim .

SH A N T A R A M - 2 83

Am ir yavaş yavaş kendini g österen şok belirtilerine karşın benim di1 ıs u ru n la iki fincan şekerli çay içti. K orkm uştu ama sakin gö rü n üy o rd u vc k ın a güveniyordu. Bu işlemi daha önce sadece bir kez yapmış olduğum (l.ııı haberi yoktu. H apishanede çıkan bir kavgada adam ın teki yaralanmış

ıı. İki hasım arasındaki so ra n acımasız bir kavgayla çö zülm üştü. Eğer ya-

■

.ılı adam revire götürülseydi, yetkililer güvenlik nedeniyle o n u özel hüc-ıcye alırdı. Sübyancılar ve g a m m a z ala r için özel hücrelere konulm ak d ı

şında bir seçenek y oktu, çünkü aksi halde hapishanede hayatta kalam azlardı. A m a d iğer adam lar için oraya tıkılm ak aşağılık bir d u ru m d u . Ş ü p h enin, iftiranın ve n efret ettikleri adamlarla birlikte yaşam anın baskısı altın da olacaklardı. Yaralı adam işte bu n edenle bana gelm işti. O n u n yarasını deri dikm ek için kullanılan bir iğne ve kum aş ipliğiyle dikm iştim . Yara iyileşmiş fakat ard ın d a çirkin bir iz bırakm ıştı. Bu olayın anısı hiç peşimi bırakm adığından A m ir’in yarasını dikm ek k o n u su n d a kendim e g üv enm iyordum . G enç adam ın itaatkar bir şekilde bana gülüm sem esi de pek yardım -

n o lm uyordu. İn sa n la r her z a m a n g ü ven leriyle b iz i in c itir le r , demişti Karla. B ir in i in c itm e n in en kesin yolu, ona k a yıtsız şa r ts ız g ü v e n m e k tir .

Çay içtim , b ir sigara yaktım ve daha sonra işe koyuldum . Jo h n n y kapıda d u rd u ve meraklı kom şularla onların çocuklarım azarlayarak uzaklaştırmaya koyuldu. Dikiş iğnesi oldukça ince ve kavisliydi. Sanırım bir çeşit pensle kullanılm ası gerekiyordu fakat k u tu m d a böyle bir şey yoktu, ç ü n kü çocuklardan biri dikiş m akinesini tam ir etm ek için bir süre önce b e n den ö d ü n ç almıştı. İğneyi deriye batırıp parm aklarım la çekm ek zo ru n d a kalıyordum . B unu başarm ak oldukça zo rd u . İğ n e kayıyordu. İlk birkaç d ikiş bayağı k ö tü o ldu. Am ir ürküyor, y ü zü n ü b u ru ştu ru y o r ama hiç ses çıkarm ıyordu. A ltıncı, yedinci dikişte artık tekniğim i geliştirm iştim . V erdiyim acı hafiflem ese de yaptığım işte ustalaşm ıştım .

İnsan derisi g ö rü n d ü ğ ü n d e n çok daha sert ve elastiktir. Bu y üzden de dikmesi pek zo r değildir. İğneyi dokuya zarar v erm eden çıkarmak da nispeten kolaydır. Fakat iğne, ucu ne kadar ince ve keskin olursa o lsun, n e ticede yabancı b ir cisim ve eğer b una alışık değilseniz, bu işi sık sık yapmak zo ru n d a kalm amışsanız, yabancı b ir cismi her seferinde insanın d e risine batırıp çıkarmak psikolojik olarak kişiyi hayli zorlayan bir iştir. Serin bir gece olm asına rağm en terlem eye başlam ıştım . Ben giderek daha g e rginleşip y org u n düştükçe, Am ir de çektiği acı y ü z ü n d en canlanıyordu.

Johnny C ig ar’a çıkıştım. “ O n u bir hastaneye gitm eye ikna etm eliydin!

Bu çok saçm a bir iş!”

2 8 4 ■ G regory David R oberts

“ Ç ok iyi bir iş çıkarıyorsun L in ,” diye yanıtladı Johnny. “ Bu dikişlerle göm lek bile dikilir.”

“ Gerektiği kadar iyi değiller. K olunda koca bir iz kalacak. Burada ne halt yediğim hakkında hiçbir fikrim y o k .”

“Tuvalete çıkm akta sorun m u yaşıyorsun Lin?”

“ N e?”

“Tuvalete çıkam ıyor m usun? Kabız m ısın?”

“Tanrı aşkına Johnny! N eler saçm alıyorsun?”

“Sinirlisin Lin. Sen genellikle böyle değilsindir. Belki de kabız o ld u

ğ u n içindir.”

“ H ayır,” diye h o m u rd an dım .

“ O zam an ishalsin herh a ld e .”

K om şularım dan biri açık kapıdan başım u zatıp “ G eçen ay üç g ü n b o yunca ishaldi,” dedi. “ Kocam o zam an bana L in ’in g ü n d e ü ç -d ö rt defa ve gece de ü ç -d ö rt defa tuvalete gittiğini söylem işti. B ü tü n sokak bunu k o n u şu y o rd u .”

Bir başka kom şu araya girdi. “Alı, evet, h aürlıyorum . N e acı çekiyordu ama! Tuvaletteyken yüzü ne şekiller alıyordu! G ö ren d o ğ u m yapıyor sanırdı! Dışkısı da oldukça suluydu. Neredeyse su gibiydi. Tıpkı Ö zg ü rlü k G ü n ü ’nde atılan havai fişeklerin patlam ası gibi çıkıyordu. D a dung\ Tıpkı böyleydi. O zam an ona chandu çayı içmesini önerdim . Böylece dışkısı ka-tılaşü ve eski güzel rengine k avu ştu .”

“ Ç ok iyi bir fikir,” dedi Jo h n n y takdirle. “ G it de L in b ab a’nın ishali için biraz çay g e tir.”

“ H ayır!” diye feryat ettim . “ Benim ishalim falan yok. Kabız da d e ğ ilim. Z aten h e n ü z hiçbir şey yapacak fırsatım da olmadı! Tanrı aşkına, yarı uyanık haldeyim! O f, niye uğraşıyorum ki? İşte, bitti. Am ir, sanırım iyileşeceksin fakat tetan o s aşısı olm alısın.”

“ Gerek yok Linbaba. Bir önceki kavgada tetanos aşısı o lm u ştu m , ü s tü n d en üç ay geçm ed i.”

Yarayı bir kez daha tem izleyip ü zerine antibiyotikli p u d ra serptim . Yirmi alo dikişi sargı beziyle ö rttü m ve A m ir’e yarayı ıslatm amasını tem bih edip iki g ü n so nra k o n tro le gelm esini söyledim. G enç adam bana ödem e yapm ak istedi fakat b u n u kabul etm edim . Kimse bana para ödem ezdi.

Ama para teklifim red d etm em in sebebi bu prensibim değildi. N edeni A m ir’e, J o h n n y ’ye ve k endim e karşı inanılm az bir öfke du yuyor o lm am dı. Ters bir şekilde A m ir’i yanım dan uzaklaşürdım . A m ir ayağım a doku-

SH A N T A R A M ■ 285

ııarak barakadan çıkarken Jo h n n y Cigar tarafından ensesine yediği son bir şaplakla uğurlandı.

T am barakadaki dağınıklığı toplam aya koyuluyordum ki Prabaker içeri daldı ve beni g ö m leğ im d en tutarak dışarı sürüklem eye çalıştı.

“ İyi ki u y u m u y o rd u n L inbaba,” dedi nefes nefese. “ Seni uyandırırken harcayacağım ız zam andan kazanm ış olduk. Şimdi benim le gelmelisin!

Acele et lü tfen !”

“Şimdi ne var Tanrı aşkına?” diye h o m u rd an dım . “Beni rahat bırak Prabu. Şu dağınıklığın icabına bakm am lazım .”

“ Şimdi tem izliğin sırası değil Lin. Benimle gel! Sorun yok!”

“ Evet, so ru n var!” diye itiraz ettim . “N e o ld u ğ u n u söylem eden şu radan şuraya gitm em . Son sözüm b u , P ra b u .”

P rabu göm leğim i çekiştirmeye devam ederek “ Kesinlikle gelmelisin Lin,” diye ısrar etti. “Arkadaşın hapishanede. Yardım etm elisin!”

Uykuya teslim olm uş g e c ek o n d u n u n karanlık, dar yollarında aceleyle yürüm eye başladık. President O te l’in önü n d ek i anayoldan bir taksi çevirdik ve tem iz, sessiz sokaklardan, Fars K olonisi’ni, Sassoon R ıhtım ını, C o loba Pazarı’nı g tçe re k ilerledik. Taksi L eo p o ld ’u n Yeri’n in tam karşısındaki C oloba Polis M e rk e z in in ö n ü n d e d u rd u . G ecenin o saatinde barın dem ir kepenkleri çoktan indirilm işti. H e r daim kalabalık barın, bu ıssız g ö rü n tü sü şaşırtıcıydı.

Prabaker ile birlikte polis m erkezine girdik. Kalbim hızla çarpm asına rağm en dışarıdan oldukça sakin g ö rü n ü y o rd u m . M erkezdeki polislerin hepsi M arathi dilinde kon u şu yo rd u . Bu, işlerinin bir gereğiydi. B enden kuşkulanm ak ya da beni sevm em ek için bir nedenleri olm adığı takdirde M arathi dilinde k o nuşm am ın onları şaşırtıp sevindireceğini biliyordum .

Böylelikle beni seveceklerdi, bu da beni koruyacaktı. Yine de bu, düşm an hatlarını ziyaret etm eye benziyordu. D u y d u ğ u m büyük k orkuyu, içim de derinlere itm eye çabaladım . Prabaker d em ir basam akların ö n ü n d e , bir het-valdar'ûc, yani polis m em uruyla alçak sesle bir şeyler k onuştu. Adam b a

şını sallayıp kenara çekildi. Prabaker bana işaret edince ben de o n u takip ettim ve d em ir basam aklardan çıkıp ilk katta bu lu n an ağır bir kapının

«lininde d u rd u k . Kapının üzerin d e b u lu nan kafeste bir surat belirdi.-İri kahverengi g ö zler bir sağa bir sola baktı ve önü m dek i kapı açıldı. Bir m asa, k üçük b ir m etal sandalye ve b a m b ud an bir karyolası olan küçük bir odaya ayak bastık. Bize kapıyı açan adam , o gece görevli olan polis m em uruydu. A dam , Prabaker ile kısa bir k o nuşm a yaptıktan so nra dik dik

2 8 6 ■ G regory David R o berts

bana baktı. D ikkat çekici bir göbeği o lan, u z u n boylu, g ü r kırçıllı bıyıklı bir adam dı. A rkasında ak o rdeona b en zer dem ir parm aklıklar vardı. P a rmaklıkların arkasında bir d ü zin e kadar m ahkum bize m eraklı gözlerle bakıyordu. Gardiyan onlara sırtını d ö n ü p elini uzattı.

Prabaker “Send en şey istiy o r...” diye söze başladı.

“A nladım ,” diyerek elimi k o t p an to lo n u m u n cebine a ttım . “ Bahşiş istiyor. N e kadar?”

Prabaker u z u n boylu gardiyana kocam an gülüm seyerek “ Elli ru p i,” d iye yanıtladı.

Elli rupiyi uzatm am la gardiyanın el altı etm esi bir o ldu. D aha sonra gardiyan arkasını d ö n e re k dem ir parm aklıklara yanaştı, biz de o nu izledik.

G ecenin geç saatine rağm en hücred e bir sürü adam toplanm ış gayet h e yecanlı bir şekilde k o n u şu y o rd u . G ardiyan hepsi susana dek onlara tek tek baktıktan so n ra beni öne çağırdı. Ben yaklaşınca toplaşan adam lar dağılıp içerideki iki fantastik şahsa yer açtı. Bu iki kişi, A b d u llah ’ın isteğiyle ayı K an o’yu gecekonduya g etiren mavi derili ayı oynatıcılarıydı. Beni g ö rü n ce parm aklıklara koşup öyle hızlı ve anlaşılm az şekilde konuşm aya başladılar ki söylediklerinin yalnızca d ö rtte birini anlayabildim .

Şaşkına dönm üş bir halde Prab u ’ya d ö n ü p “N eler oluyor?” diye so rdum . Prabaker bana arkadaşımın hapishanede o ld u ğ u n u söylediğinde, A b d ullah’ı kastettiğini sanmıştım. O rada A bdullah’ı görm eyi beklediğim den kapıda toplaşan adamlara, ayı oynatıcılarının arkasına bakıp duruyordum .

“ B unlar senin arkadaşın, öyle değil mi?” dedi Prabaker. “H atırlam ıyor m usun Lin? Ayıyla kucaklaşabilesin diye K ano’yla birlikte gelm işlerdi.”

“ Evet, elb ette onları hatırlıyorum . Beni onları g ö rm em için mi getirdin?”

Prabaker bana gö z kırptıktan sonra gardiyanın ve ayı oynatıcılarının yüzündeki ifadeyi g ö rm ek için d ö n d ü .

Sonra sessizce “ Evet L in ,” diye yanıtladı. “Bu adam lar gelm eni rica e tti. Yoksa... Yoksa gitm ek mi istiyorsun?”

“ H ayır, ben sadece... N eyse, boşver. Ne istiyorlar? D ediklerinden bir şey an lam ıyorum .”

Prabaker o nlardan ne istediklerini anlatm alarını istedi. İki mavi derili adam da dem ir parm aklıklara tu tu n u p açık denizdeki bir saldaymışçasına sallanarak ve bağırarak anlatm aya başladı.

Prabaker bir yandan adam lan daha sakin ve daha yavaş konuşm aya teşvik ediyor, bir yandan d a “ Navy N a g a r’ın yakınlarında kalırken çok ü zgün

SH A N T A R A M ■ 2 87

ve zayıf b ir ayısı o lan başka ayı oynatıcıları ile karşılaşm ışlar,” diye açıklıyordu. “ D iğer adam lar ayılarına gerektiği gibi saygı gösterm iyorm uş. Ayıyı kamçıyla dövüyorlarm ış. Zavallı hayvan da acıyla haykınyorm uş.”

Ayı oynatıcıları hızla anlatırken Prabaker ağzı açık bir şekilde sessizce

■ İmleyip başını sallamak z o ru n d a kalıyordu. D iğer m ahkum lar da olan bi-ifiıi dinlem ek için yaklaşmıştı. Kalabalık hapishane k o rid o ru n u n diğer ta-

• .ılıuda başka odalar da vardı. O odalardan da adam lar dışarı taşıyor, ayı u y »atıcılarının hikayesine kulak kabartıy o rd u .

“ O adam lar ayılarını çok feci şekilde dövüyorlarm ış,” diye çevirmeye ılrvam etti Prabaker. Ayı acıdan haykırdığında bile dayağı kesmiyorlarm ış.

1 İst üne ü süü k ayı dişiymiş!”

Parmaklıklara toplanm ış adam lar öfkeli bir şekilde bağrışmaya başlamıştı.

“ Buradaki arkadaşlarımız öteki ayının dövülmesine üzülm üşler ve diğer-liTİniıı yanına gidip ayıyı dövm em eleri gerektiğini söylemişler. A dam lar çok kötii kalpli olduklarından öfkelenmiş ve bir sürü bağnş çağnş olmuş. Birbirlerine kö tü sözler söylemişler. O adam lardan biri, bizimkilerin sülalesine kııl'retmiş, bizim kiler de onlara Göt herifler, demiş. B u nun üzerine kötü

.ul.ımlar, bizimkilere Orospu pocuğu, demiş. O nlar da kötü adamlara İbne, ılemiş. Diğerleri yine aynı şekilde yanıt verince bizimkiler d e ...”

“Sadede gel P ra b u .”

Prabaker “T am am L in,” dedikten sonra dikkatle dinlem eye devam etti.

“ Evet?” diye so rd u m .

Prabaker ü m itsiz bir şekilde o m u z silktikten sonra “ H ala k üfü r kısmın-ıl.ıyız,” dedi. “A m a eğer duym ak istersen küfürlerin bazıları oldukça e n teresan. ”

“ Hayır, istem em !”

Prabaker bir süre daha din led ikten sonra en so n u n d a “ Pekala,” dedi.

“ Nihayetinde biri polis çağırm ış, sonra da büyük bir kavga çıkm ış.”

Prabaker tekrar d urarak hikayenin kalanını dinledi. G ardiyana bakmak it,m arkamı d ö n d ü ğ ü m d e , o n u n da diğ er m ahkum lar gibi k endini hikayeye kaptırdığını g ö rd ü m . D inlerken tü tü n çiğniyor, g ü r bıyığı bir aşağı bir yukarı harek et ediyordu. D erken m ahkum lardan onay belirtir bir n ida d u yuldu ve gardiyan da onlara katıldı.

“ İlk başta d övüşü diğerleri kazanıyorm uş. Sanki M aharab h arata’da g ibi çok fazla m ücadele olm uş Lin. D iğ er ayıcıların arkadaşları da y um ruk -

l.ııia, tekm elerle olaya karışmış. Bu sırada ayı Kano öfkelenm eye başlamış.

2 88 ■ G regory David R oberts

Polis gelm eden kısa bir süre önce Kano da sahiplerine yardım etm ek için kavgaya karışmış. Böylece kavga h em en sona erm iş tabii. Kano diğer adamları bir sağa bir sola savurm uş. Kano oldukça iyi dövüşen bir ayıymış.

Kötü adam ları ve arkadaşlarını iyice hırpalam ış ve canlarını çıkarm ış.”

P ra b u ’n u n sö zü n ü tam am ladım . “Böylece mavi adam lar tu tu k lanm ış.”

“ Evet,” diye devam etti. “H u z u ru bozm ak suçundan hapse atılmışlar.”

“T am am . Şimdi bu n u konuşalım .”

P rabaker, gardiyan ve ben birkaç adım geri giderek m etal m asanın yan ın d a d u rd u k . O m z u m u n üzerin d en m ahkum ların bizi duym ak için k u lak kesildiğini görebiliyordum .

“ Kefaletin H intçesi ne Prabu? Ö ğren bakalım, bu adamları hapisten çıkarabiliyor m uyuz?”

P rabaker b u n u sorunca gardiyan başını salladı ve b u n u n im kansız old u ğ u n u söyledi.

“ Cezayı karşılam am m ü m k ü n m ü?” diye M arathi dilinde rüşvet verm ek için çok sık kullanılan cümleyi dile getirdim .

G ardiyan gülüm seyerek başını o lum suz anlam da salladı. Çıkan karga

şada bir polis yaralandığı için, olay oıııı aşıyordu.

Çaresizliğimi belirtir bir şekilde om u z silkerek adam ların yanına gidip onları hapisten çıkaram adığım ı söyledim. A dam lar bana öyle hızlı bir şekilde cevap verdiler ki yine ne dediklerini anlayam adım .

P rabaker bana gülüm seyerek “ Ilay ır, Lin!” dedi. “ O n lar kendileri için endişelenm iyor. O n lar Kano için endişeleniyorlar. Ayı K ano da tu tu k la n mış. Ayıları için endişeliler. Senden dc bu k o n ud a yardım istiyorlar.”

M arathi dilinde gardiyana “Ayı tutu k lan d ı mı?” diye sordum .

A dam ın g ü r bıyığı gururla titredi “Ji, ha!” Evet efendim ! “Ayı aşağıda, gö zaltın d a!”

P rabaker’e d ö n ü p baktım , o da o m u z silkti.

“ Belki de ayıyı görm eliyiz,” diye ö n eride b u lu n d u .

B u n u n ü zerine ben de “Ayıyı görm eliyiz!” dedim .

Z em in kata indik ve yukarıdaki odaların tam altına d o ğru yönlendirildik. O radaki gardiyan, odalardan birinin kapısını açtı ve biz de karanlık, boş bir od ad a o tu ra n K ano’yu görd ü k . O d a genişti ve b ir u cu n d a tuvalet vardı. Koca ayı zincirle b o y n u n dan ve bacaklarından pen ceren in dem ir parm aklıklarına bağlanm ıştı. Ayı sırtını duvara dayamış, arka ayaklarım d ı

şarı d o ğ ru açmıştı, ifadesini tanım lam ak için başka bir kelime bulam ıyorum , kederli ve oldukça sıkınulıydı. Biz ona bakarken ayı yürekleri dağlayacak b ir şekilde inledi.

SH A N T A RA M ■ 2 89

Prabaker biraz geride d u ru y o rd u . Bir şey sorm ak için o n a d ö n d ü ğ ü m de ağladığını g ö rd ü m . Ben ağzım ı açam adan ayıya d o ğ ru ilerledi ve g ardiyanın o n u engellem ek için u zattığı ko lu nd an kaçındı. Kollarını uzatarak K ano’ya sarıldı ve kafasını ayıya dayayarak o n u okşamaya başladı. G ardiyanla bakıştım . Adam kaşlarını kaldırm ış, başını bir o yana bir bu yana sallıyordu. G ö rd ü ğ ü m anzaradan etkilenm işti.

M arathi dilinde “B unu ilk ben yap tım ,” dedim . “Ayıya birkaç hafta önce ilk kez ben sarıldım .”

Gardiyan dudaklarını b u ru ştu rd u ve bana küçüm seyen gözlerle baktı,

“ lilbette sarılm ışsındır, tabii tabii.”

“ Prabaker!” diye seslendim . “ İşim ize bakabilir miyiz artık?”

Prabaker ayıdan ayrıldı ve elinin tersiyle gözyaşlarını silerek yanım ıza Utldi. O kadar ü z g ü n g ö rü n ü y o rd u ki o nu teselli etm ek için elimi o m z u na koydum .

“ U m arım önem li değildir L in ,” dedi. “Ayı gibi kokuyorum d a.”

G ardiyanla ve d iğer polis m em urlarıyla o n dakika daha ayıcıları ya da

.iyiyi serbest bırakm aları k o n u su n d a tartıştıktan sonra b u n u n im kansız o ld u ğ u n u g ö rd ü k . Yapılabilecek hiçbir şey yoktu. Ayı oynatıcılarının yanına d ö n d ü k ve onlara yardım edem ediğiriıizi söyledik. Adam lar tekrar hızlı hızlı Prabaker’e bir şeyler anlatm aya başladı.

Birkaç dakika sonra Prabaker “ O nlara yardım cı olam ayacağımızı bildiklerini söylüyorlar,” diye açıkladı. “ O n ların tek isteği, K ano’yla aynı h ücrede kalm ak. K ano yalnız kaldığı için endişeleniyorlar. Bebekliğinden beri bir tek gece bile yalnız uyum am ış. K ano’n u n korkacağını söylüyorlar.

Kötü rüya g ö receğini, uyuyamayacağını söylüyorlar. Yalnız kaldığı için ağ layacakmış. Ayrıca hapishanede o ld u ğ u için u tanç duyacakm ış, çünkü n o rmalde ö rn ek b ir vatandaşm ış. O n lar yalnızca Kano ile aynı hücred e olup ona arkadaşlık etm ek istiyorlar.”

Prabaker açıklamasını bitirince ayı oynatıcılarından biri gözlerim in içine baktı. A dam çok ü z g ü n d ü ve yüzü endişeyle kınşm ışu. Sürekli aynı ı'iiınleyi tekrar ediyor, hissettiklerinin gücüyle biri eşince o n u anlayacağımı um u y o rd u . Prabaker yeniden gözyaşlarına bo ğ u ld u . H ü c re n in d em ir p a rm aklıklarına yaslanmış bir çocuk gibi hıçkırıyordu.

“ N e diyor P rabu?”

“ Bir adam ın ayısını sevmesi gerektiğini söylüyor Lin. Böyle diyor. B ir a d a m ayısını sevmeli

G ardiyanlarla ve polis m em urlarıyla b ir kez daha pazarlığa o tu rd u k .

Ne de olsa bu isteği, kuralları çiğ nem ed en yerine getirebilirlerdi. Prabaker

2 9 0 ■ G regory David R oberts

canla başla pazarlık ediyor, ısrarla ricada b u lu n u y o rd u . En so nu n d a uyg u n bir fiyata, iki yüz rupiye, yani o n iki dolara anlaştık. Ben parayı ö d erken bıyıklı gardiyan da ayıcılann hücresinin kapısını açtı. D em ir m erdivenlerden hep b eraber aşağı indik ve oradaki gardiyan da K an o ’n u n hücresinin kapısını açtı. Koca ayı, sesleri duyunca ayağa fırladı am a o n u bağlayan z in cirler y ü z ü n d e n d ü ştü . Sonra başını kaldırıp neşeyle salladı ve pençeleriyle yere vurdu. Ayı oynatıcıları o n u n yanına gidince Kano on lan koklayarak b u rn u n u üzerlerine sürttü . Mavi adam lar o n u sevgiyle okşadılar ve ağır zincirlerin ayıya verdiği sıkıntıyı hafifletmeye çalıştılar. O nları orada birbirlerine sarılır halde bıraktık. D em ir kapının Kano ile sahiplerinin ü z e rine kapanırken çıkardığı ses, boş alanda eko yaptı. Prabaker ile polis m erkezinin çıkışına d o ğ ru y ü rürken bu sesle içimin ürperd iğ in i hissettim .

“ Bu gece yaptığın çok güzel bir şeydi L in b ab a,” dedi Prabaker. “B ir ad a m ayısını sevmeli. Ayı oynatıcılarının söylediği buydu ve sen de bun u gerçekleştirdin. Yaptığın çok am a çok güzel bir işti.”

Polis m erkezinin dışında taksisinin içinde uyuyan bir adam ı u y an d ırdık. Prabaker de yanım a o tu rarak sık sık şoförlük yaptığı taksilerden birin de turist gibi arkaya o tu rm a n ın keyfini çıkardı. Taksi yola koy u ld u ğ u n da Prabaker’in bana baktığını farkettim . O n a bakıp kaşlarımı çattım . Prabu başını salladı. Bana o eşsiz g ü lü m sem elerinden birini bahşedip elini kalbinin üzerine koydu.

Gülüm sem esi karşı k o nulm azdı ve içten içe ona karşılık veriyordum , bu n u biliyordu. Yine de sinir olm uş gibi yaparak “N e var?” diye sordum .

Kutsal bir söz söyler gibi ağırbaşlı bir havayla “Bir adam ayısını...”

“Yine başlam a P rab u !”

“ ...sevm eli.” diye sö zü n ü bitirdi göğsüne vurarak ve başını çılgınca sallayarak.

“T anrım , bana yardım e t,” diye m ırıldandım ve uyanm akta olan soka

ğı izlemeye koyuldum .

G ecekonduların girişinde Prabaker ile ayrıldık. O , erken bir kahvaltı için K um ar’ın çay dükkanına gitti. Prabaker heyecanlanm ıştı. Ayı Kano ile yaşadığımız m acera, K u m ar’ın iki güzel kızından biri o lan Parvati’ye anlatacak yeni bir hikaye verm işti ona. Ü stelik bu hikayede önem li bir ro ldeydi. Prabu bana Parvati ile ilgili bir şey söylem emişti ama o n u kızla k o n u

şurken g ö rm üştü m . Sanırım aşık olu y o rd u . Prabaker’e g ö re, bir adam aşık o ld u ğ u kadına çiçek ya da çikolata g ö tü rm e z, b u n u n yerine ona savaştığı haksızlıklar ve canavarlarla ilgili öyküler g ö tü rü rd ü . O n a dedikodular,

SH A N T A R A M ■ 291

skaııdallar ve sırlarla ilgili en yeni hab erlerd en bahseder, cesur yüreğini ve insanı hayrete d ü şü ren gülüm sem esinin kaynağını sunardı. Çay dükkanı-ıı.ı d o ğ ru giderken P rabaker’in kafasını ve ellerini sallama şekline bakılırs.ı, yeni g ü n ü n arm ağanı olarak Parvati’ye g ö tü rd ü ğ ü hikayeyi prova e tmeye çoktan başlamıştı bile.

Ayılmaya çalışan g ecekonduların arasından gri şafağa d o ğ ru ilerledim.

Sokakları d u m an kaplam ıştı. Renkli çarşaflar içinde birileri karşıma çıkıyor, daha sonra d u m an ın içinde g ö z d e n kayboluyordu. Pişen ekm eğin, I' aynayan çayın ve saçlara sürülen hindistancevizi yağının, sandalağacı sab u n u n u n , kafura bastırılmış giysilerin kokusu birbirine karışıyordu. D o-l.unbaçlı yollarda karşıma çıkan uykulu yüzler beni selamlıyor, gülüm seyerek bana altı dilde ve bir o kadar farklı inançta iyi sabahlar diliyorlardı. Ban k a m a girince o n u n m ütevazı, rahat am a yıkık dökük g ö rü n tü sü n e m em nuniyetle baktım . Evde olm ak güzeldi.

Barakamdaki dağınıklığı to p lad ım ve tuvalet olarak kullandığım ız be-lon dalgakıranın oraya giderek d iğer adam lara katıldım . Geri d ö n d ü ğ ü m de k o m şulanm ın banyo yapayım diye iki kova dolusu sıcak su hazırlayıp bıraktığını g ö rd ü m . N ad iren ocakta kovalarca su ısıtm ak gibi meşakkatli vc zam an alan bir işle uğraşır, genelde daha tem belce bir yol izleyip soğuk duş alırdım . K om şulanm zam an zam an benim için uğraşır, su ısıtırdı. Bu lıiç de küçüm senecek bir iş değildi. H e r ev için hayati ö n em taşıyan su, yasal gecekondudaki k uyudan, üç yüz m etre ileriden taşınırdı. Kuyu gü n d e yalnızca iki defa kullanım a açıldığından yüzlerce kişi su için m ücadele etler, h e r kova bağrışlar arasında d o ld u ru lu rd u . Eve taşındıktan sonra da tencerelerde, pahalı gazı harcam ak pahasına ısıtılırdı. Yine de bunca z a h m ete girip bu işi benim için yapan kom şularım karşılığında bir teşekkür bile beklem ezdi. Bu su, A m ir’in ailesi tarafından bir m in n e t göstergesi olarak ya da b eni banyo yaparken seyreden yarım dü zine insandan h e rh a n gi biri tarafından taşınıp kaynatılm ış olabilirdi. Kim o ld u ğ u n u asla bilem eyecektim. B u, insanların h er hafta benim için yaptığı şeylerden biriydi ve onların g ö z ü n d e çok da önem li değildi.

G e tto d a yapılan bu ano n im , teşekkür gerektirm eyen işler, aslında g ec ek o n d u n u n ayakta kalması açısından büyük ön em taşıyordu. K om şunun çocuklan ağladığında, onları sanki kendi çocuklarım ızm ış gibi yatıştırm aya çalışıyorduk. Birinin barakasının çökm ekte o ld u ğ u n u farkedersek h e m en o n u iple destekliyor, geçerken b ir diğerinin çatışım tam ir ediyorduk.

Sanki koca bir ailenin üyeleriym işçesine ve barakalar sanki evim izdeki b irer odaym ışçasına birbirim ize teklif beklem eden yardım ediyorduk.

2 9 2 ■ G regory David R o berts

Kazım Ali H ü sey in ’in daveti üzerine onunla kahvaltı etm eye gitm iştim .

Birlikte çay içip waffle’a benzeyen, rulo yapılmış şekerli ekm ek yedik. Ranjit’in cüzam lılan geçen g ün yeni bir parti ilaç ve sargı bezi getirm işti. Ben b ü tü n ö ğleden sonra dışarıda o lduğum için de bu m allan Kazım Ali ’ye b ırakmışlardı. O nlara birlikte gö z atmaya başladık. Kazım Ali, İngilizce o k u m a yazmayı bilm iyordu. Sipariş ettiğim h er tabletin, kapsülün ve m erh em in reçetesini okuyup ne için kullanıldığını tercüm e etm em i istedi. O ğul-lan n d an biri olan Eyüp de bizim le birlikte o tu ru p h er ilacın ne işe yaradı

ğım küçük kağıtlara U rd u dilinde yazdı ve h er şişenin, k u tu n u n üzerine yapıştırdı. O zam anlar ben bu n u bilm iyordum ama Kazım Ali, E yüp’ü asistanım olarak seçmişti. Zam anı geldiğinde g ecek onduda benim yerimi alacak kişi oydu. Kazım Ali bir g ü n g ecek ondudan aynlacağım dan em indi. Bu yüzden E yüp’ü n en kısa zam anda her şeyi öğrenm esi gerekiyordu.

Karla’n ın C olaba Pazarı’ndaki küçük evine uğ ram a fırsatını b u ld u

ğ u m d a saat o n bir o lm uştu. Kapıyı çaldım ama kimse açm adı. Komşuları bana Karla’nm bir saat kadar önce dışan çıktığını söylediler. N e zam an d ö neceği hakkında hiçbir fikirleri yoktu. Sinirlenm iştim . İçeride k o tu m ve botlarım vardı. O nları alm ak, üzerim deki bol fakat rahatsız kıyafetlerden k u rtulm ak için sabırsızlanıyordum . Karla’ya k o tu n , tişö rtü n ve botların sahip o ld u ğ u m tek kıyafet o ld u ğ u n u söylediğim de abartm am ıştım . İki p eştam alımı sadece uyurken, banyo yaparken ve k o tu m u yıkadığım da giyiyord um . Yeni giysiler alabilirdim , bir tişö rt, k o t p a n to lo n ve bir çift ayakkabı M od a Pazarı’nd a bana d ö rt-b eş d olardan fazlaya mal olm azdı ama ben kendi kıyafetlerim i, içinde iyi hissettiğim kendi giysilerimi istiyordum .

Bir kağıda n o t yazıp kapıya bıraktım ve Kadirbhai ile olan randevum a yetişm ek için yola koyuldum .

M u ham m ed Ali C addesi’ndeki büyük ev ben oraya vardığım da boş

g ö zü k ü y o rd u. Yola bakan kapının panelleri geriye d o ğ ru katlanm ıştı ve geniş m erm er giriş b o ştu. H e r saat evin ö n ü n d e n binlerce kişi geçiyordu fakat evin kim e ait o ld u ğ u gayet iyi biliniyordu. Yeşil panellere vurarak içeri girdiğim de, sokaktaki kimse bana dikkat etm edi. Birkaç dakika içinde N azir y ü zü n d e apaçık bir düşm anlıkla beni karşıladı. Sokak ayakkabılarımı çıkarıp terlik giymem i işaret etti ve beni, bir gece önce ziyaret e tti

ğim o d an ın ters istikam etindeki dar bir k oridora soktu. Kapısı kapılı birkaç odayı g eçtikten so nra evin içindeki bir avluya çıktık.

Oval avlu genişti ve gökyüzüne bakıyordu. Sanki tavanın ortasında k o ca bir delik açılmıştı. Ağır, kare M aharastrian taşıyla örü lü ve birçok sütun-

SH A N T A R A M ■ 2 93

l.ı çevrili, m anastın andıran bir m ekandaydım . Avluda bir sürü bitki, çiçek ve beş tane u z u n h urm a ağacı vardı. Acıyla ilgili konuşurken toplandığım ız odadan sesini duyd u ğ u m çeşme de tam ortadaydı. Bir m etre yüksekliğindi1, d ö rt m etre genişliğinde, ortasında büyükçe bir kaya parçası olan m ermer bir çeşmeydi bu. İri kaya parçasının her yanından sular akıyordu. Su, u-pe noktasında kayanın yüzeyine çarpm adan önce zam bak şeklinde bir hal

.ılıyor ve düzenli, müzikal bir sesle çeşm enin havuzuna dökülüyordu. Ka-ılirbhai çeşm enin bir yanında, hasır bir sandalyeye o turm u ştu . Ben gelince okuduğu kitabı kapadı ve cam m asanın üzerine bıraku.

“ S ela m ın A le yk ü m Bay L in ,” dedi gülüm seyerek. A ll a h ’ın ra h m e ti

ü ze rin d e olsun.

“ A le yk ü m S elam . A a p kaise h a in ? ” A lla h ’ın ra h m e ti sen in d e ü ze rin d e

olsun. N a s ıls ın ız efen d im ?

“ İyiyim teşekkürler. A zgın köpekler ve İngilizler öğle güneşinde o rta lığa çıkmış olabilir ama ben m ütevazı b ahçem de, gölgede oturm ayı tercih a liy o ru m .”

“ O kadar da m ütevazı sayılmaz K adirbhai,” diye yanıtladım .

“Sence burası çok m u gösterişli?”

“ Yo, hayır, öyle d em ek istem edim ,” dedim hem en , çünkü aklım dan Utçen tam da buydu. K adirbhai’n in sekiz aydır devam eden kuraklık y ü z ü nden yeşil hiçbir bitkinin yetişm ediği ve suyun sadece, çoğu zam an kilitli bir k u y udan alınabildiği, yirmi beş bin insanı barındıran çorak, tozlu Hccekonduların sahibi o ld u ğ u n u d ü şü n m eden ed em iyordum . “ Burası, Bom bay’da g ö rd ü ğ ü m en güzel yer. Sokaktan bakınca içinin bu denli g ü zel olabileceğini d ü şü n e m e z d im .”

Kadirbhai b ir süre bana bakarak enine boyuna yalanımı ölçüyorm uş g ibi d urd u k ta n sonra, beni küçük tabureye yönlendirdi.

“ Lütfen o tu r Bay Lin. Bir şeyler yedin mi?”

“Yedim, teşekkürler. Geç sayılabilecek b ir vakitte kahvaltı e ttim .”

“ En azından sana çay ikram edeyim . Nazir! I d h a r-a v ! ” Kadirbhai b atırın c a ayağının dib in d e ekm ek kırıntılarını yemekle m eşgul güvercinler irkildi. N azir içeri girince kuşlar o n u n etrafında uçuşm aya başladı. H ay vanlar o n d a n korkm am ıştı, h a tta on a alışkın oldukları belliydi. Evcil birer köpek gibi tekrar yere k o n d u lar ve N azir’i izlemeye başladılar.

Kadirbhai “ C h a i, b o n o ” diye em retti. Şoförle o to rite r bir to n la k o n u

şuyordu am a kaba sayılmazdı. N a z ir’in kendisiyle bu to n d a konuşuldu-Hiıııda rah at hissettiğini ve karşısındakine saygı d u y d u ğ u n u hissettim . İriy.ırı Afgan sessizce eve çekilirken kuşlar da hoplaya zıplaya o n u takip etti.

2 9 4 ■ G regory D avid R oberts

“ K adirbhai, biz konuşm aya başlam adan önce söylem ek istediğim bir şey var,” diyerek söze başladım. A ğzım d an çıkan bir sonraki kelim eler o n u n başını hızla çevirmesine n ed e n o ldu. Şimdi beni dikkade dinliyordu.

“ K onu Sapna.”

“ Evet, devam e t,” diye m ırıldandı Kadirbhai.

“ D ü n gece konuştuklarım ızı, b en d e n to p lan tıd a rica ettiğ in şeyi, size bu k o n u d a yardım cı olm am ı istem enizi çok d ü şü n d ü m . B undan pek h o ş lanm ad ım .”

Kadirbhai gülüm sedi ve bir kaşını havaya kaldırarak soru sorarcasına bana baktı fakat hiçbir şey söylem edi. Biraz daha açıklama yapm ak z o ru n da kaldım.

“ Belki de b u n u d o ğ ru bir şekilde dile getirem iyorum ama bu kon u d a iyi hissetm iyorum . O adam ne yapmış olursa olsun, bir polis yerine k o n u lm ak istem em d o ğru su . Dolaylı yo ld an bile olsa onlara yardım cı olm ak istem em . Benim ülkem de polis so ruşturm asına yardım cı olm ak, biri h a k kında ispiyonculuk yapmakla aynı anlam a gelir. Ü z g ü n ü m , bu adam in sanları öld ü rü y or, biliyorum . E ğ er o n u n peşinden gitm eyi isteyen sizse-n iz, elim den gelen her şekilde yardım cı olmaya çalışırım. Fakat polislere yardım cı olm ak ya da o n lan n işlerine dahil olm ak gibi b ir niyetim yok.

E ğer siz yasanın dışında çalışacaksanız, o n u n peşinden gidip şahsen a d amı etkisiz hale getirecekseniz seve seve yardım cı olu ru m . Çetesiyle savaşm ak söz konusuysa, beni de k e n d in izd en sayın.”

“ Başka bir şey var mı?”

“ H ayır. Söylem ek istediğim ... H e r şeyi... H e r şeyi söyledim sanırım .”

“ G üzel, Bay L in .” Kadirbhai beni inceliyordu ve yü zü ifadesizdi ama gözleriyle, insanın kafasını karıştıran bir şekilde gülüyor gibiydi. “Sanırım b u n u söylem em içini rahatlatacak. Bir sü rü polise parasal anlam da destek olsam da, onlarla hiçbir zam an çalışmam . Sapna meselesi benim için şah si bir m esele. E ğer on u n la ilgili söylem ek istediğin herh an gi bir şey o lu rsa, lütfen sadece benim le konuş. D ü n gece burada g ö rd ü ğ ü n adam larla ya da herh an g i biriyle Sapna k o n u su n d a k onuşm a. Anlaştık m ı?”

“ Evet. A nlaştık.”

“ Başka bir şey var mıydı?”

“Şey, h ayır.”

“ H arika. O zam an işe d ö n elim . B u g ü n zam anım o ldukça kısıtlı, bu yü zden h e m e n sadede geleceğim Bay Lin. D ü n rica ettiğ im iyilik, Tarık adında k üçük b ir çocuğa İngilizce ö ğ retm en d i. E lb ette on a h er şeyi ö ğ ret

SH A N T A R A M - 2 9 5

.İt iniyorum ama İngilizcesinin farkedilir biçim de gelişmesini ve asıl dersin ıııc başladığında b u n u n faydasını görm esini u m u y o ru m .”

liıı istek karşısında oldukça şaşırmıştım ama g özü m korkm am ıştı.

"Şey, m em nuniyetle d e n e rim ,” diye kekeleyerek cevapladım. K endim i, lin- g ü n yazarken kullandığım dilin ana hatlan n ı öğretebilecek du ru m d a ilm iy o rd u m . “ Bu kon u d a ne kadar iyiyim bilm iyorum . Sanırım bu işi lifliden daha iyi yapacak pek çok insan vardır ama ben de elim den g elenin cn iyisini yaparım . Bu işi n erede yapm am ı istersiniz? D ersler için bu-ı.»ya mı geleyim?”

Kadirbhai bana şefkatli bir bakış attı.

“ D oğal olarak çocuk seninle kalacak. O n u ön ü m ü zd ek i iki buçuk-üç

.ıy boyunca m isafir etm eni istiyorum . Ç ocu k seninle yaşayacak, yiyecek, y.ıiıp kalkacak ve nereye gidersen seninle gelecek. O n u n sadece İngilizce ıleyimleri öğrenm esini istem iyorum , İngiliz tarzını görm esini istiyorum .

lUıııu da ancak sürekli sana eşlik ederse gö reb ilir.”

Sersem lem iştim . “A m a... Ben İngiliz değ ilim ,” diye itiraz edecek o ldum .

“ Sorun değil. Sence yeterince İngiliz değil misin? S o nuçta bir yaban-ı ısın ve çocuğa yabancıların yaşayış tarzını ö ğ retebilirsin.”

Kafam, K adirbhai’n in sesiyle irkiltip u ç u rd u ğ u kuşlar gibi karmakarışık olm uştu. Bu işten bir kurtuluş olmalıydı. İstediği şey imkansızdı.

“Fakat ben g ecekonduda yaşıyorum . B u n u biliyorsunuz. O rad a yaşamak kolay değil. Barakam gerçekten küçük ve içinde hiç eşya yok. Ç ocuk ıalıat edem eyecektir. H e m g ecekondu bölgesi kirli, kalabalık ve... H e m nerede uyuyacak?”

Kadirbhai biraz da sertçe yanıtladı. “ D u ru m u n u n farkındayım Bay I in. Z aten ben de o n u n gecek o n d u d a nasıl yaşandığım görm esini istiyorum. Bana d ü rü stçe yanıt ver. Sence g ecekondu yaşam ından çıkanlacak dersler var mı? Sence şehrin en fakir insanlarıyla vakit geçirm ek, on a bir

>cyier k atar mı?”

E lbette cevabım olum luydu. Başta zenginlerin kızlan ve oğulları o lmak ü zere, h e r ço cu ğ u n gecek o n d u yaşamını tecrübe etm esi gerektiğini d ü şü n ü yo rd u m .

“ Evet, sanırım size hak veriyorum . O rada insanların nasıl yaşadığını g örm ek gerektiğini d ü şünüyorum . A m a siz de anlam alısınız ki bu benim ıçiıı büyük bir sorum luluk. Ben kendim e bile pek iyi bakam ıyorum . Bir çocuğa nasıl bakacağım hakkında h içb ir fikrim yok.”

2 9 6 ■ G regory D avid R oberts

N azir elinde çay ve esrarlı sigarayla geri geldi.

“Ah, çayımız da geldi. Ö nce içelim mi?”

Ö nce sigarayı içtik. N azir de bizimle içm ek için eğildi. Kadirbhai d u m anı içine çekmekle m eşgulken N azir de bana kaş göz yapıyor, Bak, efen din in

n a sıl ip tiğ in i g ö r ü y o r m usun, o n un ne büyük b ir i o ld u ğ u n u g ö rü yo r m usun,

seninle ben asla- on un g i b i o la m a yız, o n u n la a yn ı o n a m d a o ld u ğ u m u z ipin

ne k a d a r şa n slı o ld u ğ u m u zu n f a r k ın d a m ısın, gibi mesajlar veriyordu.

Nazir benden bir kafa kadar kısaydı ama daha kiloluydu. Boynu öyle kalındı ki güçlü o m uzlan kulaklanna değiyor gibi gözüküyordu. Bol g ö m le

ğinin içini d o lduran kollan, bacaklanndan biraz daha inceydi. Geniş, her zam an asık olan suratında, bir çavuşun rütbesindeki gibi üç tane aşağı eğimli kıvnm vardı. Gözlerinin ü zerinden başlayıp aşağı, gö z hizasına kadar inen asi kaşlan kıvrımlardan ilkiydi. İkinci aşağı eğimli kıvrım, b u rn u n u n kenann-dan başlayıp çenesine kadar iniyordu. Ü çüncüsü de ters bir at nalını andıran ve kö tü şansı sembolize eden hırçın, som urtkan ağzıydı.

N azir’in alnında m orum su bir yara izi vardı. Koyu renk gözleri sanki durm aksızın gizlenecek yer arar gibi etrafı tarar d u ru rd u . Kulaklan ise sanki bir yaratık onları çiğnem eye çalışmış da, daha sonra bu işten sıkılmış g ibiydi. E n dikkat çekici özelliği bu rnuydu. N azir’in öyle büyük ve sarkık bir bu rn u vardı ki bu b u rn u n sadece nefes alıp verm ek ile koku almak için ya-rauldığına inanm ak zord u . O n u ilk g ö rd ü ğ üm d e çirkin old u ğ u n u d ü şü n m üştüm ama b u n u n nedeni yüz h ad an n ın güzel olmayışı değil, daha önce gülüm sem enin böylesine b o zg u n a uğradığı bir surat görm em iş olm am dı.

Esrarlı sigara üçü n cü defa bana geldiğinde ağzım a bir sıcaklık geldi. Sigaranın tadı da bozu lm u ş gibiydi. Ben sigaranın bittiğini söyleyince, N a zir izm ariti elim den sertçe aldı ve inatçı bir kararlılıkla içine çekerek kah verengi b ir d u m an çıkarmayı başardı. D aha sonra eline k ülünü d ö k tü ve izlediğim den em in olarak külü ayaklarım ın dibine d o ğ ru üfledi ve öfkeyle boğazını tem izleyerek aram ızdan ayrıldı.

“N azir beni pek sevm iyor.”

Kadirbhai g üldü. Kahkahası beklenm edikti ve oldukça canlıydı. N ed en g ü ld ü ğ ü n ü anlam asam da ben de o n u nla gülm eye başlam ıştım .

Kadirbhai gülmeye devam edçrken “Sen N azir’i seviyor m usun?” dedi.

“ Sanırım sevm iyorum ,” diye cevap verdim ve daha da şiddetle g ü lm eye başladık.

K ahkahalarım ız dinince, “T a rık ’a İngilizce ö ğ retm ek istem iyorsun, çünkü so rum lu lu k alm ak istem iy o rsu n ,” dedi Kadirbhai.

SH A N T A R A M ■ 2 97

“ N ed en sadece bu değil... Evet, aslında sadece b u .” Kadirbhai’niıı .ıl mı rengi gözlerine baktım . “ Ben sorum luluk k o n u su n d a pek iyi değilim

>lıı Bu da... O ldukça büyük bir sorum luluk. B unu yapam am .”

Kadirbhai gülüm sedi ve elini alnım a u z a tu .

“A nlıyorum . Endişelisin. Bu çok doğal. T arık’ın başına bir şey gelir d iye endişeleniyorsun. İstediğin yere gitm e, istediğin şeyi yapm a özgürlii-HÜnii kaybedeceğinden korkuyorsun. Bu çok d o ğ al.”

İçim rahatlam ıştı, “ E vet,” diye m ırıldandım . Kadir beni anlıyordu.

İlenden istediği şeyi yapamayacağım ı anlıyordu. Beni bu so m m lu lu k tan kurtaracaktı. İskem lesinin yanındaki alçak tab u red e o tu ru rk e n ona bakmak için başımı yukarı kaldırm ak zo rundaydım ve kendim i dezavantajlı d u ru m d a hissediyordum . Aynı zam anda da aram ızdaki eşitsizliklerden d o layı on a karşı ani bir yakınlık duym aya başlam ıştım . Bu, bir kölenin sahibine d u y d u ğ u sevgi gibiydi ve insan duyguları arasında en güçlü ve g ize inli hislerden biriydi.

“ Ç ok güzel. Kararım şu d u r L in ... T arık’ı alacak ve iki g ü n yanında m isafir edeceksin. Kırk sekiz saat so n u n d a b u n u n hala im kansız o ld u ğ u n a karar verirsen, o n u buraya geri getireceksin ve ben de sana hiçbir şey so rmayacağım. Em inim ki sana hiçbir so ru n çıkarmayacaktır. Yeğenim o ldukça iyi bir ç o c u k tu r.”

“Y eğeniniz mi?”

“ Evet, en k üçük kızkardeşim F aristha’nın d ö rd ü n cü oğlu. O n bir yadında. Biraz İngilizce biliyor. Ayrıca H intçeyi, U rd u dilini, M arathi dilini ve Afgancayı m ükem m el k o nuşur. Yaşma göre fazla u z u n boylu değildir aıııa sağlam bir yapısı vardır.”

Ben yen id en “Y e ğ en in iz...” diye başlam ıştım ki Kadirbhai sö züm ü kesti.

“ E ğer bu işi benim için yaparsan gecekondudaki sevgili arkadaşım Kazını Ali H üseyin h er k o n ud a sana yardım cı olacaktır. O n u tanırsın, g ecek o n d u n u n başındaki adam . Senin so ru m lu lu ğ u n u hafifletm ek için kendi ailesi de dahil olm ak üzere bazı aileleri görevlendirir ve çocuğa senin ba-lakan dışında uyuyacak bir yer ayarlar. T arık ’a bakm anda sana bir sürü ki

şi yardım edecek. Tarık’ın en fakir insanların zorlu yaşamını görm esini istiyorum ama h e r şeyden önce o n u n bir İngilizce öğretm en i ile tanışm asını istiyorum . Bu benim için çok önem li, ben genç bir ç o c u k k en ...”

Kadirbhai duraksadı, bakışları çeşmeye d o ğ ru kaydı. T aşın üzerinden akan berrak su bir an yansıyarak gözlerini p arıldatu. H e m e n sonra, giineş-

298 ■ G regory David R oberts

li bir g ü n d e dağların tepelerinden g eçen b ulutlar misali y ü zü n d e kasvetli bir ifade belirdi.

Kendini toparlayarak ve içinde b u lu n d u ğ u m u z ana d ö n erek “ O zam an, kırk sekiz saat,” dedi içini çekerek. “ Bu sürenin so n u n d a ço cu ğ u b ana geri getirirsen hakkında kö tü bir şey düşünm eyeceğim . Şimdi çocukla tanışm a zam an ı.”

K adirbhai arkam daki kemerli yola d o ğ ru bir işaret yapınca arkam a d ö n d ü m ve ç o c u ğ u n o rada d u rd u ğ u n u g ö rd ü m . Yaşma göre ufak tefekti.

Kadirbhai o n u n on bir yaşında o ld u ğ u n u söylem işti am a dışarıdan bakıldığında sekizden büyük g ö zü k m ü y o rd u . H in d ista n ’a öz g ü yerel giysiler giymişti. A yağında deri sandaleder vardı. Elinde de bir bohça tu tm ak tay dı. Ç ocuk bana öyle perişan, öyle güvensiz gözlerle bakıyordu ki her an gözyaşlanna boğulabilirm iş gibi geldi. K adirbhai o n u yanım ıza çağırınca Tarık da oldukça u zağ ım d an geçerek dayısının sandalyesinin yanına gitti.

Sanki bana yaklaştıkça yüzü daha da perişan bir hal alıyordu. Kadirbhai çocukla ciddi bir to n d a ve akıcı bir şekilde U rd u ca k o n u ştu ve bu esnada birkaç kez beni işaret etti. Konuşm ayı bitirince çocuk bana d ö n d ü , y ü rü dü ve elini u zattı.

Gözleri korkudan ve tere d d ü tte n kocam an olm uştu. “ M erhaba,” dedi.

Ben de çocuğa elimi u zattım . K üçücük eli, b enim kinin içinde kayboldu. Bir ço cu ğ u n elinden başka hiçb ir şey insanın avcuna bu kadar güzel bir şekilde o tu ru p insanda böylesi bir k orum a içgüdüsü oluşturam az.

Elim de o lm adan gülüm seyerek “Sana da m erhaba T arık ,” dedim .

T arık ’ın g özlerinde cılız b ir u m u t ışığı belirir gibi oldu ve hafifçe g ü lüm sedi ama içindeki kuşku bunları çabucak yok etti. D ö n ü p dayısına baktı. Bu bakış öyle çaresiz bir h ü zü n le d o luydu ki kapalı ağzı iyice geriliyor, küçük bu rn u y ü z ü n ü n aldığı halden bem beyaz kesiliyordu.

Kadirbhai de sanki on a güç aşılıyorm uş gibi çocuğa baktı ve ayağa kalkıp N a z ir’e seslendi.

“ Kusura bakma Bay Lin. H e m e n ilgilenm em gereken birkaç mesele var. Eğer bu iş yürüm ezse seni iki g ü n sonra g ö receğim , tam am mı? N a zir size çıkış yolunu g ö ste rir.”

Kadirbhai çocuğa bakm adan arkasını d ö n d ü ve gölgeli kameriyeye d o ğ ru ilerledi. T a n k ’la ben de ona bakıp kendim izi terkedilm iş ve ihanete u ğ ramış hissettik. N azir bizi kapıya kadar geçirdi ve ben ayakkabılarımı giymek için eğilmişken çocuğu, insanı şaşırtan bir sevgiyle kucakladı. Tarık da N azir’in saçlarını tutarak ona sıkıca sanldı. S onunda çocuk zorlukla ondan

SH A N T A R A M ■ 2 9 9

•lyrılabildi. G itm ek üzere kapının ö n ü n d e d u m rk e n N azir de bana anlamlı ve teh ditkar bakışlar atarak Eğer bu çocuğun başına, bir şey gelirse bana he tıı/ı verirsin, dem eye getiriyordu. Sonra arkasını dön ü p uzaklaştı.

Bir dakika kadar sonra dışarıda, N abila C am ii’nin yanındaki sokaktaydık ve bizi isteğim iz dışında bir araya getiren güçlü kişiliğin etkisi altında, ş.ışkın bir vaziyette el ele tu tu şm u ş bir yetişkinle çocuktan başka bir şey değildik. Tarık son derece itaatkar davranm ıştı ama benim K adirbhai’yi Imyır’ diyem eyişim de sanki korkakça bir yan vardı. Ç ok çabuk teslim o lm uştum , b u n u n farkındaydım . Kendim e karşı olan m em nuniyetsizliğim tir beni aniden d o ğ ru cu birine çevirmişti. B u n u bir çocuğa nasıl yapabilir?

Kendi yeğenini nasıl olur da bir yabancıya teslim edebilir ? Çocuğun ne k a dar isteksiz old uğunu gö rm ed i m i ? Bu, çocuğun haklarını ve g ü v e n liğ in i htçe saym aktan başka bir şey değil. Y a ln ızca başkalarını oyuncağı g ib i g ö ren biri çocuğu başkasına... B en im g ib i birine em anet eder.

Zayıf davranıp K adirbhai’ye boyun eğdiğim için kendim e öfkeliydim.

Hrni böyle bir şeye mecbur etmesine nasıl izin verdim, diye içim den kendi kendim e söyleniyordum . Kinle ve bencillikle yanarak ve T arık ’ı da yanım da sürükleyerek d olup taşan caddede ilerliyordum . C am inin ana girişini geçmiştik ki m ü ezzin ezan okum aya başladı.

Allahü ekber A llahü ekber

Allahü ekber A llahü ekber

Eşhedü en la ilahe illallah

Eşhedü en la ilahe illallah

A llah en büyüktür, Allah en büyüktür

İbadet edilmeye O’ndan başka kimsenin hakkı olmadığına tanıklık eder, O’na inanırım ...

T a n k iki eliyle beni çekiştirerek durd u rm ay a çalıştı. C am inin girişini, daha sonra da cam inin m inaresini, m ü ezzin in sesinin yayıldığı h o p arlö rleri işaret etti. Başımı ‘hayır’ anlam ında sallayıp vaktim iz olm adığını söyledim am a Tarık bileğim e iyice yapışıp beni daha güçlü çekiştirmeye başladı. O n a H in tçe ve M arathi dilinde, M ü slüm an olm adığım ı, camiye g irm ek istem ediğim i söyledim. Am a T arık kararlıydı ve beni kapının girişine sürüklem ek için elinden geleni yapıyordu. E n so n u n da elim den k urtuldu vc cam inin basam aklarını çıkmaya koyuldu ve ben onu durd u rm ay a fırsat b ulam adan sandaletlerini kapının ö n ü n d e fırlatıp cam iden içeri girdi.

300 ■ G regory David Roberts

Sabrım tükenm iş, kararsız bir halde cam inin girişinde kalakalmıştım.

M üslüm an olm ayanların da içeriye alındığını biliyordum . Farklı dinlere, inançlara m ensup d iğer insanlar da camiye girebilir, m editasyon yapabilir, dua edebilir ya da sadece o tu ru p etrafa bakabilirdi. Yine de M üslüm anlar, ç o ğ u n lu ğ u H in d ilerin o lu ştu rd u ğ u bu şehirde kendilerini kuşatm a altın daki azınlık olarak gö rü y o rd u . A şın dinciler arasında vahşi çatışm alar çıkabiliyordu. Prabaker de zam an zam an bu cam inin dışında, m ilitan H in d u -

lar ile M üslüm anlar arasında kavgalann baş gösterebileceği k o n u su n d a b eni uyarm ıştı.

N e yapm am gerektiği k o n u su n d a hiçbir fikrim yoktu. C am iden dışarıya başka çıkışların da o ld u ğ u n u biliyordum . E ğer çocuk kaçarsa o n u b u lm a ihtim alim yok denecek kadar azdı. K adirbhai’ye gidip bana em a n e t e ttiği yeğenini daha yüz m etre bile uzaklaşam adan kaybettiğim i söylem e düşüncesi kalbimi deli gibi attırm aya yetiyordu.

Tam camiye girip çocuğu aramaya karar verm iştim ki T arık’ı m ozaiklerle süslenm iş giriş kapısının sağından soluna geçerken g ö rd ü m . Elleri, ayakları ve başı ıslaktı, görü n ü şe göre aceleyle ü zerin e su tu tm u ştu . C am in in yakınına gidebildiğim kadar gidip eğilerek içeri bakınca ç o c u ğ u n bir g rup adam ın arkasında eğildiğini, nam az kılmaya başladığını görd ü m .

Boş bir el arabasına o tu rarak bir sigara içtim . Birkaç dakika sonra T a n k dışarı çıktı, sandaletlerini aldı ve yanım a geldi. Ç ok yakınım da d u ru p çocukların usta old u ğ u , aynı zam anda hem m utlu hem de endişeli g ö rü n e n bir gülüm sem eyle bana baktı.

“Z uhr! Z u h r!” diyerek b u n u n öğle nam azı vakti o ld u ğ u n u belirtti. Sesi böylesine küçük b ir çocuk için oldukça sert çıkıyordu. “A llah’a teşekkür ettim . Sen de A llah’a teşekkür ed er m isin Linbaba?”

Ç o c u ğ u n ö n ü n d e b ir dizim in ü stü n e çöktüm ve o n u kollan n d an t u t tu m . İrkildi ama o n u sıkı sıkı tutm aya devam ettim . G özlerim den öfke ta

şıyordu. Y üzüm ün çok acımasız, hatta vahşice g ö rü n d ü ğ ü n ü n farkındaydım .

“ B unu bir daha asla yapayım d em e!” diye H in tçe bağırdım . “Bir daha asla ben d en kaçm a!”

Tarık hem korkan h em m eydan okuyan bir ifadeyle bana bakıyordu.

H em en sonra, ağlam am ak için çabalarken takındığım ız o maske belirdi yüzünde. Gözleri d o ldu ve bir dam la gözyaşı yanağından süzüldü. Ayağa kalktım ve bir adım geri gittim . Etrafım a baktığım da, sokakta birkaç k a d ın ve erkeğin bize bakm ak için d u rd u ğ u n u g ö rd ü m . C iddi bir ifadeyle

SH A N T A R A M ■ 301

ı/liyorlardı ama h en ü z alarma geçm em işlerdi. Ç ocuğa elimi uzatım ı, ıs U'ksizce elimi tu ttu . Birlikte en yakın taksi durağına do ğ ru gitük.

Yürürken o m zu m u n üzerind en geriye baktığım da hala insanların gö/.

İniyle bizi takip ettiklerini farkettim . Kalbim hızla atıyordu. İçim de çok I.ırklı duygular vardı ve bu duygulardan en baskını öfkeydi. D uyduğum nlkenin çoğu da kendim e yönelikti. Bir an için du run ca, çocuk da benim -

lr d u rd u . Bir süre k o n tro lü m ü sağlam ak için u z u n u zu n nefes alıp verdim .

II.ışımı eğip T a rık ’a baktım . Başını bir yana eğm iş beni izliyordu.

H in tçe ve daha k o n tro llü bir sesle “Sana kızdığım için ü z g ü n ü m ,” d e dim. “ Bir daha böyle bir şey yapmayacağım . Am a lütfen, lütfen sen de benden böyle kaçma. Bu beni çok k o rk u tu y o r ve endişelendiriyor.”

Bana gülüm sedi. İlk içten gülüm sem esiydi. Bu gülüm sem enin, Praba-kor’inkine ne kadar benzediğini dü şü n d ü m .

“T an rım yardım e t,” dedim içimi çekerek. “ Bir tane daha o lm az.”

Tarık elimi hevesle, enerjik bir şekilde sıkarak “ Evet, tam am !” dedi.

"Allah yardım cım ız olsun. Senin ve benim . T üm gün b oy unca.”

'■ ^ ^ ^ L T I N C I BÖLÜM

U M

İ N e zam an dön er?”

“ Ben n ered en bileyim? H erh ald e işi u z u n sürm eyecek. Beklemeni söyledi.”

“B ilem iyorum . Geç oluyor. Bu çocuğu eve g ö tü rü p yatırm alıyım .”

“H e r neyse. Benim için farketm ez Jack. Karla beklem eni söyledi, h e p si b u .”

T arık’a gö z ucuyla baktım . Y orgun g ö rü n m ü y o rd u am a uykusu gelmiş

olmalıydı. Eve yürüm ed en önce biraz din len m en in iyi olacağını d ü şü n düm . A yakkabılanm ızı çıkarıp Karla’nın evine girdik ve sokak kapısını ard ım ızd an kapadık. Büyük, eski m o d a bu zd o lab ın d a so ğuk su b u ldum . T a rık da bir bardak su içti ve m inderlerin üzerine otu rarak H in d ista n ’ın B u g ü n dergisini karıştırmaya koyuldu.

Lisa, Karla’nın yatağında, dizlerini kendine çekmiş o tu ru y o rd u . Ü z e rinde kırmızı ipek bir pijam a ü stü n d e n başka bir şey yoktu. O tu rm a şeklinden dolayı kasığındaki tüylerin bir kısmı gözü k ü y o rd u . H e m e n arkama bakıp çocu ğ u n yatak odasını görem ed iğ ind en em in o ld u m . Lisa kavuşturdu

ğu kollarının arasında bir şişe Jack Daniels tu tu y o rdu . U z u n kıvırcık saçlarını to p u z yapmıştı. Bana değ er biçiyorm uş gibi bakarken bir g ö zü n ü n e redeyse tam am en kapamıştı. H edefe odaklanan nişancılara benziyordu.

“ Eee, çocuğu nereden b u ld u n ?”

Arkası d ü z bir sandalyeye ters o tu rarak kollarım ı sırt kısm ına dayadım .

“ Bir tü r miras diyelim. Birine bir iyilik yapıyorum .”

“ İyilik m i?” Bu kelimeyi alü n d a k ö tü bir niyet ararmış gibi tekrarladı.

“ Evet. Bir arkadaşım çocuğa İngilizce ö ğ retm em i rica e tti.”

“ Peki, bu rad a işi ne? N e d e n evinde değil?”

SH A N T A R A M - 303

“ Ç o cuğu yanım da tutm am gerekiyor. İngilizceyi bu şekilde öğrenecek.”

“Yani h er zam an çocukla birlikte mi olacaksın? N ereye gidersen seninle mi gelecek?”

“A nlaşm am ız böyle. Yine de iki g ün sonra o n u geri götürm eyi d ü şü n üyorum . Bu işe nasıl girdiğim i aklım alm ıyor d o ğ ru su n u istersen.”

Lisa yüksek sesle g ü ldü fakat bu hoşa g iden tarzd a bir gülüş değildi.

İçinde b u lu n d u ğ u d u ru m kahkahasına yapay, h atta kaba bir tını katıyordu. H erhald e bir zam anlar kahkahası güzeldi. Lisa şişeden bir yudum d aha alm ak için k o lu n u kaldırdığında yuvarlak göğsü açığa çıktı.

Sanki önem li bir ö d ü l kazanm ış gibi gu ru rlu bir edayla “ Ben çocuklardan h o şlan m am ,” dedi. İçkisinden bir yu du m daha aldı. Şişe yarısına kadar doluydu. Sakarlığından, kelim eleri yuvarlayarak konuşm asından, şim diden sarhoş o ld u ğ u anlaşılıyordu.

Yatak odasında etrafa bakınarak “ Ben sadece kıyafetlerimi almaya g eld im ,” diye ağzım da geveledim . “Kıyafederim i alayım, daha sonra uğ rar Karla’yı g ö rü rü m .”

“Seninle bir anlaşma yapalım G ilb ert.”

“ Benim ism im L in ,” diye düzelttim . Am a ne farkederdi ki, aslında bu da gerçek ism im değildi.

“Seninle bir anlaşma yapacağım Lin. E ğer onları benim gözü m ü n ö n ü n de giymeye söz verirsen kıyafederinin nerede o ld u ğ u n u söyleyeceğim.”

Lisa ile birbirim izden hoşlanm am ıştık. Birbirim izi bazı zam anlarda karşılıklı çekim den çok daha da iyi olan düşm anca tavırlarla süzdük.

G ülüm seyerek ağır bir şekilde konuşm aya başladım . “ Kabul ettim d iyelim, benim çıkarım ne olacak?”

Lisa bir kez daha güld ü , bu sefer g ülüşü daha içten ve d ü rü sttü .

“ Fena değilsin Lin. Bana su getirir misin? Bu m eretten içtikçe susuyoru m .”

Küçük m utfağa giderken T arık’a bakum . Ç ocu k çoktan uyuyakalm ışa.

Kafası yastıkların arasına g öm ülm üş, ağzı açılmıştı. Bir elini çenesinin altına dayamış, d iğer eliyleyse hala dergiyi tu tu y o rd u . Elinden dergiyi aldım ve l'ank’ın üzerini, oradaki askıda b u ld u ğu m yün bir şalla ö rttü m . Tarık d e rin bir uykuya dalmış gibiydi, uyanm adı. D ah a sonra m utfağa gidip b u z d olabından bir şişe soğuk su ile iki bardak aldım ve yatak odasına dö n dü m .

Lisa’ya bardağı uzatarak “ Ç ocuk u y u m u ş,” dedim . “Biraz kestirm esine izin vereceğim . D aha sonra, eğer ken diliğ in d en uyanm azsa o n u uy an dırırım .”

3 04 ■ G regory David R oberts

Lisa yatakta yanını işaret ederek “ O tu r ,” dedi. O tu ru p birinci, ardın d an da ikinci bardak soğ u k suyunu içerken de beni inceledi.

Bir süre sonra “Su güzelm iş,” dedi. “ B urada suyun güzel o ld u ğ u n u farkettin mi? Yani, gerçekten oldukça güzel. İnsan H in d ista n ’da, B o m bay’da, suyun berb at olacağını d ü şü n ü yo r ama öyle değil. İnsanlar b u ra daki suyu içmeye korkuyor fakat kendi ülkem izde m usluktan akan kim yasal, sidikli suyla m ukayese edildiğinde, gerçekten de o n d an çok daha iyi.”

“ Peki, senin ülken neresi?”

“ B undan sana ne?” Lisa suratım ı astığımı g ö rü p hem en ekledi. “ Kızm a, ukalalık etm eye çalışmıyorum . D em ek istediğim , ne farkeder ki? Bir d aha oraya hiç gitm eyeceğim , sen de gitm eyeceğine g ö re .”

“ Haklısın sanırım .”

“T anrım , nc sıcak ama! Senenin bu vaktinden nefret ediyorum . Bu h ava beni deli ediyor. Seni de deli etm iyor mu? Bu b enim d ö rd ü n ce m u so n um . B urada bir süre geçirdikten sonra m usonları saymaya başlıyorsun.

M esela D id ier do k u z m usonluk. İnanabiliyor m usun? B om bay’da d o k u z m uson! Ya sen?”

“Bu benim ikinci m u so n u m . İple çekiyorum. G ecekonduyu bataklığa çevirse de yağm uru seviyorum .”

“ Karla bana g ecekonduda yaşadığını söylemişti. Nasıl kadanıyorsun, hiç anlayam ıyorum . O koku, üst üste yaşayan onca insan... Beni o yerlerd en birine asla sokam azlar.”

“Birçok şey, birçok insan ve birçok yer için geçerli o ld u ğ u gibi, orası da dışarıdan gözü k tü g ii kadar kötü değil.”

Lisa başını o m zu n a do ğ ru eğdi ve bana baktı. Y üzündeki ifadeye bir anlam verem iyordıım . Gözleri davetkar bir biçim de parlıyordu ama ağzını küçüm serm iş gibi bükm üştü.

“Sen g erçek ten de kom ik birisin Lin. Nasıl o ld u da o çocuk başına kaldı?”

“Söyledim ya.”

“Peki, nasıl bir çocuk?”

“Ç ocukları sevmediğini sanm ıştım .”

“Sevm em . O nlar çok... M asum . Ama aslında öyle değiller. N e istediklerini biliyor, alana kadar da vazgeçm iyorlar. Bu g erçekten m ide bulan d ırıcı. T anıdığım en korkunç insanlar, böyle çocuk gibi olan büyükler.”

Çocuklar m idesini bulandınyor olabilirdi ama aym m ide viskinin iç yakan etkisine karşı bağışıklık kazanmışa benziyordu. Lisa şişenin kapağını açtı ve büyük bir yudum aldı, işte bu, diye düşündüm . E ğer daha önce sarhoş

SH A N T A R A M ■ 305

ılcğilse bile artık sarhoştu. Elinin tersiyle ağzını sileli ve gülümsedi fakat gıı lıiınsemesi oransızdı. Mavi gözleri odaklanm akta zorluk çekiyordu. Lisa kendini kaybetmeye başladığından, insanı sinirlendirm ek için takındığı m aske düşmeye başlamıştı. Birdenbire oldukça genç ve kınlgan bir kadına d ö n müştü. Çene yapısı, kızgın, korkak ve itici ifadesi, yerini şaşırtıcı derecede narin ve şefkatli bir ifadeye bırakmıştı. Yanaklan eüi, pem beydi. B urnunun ııcıı hafifçe yukan kalkıktı ve yum uşak hadara sahipti. Lisa, taviz vermek z o runda kalm anın bıraküğı çukurlar ya da zo r kararlann neden olduğu derin çizgilerden nasibini almamış bir genç kıza benzeyen, yirmi d ö rt yaşında genç bir kadındı. Karla’m n bana anlattığı birkaç şeyden ve M adam Z h o u ’da g ördüklerim den yola çıkarak hayatının pek çok insandan daha zor geçmiş

o lduğunu anlıyordum ama bu n lan n hiçbiri yüzünde iz bırakmamıştı.

Lisa bana şişeyi u zatınca bir y u d u m aldım. Birkaç dakika daha şişeyi elim de tu ttu k ta n sonra o n u yatağın yanına, ulaşamayacağı bir yere koydum . Lisa bir sigara yaktı ve saçıyla oynamaya başlayıp gevşek to p u zu n u açarak saçlarının om zu n a dökülm esine izin verdi. Eli saçındayken ipek göm leğinin geniş kolu dirseğinin ü zerine kadar çıkıyor, koltukaltını g ö z ler ö n ü n e seriyordu.

O dad a başka bir u y u ştu ru c u n u n izi yoktu ama gözbebekleri n eredeyse iğne ucu kadar küçü lm ü ştü . Bu da eroin veya benzeri bir m adde aldı

ğına işaret ediyordu. H e r ne aldıysa, o m adde de Lisa’yı hızlı bir şekilde sınıra g ö tü rü y o rd u . Rahatsız bir şekilde kendini karyolaya attı ve ağzından sesli bir şekilde nefes alıp verm eye başladı. A lt dud ağ ın ın köşesinden yavaşça tükürükle viski karışımı bir sıvı aktı.

Lisa yine de güzeldi. Çirkinken bile güzel olan kadınlardandı. Suratı güzel ve boştu. Fu tb o l m açındaki bir p o n p o n kızın yü zü n e ya da reklam cıların gereksiz şeyleri satarken kullandığı yüzlere benziyordu.

“ Eee, h?di anlat. O küçük çocuk nasıl biri?”

U yum akta olan çocuğa şöyle bir bakıp gülüm seyerek “ Sanırım din fan atiklerinden,” diye b ir itirafta b u lu n d u m . “ G ün içinde ve akşam dua edebilsin diye beni d u rd u rd u . B u nun ru h un a bir faydası var mı bilm em ama m idesi gayet iyi çalışıyor gibi. Sanki bir yarışmadaym ışçasına yemek yiyebiliyor. Bu akşam beni resto ran d a tam iki saat alıkoydu. M akarnadan ı/.gara balığa, jö led en d o n du rm ay a, ne varsa sildi sü p ü rdü . Buraya b u y ü zden geç kaldık. Bana kalsa saader önce buradaydım ama ço cuğu resto ra n dan çıkaram adım . Ö n ü m ü zd ek i birkaç g ü n ona bakm ak bana pahalıya mal olacak. Ç o cu k b en d e n çok yiyor.”

“ H an n ib al nasıl öld ü biliyor m usun?”

3 06 ■ G regory David R oberts

“E fendim ?”

“ H an n ib al, filleri olan adam . Yoksa kendi ülkenin tarihini bilm iyor m usun? Rom alılara saldırm ak için filleriyle A lpler’i g eçti.”

Açılan alakasız konuya sinir olarak “ Evet, kim den bahsettiğini biliyoru m ,” dedim .

“ Peki, nasıl öldü?” Lisa’nın tavırları aynı bir sarhoşunki gibi gü lü n ç şekilde abartılıydı.

“ B ilm iyorum .”

“ H ıh !” diye du d ak bü k tü Lisa. “ H e r şeyi bilm iyorsun.”

“ Evet, h e r şeyi b ilm iy o ru m .”

U z u n bir sessizlik o ldu. Lisa bana boş gözlerle bakıyordu. Sanki g ö z lerinin mavisine bakarken o rad an g eçen düşünceleri görebilecekm işim g ibi geldi.

“ Peki, anlatacak m ısın?” diye so rd u m bir süre sonra. “Nasıl öldü?”

Lisa şaşırmış bir halde “ Kim öldü?” dedi.

“ H ann ib al. Bana nasıl ö ld ü ğ ü n ü anlatacaktın.”

“A h, o. O tu z bin kişilik o rd u su n u A lpler’d e n geçirerek İtalya’ya sokup Rom alılarla savaşmış. Tam tam ına o n altı sene boyunca! Bir k ez o lsu n yenilm em iş. Bir sürü olaydan sonra kendi ülkesine geri d ö n m ü ş ve büyük bir kahram an olm uş. Fakat R om alılar H a n n ib a l’ın onları utandırm asını asla u n u tm am ışlar ve politikayı kullanarak halkı adam ın aleyhine kışkırtarak icabına bakmışlar. Bunlardan bir şey anladın mı?”

“T ab ii.”

“ Yani, vaktim i bu şeyi anlatarak boşa harcam ak istem em , anlatabiliyor m uyum? Biliyorsun, istersem vaktim i senden çok daha iyi insanlarla geçirebilirim , sana m ecb u r değilim . İstediğim herkesle b e ra b e r olabilirim . İstediğim le!”

İçm eyi u n u ttu ğ u sigarası neredeyse parm aklarına kad ar yanmıştı. Kül tablasını elinin altına uzatarak külü oraya dök tü m . Lisa farketm işe b e n z e m iyordu.

Kartacalı savaşçının akıbetini g erçek ten de m erak ediyordum . “Yani, Rom alılar halkı ona karşı kışkırttı,” diye devam ettim .

“H an n ib a l’ı sü rg ü n e yolladılar,” dedi Lisa som urtarak.

“Sürg ü n e yolladılar. Peki, son ra ne oldu? Nasıl öldü?”

Lisa b irdenbire başını yastıklardan kaldırdı ve bana büyük bir kinle bakmaya başladı.

“Karla’da bu kadar özel olan ne var?” dedi öfkeyle. “ Ben ond an daha güzelim! İyice bir bak. Benim g ö ğüslerim , onun k ilerd en çok daha g ü zel.”

SH A N T A R A M ■ 3 07

Lisa ipek göm leği tam am en yukarı kaldırmış açığa çıkan göğüslerini bcceriksiz bir şekilde okşuyordu. “ Evet? D aha güzel değiller mi?”

“ O ldukça... H o şla r,” diye kekeledim .

“ H o ş mu? Sana nasıl olduklarım söyleyeyim, çok güzeller. M ü k em meller. O nlara do k u n m ak istiyorsun değil mi? H ad i!”

Lisa şaşırtıcı bir hızla bileğim e yapıştı ve elimi kalçasına g ö tü rd ü . D e risi esnek, sıcak ve yum uşaktı. D ünyadaki hiçbir şey bir k adının kalçası kadar yum uşak ve hoş olam az. N e çiçek ne tüy ne kum aş, hiçbir şey derinin o ipeksi yum uşaklığıyla boy ölçüşem ez. Başka açılardan ne kadar farklı ulurlarsa olsunlar, genci yaşlısı, zayıfı şişm anı, güzeli çirkin b ü tü n kadın -

l.ır aynı m ükem m elliğe sahiptir. İşte bu erkeklerin kadınlara açlıkla sahip olmak istem elerinin ve sahip olduklarına in an m alannın n ed en lerin d en b indir. Kalça ve o do k u n u şu n yarattığı duygu.

Lisa “ Karla sana Saray’da neler yaptığımı anlatü mı? O rada neler yaptır ı m d a n bahsetti mi?” derken insanın kafasını kanştıran bir düşmanlıkla elimi bacaklanmn arasında, san tüylerle kaplı yere doğru g ötürüyordu. “Ora-ıl.ı M adam Z h o u bize oyunlar oynatıyordu. Saray’da oyunlara bayılırlar.

Karla sana o oyunlardan bahsetti mi? Sana Kör Adam ın Kıçından bahsetti mı? O oyunda m üşteriler gözlerini bağlar, hangim izin içine aletlerini sok-ıııklannı tahm in etm eye çalışırlar. Tabii elleri kullanm ak yasaktır. Sana b u n lardan bahsetti mi? Peki, sana Sandalye’den bahsetti mi? Bu gerçekten po-piıier bir num araydı. Bir kız ellerinin ve ayaklarının üzerinde diz çökerken diğeri de o nu n üzerine yatar ve kızları sırt sırta birbirine bağlarlar. M üşteri birinden ö b ü rü n e istediği gibi işe koyulur. Bir nevi çoktan seçmeli. Bunlar st*ııi tahrik ediyor m u Lin? H oşu n a gidiyor mu? Bunlar Karla’nın iş yaptığı

•ulamlan tahrik ederdi. Karla’m n kafası işe çok çalışır. Ben Saray’da çalıştım

.ııııa bu benim için sadece bir işti ve para kazanm aktan başka bir şey yapm adım. Bu işi kirli, hastalıklı hale getiren oydu. İstediğini elde etm ek için her şeyi yapacak olan kişi Karla’dır. Öyle bir iş kafası ve kalbi vardır ki...”

İki eliyle elimi almış kendini okşatıyordu. Dizlerini kaldırdı ve bacaklan-ııı açtı. Elimi ıslak, şişmiş vajinasına g ö tü rd ü ve iki parmağımı, içine soktu.

Dişlerini sıkarak acı bir şekilde gülüm sedi ve “B unu hissediyor m u

sun?” diye so rd u . “B una kas gü cü derler adam ım . Bu aylarca çalışmanın so n u cu . M adam Z h o u bizi ç ö m eltir vajina kasımızı y um ruk gibi kullana-ı.ık bir kalem i yerden alm ak için eğitirdi. Ben b u işte o kadar iyiyim ki oıam la m ek tu p bile yazarım. N e kadar iyi o ld u ğ u n u hissedebiliyor mu sun? Asla b u n u n kadar sıkı bir şey bulam azsın. Karla bu kadar iyi değil.

308 ■ G regory David R oberts

O lm adığım biliyorum . Senin neyin var? Beni becerm ek istem iyor m usun?

Yoksa sen ibne falan m ısın?”

Parm aklarım hala içindeydi ve bileğimi tu tu y o rd u ama zoraki g ü lü m semesi solm aya başladı ve yüzü n ü yavaşça çevirdi.

“ Ben... Sanırım kusacağım .”

Parm aklarım ı çektim ve banyoya d o ğru gittim . B u ld u ğ u m bir havluyu çabucak soğuk suyla ıslatarak banyodan geniş bir kova aldım . T ekrar yatak odasına girdiğim de Lisa ellerini gö b eğ in e koym uş, garip bir şekilde y atıyordu. O n u daha rah at bir pozisyona getirdim ve üzerini pam uklu bir battaniyeyle ö rttü m . Soğuk havluyu alnına yerleştirdim . Lisa biraz hare-ketlendiyse de bana karşı koym adı. Asık suratı kendini iyi hissetm eyen b irinin ifadesini almıştı.

G özleri kapalı, “ O intih ar e tti,” dedi. “H an n ib al. O n u R o m a’ya iade edecekler, m ahkem eye çıkaracaklardı. Bu yü zd en in tih ar etti. Buna ne dersin? O n ca savaştan, fillerden, m ücadeleden sonra kendini ö ld ü rd ü . Bu gerçek. Karla anlattı. Karla h e r zam an gerçekleri söyler... Yalan söylediğinde bile... B unu bana kendisi söyledi... T a la n söylediğimde bilegerpeğisöylerim ... K ahretsin, o kızı seviyorum . Biliyorsun beni o yerden kurtardı.

Sen de tab ii... Ve bana tem izlenm em için yardım ediyor... Tem izlenm eliyim Lin... G ilbert... Bu b o k tan kurtulm alıyım ... O kızı seviyorum .”

Lisa so n u n d a uyudu. U yanır ya da rahatsızlanır diye bir süre o n u izledim fakat şimdi y ü zün d e h u z u rlu bir ifade vardı. T arık’a bakmaya gittim .

O da sesli bir şekilde uyum aya devam ediyordu. O n u uyandırm am aya k a rar verdim . A niden sessizleşen evde yalnız olm ak hoşum a gitm işti. M ilyonlarca insanın yarısının evsiz o ldu ğ u bu şehirde, zenginliğiniz ve g ü c ü n ü z kendinize k u rd u ğ u n u z özel hayatla ve sadece iktidarın sağlayabilece

ği yalnız kalabilm e olanağı ile değerlendirilirdi. B om b ay ’da fakirler n e re deyse hiçbir zam an yalnız kalam azdı ve ben de fakirdim .

Sadece nefes seslerinin d u y u ldu ğ u odaya dışarıdan da hiç ses gelm iyordu. Ö z g ü rce dairenin içinde dolandım . Bir kadınla ço cu ğ u n uyum akta olan varlıklarıyla bana eşlik etm esi ile sessizlik daha hoş, h u z u r daha y o

ğ u n d u . Z ihnim de beliren bir g ö rü n tü beni teskin ediyordu. Ben de bir zam anlar böyle bir hayata sahiptim . Bana ait olan bir kadınla çocuk vardı ve b en de onlara aittim .

Karla’nın darm adağın yazı m asasının ö n ü n d e d u rd u m , m asanın yaslandığı duvarda asılı geniş aynada kendim i g ö rd ü m . Kapıldığım anlık h a yal alemi, ev ile aile düşleri, o anda param parça old u . İşin gerçeği, evlili

ğim yürüm em işti ve kızım ı kaybetm iştim . İşin gerçeği, Lisa ve Tarık be-

S H A N T A RA M ■ 309

mm için hiçbir şey ifade etm iyordu ve ben de o n lar için bir anlam taşım ıyordum . İşin gerçeği, ben kimseye, hiçbir yere ait değildim . Etrafım daki I»ıı dolu insan y ü zü n d en yalnız kalm a özlem iyle yanıp tutu şu rk en aslında I u t zam an, h e r y erde yalnızdım . B un d an da k ö tü sü içim b o m b o ştu . Kahırken elim de avcum da hiçbir şey kalm amıştı. Ailem i, çocukluk arkadaşlarımı, ülkem i, k ü ltü rü m ü , beni tanım layan ve beni ben yapan h er şeyi k.ıybetmiştim. B ü tü n diğer kaçaklar gibi uzağa kaçtıkça daha çok güv en de olu y o rd u m am a kendim i de bir o kadar kaybediyordum .

Yine de olmaya başladığım bu yeni insana ulaşmayı başarmış birkaç k i

şi vardı. Prabaker vardı. Şu küçük, insanda yaşama sevinci uyandıran

.ulam. Jo h n n y C igar, Kazım Ali, Jeeten d ra ve karısı vardı. Sonra R adha v.ırdı. Kaosun kahram anları, bam b u sopalarıyla yıkılmak üzere olan şehre destek veriyor ve ne k adar düşm üş olursa olsun, kom şularına m utlaka y ar

ılım ediyorlardı. Kadirbhai, A bdullah, D idier, Karla vardı. Yeşil çerçeveli

.ıvııada kendi gözlerim e bakarken hepsini d ü şü n d ü m . N e d e n hepsi hayalım da iz bırakmıştı? O n larda özel olan neydi? Aslında birbirlerinden çok İşıklıydılar. Aralarında zenginler, sefiller, eğitim liler, eğitim sizler, ahlaklı-l.ıı, suçlular, gençler, yaşlılar b u lu n u y o rd u . H ep sin d e b ulunan ortak yön i m - ban a bir şeyler hisse ttirm e le riy d i.

Ö n ü m dek i m asada kalın, deri kaplı bir defter vardı. A çtığım da b u n u n I- .ırla’nın gü n lü ğ ü o ld u ğ u n u anladım . Z arif bir elyazısıyla, sayfalarca yazmıştı. B unu yapm am am gerektiğini biliyordum am a sayfaları çevirip o n u n düşüncelerini o k u d u m . Sayfalarda tarih yoktu ve yapılan şeyler, görüşülen insanlar gibi detaylara yer verilm em işti. D aha çok belirli b ölüm lerden oluşm uş yazılardı. Parçalann bir kısmını ro m anlardan, yazılardan almış, Iirili yazarlara atfetm iş, kendi yorum larına da yer verm işti. Birçok şiir vardı Bunların bir kısmı an to lojilerden, h a tta gazetelerden alınmış, altlarına d.ı şairin ismi ve şiirin nered en alındığı n o t edilm işti. D iğer şiirler Karla’ya

.m ti. Kelim eler ya da cüm leler üzerin de oynam ış, saürlan bird en fazla kez y inelemişti. Bazı kelim eler ve sözlük anlam larım gün lü ğ e kaydetm iş ve yıldızlarla işaretlem işti ve böylelikle sık kullanılm ayan değişik kelim elerden oluşan bir kelim e haznesi o lu şturm u ştu . Yer yer de deftere yazarken aklından geçenleri kalem e aldığı n o tla r göze çarpıyordu. Yazılarında sık sık lı.ışka insanlara yer verm esine rağm en hiç isim kullanm am ıştı.

Bir sayfada S apna’ya yönelik yazılmış, üstü kapalı bir yazı vardı.

SO R U: S a pna ne yapacak?

C EV A P: S apna h ep im izi öldürecek.

3 10 ■ G regory David R oberts

Kelimeleri tekrar tekrar oku rk en kalbim hızla atm aya başladı. Bu kişinin A b d ül G ani ve M acit’in bahsettiği, yandaşlarının deh şet verici cinayetler işlediği, polisin ve yeraltı dünyasının aradığı aynı Sapna o ld uğ u n a ş ü p he yoktu. Bu ilginç m ısralardan Karla’n m o n u n hakkında bir şeyler bildi

ği, belki de o n u tanıdığı so n u cu bile çıkabilirdi. B u n un ne anlam a g eldi

ğini, Karla’nm tehlikede olup olm adığını d ü şü n d ü m .

O k u d u ğ u m m ısralardan önceki ve sonraki sayfalan dikkatle inceledim fakat ne Sapna’yla ne de Karla’nın on u n la ilgisine dair bir şey bulabildim .

G ü n lü ğ ü n son sayfalarına d o ğ ru ben d en bahsettiği su g ö tü rm e z bir şekilde belli olan bir paragrafa rasüadım .

B ana aşık olduğunu söylemeye çalıştı. N eden onu d u r d u r d u m P B unun

doğru olm ası ih tim a lin d en bu k a d a r m ı u ta n d ım ? O ra d a k i m a n za ra

in a n ılm a z d ı, m uhteşem di. O k a d a r yu k a rıd a yd ık k i çocukların u çu rd u

ğ u u çu rtm a la ra tepeden bakıyorduk. G ü lm ed iğ im i söyledi. B un u d u yd u ğ u m a m em n un oldum a m a n eden ini bilm iyorum .

Yazının altına da şunları yazmıştı:

Beni en çok korku tan hangisi bilm iyorum ,

A ltın d a e z ild iğ im iz g ü ç mü,

Toksa buna d a y a n a b ilm e g ü c ü m ü z m ü ?

O k u d u ğ u m bu cümleyi gayet iyi hatırlıyordum . G ecekondudaki barakalar yıkıldığında söylem işti b u sözleri. Söylediği d iğer birçok akıllıca laf gibi, bu da aklımda yer etm işti. Aslında bu kelim eleri harfi harfine h a tırlam asına ve n o t etm esine, h a tta gelişigüzel ağzından çıkan bu cümleye ö z lü bir sözm üş gibi bir hava katm asına çok şaşırmıştım. Toksa bu cüm leyi

b ir b aşkasına d a h a m ı söylemek istiyor, diye d ü şü n d ü m .

Son sayfada Karla’n ın yazdığı bir şiir vardı. B itm ek ü zere olan g ü n lü

ğündeki son şey buydu. B en d en bahsettiği sayfadan sonra gelen sayfada yer aldığı için şiiri okurk en b u n u n benim için yazılmış o ld u ğ u n a kendim i inandırm aya çalıştım. En azından biraz olsun bana karşı hissettiği d u y g u ları yansıttığı düşüncesine, b u n u n d o ğ n ı olm adığını bile bile kapıldım .

Aşk n adir olarak gerçekle ya da neyi bilip bilm ediğim izle ilgilenir.

Senin g ittiğ in yere kim senin g itm e d iğ in d e n em in olm ak için

S açla rım la iz le r im iz i ö rttü m

Güneş a d a m ız, ya -ta ğ ım ızm ü zerinde ba ttı

SHANTARAM ■ 311

Gece g e ld i

Y a n k ıla rı içine ala ra k

B iz b irb irim ize kenetlenm iş şekilde k a raya çık tık

M u m la r, d a lg a la rın sü rü klediği b izi a yd ın la ttı.

Gözlerin

T u tabileceğim sözlerden korkuyor

S öylem ediğim iz ya la n d a n sa

D ile g e tir d iğ im iz gerçeğe üzülü yor

Dibe, dibe dalıyo ru m

Senin için geçm işim le savaşıyorum

A r tık ik im iz de aşkın tohu m un u n acı olduğunu biliyoruz.

A r tık ik im iz de bu aşk için ya şayacağım ı

Ve bu aşk için öleceğimi biliyoruz.

O rad a masa başında d u rd u m ve elime geçirdiğim bir kalem le şiiri bir parça kağıt ü zerin e geçirdim . Kağıdı kadayıp cüzdanım a k o yd uktan son-ı.ı gü n lü ğ ü kapadım ve tıpkı b u ld u ğ u m gibi bıraktım .

Daha sonra kitaplığın yanma gittim . Bu kitaplan okum ayı seçen kadın lukkında ipuçlan bulm ak istiyordum . D ö rt raftan oluşan küçük kitaplık şa-

>ııııcı derecede geniş bir yelpazeye sahipti. Yunan tarihi, felsefe, kozm olo-

|i, şiir, dram a üzerine yazılar vardı. S tendhal’ın P a r m a M a n a stır ı’ mn İtal-v.uıcası, Fransızca M a d a m B ovary, T hom as M ann ve Schiller’in Almanca h ıap la n , D juna Barnes ve Virgina W o o lfu n İngilizce kitapları gözüm e ı, arptı. Isıdore D ucasse’n in kitabı M a ld o ro r’u n Ş a r k ıla r ı’m elime aldım,

'■ayfalann köşeleri kıvnlmış, birçok sayfaya Karla tarafından n o d a r eklenmiş-n lîir başka kitaba elimi attım . Bu da G o g o l’u n Ö lü C a n la r ’inin Almanca-Myılı ve b u da, tıpkı diğeri gibi nodarla doluydu. G ö rd ü ğ ü m kadanyla Karl.ı kitaplannı sadece okum uyor, yalayıp yutuyordu. Aynı zam anda onları işa-k-iİçmekten, h atta kendi yorumlarıyla değiştirm ekten korkm uyordu.

Masada b u ldu ğ u m a benzeyen yirmi kadar g ünlük de, bir rafin neredeydi yansını kaplıyordu. İçlerinden bir tanesini çıkanp sayfalarına g ö z gezdir-ılmı. Baktığım bu g ü n lü ğ ü n de diğerleri gibi İngilizce yazılmış olması dikI* .itimi çekmişti. Karla İsviçre’de do ğ m u ştu . Alm anca ve Fransızca konuşu-V't'du. Fakat iş en özel duygu ve düşüncelerini yazmaya gelince İngilizce lııllanmıştı. Benim için iyi ve u m u t dolu bir işaretti bu, çünkü İngilizce ııı.ulilimdi, Karla da kendiyle konuşm ak için bu lisanı seçmişti.

Dairenin içinde doland ım ve Karla’nın yaşam alanı için kendine seçti-y,ı eşyaları inceledim . D uvarda bir n e h ird en su taşıyan bir kadın ile o n u ka-l.ıl.ııında daha kü çü k testilerle takip ed en çocukların yağlıboya resmi var

312 ■ G regory D avid R oberts

dı. Bir rafta d u ran , Tanrıça D u rg a ’mn gül ağacından elle oyulm uş figürü dikkat çekiciydi. Fig ü rü n etrafı tütsülerle çevriliydi. K u ru tu lm uş çiçeklerd e n bir aranjm an yapılmıştı. K u ru tu lm u ş çiçekleri ben de severdim ama canlı çiçeklerin çok u cu z' o ld u ğ u ve kolaylıkla bulunabildiği bir şehirde o n lan gö rm ek olağandışıydı. O rad an buradan toplandığı belli olan o b je ler de göze çarpıyordu. Bir h u rm a ağacından alm an çok büyük bir yaprak d uvara asılmıştı. İçinde su olm ayan bir akvaryum çakılla ve d eniz kab u k -

lanyla doluydu. Kullanılmayan bir çıknğa küçük çanlar asılmıştı.

D airedeki en renkli objeler, bir g ardırabo değil de odasının bir k öşesindeki geniş askıya asılmış kıyafederiydi. Giysileri, sağdakiler ve soldakiler olm ak üzere iki gru b a ayrılmıştı. Soldakiler şık kıyafetlerdi. U z u n , dar etekleri olan takım lardan ve sırtı açık bir elbise gibi g ö z kamaştırıcı gece elbiselerinden o luşuyordu. Sağdakiler ise kendine has giysilerdi. Bol, ipek p an tolo n lar, u z u n kollu ve p am uklu göm lekler, atkılar...

,

G iysilerinin altında da, iki dü zin e kadar ayakkabı yerde d u ru y o rd u. Sıranın son u n d a cilalanmış botlarım vardı. E ğildim ve onları aldım. Karla’nın ayakkabıları benim kilerin yanında öyle küçük d u ru y o rd u ki içlerin- ]

den birini alıp elim de evirip çevirerek inceledim . Ayakkabı İtalya’d an , M ilan o ’dandı. Koyu yeşildi ve ü zerin d e bir toka vardı. O ldukça zarif ve p a halı bir ayakkabı old u ğ u belliydi fakat to p u k kısmı hafifçe aşınmıştı ve bir- |

kaç yerde derisi zarar g ö rm ü ştü . Dikkaüice bakınca Karla’nın ya da başka |

birinin h em en h em en aynı ren k te bir ispirto kalem le derinin üzerindeki hafif çizikleri kapatm aya çalıştığını farkettim .

'

Giysilerimi, botlanm ın arkasındaki naylon bir poşetin içinde buldum . Ku- I ru temizlemeciye verilmiş, özenle katlanmışlardı. Banyoda üzerimi değiştirdim ve başımı bir dakika kadar m usluktan akan soğuk suyun alünda tu ttu m .

Rahat botlanm a ve eski k o tum a kavuşunca ve saçımı da eskiden olduğu gibi dağınık bir hale getirince, kendim i tazelenmiş hissettim ve moralim yükseldi.

Lisa’yı k o ntrol etm ek için yatak odasına geri g ittim . G ayet güzel u y u y o rd u ve yüzüne m ahcup bir gü lüm sem e yerleşmişti. D üşm esini önlem ek için yatak ö rtü sü n ü yatağın alü n a sıkışordım ve tavandaki vantilatörü en dü şü k seviyeye getirdim . Pencereler demirliydi. Dış kapı kapaüldığında o to m a tik kilitleniyordu. E ğer o n u orada yalnız bırakırsam güvende olaca

ğım biliyordum . O rada d u ru p Lisa’mn göğüs kafesinin nefes alıp verdik

çe yukarı kalkıp inm esini izlerken Karla’ya bir n o t yazmayı d ü şü n d ü m fak at b u n d an h em en vazgeçtim , çü n k ü beni m erak etm esini istiyordum .

O n u n evinde aklım dan n eler g eçtiğini, neler yaptığım ı m erak etm esini istiyordum . O n u görm ek için b ir bahane yaratarak bana verdiği ölü sevgi-

SH A N T A R A M ■ 313

Iim iiİii giysilerini n ay lo n to rb aya k o y d u m . O nları birkaç g ü n içinde yıkayıp Karla’ya teslim etm eyi planlıyordum .

T arık’ı eve d ö n ü ş y o lculuğum uz için uyandırm aya gidiyordum ki ço-

> u ğun kapının girişinde elinde bohçasıyla d u rd u ğ u n u görd ü m . Uykulu

■.maunda incinm iş bir ifade vardı.

“ Beni burada mı bırakacaktın?” diye sordu.

“ H ayır,” dedim gülerek. “A m a bıraksaydım , kesinlikle daha rahat

■

ilerdin. Benim evim b u n u n kadar güzel değil.”

Tarık tam am ını anlam adığı İngilizce kelim eler yüzü nd en pek rahada-mışa benzem iyordu.

“ H azır m ısın?”

“ Evet, h azırım ,” dedi başını sallayarak.

T uvalederi, gecekondudaki su sıkıntısını d ü şü nerek T arık ’a tuvaleti

!• ııllanmasım ve elini y üzünü yıkamasını söyledim. A rdından da ona Karl.ı’ııın m u tfağ ın d a bu ld u ğ u m kekle bir bardak süt verdim . Sonra boşalmış

■.okağa çıktık ve kapıyı arkam ızdan kapadık. Tarık eve ve etraftaki binala-ı.ı baktı. Sanki burayı hafızasına kaydediyordu. D aha sonra ben d en biraz ıı/.akta yürüm eye koyuldu.

Kaldınm lann çoğu şu anda uyum akta olan evsizler tarafından işgal edildiğinden yoldan yürüyorduk. Z aten trafik, arada bir geçen taksilerle polis

.ııaçlanndan ibaretti. B ütün işyerleri ve dükkanlar kapanmıştı. Sadece birkaç evin ışığı yanıyordu. Ay neredeyse dolunaydı fakat zam an zam an yoğun b u lutlar tarafından örtülüyordu. Bu buludar m uson yağm urunun habercisiydi.

( iökyüzü onlarla kaplanana dek her gece toplanır, giderek yoğunlaşır, sonunda da sanki sonsuza dek sürecekmiş gibi yağan yağm urlan getirirlerdi.

H ızlı yü rüm üştük. Karla’n ın dairesinden ayrılalı h enüz o tu z dakika o lmasına rağm en g ecek o n d u n u n d o ğ u yakasına do ğ ru u zanan geniş yola varmıştık bile. T arık b ü tü n yolculuk boyunca hiç konuşm adı. Ben de on u n la nasıl başa çıkacağım, ona nasıl bakacağım gibi konularla m eşg u ldüm . O zam anlar, çocuk bana büyük bir yük gibi geliyordu, o y üzden sessizliği b o z m u y o rd u m . S o lu m u zd a kadınların, çocukların ve yaşlıların g ittiği tuvalet bölgesi olarak bırakılm ış geniş ve boş bir alan vardı. Sekiz ay d u rm ad an güneş alan bu yerde hiçbir şey yetişm em iş, to p rak çıplak kalmıştı. Sağım ızda inşaat alanının ucu g ö z ü k ü yo rd u . Küçük yığınlar halin de keresteler, çelik teller ve b u n u n gibi materyallerle alanın sınırları belli o luyordu. U z a tm a kablolarından sarkan am puller, m alzem eleri aydınlatıyordu. Yolda başka ışık yoktu. G ecekondulardaki birkaç gazyağı lam basından cılız bir ışık geliyordu sadece.

314 ■ G regory David R oberts

T arık ’a adım larım ı takip etm esini söyledim , çünkü pek çok insan hava karardığında sıçanlardan ve yılanlardan k o rk tu ğ u için birbirinin ayak izini izlerdi. G izem li bir anlaşm a yapılmışçasına h e r zam an tem iz bir yürüm e yolu o lu rd u , böylece geç gelenler pisliğe b atm adan gecekonduya ulaşabilirdi. Ben eve h er zam an geç geld iğ im d en, kim senin onarm ak için çaba harcam adığı çukurlara basmam a k o n u su n da da u zm an olm u ştu m .

T an k beni dikkatlice takip ediyor, benim le aynı yere basmak için u ğ ra

şıyordu. G ecek o n d u n u n sınırında b u ru n deliklerine dolan koku, yabancılar için oldukça zorlayıcıydı, bunu biliyordum . Zam anla buna alışmış, h a tta diğer gecekondu sakinleri gibi bunu neredeyse olum lu karşılamaya başlamıştım. N eticede bu koku, evde ve güvende o ld u ğu m uzu , daha tem iz o lsa da şehrin sokaklarında biz fakirleri bekleyen tehlikelere karşın buradaki birliğimizin bizi k o ru d u ğ u n u gösteriyordu. Yine de buraya ilk geldiğim g ü n yaşadığım m ide bulantısını ve k ö tü k o k u n u n aldığım h er nefesle d e rim e işleyip beni zehirlediğini d üşünerek yaşadığım korkuyu unutm am ıştım .

T arık ’ın da ıstırap çektiğini, m idesinin bulandığını, k o rk tu ğ u n u b iliy ord u m . Yine de onu rahatlatacak hiçbir şey söylem edim ve elini tu tm a dım . Ç o cu ğ u yanım da istem iyordum . K adirbhai’ye karşı çıkacak kadar güçlü olm adığım için kendim e kızıyordum . Ç o c u ğ u n rahatsız olmasını istiy o rd u m . Öyle korksun, öyle m u tsu z olsu n d u ki amcasına o n u yanım dan alması için yalvarandı.

A ram ızdaki bu zalim sessizlik, du y d u ğ u m u z vahşi havlam a sesleriyle b o zu ld u . Bir kö p ek ten çıkan gü rü ltü y e, diğer köpeklerin havlamaları da eklendi. Ben birdenbire d u run ca T arık bana çarptı. K öpekler açık alandaydı ve çok da u zağım ızda değillerdi. Karanlığa d o ğ ru bakıyordum fakat o n ları görem iy o rdu m . Köpeklerin büyük bir sürü o ld u ğ u n u ve geniş bir alana yayıldığını tahm in ettim . G ecekondudaki barakalara şöyle bir g ö z a ttım ve aradaki mesafeyi hesaplamaya çalıştım. Tam o sırada havlama sesleri giderek arttı ve köpekler hızla bize yaklaşmaya başladı.

Yirmi, o tu z, kırk kadar azgın köpek, gecekondu yolunu keserek üzerim ize geliyordu. Çok büyük bir tehlike altındaydık. G ün içinde gayet ko rkak ve uysal olan bu köpelder, geceleri saldırganlaşırdı. H a tta saldırganlıkları ve yabanilikleri şehirdeki her gecekonduda bilinir, halk onlardan korkardı. Köpekler sık sık insanlara saldınrdı. Küçük barakamda her g ü n köpek ve fare ısırıklarını tedavi ederdim . Kısa bir süre önce sarhoş bir adam köpek sürüşü tarafından saldırıya uğram ıştı ve hala hastanede tedavi altındaydı. Yalnızca bir ay önce de küçük bir çocuk aynı yerde köpekler tarafından ö ld ü rülm üştü. Ç o cuğ u n vücudu öyle param parça olm uştu ki açık arazinin her

SH A N T A R A M • 315

ı.u.ılina yayılan parçalarını bulup toplam ak b ü tü n bir g ün sürm üştü.

Şimdi biz de karanlık yolda kıstırılmıştık. Köpeklerle aram ızda birkaç m etre kalmıştı. Etrafım ızı sarmış, çılgınca havlıyorlardı. Çıkan gü rü ltü ku-11kları sağır ediyor, insanı dehşete dü şü rü y o rd u . Aralarında en cesur o lanı, du rm ad an bize yaklaşıyordu. Saniyeler içinde ilk ham lelerini yapacakl.ıı ını biliyordum . G ecekonduya sağ salim ulaşm am ız imkansızdı. Eğer tek lu.>ıma olsaydım, birkaç yerim den ısırılsam da bu n u başarırdım belki ama İn/ daha yüz m etre bile uzaklaşam adan köpeklerin T arık ’ı param parça ile c e ğ in in farkındaydım . Biraz daha yakınım ızda, inşaat malzemeleri ve k.ıl.ıs yığını vardı. Oraya varabilirsek hem köpeklerle savaşacak aydınlık bir

\ ı ı bulm uş olu r hem de onlara karşı koyacak silahlara kavuşurduk. T arık’a i’niretimle koşmaya hazırlanm asını söyledim. Beni anladığından em in o ld u ğ u m d a, içinde Karla’mn bana ö d ü nç verdiği kıyafetlerin bu lu n d u ğ u ıoıbayı sürüye d o ğ ru fırlattım . K öpekler to rb an ın başına üşüşüp hırlaya-u k , hom u rd an arak onu delik deşik etm eye koyuldu.

T arık’ı öne d o ğ ra iterek “Şim di Tarık! Şim di!” diye bağırdım . K öpekler attığım torbayla o kadar m eşguldü ki bir süreliğine de olsa güvendeydik. O nlar işini bitirip tekrar bize yaklaşmaya başlam adan önce kalasların olduğu yerden sağlam bir tahta almayı başarm ıştım .

Elimdeki silahı tanıyan köpekler tere d d ü t ederek biraz geriledi. Çok fazl.ı köpek vardı. Çoklar, diye d ü şünürken buldum kendim i. Şimdiye dek gör-dıiğiinı en büyük köpek sürüsüydü bu. Azgın havlamaları, aralarında en v.ilişi olanların bana do ğ ru h er yön d en h ücum etmeye yeltenmesine neden oluyordu. Elim deki sopayı kaldırarak Tarık’tan sırtıma çıkmasını istedim.

Çocuk hem en ona deneni yaptı ve zayıf kollarım sıkıca boynum a doladı. Sütü gitgide yaklaşıyordu. D iğerlerinden iri olan siyah bir köpek dişlerini g östererek ve bacaklarımı h ed ef alarak saldırıda bulundu. Bütün g ü cüm ü kullanarak sopaya asıldım ve o n u hayvanın om urgasına indirdim . Köpek acı içinde ciyakladı ve öfkeden kudurarak biraz uzaklaştı. Savaş başlamıştı.

Sağım ızdan, so lu m u zd an , birbiri ardına saldırmaya başlamışlardı. H e r Neferinde onları uzaklaştırm ak için sopayı savuruyordum . Eğer köpeklerden birini sakat bırakmayı ya da öldürm eyi başarabilirsem, diğerlerinin de korkup kaçabileceğini d ü şün ü y o rd u m . A m a onlara indirdiğim darbelerin hiçbiri, gözlerini korkutacak denli ciddi değildi. Aksine, sanki sopanın canlarını acıtacağım am a onları öldürem eyeceğini farketm iş, b u n d a n daha cesaret almış gibiydiler.

B ü tü n sürü am ansız bir şekilde sürü n erek yaklaşıyordu. T eker teker saldırmaya da başlam ışlardı. O n dakika kadar sonra, ben terlem eye ve y o

3 16 ■ G regory David R oberts

rulm aya başlam ıştım . Reflekslerimin yavaşlamasına az kaldığını, k ö p ek lerd en birinin bacağım ı ya da kolum u ısırmak için ham le yapacağım biliyord u m . Yere d üşen ilk kan damlasıyla birlikte de, iyice k o rkusuz ve k u d u rm uş bir hal alacaklardı. G ecek o n d u d an birilerinin, kulakları sağır ed en bu g ü rü ltü y ü duyup bizi kurtarm aya geleceğini u m u y o rd u m . Fakat g e cek on d u n u n dışından gelen havlam a seslerine çoğu zam an uyanm am a rağm en ben hiç kalkıp sesin geldiği yere gitm em iştim .

S ü rün ü n lideri gibi g ö zü k en büyük siyah köpek kurnazca bir hareket yaptı. O n u n saldırısını p ü sk ü rtm ek için aceleyle d ö n d ü m ve ayağım y erdeki kalaslardan birine takılınca kendim i yerde b u ldum . İnsanların b ir kaza ya da tehlike anında zam anın d u rd u ğ u n u veya çok yavaş aktığını, her şeyin ağır çekim de gerçekleştiğini söylediğini d u ym uştum .

Yere düşerken ben de ilk kez bu deneyim i yaşadım. Ayağım ın takılm asıyla dü şm em arasında geçen sürede zam an bir tü n el gibi uzam ıştı. Siyah köpek içgüdüleriyle hareket ettiğ in d en bir an için bocaladı ve daha sonra bir kez daha bizim le karşılaştı. A niden bize do ğ ru d ö n erk en ö n ayaklarının ayrılışını, hayvanın kayışını g ö rd ü m . Zayıflığımı farketm esi ve avını ö ldürm eye bir adım daha yaklaşması nedeniyle canavarın g ö zlerinde beliren o zalimliği g ö rd ü m . D iğ er köpeklerin önce d u rd u ğ u n u , h em en sonra k ü

çük adım larla sürünerek yaklaşmaya başladığım farkettim . Aciz kaldığım o anda bile, yaptıkları bu hareketin ne kadar garip o ld u ğ u n u d ü şü n d ü m .

Yere d ü ştü ğ ü m d e taşlar, dirseğim in derisini sıyırmıştı. O anda endişelenerek yara enfeksiyon kapar mı diye saçm a düşüncelere bile kapıldım . Oysa köpekler daha büyük bir tehlikeydi. H e r yerdeydiler.

Benim him ayem altına istem eyerek giren zavallı çocuk Tarık için de endişeleniyordum . B oynum a tu tu n a n kollarının gevşediğini, ben d ü şe rk en kedi gibi kıvrak bir şekilde ayakta kalmayı başardığım g ö rm ü ştü m .

Küçük çocuk daha sonra öfkeyle bağırarak yerden bir parça tahta aldı ve o n u siyah k ö p eğin y ü züne indirdi. C anavar feci şekilde yaralanmıştı.

O n u n acıyla inleyerek havlaması d iğer g ü rültüleri bastırdı.

T a n k “Allahu Ekber! Allahu Ekber!” diye bağırdı. Yüzü vahşi bir hal almıştı. Bana oldukça u zu n gelen b u saniyeler içinde, T a n k ’ın bizi korum ak için savaştığını görünce gözyaşlanm a hakim olam adım . G öm leğinin içinden kemiklerini, pan to lo n u n d an g özüken kemikli zayıf dizlerim seçebiliyordum.

Ufaklık öyle cesurdu ki. O an hissettiğim duygu bir babam n oğluna du y d u

ğu gururla karışık bir sevgiydi. T am o saniyede, T arık’ı tü m kalbimle sevmeye başladım. Korku ve başansızlık duygularından sıyrılarak ayağa kalkarken aklıma Karla’nın şiirinden bazı satırlar geldi. B u aşk ipin öleceğim.

SH A N T A R A M ■ 3 17

Tarık s ü rü n ü n liderini yaralamıştı. K öpek geri çekilmiş, birkaç dakikalığına diğerlerinin de cesaretini kırm ıştı. H avlam alar ve ulum alar daha da t'.uı iiltülü bir hal almaya başlamıştı. Sanki artık başarısızlıklarından ve öl-ılıım ıe isteklerinden dolayı acı çekiyorlardı. H akkım ızdan gelem em elerinin hayalkınklığının acısını, b irbirlerinden çıkarmalarını um u y o rd u m .

Ama yeniden bize do ğ ru saldırıya geçtiler.

İkili ve üçlü gruplar halinde geliyor, h er defasında iki yandan saldınyor-I mlı. Ç ocukla sırt sırta vermiş u m utsuzca köpeklerle m ücadele ediyorduk.

I1 1 »pekler kan arzusuyla deliye d ö n m ü ştü . O nlara ağır darbeler indirm em i-f ı rağm en saniyeler içinde toparlanıp yine atak yapıyorlardı. H e r yanımız-ıl.ı hırlama, h o m u rd an m a, havlama sesleri vardı. Tarık’a yaratıklardan dört-Im s tanesini uzaklaştırm ada yardım ederken bir köpek arkam dan yaklaşıp Itiiİ bileğim den ısırdı. D eri b o tu m beni k o ru d u ve köpeği uzaklaştırmayı I'.işardım am a savaşı kaybediyorduk. Kalas yığınına dek, gidecek başka yer t .ılıııayıncaya kadar ilerlemiştik. B ü tü n sü rü sadece iki m etre ilerimizdeydi.

Aniden arkam ızdan gelen bir h o m u rtu duyduk. Kereste yığınları, üstlerine ulayan bir şey yüzü n den dağılmıştı. Bazı köpeklerin bir şekilde kereste yı

ğınının üzerine çıkmayı başardığını dü şü n d ü m fakat d ö n d ü ğ ü m d e siyahla-ı.ı b ürünm üş A b dullah’ı ve o n u n sürüye do ğ ru atlayışını g ördüm .

Abdullah dö n erek sağa sola vurm aya başlamıştı. Zıpladığında dizlerini Mikan çekmiş ve usta bir dövüşçü gibi yere gayet sağlam bir şekilde basmıştı. H areketleri hızlı, esnek ve ekonom ikti. Yılanla akrebin birleşimi gi-l'iydi. Ö ld ü rü cü , keskin ve m ükem m eldi. Elinde bir m etre u z u n lu ğ u n d a

■ İnilir bir çubuk vardı. B unu sanki bir kılıçmışçasına iki eliyle tu tu y o rd u .

Yıııc de köpekleri k o rk u tu p uzaklaştıran A b d u llah’ın elindeki silahı ya da

.ıiikliği değildi. O nları arkalarında kafatasları çatlamış iki ölü bırakarak p a nik halinde kaçmaya yönelten şey A bd u llah ’ın onlarla savaşması, biz k e n dimizi koru rk en o n u n saldırmasıydı. O kazanacağına em indi, biz ise yaşamak için m ücadele ediyorduk.

H er şey çabucak bitm işti. B unca g ü rü ltü n ü n old u ğ u yerde, şim di ses-

■.ı/.lik hakim di. A bdullah d em ir çu b u ğ u bir sam uray kılıcı gibi o m zu n u n ıı/.crinde tu ta rk en d ö n ü p bize bak a. G enç adam ın yüzündeki gülüm sem e, I lacı Ali C am ii’n in m inaresine vuran ayışığı gibi parıldıyordu.

Daha sonra barakam da o tu rm u ş sıcak ve çok şekerli çayımızı içerken Abdullah beni beklerken köpeklerin sesini d u y d u ğ u n u söyledi. Bir şeyle-ıın ters g ittiğ in d e n şüphelenip seslerin geldiği yere gitm eye karar vermiş-ıı. Başımızdan geçen macerayı birkaç defa daha ko n u ştu k tan sonra, yerde m,iimüz için hazırladığım yataklara u zan ıp biraz dinlendik.

318 ■ G regory David R oberts

A b d u llah ’la Tarık beni şaşırtacak derecede çabuk uykuya daldı. Bense |

sigara, tü tsü ve ucu z gazyağı kokan odada sırtüstü uzanm ış bir halde, şiip-1

he ve tedirginlikle son birkaç g ünde olan olayları d ü şü n d ü m . Geçtiğim iz aylarla kıyaslanınca bu birkaç g ünde çok daha fazla şey olm uştu. M adam Z h o u , Karla, Kadirbhai’nin to p lanası, Sapna. B enim kinden daha güçlü ya da en azından ben d en daha gizemli olan kişiliklerin etkisi altına girmiş g ibi hissediyordum kendim i. Beni, başkasının kaderine sürükleyen bir gelgite kapılm ıştım sanki. Bir p lan, bir amaç ve ipuçları vardı, b u n d an em indim .

Am a bunları zam andan, onca y üzden ve sözden ayıklayamıyordum . B u lu tla ö rülü gece bir sürü işaretle, belirtiyle doluydu. Sanki kader beni kaçmam için uyarıyor ve eğer kalırsam bana m eydan okuyacağını h aber veriyordu.

Tarık birden uyandı ve d o ğrularak etrafına bakınm aya başladı. G ö z le rim karanlığa alışmıştı. O n u n y ü zündeki korkuyu, daha sonra bu k o rk u n u n kedere dönüşm esini rahatlıkla g ö rü y o rd u m . Ç ocu k önce h u z u r içinde uyuyan A b du llah ’a, sonra bana baktı. H iç ses çıkarm adan ö rtü sü n ü sü rükleyerek benim kinin yanına getirdi. İnce battaniyesinin altına kıvrılarak yanım a uzandı. K olum u u z a ttım , o da başını kolum a dayadı. Saçlarında, gü n eşin kokusu vardı.

So n u n d a yorg u n lu ğ a yenik düşerek kuşkularım dan ve kafam daki m e selelerden arınm aya başladığım da, ani bir kavrayışla Kadirbhai, Karla, A b dullah, Prabaker gibi bunca yeni arkadaşın o rtak noktasını farkettim .

Hepsi ama hepsi, upkı benim gibi bu şehre yabancıydı. H içb irim iz b u ra da doğm am ıştık. H ep im iz bu ada-şehrin kıyılarına bir şekilde vurm uş k a

çaklar ve m ültecilerdik. E ğer aram ızda bir bağ varsa, sü rgündekilerin, kaybolm uşların, yalnız kalmışların ve her şeylerini kaybetm işlerin kardeşlik bağıydı bu.

B unu anladığım da, şehrin b u izbe ve yıkık dö kük m ahallesinde k e n d ini bir yabancı gibi hisseden T arık ’a davranışlarım daki sertliğin sebebini de anladım . Bencilliğim in vicdanım ı ele geçirm esinden dolayı utanarak, ç o cu ğ u n cesareti ve yalnızlığından etkilenerek nefes alıp verişlerini dinledim ve kalbim de yer etm esine izin verdim . Bazen elim izde u m u tta n başka bir şey yokken de severiz. B azen de gözyaşlarım ız olm adan ağlarız. Sonu n d a sevgi ve görevinden, keder ve o n u n gerçeğinden başka b ir şey kalm az elim izde. S o nu n d a tek yapabildiğim iz, şafak sökene kadar dayanm aktan başka bir şey değildir.

y .s\ \

feâijf

& V P 4 *

nseus ■&

$-

UÇUNCU

KISIM -

ON YEDİNCİ BÖLÜM

A bdiil Gani eline bulaşan pastayı yalayıp Oxford İngilizcesine benzeyen

.ihsanıyla “D ün y a, bir m ilyon k ö tü adam , o n m ilyon aptal adam ve yüz milyon korkak tarafından yö n etilir,” dedi. “ Z en g in ler, politikacılar ve din l.ııı atikleri gibi k ö tü olanlar güç sahibidir. O n ların kararları ile d ünya d ö n meye ve kıskançlık ile yıkıma gitm eye devam e d er.”

A bdül G ani, A bdül Kadir H a n ’ın y ağm ur damlalarıyla ıslanmış avlusundaki çeşmeye bakıp ilham alırmış gibi d u rd u . K olunu uzatarak bir d ilim pasta daha aldı ve b ü tü n olarak ağzına attı. B unu çiğneyip yutarken lıaııa gülü m sem esin d en , Biliyorum, b un u y a p m a m a lıyım a m a elim de demi, gibi bir anlam çıkıyordu sanki.

“ Koskoca dü nyada, yalnızca bir m ilyon tane gerçekten k ö tü adam var.

lUiyük güç sahibi olanlar ile zengin olanlar, yani kararları uygulanan bir milyon kişi. Sayıları o n m ilyon olan aptal adam lar ise k ö tü adam lann aldıkları kararları uygulam aya çalışan askerler ve polislerden ibaret. O nlar, (iıı iki an ah tar ülke ile diğer yirmi ülkenin o rd u su ve polis güçleri. T o p lam da gerçek bir güce ya da yaptırım a sahip olm ayan o n m ilyon kişi var.

( ienellikle cesur insanlar olduklarına şüphe yok fakat aynı zam anda aptallar, çünkü hayatlarını onları satrançta birer piyonm uş gibi kullanan h ü k ü m et u ğ ru n a verm eye hazırlar. Oysa u z u n vadede o h ü k ü m etler, onları h er

/.aman hayalkırıklığına u ğ ratıp bir başına bırakıyor. Ü lkeler, savaş k ahramanlarım g ö rm ezd en geldiği kadar kimseyi g ö rm ezd en g elm em iştir.”

Kadirbhai’nin evindeki oval avlunun tepesi açıktı. M u so n yağm uru çeşmeye ve fayanslara düşüyordu. Y ağm ur o kadar y o ğun ve sürekliydi ki gökyüzü sanki b ir neh ir, b u lu n d u ğ u m u z yer de bu n ehrin şelalesiydi. Y ağm ura rağ m en çeşm e hala çalışıyor, suyu yukarı fışkırtmaya devam ediyordu. Biz de v erandanın çatısının alü n d a sıcak ve k uru bir vaziyette o tu r muş, yağ m u r dam lalarını seyrederek çayımızı yud u m lu y o rd u k .

3 22 ■ G regory David R oberts

A bdül Gani çay bardağının kulpunu to m b u l parmaklarıyla tutarak k o nuşmaya devam etti. “Yüz m ilyon korkağa gelince, onlar da kötü adam ların bildiğini okum asına izin vererek başlarını diğer yana çeviren bürokratlar ve m em urlar. O nlar bu b ö lüm ün başı, şu kom itenin sekreteri ya da diğer kuruluşun başkanı. M üdürler, yetkililer, belediye başkanları, m ahkem e g ö revlileri. Kanunlan uyguladıklarını ya da sadece işlerini yaptıklarını ve b unu yapmazlarsa bir başkasının nasılsa yapacağını söyleyerek kendilerini savunurlar. O nlar neler olup bittiğini bilen ama bun d an asla bahsetm eyen, bir adamı idam m angasım n ö n ün e g ö tü ren kağıdı imzalayan ya da bir m ilyon insanı aç bırakarak yavaş bir ölüm e m ahkum eden yüz m ilyon korkaktır.”

Abdül Gani bir süre elindeki dam arları inceleyerek sustu. Sonra daldı

ğı d ü şü ncelerden silkindi, parlak gözlerle ve kibar bir gülüm sem eyle bana baktı.

“ İşte b ö y le,” dedi. “ D ünya bir m ilyon kö tü adam , o n m ilyon aptal adam ve yüz milyon korkak tarafından yönetiliyor. Geri kalanlarımız, yani altı milyarımız da, bize ne söylenirse o n u yapıyoruz!”

Gani gülerek kalçasına v u rdu. Kahkahası bulaşıcı cinstendi, ben de on u n la gülm eye başladım.

A bdül G a n i’nin gülmesi geçip yüzü tekrar ciddileşince “B u nu n ne a n lam a geldiğini biliyor m usu n oğlum ?” diye sordu.

“Sen söyle lü tfen.”

“ Bu bir m ilyon, on m ilyon, yüz m ilyon fo rm ülü p olitikanın altındaki gerçektir. M arx yanılıyordu. Bu bir sınıf meselesi değil, çünkü b ü tü n sınıflar bahsettiğim azınlığın em ri alunda. Bu sayılar, bir im p aratorluğun kurulm asının ya da bir isyanın başlam asının nedeni. Son on bin yıldır bu form ülle uygarlıklar k u ru ld u . Piram itleri inşa ed en bu fo rm ü ld ü . Haçlı seferlerinize n ed e n olan da buydu. D ünyayı savaşa sürüklem ek de, barışı sürd ü rm ek de bu form üle b ağ lı.”

“ O n la r ben im H açlılarım değil ama ne dem ek istediğini anladım .”

A bdül Gani konuyu b irden değiştirerek ve beni şaşırtarak “ O n u seviy or m usun?” diye sordu. B unu çok sık yapar, k o n u d a n konuya atlardı.

A bdül G an i’n in soh betin in vazgeçilm eziydi bu. G ani b u n u öyle ustalıkla yapardı ki o n u daha yakından tan ıd ığ ım d a ve bu y ö n ü n ü iyice ö ğ ren d i

ğim de bile beni savunmasız yakalamayı h e r zam an başarırdı. “K adirbhai’yi seviyor m usun?”

H ala gülm eye devam ederken “ Ben... Nasıl bir so ru bu?” diyebildim .

“ O seni çok seviyor Lin. Sık sık sen d en bahsediyor.”

SH A N T A R A M • 323

Kaşlarımı çatarak G ani’nin delici bakışlarından gözlerim i kaçırdım . Katin bhai’nin beni sevdiğini, ben den bahsettiğini duym ak beni çok m utlu

> ıinişti. Yine de o n u n onayının benim için ne kadar önem taşıdığını ken-ılııııe bile itiraf etm ek istem iyordum . N e zam an Kadir H a n ’ı düşünsem ya ı l.ı on u n la vakit geçirsem , içim de uyanan sevgi ve kuşku, hayranlık ve dar-Kiıılık gibi birbiriyle çelişen d u y gular aklımı karıştırıyordu. Yaşadığım bu k.ırmaşa sesime ve gözlerim e de yansımıştı.

Kadirbhai’nin evindeki odalara açılan kapılara bakarak “D aha ne kadar bekleyeceğiz?” dedim . “ Bu öğlen bazı Alman turistlerle buluşm am gerek.”

A bdül sorum u duym azd an geldi ve sandalyelerim izin arasındaki küçük masanın üzerine eğildi.

Neredeyse baştan çıkarıcı bir fısıltıyla “ O n u seviyor olm alısın,” dedi.

" Kiidirbhai’yi n e d e n hayatım pahasına sevdiğimi biliyor m usun?”

O

kadar yakın o tu ru y o rd u k ki A bdül G ani’n in gözlerinin içindeki kırmızı dam arları g ö rebiliyordum . Sanki o kırm ızı dam arlar koyu kestane gözbebeklerini havada tu ta n parm aklardı. G özlerinin altındaki g ö z to rb a ları, ona acılar ve ü z ü n tü le rd e n geçmiş ruhani bir kişiliğin ifadesini veriyordu. Şakalarına ve cö m ert kahkahalarına rağm en gözlerini altı h er zam an şişti ve daha akıtılmamış çok gözyaşı varmış gibi du ru y o rd u .

Yarım saattir K adirbhai’nin dönm esini bekliyorduk. Tarık ile oraya git-ı iğim de, Kadir beni sıcak bir şekilde karşıladıktan sonra çocukla dua e tm e ye gitm iş ve beni A bdül Gani ile bırakm ıştı. Ev, yere düşen y ağm ur d a m lalarının sesi ve çeşm enin çalışmakta olan pom pasının çıkardığı ses d ışında tam am en sessizdi. A vlunun uzak köşesinde bir çift ku m ru duru y o rd u .

Sessizlikte A bdül ile birbirim ize baktık. O n u n sorusuna cevap verm edim . Bu a d a m ı neden sevdiğim i bilmek istiyor m usun ? E lb ette bilm ek istiyordum . Ben bir yazardım , h e r şeyi bilm ek isterdim am a G a n i’nin soru cevap o y u n u n d a n hoşlanm am ıştım . O n u anlayam ıyor, bu soh b etin n ereye gideceğini kestirem iyordum .

“O n u seviyorum, çünkü Kadir H a n bu şehrin tem ellerinden biri. Binlerce kişi hayatlarını ona em anet ederek güven içinde yaşıyor. O n u seviyorum, çünkü diğerlerinin b ü tü n dünyayı değiştirm ek gibi bir hayali yok ama onun böyle bir amacı var. Bu uğurd a o kadar çok zam an, çaba ve para harcıyor ki o n u n için endişeleniyor ve o n u uyarıyorum ama emeline bu kadar kendini adadığı için de o n u seviyorum. En önemlisi de o n u seviyorum, çünkü o bu dünyada üç önem li soruya cevap verebilecek tanıdığım tek insan.”

Sesimdeki alaycılığa engel otam ayarak “ Bu dünyada sorulacak yalnızca üç önem li so ru m u var?” dedim .

3 24 ■ G regory David R oberts

Gani ılımlı bir şekilde yanıtladı. “ Evet. Nereden geldik? N eden b u ra d a yız? Nereye gidiyoruz? B unlar üç önem li so rudur. G enç d o stu m , eğer Ka-d ir’i seversen sana da bu sırları söyleyecektir. Sana hayatın anlam ını söyleyecektir. O n u d in lediğinde, dediğinin d o ğ ru o ld u ğ u n u bileceksin. T a n ı

şacağın başka hiç kimse sana bu üç s o ru n u n cevabını verem ez. B unu biliyorum . Ben dünyayı pek çok kere dolaştım . B ü tü n büyük üstatlara s o rdum . H ayatım ı, kardeşi olarak A bdül Kadir H a n ’la birleştirm eden önce bir servet harcayarak ün lü falcılara, sufılere, tanınm ış bilim adam lanna g ittim. H içbiri bu üç önem li soruyu cevaplayamadı. D aha sonra Kadirbhai ile tanıştım . S o rulan benim için yanıtladı. O g ü n d e n itibaren o n u ru h k ardeşim miş gibi sevdim. H e r dakika ona hizm et ettim . O sana söyleyecektir. H a y a tın a n la m ın ı! Gizem i senin için de çö zecek tir.”

G ani’nin sesi beni sürükleyen büyük ve güçlü nehirdeki yeni bir akıntı gibiydi. Şehrin ve o rada yaşayan on beş milyon insanın nehri. Kalın, kah verengi saçlan yer yer grilerle kaplanm ış, şakakları ise tam am en aklaşmıştı.

Bıyığı kahverengiden çok griydi ve neredeyse bir kadınınkini andıran d o lg u n d u d aklannın üzerin d e dikkat çekiyordu. Ö ğ led en sonra güneşi, b oynundaki altın zincire vuruyor, gözlerindeki panltıya uyuyordu. Sessizlik içinde birbirim ize bakarken G ani’nin gözleri yaşlarla dolm aya başladı.

D uygularının sam im iliğinden kuşku du y m u y o rd u m ama tam olarak anlayam ıyordum da. A z sonra arkam ızda bir kapı açıldı ve G an i’nin yuvarlak y üzü h em en eski şakacı haline b ü rü n d ü . Kadirbhai ile T arık’ın gelişini g örm ek için ikim iz de kafamızı çevirmiştik.

K adirbhai’nin elleri, ço c u ğ u n om uzlarındaydı. “ L in!” dedi. “T arık son üç ayda, senden ne kadar çok şey öğrendiğini bize a n latıy o rdu .”

Ü ç ay. İlk başlarda üç g ün bile çocukla yaşayamayacağımı d ü şü n ü y ord um . Oysa üç ay çabucak geçmişti. Ç o cu ğ u eve geri g ö tü rm e vakti geldi

ğ in d e, kalbim in sesine kulak ukayarak o n u dayısına teslim etm iştim . Ta-n k ’ı özleyeceğim i biliyordum . O iyi bir çocu k tu ve tıpkı bir zam anlar benim olmaya çalıştığım ama başaram adığım gibi iyi b ir adam olacaktı.

“ E ğ e r o n u çağırtm asaydın hala bizim le kalıyor o lac a k tı,” diye cevapladım . Sesim de h afif b ir sitem vardı. Ç o c u ğ u aylarca yanım da bırak tık ta n so n ra hiç uyarm aksızın o n u elim d en alması keyfi b ir harek et gibi g e liyordu.

“T arık son iki senede K uran k u rsu n u bitirdi ve şim di de senin sayende İngilizcesini ilerletti. A ra k koleje gitm esinin zam anı geldi. Buna hazır o ld u ğ u n u d ü şü n ü y o ru m .”

SH A N T A R A M ■ 325

Kadirbhai’nin ses to n u nazik ve sabırlıydı. Şefkatli bakışları ve eğleni-vonnuş gibi d uran gülüm sem esi, tıpkı ö n ü n d e d u ran ciddi, asık suratlı ço-ı uğun om uzlarını sıkıca tu tu şu gibi, beni de yerim e m ıhlıyordu.

Yumuşak bir tonla “ L in ,” d ed i, “ bizim Afgancada bir deyişimiz vardır.

I Ut ki, bir çocuğu özgürce ve samimiyede sevmediğin m üddetçe adam nlmuş sayılmazsın ve karşılığında da çocuğ u n içten sevgisini kazanm am ışsan iyi bir adam olm am ışsın d e m e k tir.”

Elini sıkıp ayrılmaya hazırlanırken “Tarık iyi bir çocuk,” dedim . “ O n u o/.leyeceğim .”

O n u özleyecek olan sadece ben değildim . Tarık, Kazım Ali H ü sey in ’in de favorisi olm u ştu. G ecek o n d u n u n başı, çocuğu sık sık ziyaret eder ve o nu g e cek o n d u d a kendi bölgesine g ö tü rü rd ü . Jeetendra ve R adha, T a rık’ı sevgileriyle şım artm ışlardı. Jo h n n y Cigar ve Prabaker iyi niyetle ona ı.ıkılır, T arık’ı haftalık kriket oyunlarına dahil ederlerdi. A bdullah bile ç o cukla duygusal bir bağ ku rm u ştu . Vahşi köpeklerin saldırısından sonra haftada iki kez uğram aya, çocuğa sopayla ve çıplak elle savaşma sanatını öğretm eye başlam ıştı. G ecek o n d u n u n yakınındaki kum salda alıştırma yaparken sanki bir gö lg e o y u n u n d a n çıkm a figürler gibi g örünürlerdi.

S o n u nd a T arık ile el sıkıştım ve o n u n içten, samimi, simsiyah gö zlerine baktım . Ü ç ayın anıları o an g ö z ü m ü n ö n ü n d e n hızlıca geçti. T arık’ın gecekondudaki çocuklardan biriyle ilk kavgasını hatırladım . Ç ok daha b ü yük bir çocuk o n u yere serm işti am a T a n k sadece gözlerinin gücüyle o n u n geri çekilmesini sağlamış, bakışıyla çocuğu utandırm ıştı. O iri çocuk k e n tlini kaybedip ağlam aya başlamış, Tarık da o nu özenli bir şekilde kucaklamış, böylece yakın arkadaşlıkları başlam ıştı. O n u n için düzen led iğ im İ n gilizce kursu n d a ne kadar da istekli o ld u ğ u n u , nasıl kısa zam anda benim asistanım haline gelip d iğer çocuklara yardım etm eye başladığım anım sadım. İlk m u so n yağm u ru n d a, ellerim izle ve sopalarla drenaj çukuru kazmaya çalışırken bizim le birlikte m ücadele edişi gözlerim in ö n ü n e geldi.

Bir şeyler yazmaya çalıştığım bir g ü n kafasım barakam dan içeri uzatışını hatırladım . O n a sinirli bir şekilde Evet? Ne var Tarık, dem iştim . Ö zü r d ilerim, y a ln ız m ı kalm ak istiyorsun, diye yanıtiam ıştı.

A bdül Kadir H a n ’ın evinden ayrıldım ve gecekonduya g id en yolu, ç o c u ğ u n yoksunluğuyla yalnızlık içinde yürüm eye k oyuldum . Şimdi daha az önem li ya da d ah a az değerliydim , çün k ü farklı bir hayatın kapılan bana kapanmıştı. K ad irbhai’nin camisinin oldukça yakınında olan bir oteld e Alm an turistlerle b u lu ştu m . T u ristler buraya ilk defa gelm iş genç bir çiftten

326 ■ G regory David R oberts

ib arem . K araborsada m arklarını değiştirerek kar edip H in d istan yolculukları sırasında kendilerine yetecek kadar haşhaş almak istiyorlardı. D ü z g ü n , m u tlu , cö m ert bir çiftti. Bir kom isyon karşılığında, m arklarını değiştirip on lar için haşhaş aldım. Çift o kadar m em n u n kaldı ki bana anlaştığım ızdan fazla para ö dem ek istedi am a b u n u kabul e tm ed im , ne de olsa anlaşm a anlaşm aydı. Yine de onlarla birlikte esrar içm e önerilerini kabul ettim .

Hazırladığım karışım B om bay’da yaşayıp çalışan insanlar için ortalam a bir sertlikteydi ama turist çift için oldukça ağırdı. O tel odalarının kapısını kapatıp uyuşuk sokağa kendim i attığım da ikisi de sızmıştı.

M uham m ed Ali Yolu’ndan M ahatm a Gandhi Yolu’na, oradan da Colaba Geçidi’ne yürüdüm . Bir otobüse ya da taksiye binebilirdim am a yü rü m eyi çok seviyordum. C h o r P azan ’ndan, Cravvford Pazarı’ııdan, V.T. İstasyon u ’ndan, Flora Çeşm esi’n d en, F o rt mahallesinden, Regal M eydaııı’ndan, Sassoon Rıhtım ı’ndan ve D ünya Ticaret M erkezi ile Back Koyıı’ndaıı geçerek kilom etrelerce yürüdüm . Yıllar boyunca buralardan belki bin kez geçmiş olm am a rağm en her seferinde bana aynı heyecanı verirlerdi. Regal Meyd anı’ndan geçerken Regal Sineması’nm önü nd e durup Pek T a kın d a Gelecek Film ler posterine bakarken birinin adımı seslendiğini duydum .

“ Linbaba! H ey Lin!”

Başımı çevirip baktığımda Prabaker’in san-siyah bir taksinin camından d ı

şarı sarktığım gördüm . Yanına gidip o n u n ve kuzeni S h an tu ’n un elini sıkanı.

“ Eve gidiyoruz. Atla, seni de bırakalım .”

“Teşekkürler P rab u ,” dedim gülüm seyerek. “ Ben yürüyeceğim . U ğ ra yacağım birkaç yer var.”

Prabaker sırıtarak “ Tam am L in ,” dedi. “ B unu söylediğim içiıı beni b a

ğışla ama sakın b ug ü n her zam anki gibi çok vakit harcam a. B ugün özel bir g ü n .”

P rabaker’in taksisi trafiğin içinde kaybolana kadar on a el salladım. Tam o sırada yanım daki araba g ürültüyle bir yere çarpınca korkuyla sıçradım .

Bir araba daha yavaş bir arabayı geçmeye çalışırken tah ta bir el arabasına çarpm ış, ağır el arabasını iki m etre kadar yanım da d u ran bir taksinin ü z e rine sürüklem işti. ■

Kaza kö tü y d ü. El arabasını çeken kişi ağır yaralıydı. B oynuna ve o m zuna bağlı ipler, el arabasından kurtulm asını engelliyordu. V ü cud u n a d o lanan ipler takla atm asına n ed en olm uş, başım sertçe yere çarpm ıştı. Bir kolu garip bir açıyla geriye kıvrılm ışa. D izin in altındaki kaval kem iğinin bir kısmı dışarı çıkm ışa. Arabasını sürüklem ek için kullandığı o ipler de bo y nuna ve gö ğsüne dolanm ış, o n u b o ğ uyordu.

SH A N T A R A M - 327

1 Eğerleriyle birlikte oraya koştum ve p an to lo n u m u n arkasında, kılıfın-

• l.ı ılııran bıçağımı çıkardım. H ızla am a elim den geldiğince dikkadi bir şekilde ipleri kesip adamı arabadan kurtardım . Adam yaşlıydı, altmışlı yaşla-niHİa olabilirdi ama oldukça sağlıklı ve zinde d uruyordu. Kalp atışı hızlı ve i'.ııçliiydü, ki bu iyileşmesine yardım cı olacaktı. R ahat nefes alabiliyordu, ı n)/,lerini parm aklarım la nazikçe açtığım da gözbebekleri ışığa tepki verdi.

I’.ılınci yerindeydi, daha çok sersemlemiş ve şoka girmiş denilebilirdi.

Üç adamla birlikte yaralıyı yolun ü zerind en kaldırım a taşıdık. Sol kolu m u zun d an çıkmış sallanıyordu, k olunu h em en dirsekten kıvırdım ve etra-lıınıza to plananlardan istediğim m endilleri birbirlerine bağlayıp kolunu ıskıva aldım . T am adam ın ayağındaki kırığı inceliyordum ki hasarlı arabal.ırııı o radan gelen bağrış çağrış ü zerine ayağa kalktım.

O n ya da d ah a fazla sayıda adam toplanm ış arabanın şoförünü içeriden çıkarmaya uğraşıyordu. Şoför oldukça iriydi, bir m etre seksen sanum boyl.ırında ve neredeyse benim iki katım kadardı. Adam koca ayaklarını arabada yere sıkı sıkı basıyor, bir koluyla tavana, diğeriyle de direksiyona tu-ııınuyordıı. Öfkeli kalabalık bir dakika kadar boşuna onu arabadan çıkarmak için m ücadele ettik ten sonra dikkatini arkada o tu ra n adam a yöneltd.

Arkadaki adam , güçlü om uzları olan tıknaz bir adam dı. Fakat d iğ erinden çok daha hafif ve inceydi. Kalabalık o n u arka k o ltuktan çekip çıkardı ve

.ııabaya yasladı. Adam kollarıyla y ü zü n ü ö rtü y o rd u ama kalabalık ona yum ruklar savuruyor, elleriyle ü s tü n ü başını paralıyordu.

Arabadaki iki adam da Afrikalıydı. Kaldırımdan o yöne bakarken bu h id deti ilk g ö rd ü ğ ü m g ün ü , Prabaker ile şehrin karanlık yüzüne yaptığımız tu ru hatırladım. Kalabalık yara bere içindeki adamı uzağa taşırken kendim i n asıl çaresiz ve korkak hissettiğimi anım sadım . B unun benim k ü ltürüm , benim şehrim , benim kavgam olm adığını söylemiştim kendi kendim e. O n sekiz ay sonra artık H in t kültürü benim de kültürüm , şehrin bu kısmı benim de şehrim olm uştu. Karaborsa benim işimdi. H e r gün orada çalışıyordum ve gö zü d ö nm üş bu kalabalık içinde tanıdığım insanlar da varclı. Bir kez d aha bu olayı görm ezd en gelem ez, yardım etm eden çekip gidem ezdim .

D iğ erlerin d en dah a yüksek bir sesle bağırarak kalabalığa d o ğ ru koştum ve ö n ü m e çıkanları iterek sıkışıklıkta ilerlem eye çalışum.

“ Kardeşlerim! Kardeşlerim! Vurmayın! Ö ldürm eyin! V urm ayın!” diye H intçe bağırdım .

O ldukça zor bir işti bu. Ç oğunlukla insanlar onları uzaklaşurm am a izin veriyordu. Kollarım güçlüydü ve adam lar o nlan kenara iteleyen kollarımın

328 ■ G regory David R o berts

gücünü hissediyorlardı ama kısa süre sonra öldürm e arzusu onları tekrar gruba dahil ediyordu. H e r yandan üzerim e gelen yum ruklan, bana vuran elleri hissedebiliyordum. Büyük bir uğraştan sonra yolcunun yanından bir yol açmayı ve o nu g rubun liderlerinden uzaklaştırmayı başardım. Adam sırtını kendini korum ak amacıyla arabaya doğ ru yaslamıştı, beni görünce savaşmaya hazırlanır gibi yum ruklarını havaya kaldırdı. Yüzü kan içindeydi, g ö m le

ği param parça olm uş, taze ve koyu kırmızı kanla lekelenmişti. Gözleri ko rkudan kocam an açılmıştı ve sıktığı dişleri arasından zorlukla nefes alıyordu.

Yine de yü zü n ü n aldığı şekilde ve dişlerini gösterişinde azim ve cesaret o k u nuyordu. Adam bir savaşçıydı ve sonuna dek savaşacaktı.

A dam a bir bakışta b un u anladım ve o n u n yanında yer alıp kalabalığa karşı d u rd u m . Ellerimi açarak onları sakinleştirm ek amacıyla bu vahşetin durm ası için bağırdım .

İleri atılıp adam ı k u rtarm ak için harekete g eçtiğim de kalabalığın beni dinleyeceğini hayal etm iştim . Şaşkına dön m ü ş adam ların ellerindeki taşlar düşecekti. Benim dokunaklı cesaredm nedeniyle olay y erinden u tan ç içinde, yere bakarak ayrılacaklardı. O g ü n ü ve tehlikeyi tekrar hatırladığım da, sesim in ve gözlerim in oradaki insanların kalbinde bir değişiklik yaratması ve o nefret çem berinin u tanç içinde yok olup gitm esi dileğine zam an z a m an kendim i kaptırırım . Fakat b u n u n yerine kalabalık bir an için tere d d ü t e tü ve tekrar bağırıp çağırarak, öfke kusarak ü zerim ize geldi. H ayatım ız için savaşmak zorundaydık.

İşin kom ik yanı, bize saldıran kalabalığın aslında lehim ize çalışıyor o lmasıydı. Birbirine çarpan araçlann yol açtığı L şeklinde bir alandaydık. Kalabalık etrafımızı sarmıştı ve kaçacak yerim iz yoktu am a sayıca çokluklan hareketlerini engelliyordu. Karşım ızda daha az adam olsa bize attıklan yum ruklar, tekm eler daha isabetli olacaktı fakat o kargaşada çoğu darbeyi birbirlerine indiriyorlardı.

Belki öfkeleri de biraz azalmıştı. Bize acı çektirm e isteklerine rağm en öld ü rm e arzuları kaybolm uş gibiydi. Bu olaya vahşetin eg em en o lduğu pek çok y erd e, pek çok kez şahit o lm u ştum . T am am en açıklayamasam da sanki kalabalığın ortak bir vicdanı vardı. D o ğ ru zam an d a b una hitap e d e bilirseniz kan akıtm a arzusuyla yanıp tu tu şan bu nefre tte n k u rtulabilirdiniz. G rup o kritik anda gerçekleştireceği vahşetin durd u ru lm asını, en g ellenm esini istiyordu. Şüpheyle geçen o bir anda, hınçla toplanm ış kalabalığa karşı yükseltilen bir ses ya da indirilen bir yu m ru k , o n u d indirm ek için yeterli olabilirdi. B unu daha önce hapishanede de g ö rm ü ştü m . T ecavüze

SH A N T A R A M ■ 329

u^ıam ak üzere olan bir adamı korum ak için yükseltilen bir ses, diğerleri

nin u tanm asına yol açabilirdi. Savaşta ele geçirilm iş bir tııtu k lu n u n göre-

■ i'ni akıl alm az işkenceleri güçlü, kararlı bir sesin engelleyebileceğine şahit ıılm uştum . Nijeryalı ile birlikte kalabalığa karşı du ru rk en de bu n u gö rd ü m

■..ıııırım. D u ru m u n garipliği, beyaz bir adam ın iki siyah adam ın hayatı için 1 liııtçe yalvarması, insanları cinayet işlem ekten alıkoymuşa benziyordu.

Yaslandığımız araba aniden çalıştı. İri yapılı şoför arabayı çalıştırmayı başarmıştı. M o to ra asılmış, enkazın o ld uğ u yerden dikkatle geri geri çıkmaya başlamıştı. Araba kalabalığın içine d o ğ ru dalarken biz de onunla ilerledik. Ü zerim ize gelen adamları uzaklaştırıp ellerinden kurtulm aya çalışıyorduk. Şoför eğilip arka kapıyı açınca ikimiz de içeri atladık. Yirmi, belki de elli el, arabayı tekm eliyor, on a v uruyordu. Şoför geri giderek Ca-ıısevvay Yolu’na yöneldi. Çay bardakları, yiyecek kapları, düzinelerce ayakkabı arkam ızdan üzerim ize yağdıktan so n ra kalabalık yola çıktık ve dikiz aynasından bakarak izlenm ediğim izden em in olduk. K urtulm uştuk.

“H aşan O b ik w a,” dedi yanım da o tu ra n adam elini uzatarak.

Ben de elimi uzatıp “ Lin F o rd ,” diye yanıt verdim . Bu arada ilk kez adam ın üzerin d e ne çok altın o ld u ğ u n u farkettim . Adam ın her parm ağ ın da bir yüzük vardı. Y üzüklerden bazıları mavi-beyaz elmaslarla kaplıydı.

Aynı zam anda bileğinde de elmaslarla işlenmiş altın bir Rolex görd ü m .

Obikvva, şoföre işaret ederek “ Bu da Rahim ,” dedi. Koca adam om zu n u n ıı zerinden bana d o ğru baktı ve gülümsedi. K urtulduğuna sevindiğini belli eder şekilde gözlerini havaya diktikten sonra dikkatini tekrar yola verdi.

H aşan O bikw a gülüm seyerek “H ayatım ı sana bo rçlu y u m ,” dedi. “ İkimiz de sana borçluyuz. O rad a bizi ö ld üreceklerdi.”

H asan’ın yuvarlak, sağlıklı ve yakışıklı suratına bakıp o n d an h o şlan m aya başlayarak “ Şanslıydık,” diye yanıtladım .

O bikw a’nın y ü z ü n ü tanım layan, gözleriyle dudaklarıydı. Gözleri alışılmadık derecede ayrık ve bü y ü k tü , b u y ü zden on a sürüngenlerinkine b e n zeyen bir ifade veriyordu. D udakları ise o kadar d o lg u n ve biçimliydi ki sanki daha büyük bir surata göre yapılm ışlardı. Dişleri beyaz ve biraz çıkıktı ama hepsi alan la kaplıydı. G eniş b u rn u n u n etrafındaki kıvrımlar, b u run deliklerine dikkat çekiyordu. Sanki durm aksızın hoşa g iden ama z e hirli bir koku kokluyorm uş gibi d u ru y o rd u . Kısa, siyah saçları ile kalın b o y n u n u n mavi siyah derisinde gö ze batan büyük bir altın küpe, sol k u lağından sarkıyordu.

A dam ın yırtık, kaniı tişö rtü n e, y ü z ü n ü n ve v ü c u d u n u n açıkta kalan her yerinin şişmesine ned en olan yara berelere b ir baktım . T ek rar göz göze

330 ■ G regory David Roberts

geldiğim izde bakışlarında heyecanlı bir coşku o ld u ğ u n u g ö rd ü m . O da, ben de kalabalığın şid detin d en ö tü rü fazla sarsılmamıştık. İkim iz de daha kötülerini gö rm ü ştü k ve birbirim izi anlam ıştık. Tanıştığım ız o g ü n d e n sonra yaşadığımız bu olaydan bir daha bahsetm edik. H a sa n ’ın parlayan gözlerine baktım ve ben de on u n la birlikte gülüm sedim .

“ Ç ok şanslıydık!”

“ H em de nasıl!” diyerek bana katıldı H aşan ve kahkahalarla gülerken bileğindeki Rolex saatini çıkardı. H ala çalıştığından em in olm ak için saati kulağına g ö tü rd ü ve çalıştığını g ö rünce tekrar bileğine geçirip dikkatini bana verdi. “ Ç ok şanslı da olsak borç önem lidir. Borç, bir erkeğin en önem li yükü m lü lü ğ ü d ür. Sana bo rcu m u geri ö d em em e izin verm elisin.”

“ Para alırım ,” dedim . Şoför dikiz aynasında bana baktı ve daha sonra H aşan ile g ö z göze geldiler.

“Am a bu borç parayla ö d e n e m e z ,” diye yanıtladı H aşan.

“Arabanla çarptığın el arabası kullanan adam dan ve hasar verdiğin taksiden bahsediyorum . Eğer bana biraz para verirsen, paranın onların eline ulaştığından emin olurum . Regal M eydanı’nda olayların sakinleşmesi zaman alacak ve orası benim alanım. H e r g ün orada çalışıyorum. İnsanların öfkesi bir süre dinmeyecektir. Sen benim istediğimi yerine getir, ödeşmiş olalım .”

H aşan g ü ldü ve elini dizim e vurdu. G üzel bir gülüşü vardı. H e m içten hem kö tü huylıı, hem cöm ert hem kurnaz birinin gülüşüydü.

G ülüm sem eye devam ederek “L ü tfen end işelen m e,” dedi. “ Buraları benim bölgem değil, d o ğ ru . A m a bu rad a bile nüfuzum vardır. Yaralı a d a m ın ihtiyacı olan parayı almasını sağlayacağım .”

“ D iğ erin in d e ,” diye ekledim .

“ D iğeri m i?”

“ Evet, ö tek i.”

“ Ö teki... Kim?” H a sa n ’ın kafası karışmıştı.

“Taksi şo fö rü .”

“A h, evet, evet, taksi ş o fö rü n ü n d e .”

Sorularla d o lu bir sessizlik anı o ldu. Arabanın cam ından dışarı bakıyordum ama O b ik w a’m n sorgulayıcı gözleri halen üzerim deydi. D ö n ü p ona baktım .

“ Ben... Taksi şoförlerini severim ,” dedim .

“ E v et...”

“ Bir... Birçok taksi şoförü tan ırım .”

“ T a m am ...”

SH A N T A R A M ■ 331

“Taksi h u rd a o ld u , şoföre ve ailesine birçok acıya n ed en olacaktır b u .”

“T a b ii...”

“ Ne zam an yapacaksın?”

“ Neyi?”

“Taksi şoförü ve arabacı için ne zam an para vereceksin?”

Haşan Obik\va gülüm seyerek “A h, tam a m ,” derken dikiz aynasından lekrar R ahim ’le gö z göze geldi. Koca adam o m u z silkti ve aynaya bakarak sırıttı. “Yarın. Yann o lur m u?”

N eden sırıttıklarını anlam ayarak “ E v et,” dedim suratım ı asıp. “ Bilmek islem em in ned en i, onlarla konuşacak olm am . S o run para değil. Parayı kendim de verebilirim . Z aten böyle yapmayı planlıyordum . Uğradıkları lı.ısarı kısm en de olsa onarm alıyım . KaJabalıktakiierden bazılarını tanıyo-ııım , b u y ü zd en bu m esele benim için önem li. Eğer sen yapmayacaksan luınu bileyim ki kendim ilgileneyim. H epsi b u .”

H aşan ciddi bir şekilde “Sana söz veriy oru m ,” dedi ve el sıkıştık.

T ekrar sessizlik oldu. Birkaç dakika sonra şoförün o m zu n a vurdum .

Belki biraz fazla sert bir to n d a “Burası iyi,” dedim . “ Burada ineceğim .”

Araba g ecek on d u d an birkaç blok geride, kenarda du rd u . Çıkmak ü z e re kapıyı açtığım da H aşan beni bileğim den yakaladı. O ldukça güçlü bir m tııştu bu. Bir an için R ahim ’in kim bilir ne kadar güçlü olabileceğini d ü

şündüm .

“ Lütfen adım ı u n u tm a . H aşan O bikw a. Beni A n d h eri’deki Afrika m ahallesinde bulabilirsin. O radaki herkes beni tam r. Senin için yapabilece

ğim h erhangi bir şey olursa lütfen söyle. Borcum u tem izlem ek istiyorum Lin Ford. Bu benim telefon n um aram . Bana g ü n ü n , gecenin her saati bu nu m aradan ulaşabilirsin.”

H a sa n ’ın u zattığ ı, üzerinde sadece adı ve telefon num arası yazılı olan kartı aldım ve el sıkıştık. R ah im ’e selam verdim ve arabadan indim .

H aşan açık p encereden “Teşekkürler L in,” diye seslendi. “ İnşallah tekrar karşılarız.”

Araba uzaklaşırken ben de g ecek onduya d oğru yöneldim ve elimdeki altın harflerle yazılı iş kartına baktım . Birkaç dakika sonra D ü nya T icaret M erkezi’ni geçm iş, gecek on d u bölgesine giriyordum . H e r zam an oldu ğ u gibi, bu acılı ve kutsal topraklara ilk girdiğim de hissettiklerim i hatırladım .

K um ar’ın çay dükkanım geçerken Prabaker içeriden beni karşılamak için çıktı. Sarı ipek bir göm lek, siyah pan tolo n ve kırmızı siyah yüksek topuklu platfonn ayakkabılar giymişti. B oynunda koyu kırmızı bir fiılar vardı.

332 ■ G regory David R oberts

Platform ayakkabılarının üzerinde engebeli arazide aksayarak bana d o ğ ru gelirken “ Lin!” diye seslendi. D ostça bir kucaklama niyetinden ziyade düşm em ek için bana sanlarak “ Biri var, bir arkadaş, seni evinde bekliyor,”

dedi. “A m a bir dakika, senin yüzüne ne oldu? Peki ya göm leğine? K ötü bir adamla kavga mı ettin yoksa? A r rey! Biri seni güzelce pataklamış. Eğer istersen seninle gelir ve o adam a bir bahinchudh o ld u ğ u n u söylerim .”

Barakaya d o ğ ru ilerlerken “Ö nem li değil P ra b u ,” diye m ırıldandım .

“ Beni bekleyenin kim o ld u ğ u n u biliyor m u sun?”

Prabaker destek için kolum a yapışıp tökezleyerek y ü rürken “ Evet, L in ,” dedi.

Sessizlik içinde birkaç saniye daha yürüdük. İnsanlar d ö rt bir yandan b ize selam veriyor, çay, yemek ya da sigara içmek için bizi davet ediyordu.

Bir süre sonra “ Evet?” dedim .

“ Evet mi? Evet ne?”

“ Barakam da kim var?”

“ H ım !” dedi Prabaker gülerek. “ Ü z g ü n ü m Lin, sürpriz olsun istersin diye sana söylem edim .”

“Buna sürpriz denem ez, çünkü barakam da beni bekleyen biri o ld u ğ u nu ço ktan söyledin P ra b u ,” dedim .

“ H ayır, hayır!” diye ısrar etti Prabu. “ Kim o ld u ğ u n u hala bilm iyorsun, o y ü zden sürpriz sayılır. H e m benim yaptığım iyi bir şeydi. E ğer sana b irinin geldiğini söylem eseydim barakana gidince şok o lu rd u n , bu da kö tü b ir şey. H a z ır olm adan karşılaştığın bir şok, sürpriz gibi o lm az.”

Alaycı bir şekilde “Teşekkürler P ra b u ,” dedim .

Aslında P ra b u ’nun şok yaşarım diye endişelenm esine gerek yoktu. Barakam a g iden yolda karşılaştığımız herkes bana evim de bir yabancının b eni beklediğini söylüyordu. Merhaba Linbaba! İperıde seni bekleyen bir go-ra var\

İçeri girdiğim izde kapının eşiğinde bir tab u ren in ü zerin e o tu rm u ş, elindeki dergiyi yelpaze olarak kullanan D id ier’i gö rd ü m .

Prabaker neşeyle sırıtarak “ D id ier,” dedi.

P rabaker’e “ Evet, teşekkürler,” dedikten sonra el sıkışmak için ayağa kalkan D id ier’e d öndüm . “Sürpriz old u doğrusu. Seni g ö rd ü ğ ü m e sevindim.”

İnsanı b u naltan sıcağa rağm en D idier gülüm sem eye çalışarak “Seni g ö rm ek de g üzel sevgili arkadaşım ,” dedi. “Yine de d ü rü st olm am gerekirse, L e ttie ’nin dediği gibi, kıyafet açısından berbat g ö rü n ü y o rsu n .”

“ Bir yanlış anlaşılma oldu da. Bana bir dakika ver, yıkanayım .”

SH A N T A R A M ■ 333

Yırtılmış, kanlı göm leğim i çıkarttım ve toprak kaptan üzerim e bir ko-v.ı sıı d ö k tü m . Barakam ın yanındaki taş yığının yanında ayakta d u ru p y ü züm ü, kollarım ı, g ö ğsüm ü yıkadım . Ben yıkanırken yanım dan kom şulanm geçiyor, g ö z göze geldiklerim bana gülüm süyordu. Benim yıkandı

ğım gibi yıkanm ak ustalık g erektiriyordu, çünkü hiçbir damla su boşa har-

> .mm ıyor, e tra f kirlen m iy o rd u . O n ların hayadarını taklit ederken ve kaderle başa çıkmayı um arak sevgilerine sarılırken öğrendiğim yüz kadar kü-s ıik şeyden biri de buydu.

Barakam ın kapı girişinde tem iz, beyaz bir göm lek giyerken D idier’e

“Çay içer m isin?” diye so rd u m . “ K um ar’ın çay dükkanına gidebiliriz.”

D idier yanıt verm eye fırsat bulam adan Prabaker araya girdi ve “ D aha dem in koca bir fincan içtim am a arkadaşlık hatırına bir tane daha içebilirim sanırım ,” dedi.

K öhne çay d ü kkanında Prabu da yanım ıza o tu rd u . Burayı büyük bir oda haline getirm ek için beş baraka yıkılmıştı. İçeride eski bir şifonyerden bozm a bir tezg ah , plastik b ir tavan ve döşem e tah talarından yapılma banklar vardı. B ü tü n bu eşyalar, g ecek o n d u n u n yanındaki inşaat alanından y ü rü tü lm ü ştü . Çay dükkanının sahibi K um ar, tuğlalarını ve tahtalarını çalmak için g elen m üşterilerle tam bir gerilla savaşına girm işti.

Siparişi alm ak için Kum ar geldi. G ecekondu hayatının genel kurallarından biri de ne kadar para kazanırsan o kadar sefil g ö rü n m ek gerektiğiydi.

Kum ar’ın g ö rü n tü sü de en fakir m ü şterisinden bile daha kötüydü. Masa olarak kullanalım diye lekeli bir sandığı ö n ü m ü ze getirdi. Sandığa şöyle bir b ak üktan so nra elindeki kirli bezle üzerini şöyle bir sildi ve bezi tekrar beline yerleştirdi.

“D idier, b e rb a t gö rü n ü y o rsu n ,” d ed im , Kum ar bize çay hazırlam ak için gittiğ in d e. “ Bu, aşktan olm alı.”

D idier gülüm sedi ve koyu, kıvırcık saçlarını sallayarak ellerini yukarı kaldırdı.

K endine acır gibi bir ifade takınarak “ D o ğ ru , tükenm iş haldeyim ,” d e di. “İnsanlar basit bir adamı m ahvetm ek için olağanüstü bir güç g erek ti

ğini anlam ıyor. A dam ne kadar basit olursa, çaba da o k adar çok olmalı.

Bunlara alışmamış benim gibi birine bu kadar yozlaşm anın nelere mal o ld u ğ u n u bilm iyorlar.”

“K endi ken d in e acı çektiriyor olabilirsin,” diye takıldım .

D idier düşünceli bir şekilde gülüm seyerek “ H e r şeyin bir vakti vardır,”

dedi. “A m a sen d o stu m , oldukça iyi görü n ü y o rsun . Sadece biraz yalnız g i

334 ■ G regory D avid Roberts

bisin. B u nun için de D idier sana geldi. Son dedikoduların hepsi bende.

Haberle dedikodu arasındaki farkı biliyorsun değil mi? H aberler insanların ne yaptığını söyler, dedikodu ise bir şeyi yaparken ne kadar eğlendiklerini.”

İkim iz b u n a gülerken Prabaker de bize katıldı ve öyle g ü rü ltü lü bir şekilde g ü ld ü ki çay dükkanındaki herkes d ö n ü p o na baktı.

“ Evet, şim di,” diye başladı D idier. “ N ereden başlayalım? V ikram ’ın, L etitia avı garip bir şekilde amacına ulaşıyor. Letitia önce o n d a n nefret e d iy o rd u ...”

“Sanırım nefret etm ek biraz ağır kaçar,” diye itiraz ettim .

“Ah, evet, belki de haklısındır. Ç o k sevgili ve taüı İngiliz g ü lü, eğer b en d e n n efret ediyorsa, ki kesinlikle ediyor, o zam an V ikram ’a karşı farklı bir şey hissediyor olmalıydı. H oşlan m ıy o rd u diyelim mi?”

“ H oşlanm am ak yerinde be n c e,” diye onayladım .

“E t b u n , ilk önce ondan hiç hoşlanm ıyordu ama Vıkram ’ın ısrarlı rom antik yaklaşımları sayesinde Lettie o n a tatlı bir şekilde gıcık olmaya başladı.”

T ekrar güldük. Prabaker de kalçasına vurarak öyle b ir yaygara kopardı ki b ü tü n başlar tekrar o n a d ö n d ü . D id ier’le ben de ona garip garip baktık.

Prabaker afacan bir çocuk gibi g ü ldü ve çok geçm eden gözleri sol tarafa do ğ ru kaydı. O n u n baktığı yöne bakınca yeni aşkı, Parvati’nin m utfakta yem ek hazırladığını g ö rd ü m . Kalın telli simsiyah saçları, bir adam ın cen nete tırm anm ak için kullanabileceği cinstendi. Ufak tefek bir yapısı vardı, k ü çüktü ve Prabaker’den bile kısaydı am a tam P rabaker’e göreydi. Bize bakm ak için d ö n d ü ğ ü n d e g ö rd ü ğ ü m gözleri simsiyah bir alev gibiydi.

Parvati’n in o m zu n u n ü z erin d en de annesi N an d ita bakıyordu. N andi-ta o ldukça heybetli bir kadındı. Kızları Parvati ve Sita’nın toplam ının üç katı kadardı. Bize dik dik bakıyor, erkek o ld u ğ u m u z d a n dolayı bizi h o r g ö rü y o rd u . N a n d ita ’ya gülüm seyip başımı salladım , karşılığında aldığım gülü cü k ise M aori savaşçılarının düşm anlarını ko rk u tm ak için g ülüm sem elerine benziyordu.

“ Son seferde iyi kalpli Vikram , C h o w p atty sahilindeki adam lardan at kiraladı ve on u n la L etitia’nın apartm anının ö n ü n e gelerek ona serenat yap tı,” diye devam etti D idier.

“ Peki, b u işe yaradı mı?”

“ Ne yazık ki hayır. At tam da şarkının en duygusal b ö lü m ü n d e kaldırıma koca b ir merde bırakınca ap artm anın diğer sakinleri, V ikram ’a ç ü rü müş meyve atm ış. Letitia da boş durm ayıp kom şularından daha isabetli atışlarla eline geçen h er şeyi V ikram ’a fırlatm ış.”

S H A N T A R A M ■ 335

“C ’est l’a m our,” diyerek içimi çektim.

“ Kesinlikle. Dışkı ve çürük yiyecekler, c’est l’am our, ” dedi Didier.

"İlence, eğer bu rom ans m utlu sonla bitecekse ben de buna dahil olm alıyım. Zavallı Vikram aşk y ü zü nd en sersem e d ö n d ü . Bu arada L ettie ser-ıcm leri hiç sevmez. Fakat işler M aurizio cephesinde çok daha iyi. M auri-

/ıo , U lla’nın sevgilisi M o dena ile bir işe girdi ve sevgili L e ttie ’nin dediği (i,ıbi, şu sıralar ağzı kulaklarında. M aurizio, C olaba sokaklarındaki önem li

'..m alardan biri şim di.”

Yakışıklı M au rizio ’n u n başarı içinde yüzmesi düşüncesinin bende uyandırdığı kıskançlık duygusuyla baş etm eye çalışarak bir tepki verm elimi. Y ağm ur yeniden başladı ve dışarıdaki insanlar, su birikintilerinden Lıçınm ak için sarilerini, p antolonlarını yukarı çekip koşturm aya başladı.

Didier çay fincanından aldığına çay d ö küp birçok g ecekondu sakininin yaptığı gibi çayını orad an içerken “ D ü n M o d en a, L eo p o ld ’un Yeri’ne şo-lorlü bir araçla geldi. M aurizio da o n bin dolarlık Rolex bir saat takıyordu. A m a...”

D idier çayını içm ek için ara verm işti. “Am a?” diye devam etm esini teşvik ettim .

“Yaptıkları işte büyük risk var. M au rizio iş anlaşm alarında h er zam an...

( )nurlu değildir. E ğer yanlış adam ları kızdırırsa korkunç bir vahşet o lu r.”

D idier, M a u riz io ’dan ve başına alabileceği d ertten bahsederken b ende uyanan şeytani kıskançlığı farketm esin diye konuyu değiştirdim . “ Peki ya sen?” diye so rd u m . “ Sen de tehlike ile flört etm iyor musun? Yeni... T a kıntın... K ontrol edilm esi zor biriymiş. L e ttie ’n in dediğine göre oldukça asabiymiş ve sinirine z o r hakim olu y o rm u ş.”

D id ier d udağını bükerek “ O m u?” dedi. “ H iç de bile. O tehlikeli d e

ğil. Sinir b o z u c u biri ama sinir b o zu cu olm ak tehlikeli olm ak dem ek d e

ğil. Gerçi belki de daha k ö tü d ü r, n ’est-ce pas? Sinir b ozucu bir adamla ya

şamaktansa tehlikeli bir adam la yaşamak daha kolaydır, öyle değil mi?”

Prabaker, K um ar’ın tezg ah ın d an üç sigara almaya gitti ve hepsini bir eliyle tu tu p diğeriyle yaktı. D id ier’le bana birer tane u zattık tan sonra da halinden m em n u n bir şekilde sigara içm eye koyuldu.

“A h, evet, b ir h a b e r daha var. Kavita, Noonday diye bir gazeted e yeni bir iş b u ld u . O , gelecek vaat eden bir yazar. Anladığım kadarıyla işi çok prestijli ve yardım cı ed itö r o lm anın b ir alt basam ağı. Kavita bu işi birçok yetenekli gazeteci arasından sıyrılarak almış ve çok m u tlu .”

“Kavita’yı severim ,” diye bir yorum yapmak zo m n d a hissettim kendim i.

3 36 ■ G regory David R oberts

D idier sigarasının yanm akta olan u cuna düşünceli bir şekilde baktıktan sonra gerçekten şaşırmış bir ifadeyle bana dö n erek “ Biliyor m u su n , ben de o n u seviyorum ,” dedi.

T ekrar güldük. Prabaker’i da şakaya dahil ettim hem en , çünkü Parvati g ö z ucuyla bizi izliyordu.

Sohbetim izdeki anlık suskunluğu fırsat bilerek “D idier, H aşan O bw i-ka ismi sana bir şey çağrıştırıyor m u?” diye sordum .

D id ier’in, M au rizio ’n u n yeni, o n bin dolarlık Rolex’in d en bah setm esi, aklıma Nijeryalıyı getirm işti. G öm leğim in ceb in d en üzeri altın harflerle yazılı olan kartı çıkarıp D id ier’e u zattım .

“Tabii ya!” dedi D idier. “ Bu m eşh u r bir Borsalino. Afrika m ahallesinde o n a Beden Avcısı d e rle r.”

H a fif çarpık bir gülüm sem eyle “ B unu d u y d u ğ u m iyi o ld u ,” diye m ırıldandım . Prabaker dizine vurup histerik bir kahkaha daha attı. O n u sakinleştirm ek için elimi o m zu n a koydum .

“ H aşan Obikvva birini kaçırdığında o n u şeytan bile bulam az derler.

H içb ir canlı O bikw a’nın kaçırdığı kişiyi b ir d aha g örem ez. Ja m a is! O n u n la nasıl tanıştın? Kartını nasıl aldın?”

“ B u g ü n on a rastladım diyelim ,” diye yanıtlarken kartı geri alıp cebim e koydum .

H a sa n ’la nasıl tanıştığım ı an latm am am a b o z u ld u ğ u açıkça belli olan D idier b u rn u n u çekerek “ D ikkatli ol sevgili d o s tu m ,” dedi. “ O bikw a d e nilen adam , kendi krallığı o lan siyah bir kral gibidir. Eski deyişi bilirsin.

B ir kral kötü bir dü şm a n d ır a m a ölüm cül bir arkadaştır T am da o sırada b ir g rup genç adam yanım ıza yaklaştı. G ençler inşaat alanında çalışan işçilerdi ve g e c ek o n d u n u n yasal kısm ında oturuyorlardı.

Ç o ğ u , son bir yıl içinde, geçirdikleri iş kazalarının ard ınd an yarasına baktırm ak için k üçük kliniğim e uğram ıştı. O g ü n in şaatta öd em e günüydü.

M aaşlarını aldıkları için adam ların çalışkan ve genç kalpleri iyimserlikle d o luydu. H e r biri sırayla elimi sıktı ve bizim için yeni sipariş ettikleri çay ve kek m asam ıza gelene kadar bekledi. D ükkan d an çıkarlarken ben de en az o n lar kadar neşeyle sırıtıyordum .

“Yaptığın b u sosyal hizm et sana çok uy m u ş,” dedi D idier gülerek.

“Yara berelerinin al u n d a , o kadar iyi ve sağlıklı g ö rü n ü y o rsu n ki. Bence sen kalbinin derinliklerinde k ö tü y d ü n Lin. Yalnızca kö tü kalpli bir adam , yaptığı iyi işlerden bunca yarar görebilir. İyi bir adam sadece yorulur ve aksileşirdi.”

SH A N T A R A M ■ 3 37

“ E m inim haklısındır D id ier,” dedim sırıtarak. “ Karla, senin insanda bu ld u ğ u n kusurlarda genellikle haklı o ld u ğ u n u söylem işti.”

“ Lütfen ama arkadaşım !” dedi D idier. “Başımı d ö n düreceksin!”

A niden, çok sayıda davulun çıkardığı ses havada padadı. Ses d irekt çay dükkanının ö n ü n d e n geliyordu. Davullara flütler de katıldı ve çılgınca, g ü rü ltü lü bir m üzik başladı. Bu m üziği de, m üzisyenleri de gayet iyi tan ıyordum . N e zam an bir festival ya da ku d am a olsa gecek on d u m üzisyenin i b u şarkıyı çalardı. H e p beraber dükkanın kapısının ö n ü n e çıktık. Pra-lu k er kalabalığın arasından ne olu p b itdğini görebilm ek için yanım ızdaki lu n k lard an birinin ü zerine çıktı.

Büyük bir to p lu lu ğ u n ö n ü m ü zd e n geçişini izlerken D idier “N ed ir bu?

Kir yürüyüş m ü?” diye sordu.

“ Bu Jo sep h!” dedi Prabaker eliyle işarete ederek. “Joseph ile Maria!

( leliyorlar!”

Biraz uzakta Jo sep h ’le karısı, akrabaları ve arkadaşları tarafından çevrelenmiş, bir tö ren d ek i gibi yavaş adım lar atarak bize d o ğ ru geliyordu.

( )nlerinde hoplayıp sıçrayan, fazlasıyla coşkulu bir şekilde dans eden bir grup ço cuk vardı. Ç ocukların bazıları en sevdikleri filmlerdeki dans sahnelerini taklit ediyor, diğerleri birer ak ro b at gibi sıçrıyor ya da kendilerine has u y d u rm a danslar üretiyordu.

G ru b u dinleyip çocukları izlerken T arık ’ı d ü şü n d ü m . Ç o cu ğ u şim diden özlem iştim . D erken aklıma b ir hapishane anısı geldi. Başka bir dünya içindeki o dünyada yeni bir hücreye alınm ış, orada küçük bir fare görm üş-lüm . H ayvancağız bir havalandırm a d eliğinden h er gece h ü crem e giriyordu. H apishanedeki yalnızlığım ız içinde sabır ve bir şeye takıntı d erecesinde o daklanm ak, bizim için m adendeki m ücevherler kadar kıymetliydi.

I laftalar b oyunca yem ek kırm alarıyla k üçük fareyi kandırdım ve o n u elim den yem ek yemeye alışürdım . Gardiyanlar ru tin bir yer değiştirm e sırasında beni o h ü cred en taşıyınca, yeni g elen ve iyi tanıdığım ı d ü şü n d ü ğ ü m bir m ahkum a eğ ittiğim fareden sö zetü m . Ben taşındıktan sonra adam beni İareyi görm eye davet etü . A dam , benim y ü zü m d en insanlara güvenen hayvancağızı kolayca yakalamış ve kırık bir cetvelden yapılm a haçın ü z e rinde çarm ıha germ işti. Fareyi boy nu n d an pam uk bir iple haça bağlarken hayvanın nasıl debelendiğini anlau rk en g ü lüyordu. A dam , hayvanın kıvranan p ençelerine raptiyeler baararak on a u z u n süre işkence etm işti.

Y a p tık la rım ız d a n a k la n ır m ıy ız? İşkence gören o küçük fareyi g ö rd ü k ten sonra bu soru u zu n ca bir süre uykularımı kaçırdı. İyi niyeüe hare^

338 ■ G regory D avid R oberts

k e t ettiğ im izd e bile, sırf d ü nyanın işleyişine karıştığım ız için sorum lusu o ld u ğ u m u z felaketlere davetiye çıkarıyoruz. Karla bir keresinde E n büyük

y a n lış la r b ir şeyleri d eğ iştirm e ye ç a lış a n k işile r ta r a f ın d a n y a p ılır , dem işti.

G ecekondu çocuklarına, bir filmdeym iş gibi dans edişlerine, m aym un gibi oynayıp sıçram alarına baktım . İçlerinden bazılarına İngilizce k o n u şm ayı, yazmayı, okum ayı öğ retiy o rd u m . Ü ç ayda öğrendikleri sayesinde şim diden yabancı tu risd erd e n iş almaya başlam ışlardı. Yoksa bu çocuklar da elimle beslediğim o fare gibi mi olacaktı? O n ların m asum iyetini de, ben hayadarına karışm asam başlarına gelm eyecek bir kader mi ele geçirecekti?

T a n k ’a arkadaşlık ettim ve ona bir şeyler ö ğ rettim diye ço cuğ u n başına ne gibi işler açılacaktı?

Ç ift yaklaşırken Prabaker açıklamaya koyuldu. “Josep h karısını d ö v ü y o rdu. Şimdi de insanlar büyük bir kud am a yapıyor.”

D idier hayreüe “ E ğ er bir adam karısını d ö v d ü ğ ü n d e böyle bir k u tlam a yapıyorlarsa, ö ld ü rd ü ğ ü n d e kim bilir nasıl partiler d ü zen leniyorlardı r?” diye sordu.

Yüksek sesle bağırarak “A dam sarhoştu ve karışım feci şekilde dö v m ü ştü , ailesi ve gecek o n d u sakinleri de on a bir ceza v erd iler,” diye açıkladım.

“ Ben de Jo sep h ’e sopayla bir iki şaplak atm ıştım !” d edi Prabaker m u tlu bir heyecanla.

“ Son birkaç ayda Joseph çok çalıştı, ayık kaldı ve birçok hayır işledi,”

diye devam e ttim . “Bu da o n u n cezasının bir kısmıydı ve k o m şulannın saygısını tekrar kazanm asının bir yoluydu. Kansı birkaç ay ö n ce o n u affetti. İkisi de çalışıp para biriktirdi. Artık yeterince paraları var ve b u g ü n ta til için yola çıkacaklar.”

D id ier davullara ve flütlere uyarak hafifçe o m uzlarını ve kalçasını o y natarak “Şeey, insanların kutlayabileceği daha kötü şeyler de var,” dedi.

“A h, bu arada az daha u n u tu y o rd u m . H aşan O bikw a ile ilgili m eşh u r bir hurafe var. B u n u duym alısın.”

“Ben batıl inançları olan birisi değilim dir D id ier,” diye m ırıldandım m üziğin gü rü ltü sü arasında.

“ Saçm alam a!” diye beni azarladı D idier. “D ünyadaki herkes bani inançlıdır.”

“ Bu Karla’nın sö z ü ,” diye cevabı yapıştırdım .

D id ier kaşlarını çatarak hatırlam aya çalıştı.

“ Öyle mi?”

“ Kesinlikle. Bu Karla’nın lafi D id ie r.”

SH A N T A R A M - 339

“ İn an ılm az,” diye m ırıldandı D idier. “ Ben de benim lafım sanıyordum . E m in m isin?”

“ E m inim .”

“ Neyse, farketm ez. H urafeye göre H aşan O bikwa ile tanışan herkes I>ıı g ün kendini ister ölü ister canlı, o n u n müşterisi olarak bulurm uş. B u nu önlem ek için ilk tanışm ada ona ism ini söylem em en gerekirm iş. Kimse bunu yapmaz. O n a ismini söylem edin, değil mi?”

Etrafım ızı çevreleyen kalabalıktan bir g ü rü ltü yükseldi. Joseph ile eşi yaklaşırken M aria’nın yüzündeki u m u t dolu , cesur gülüm sem eyi, Jo-scph’in de u tan ç ve kararlılıkla aydınlanan y ü zü n ü g ö rd ü m . M aria, en g ü zel kıyafetinin m o d ern kesim ine uysun diye kısa kesilmiş saçlarıyla çok g ü zel g ö rü n ü y o rd u . Joseph kilo verm işti, sağlıklı ve yakışıklıydı. Mavi bir göm lek ve p a n to lo n giymişu. Karıkoca birbirlerine sıkıca yaslanmış, elle-ııııi kenedem iş, yavaş yavaş y ü rüyordu. Aile bireyleri arkadan geliyor, kalabalık tarafından atılan paraları ve bozuklukları yakalamak için ellerinde mavi bir şal tu tu y o rd u .

Prabaker dans etm ed en duram adı. B anktan adadı ve Josep h ’le M aria’ya eşlik ederken bir o yana bir bu yana sallanan kalabalığa katıldı. Platform ayakkabılannın ü zerinde yalpalayarak dansçılann ortasına geçti. Sanki sığ

bir nehrin üzerindeki taşlara basarak karşıya geçmek istermiş gibi dengede durm ak için kollarını iki yana açmıştı. D ans esnasında d ö n ü p sallanıyor, gülüyor, san göm leği parlıyordu. D idier bile sokağa taşan bu eğlence seline kapılmıştı. D idier partiye zarif bir şekilde dans ederek katılmış, yalnızca koyu kıvırcık saçlan ve elleri görünecek şekilde kalabalığa kanşmıştı.

Kızlar krizantem yapraklanın etrafa atıyorlardı. Yapraklar harikulade b eyaz küm eler şeklinde üzerim ize yağıyordu. Çift tam yanım dan geçerken Jo seph gözlerim in içine baktı. Yüzünde hem gülen hem som urtan bir ifade vardı. Gözleri çatık kaşlarının altında parlıyor, dudaklan m utlu bir şekilde gülüm süyordu. Başka yöne bakm adan önce bana iki kere başını salladı.

Joseph b u n u bilem ezdi am a bu basit davranışıyla hapishaneden bu yana benim le birlikte yaşayan bir k u şk u nu n yanıü o lm uştu. Joseph k u rtu lm uştu. Başını sallarken gözlerindeki bakış buydu. Bu k urtuluş ateşiydi.

Çatık kaşlı o gülü m sem e, sevinç ve u tancı birleştiriyordu, çünkü ikisi de gerekliydi. U ta n ç , sevince bir amaç verirken sevinç de u tanca ö d ü lü n ü veriyordu. Biz d e Jo sep h ’in sevincine o rtak olu p acısına şahit olarak o nu kurtarıyorduk. B ü tü n olanlar o n u n hayatına m üdahale etm em izle olm uştu, çünkü hiçbir adam sevgi olm adan kurtarılam azdı.

3 4 0 ■ G regory D avid Roberts

in s a n ır k ım h a n g isi d a h a pok ta n ım la r , z a lim lik m i, yoksa b u n d a n

u ta n m a k a p a sitesi m i, diye so rm u ştu Karla bir keresinde. Bu soruyu ilk d u y d u ğ u m d a oldukça zeki bir soru o ld u ğ u n u d ü şü n m ü ştü m am a şimdi daha yalnız ve daha bilge o ld u ğ u m d a n insan ırkını tanım layanın zalimlik ya da u tan ç olm adığını biliyordum . Bizi biz yapan bağışlayıcılığım ızdır.

Bağışlayıcılık olmasaydı, ırkımız sonu gelm ez intikam larla kendi kendini yok ederdi. Bağışlayıcılık o lm adan tarih olm azdı. Bu u m u t o lm adan sanat da o lm azdı, çünkü h er sanat eseri bir açıdan da bağışlayıcılığın yansıtılm asıdır. H ayalgücü o lm adan sevgi de olm azdı, çünkü h er çeşit sevgi aynı zam an d a bağışlayacağınıza ya da bağışlanacağınıza dair verilmiş bir sözd ü r.

Yaşıyoruz, çünkü sevebiliyoruz. Seviyoruz, çünkü affedebiliyoruz.

D avullar yol boyunca ilerledi. B izden uzaklaşan dansçılar ritm e uyup sallanıp yuvarlanm aya, kafalarını rü zgard a sallanan yabani çiçekler gibi sallam aya devam ettiler. M ü zik zihinlerim izde bir eko halini alınca, g e c ek o n d u hayatı sokaklarda tekrar hakim iyet k u rd u . Kendi ru tinlerim ize, ihtiyaç -

lanm ıza, zararsız, u m u t do lu planlarım ıza d ö n d ü k yine. Bir süreliğine b izim d ü nyam ız d iğerlerinkinden g ü zeldi, çünkü kalplerim iz ve g ü lü m seyişlerimiz başım ızdan aşağı d ök ü len ve y ü zü m ü ze beyaz birer gözyaşıymış

gibi yapışan çiçek yaprakları kadar saf ve tem izdi.

ON SEKİZİNCİ BÖLÜM

C I ecekonduya sınır olan sahil şeridinin kayalıklı yerleri, solunda yer alan iıikızağacı bitkilerinden başlıyor ve hilal şeklinde daha derin sulara, Nari-ııı.m N ok tası’ndaki beyaz köpüklü k üçük dalgaların o lduğu yere kadar m/.iniyordu. M u so n yağm uru en şiddetli dönem indeydi am a o an yıldırım-luııı aydınlattığı gri-siyah okyanusta y ağ m urdan iz yoktu. U z u n bacaklı kuşlar sığ bataklığa dalıyor, zayıf ve titrek sazların üzerine yerleşiyordu.

İl.ılıkçı tekneleri, körfezin düzensiz dalgalarında ağlarım atıyordu. Ç ocuk -

I ıı dalgaların aşındırdığı kayaların o ld u ğu çakılla kaplı sahil şeridinde oy nuyordu. K üçük körfezin karşısında zenginlere ait apartm anlar, P o in t’de-l-ı büyükelçiliklere d eğin sıra sıra uzanıyordu. Kule gibi olan bu yapıların K.fiıiş bahçelerinde zenginler geziniyor, tem iz havanın tadını çıkarıyordu, ı iecekondudan bakınca oradaki adam ların beyaz göm lekleri ve kadınların ırııgarenk sarileri, siyah bir ipe benzeyen asfalt yollara dizilmiş renkli bon-

■

ııklar gibi g örü n ü y o rd u . G ecek o n d u n u n bu kayalık bölgesinde hava te miz ve soğ u ktu . Sessizlik arada sırada tek tü k çıkan sesleri bastıracak kadar yoğundu. Buraya, C o lo b a Back Körfezi denirdi. İşaretler pek de hayırlı o lm adığında, aranan bir adam ın ruhsal ve fiziksel y ö n d en yenilenm ek, k e n dini toparlam ak için geleceği, şehirdeki birkaç yerden biriydi.

D iğerlerinden daha dü z ve daha aşınmış olan bir kayaya o tu rd u m ve l»ır sigara içtim . O zam anlar sigara içiyordum , çünkü dünyada sigara içen herkes gibi ben de en az yaşamak istediğim kadar, ölm ek de istiyordum .

Birdenbire g üneş ışığı m uson yağ m u ru bulutlarını bir kenara itince körfezin karşı kıyısındaki ap artm an lan n camları altın rengi gü neşin birer aynasıymışçasına g ö z alıcı bir hale b ü rü n d ü . D aha sonra ufuk çizgisi b o yunca y ağm ur b u lu tla n tekrar toplanm aya başladı ve yavaşça gökyü zü n ü n parlaklığını ö rterek o n u dalgalı bir den ize b enzetti.

342 ■ G regory David R oberts

Bitirdiğim sigaram ın izm aritiyle bir sigara daha yaktım , aşk ve seksi d ü

şünm eye başladım. Arkadaşlarının cinsellikle ilgili sır saklam asına asla izin verm eyen D id ier’in baskılarıyla, H in d ista n ’a g eldiğim den beri kimseyle sevişm ediğimi ona itiraf etm ek z oru n d a kalm ıştım . D idier korkuyla n efesini tu tm u ş, A m a bu, içk iler arasında, f a z l a a r a verm eye benzer. Bence en

y a k ın z a m a n d a z i l z u r n a sarhoş o lm a lısın d o stu m , ne dem ek is te d iğ im i a n la rsın , dem işti. E lb ette haklıydı. Ben seksten uzak kaldıkça seks de hayatım da giderek daha fazla önem kazanm aya başlıyordu. G ecek on d u d a e trafım insanı hafifçe cezbeden b irbirinden güzel H in d i genç kızlar ve k adınlarla çevriliydi ama gözlerim in ve düşüncelerim in o tarafa kaymasına hiçbir zam an izin verm edim . G ecekondu d o k to ru olarak kalm ak u ğ ru n a, her şeyden vazgeçebilirdim . Yine de hem en hem en h er g ün turist kızlarla şansım oluy o rd u . A lm an, İtalyan ve Fransız kızlar beni sık sık o n lar için saun aldığım o tu ya da haşhaşı içm ek için otel odalarına davet ediyorlardı. Bu davetlerde, birlikte sigara içm e teklifinden daha fazlası saklı olurdu genellikle. Baştan çıkıp şeytana uym a isteğim in ağır bastığı da olm uyor değildi. Fakat bir türlü Karla’yı aklım dan çıkaram ıyordum . İçim den bir ses, eğer o n u beklem ezsem o n u n la hiç birlikte olam ayacağımı söylüyordu.

Sevgiden m i, yoksa ko rk u d an mı bu kanıya vardığım ı ya da b u n u n sadece iyi verilmiş bir karar m ı o ld u ğ u nu hala bilm em .

Bu aşkı ne Karla’ya ne herh an g i birine ne de kendim e açıklayabiliyord u m . Başıma gelene dek ilk bakışta aşka kesinlikle inanm azdım . Am a so n ra aşka tu tu ld u ğ u m d a , bir şekilde vücudum daki h er ato m değişm işti sanki. Işık ve sıcaklıkla d o lm u ştu m . Kalbim de do ğ an bu aşk b ü tü n hayatımı a rdından sürüklem eye başlam ıştı. R üzgarın bana getirdiği h er seste o n u n sesini duyu y o rd u m . H e r gün hayalimdeki aynada o n u n y ü zü n ü g ö rü y o rd u m . Bazı zam anlar Karla’yı d ü şü n d ü ğ ü m d e ona d o k u n m a, o n u öpm e ve siyah saçlarının tarçın k o k usunu içime çekme arzusu öyle y o ğu n bir hal alıyordu ki neredeyse nefesim kesiliyordu. Y ağm urun yüküyle ağırlaşmış

b ulutlar, şehrin ve başım ın ü zerinde dolanırken gri g ö k y ü zü n ü n gerçeğe d ö n ü şm ek ü zere olan aşkım o ld u ğ u n u dü şü n ü rd ü m . Sakızağacı bitkileri benim arzum la titrerdi. Ç o ğ u gece de Karla’nın aşkıyla güneş d o ğana dek, denizi heyecanlandırarak kabartanın kıpır kıpır, hu zu rsu z uykum o ld u ğ u nu d ü şü n ü rd ü m .

Am a Karla bana aşık değildi ve benim de o nu sevmem i istem iyordu.

D idier beni uyarm ak ya da bana yardım etm ek niyetiyle bir keresinde in sanın gerçekleşm eyecek bir aşka kendini kapurm ası kadar ü zücü ve acına-

SH A N T A R A M • 343

• .ık bir şey olm adığım söylemişti. Tabii ki bir yere kadar haklıydı ama ben m i r - d e Karla’d a n ve o n u n b e n i sev eb ilm e o lasılığ ın d an vazg eçem iy o r ve lu n a beklem em i söyleyen içgüdüyü duym azdan gelem iyordum .

Kadirbhai’ye de bir oğlun babasına karşı duyduğu tü rden bir sevgim varili Arkadaşı A bdül Gani bana Lord Addiil Kadir H a n ’ın bu şehrin temelle-ıııulen biri o ld u ğ u n u , binlerce kişinin hayatım ona em anet ederek güven iı, ıııde yaşadığını söylemişti. Benim hayatım da ona em anet edilen hayatlard ın biriydi. Kaderin beni ona bağlayan ağlarını görem em em e rağm en k e n tlimi o ndan bağım sız da hissedem iyordum . Abdül bilgeliği ve üç büyük s o luşunun cevabını arayışından bahsettiğinde, farkında olm adan benim inana-

■

.ık. bir şey ya da biri arayışıma da parm ak basmıştı. Ben de aynı bozuk, to z lu yollardan geçmiştim. N e zam an bir inanışın hikayesini dinlesem, ne za-ııı.uı yeni bir g uru ile karşılaşsam, sonuç hep aynı olurdu. Anlatılanlar inan

ıl inci gelm ez, bilgeler ise kusurlu g ö rü n ü rd ü . H e r inanış birtakım fedakarlıklar beklerdi. H e r ö ğretm en bazı yanlışlara gözlerim i kapamamı isterdi.

Abdül Kadir H a n ise benim şüpheli bakışlanma karşılık bal rengi gözleriyle r.uliiyordu. Kendi kendim e O ara d ığ ım kişi mi, diye sormaya başlamıştım.

O

esnada Jo h n ny C igar yanım a o tu ru p bir yandan h u zu rsu z dalgaları seyrederken bir yandan da “Ç ok g ü zel, öyle değil mi?” diye sordu.

Üııa bir sigara u zattım ve “ E v et,” dedim .

Johnny alçak sesle “ H erh ald e bizim hayatım ız da okyanusta başladı,”

ıleıli. “ B u ndan d ö rt milyar yıl önce. M u h te m e le n denizin alunda, volkanI ıı gibi sıcak y erlerde.”

O na bakm ak için başımı çevirdim.

“ U zunca bir süre b ü tü n canlılar suda yaşadı. Birkaç yüz m ilyon yıl ön-ı e ise, ki bu dünya tarihinde kısa b ir zam an dilim idir, canlılar karada da v,ışamava başladı.”

Aynı anda hem kaşlarımı çatıyor hem gülü m sü y ord u m . Şaşırmıştım.

I k-rhangi bir şeyin Jo h n n y ’nin konuşm asını keseceğinden korkarak nefe-

'■ııııi tu ttu m .

“ Bir açıdan da, denizde geçirilen m ilyonlarca yıldan sonra okyanusu da beraberim izde taşımaya başladığım ız söylenebilir. Bir kadın d o ğ u m y aparla eıı önce suyu gelir. Ç ocuk kadının karnındaki suda yaşar ve b u su okyanustaki suyun neredeyse aynısıdır. Tam am ıyla aynı o randa tuzlu d u r. Kailin v ü cu d u n d a k üçük bir okyanus olu ştu rur. Sadece bu da değil. Mesela kanımız ve terim iz. İkisi de neredeyse denizdeki su oran ın da tu zlu d ur, ı ıw/.yaşlarımız da okyanus su y u d u r.”

3 44 ■ G regory David R oberts

Johnny susunca şaşkınlığımı dile g etirm ed en d uram adım .

Belki de biraz sertçe, “Tanrı aşkına, bunca şeyi n ered en öğren d in sen?” dedim .

Cesur, kahverengi gözleriyle utangaçça bana dö n erek “Bir kitapta o k u m u ştu m ,” dedi. “ N eden? Yanlış mı? Yanlış bir şey mi söyledim? Kitap evim de du ruy o r. B akm an için getireyim mi?”

“ H ayır, hayır... Yanlış bir şey söylem edin, hepsi d o ğ ru y d u .”

Sessizliğe b ü rü n m e sırası bendeydi. G ecekondu sakinlerini yakından tanım am a ve onlara borçlu olm am a rağm en kibrim e yenik dü şm ü ştü m .

O n la r beni aralarına kabul etm iş, tüm kalpleriyle bana arkadaşlıklarını ve desteklerini sunm uşlardı. A m a ben J o h n n y ’nin b u nlan bilm esine şaşırmıştım , çünkü g ecekondu sakinlerini takdir etm em e rağm en içten içe onların cahil o ldu ğ u n a dair bir önyargım vardı. Farkında olm ad an , sırf fakir o ldukları için, onları cahil diye de dam galam ıştım .

T am o sırada kom şum Jeeten d ra korku dolu bir haykınşla “ Lin! Lin!”

diye seslendi. D ö n ü p baktığım ızda kayalıkları tırm anarak bize d o ğ ru g e ldiğini görd ü k . “ Lin! Karım! Radham ! Ç ok hasta!”

“N e oldu? S o ru n ne?”

“ Ç ok ağır ishal o ldu. A teşten yanıyor ve k u suy o r.” Jeeten dra nefes ne-feseydi. “ K ötü g ö rü n ü y o r. Ç ok k ö tü g ö rü n ü y o r.”

“G id elim ,” dedim ve gecekonduya g iden çukurlu yola ulaşana dek taşlardan adayarak ilerledim .

Radha barakasında, ince b ir battaniyenin üzerin d e yatıyordu. V ücudu acıdan kıvrılmışü. Giydiği p em b e sari gibi, saçları ve y üzü de ter içindeydi. Barakada dayanılm az bir koku vardı. Je ete n d ra ’nın annesi Chandrika, R ad h a’yı tem izlem eye çalışıyordu am a bu im kansızdı. Biz o n u izlerken R adha yine kustu ve bir kez daha altına kaçırdı.

“ N e zam an başladı bu?”

Jeeten d ra çaresizlikten suratını b uruşturarak “ İki g ü n ö n c e ,” diye yan ıt verdi.

“ İki g ün önce mi?”

“ Sen turistlerle geç vakidere kadar dışarıda b ir yerlerdeydin. D ü n g e ce de Kazım Ali’nin evindeydin. B u gü n de sabah erken saatlerden beri y oktun. İlk başta b u n u n sadece ishal o ld u ğ u n u d ü şü n m ü ştü m ama karım çok hasta Linbaba. O n u üç kere hastaneye yatırmaya çalıştım ama h astane yetkilileri kabul e tm e d i.”

Kesin bir şekilde “ Hastaneye gitm eli,” dedim. “Kannın başı dertte Jeetu.”

SH A N T A R A M ■ 345

Jı-etendra’nın gözyaşları yanaklarından süzülüyordu. “N e yapmalı? N e V'ipmalı Linbaba?” dedi. “O n u almayacaklardır. H astanede çok fazla hası.ı v.ır. Ç ok fazlalar. B u gün toplam altı saat orada bekledim . Altı saat bo-

> mu a dışarıda, d iğer hasta insanlarla b eraber bekledim . E n son u n d a kamu eve, buraya d ö n m em iz için yalvarmaya başladı. Ç ok u tanm ışü. Ben de İdini ve seni aradım . Ç o k k orkuyorum L inbaba.”

Jeetendra’ya su bidonlarındaki suyu dökm esini, bidonu iyice yıkamasını vc tem iz su bulmasını, C h andrika’ya suyu o n dakika kadar kaynatm asını ve so ğ u d u ğ u n d a Radha’ya içme suyu olarak on d an vermesini söyledim.

I' i’iendra ve Johnny benim le beraber barakama geldiler. O rad an yanım a Hİıkoz tablederi ile parasetam ol ile kodein karışımı bir ilaç aldım. Bunlarla H.ulha’nın acısını ve ateşini biraz olsun düşürebilm eyi u m u t ediyordum .

Im c n d ra ilaçlarla evine koşm ak üzereydi ki Prabaker aceleyle içeri girdi.

Iirııi yakalayan ellerinde ve gözlerinde bir ıstırabın izleri okunuyordu.

“ Lin! Lin! Parvati hasta! Ç ok hasta! Lütfen h em en gel!”

Parvati karnındaki spazm nedeniyle acı içinde kıvranıyordu. N e red ey im bir to p gibi bü zü lm ü ş sırtına saplanan ağrı y ü zü n d en kollarım , bacak-I.mnı

hareket ettirip d uru y o rd u . Ateşi çok yüksekti. T erd en sırılsıklamdı.

Hoş çay d ükkanında, ishalin ve kusm anın n e d en old u ğ u kokular o kadar yoğundu ki kızın ailesi ve kızkardeşi burunlarını ve ağızlarını bir parça İK-zle kapatm ışü. Parvati’n in annesi N a n d ita Patak ile babası K um ar hası.ılıkla baş etm eye çalışıyordu ama çaresiz, ne yapacağını bilem ez bir ifadeleri vardı. O kadar um u tsu z ve korku içindeydiler ki kuralları bir kena-ı.ı bırakıp kızlarım , om uzlarım ve bir g ö ğ sü n ü açıkta bırakan iç çamaşırı üzerindeyken m uayene etm em e izin verdiler.

Parvati’nin kardeşi Sita’m n yü zü n d en büyük bir d eh şet oku n u yo rd u .

Barakada bir köşeye çöm elm iş, hissettiği korku nedeniyle güzel yüzü nü b u ru ştu rm u ştu . G ö rd ü ğ ü sıradan bir hastalık değildi ve Sita da b u n u biliyordu.

Johnny C igar kızla H in tçe k o n u ştu. Sesinin to n u oldukça sert, n e re deyse acım asızdı. Joh n n y kıza kardeşinin hayaunın o n u n ellerinde o ld u

ğunu söyledi ve o n u korkaklığından ö tü rü azarladı. Jo h n n y konuştukça h /, da yavaş yavaş kendi karanlık k o rk u larından kurtulm aya başladı. S o nunda, sanki J o h n n y ’yi h ayaünda ilk kez g ö rüyorm uş gibi ona baktı. Da-lı.ı sonra silkinerek yerde emekledi ve k ardeşinin yanına gidip ısiak bir havluyla kızkardeşinin ağzını sildi. Jo h n n y C ig ar’ın yardım çağrısı ve Sita’nın ini hareketiyle, hastalıkla savaş resm en başlamıştı.

346 ■ G regory David Roberts

Kolera. Geceyarısına kadar on ciddi vaka ve on iki de kolera şüphesi olan hasta vardı. Ertesi g ü n şafak sökene kadar altm ış ileri vaka ve yüz kadar hastalığın ö n belirtilerinden m ustarip insan ortaya çıkm ışn. Aynı gün öğ led en sonra k u rb anlardan ilki öldü. Ö len kapı kom şum R ad h a’ydı.

B om bay Belediyesi Sağlık Birimi yetkilisi Sandeep Jyoti kırklı yaşların ın başında yo rg u n , zeki, anlayışlı biriydi. Şefkatli gözleri parlayan, terden yağlanmış gibi g ö zük en koyu cildiyle aynı renk gibiydi. Saçları dağınıktı, adam da sıklıkla k o nu şu rk en u z u n parm aklarıyla saçlarını geriye doğru atıy ordu. N e zam an hastalardan birinin barakasına girse ya da o nlardan biriyle karşılaşsa boynundaki maskeyle y ü zü n ü ö rtü y o rd u . D o k to r H am it, K azım Ali, Prabaker ve benim le birlikte barakam ın yakınında d u ru p g ecek onduyla ilgili ilk gözlem lerini yaptı.

“ Bu örnekleri alıp lab o ratu ard a inceleteceğiz,” dedi Sandeep Jyoti, aldığı kan, tü k ürü k ve dışkı örneklerini m etal b ir taşım a çantasına koym akla m eşgul asistanına d ö n ü p . “ Haklı o ld u ğ u n a em inim H am it. Kandivli ile burası arasındaki b ölgede o n iki kolera salgını daha patlak verdi. G enelde k üçük çaplı salgınlar am a T h a n e ’dekinde h er g ü n yüz yeni kolera vakası beliriyor. Yerel hastanelerin hepsi aşırı dolu. Yine de m u so n dön em in d e olm am ız g ö z ö n ü ne alınırsa d u ru m çok kö tü sayılmaz. H astalığın yayılmasını on beş-yirmi yerleşim alanı ile sınırlı tutm ayı u m u y o ru z .”

Bir başkasının konuşm asını, bu n a yanıt verm esini bekledim am a h e rkes başını ciddi bir havayla sallamakla yetindi.

S o n u n d a dayanam ayıp “ Bu insanları hastaneye yatırm alıyız,” dedim .

Sandeep etrafına bakıp derin b ir nefes alarak “Balon, çok ciddi d u ru m da olanlardan birkaçını alabiliriz, b u n u ayarlarım. A m a herkesi hastaneye y atırm am ız m ü m k ü n değil. Size yalan söylem eyeceğim. Kolera salgınına o n yerleşim alanında daha rastladık. D iğ er gecekondulara da gittik, o n larda da d u ru m aynı. Hastalıkla b u rad a kendiniz savaşmaksınız. B unu k e n diniz aşm alısınız.”

İçim korkuyla d olm u ştu . “L an et olası aklını mı kaçırdın?” diye söylendim. “D aha şim diden kom şum R ad h a’yı kaybettik bile. B urada o tu z bin insan yaşıyor. H astalıkla ken d in iz savaşmalısmız dem ek çok saçma. Tanrı aşkına, Sağlık Birimi sizsiniz!”

Sandeep Jyoti asistanının örnekleri çantaya d o ğ ru yerleştirdiğinden em in olm ak isterm işçesine oraya d o ğ ru baktı. Y eniden bana baktığında kan çanağına dönm üş g özlerinde öfke vardı. Ö zellikle d e bir yabancının o n u n la böylesine hiddetli bir to n d a konuşm asına içerlem iş ve bağlı oldu-

SH A N T A R A M - 347

t>ıı birimin g ecekondu sakinleri için bir şey yapam am asından dolayı mah-ı tıp o lm uştu. E ğer gecek o n d u d a yaşadığım ve çalıştığım, insanların da b eni ı,()k sevdiği ve bana güvendiği bu kadar bariz bir şekilde belli olmasa, dil.mı bana cehennem e gitm em i söyleyebilirdi. Yakışıklı am a yorg u n sura-ı ıı ıı lan böyle düşüncelerin geçm ekte o ld u ğ u n u anlayabiliyordum . Sande-

■

|> hem en sonra dağınık saçlarını eliyle geriye atıp sabırlı, boyun eğmiş, m ıcdeyse şefkatli bir şekilde gülüm sedi.

“ Dinle, özellikle zengin bir ülkeden gelmiş bir yabancıdan kendi insanımıza ne kadar kö tü baktığım ızla ya da insan yaşamına ne kadar az de-H.n verdiğim izle ilgili bir vaaz dinlem eye niyetim yok. Sarsılmış o ld u ğ u n u İnliyorum. H a m it bana burada yaptığın iyi işleri anlattı ama anlam alısın ki ln ıı böyle durum larla şehrin d ö rt yanında savaşıyorum. M ah arash tra’da m i /, m ilyo n in sa n var ve he p sin e d e ğ e r v e riyo ru z. E lim iz d e n g e le n in en iyisini yapıyoruz.”

S andeep’in koluna do k u n m ak için elini u z a tü m ve içimi çekerek “ B una em in im ,” dedim . “ Ü zg ü n ü m . Öfkemi sizden çıkarmak istem ezdim .

Hm sadece... B urada bo y u m d an büyük bir işle uğraşıyorum ... Sanırım bi-ı.ı/ k o rk tu m .”

“ Başka yere gidebilecekken neden burada kalıyorsun?”

Bu soru böyle b ir d u ru m d a ve böylesi şartlar alunda saçm aydı, hatta kabaydı. H e m e n cevap verem edim .

“ Bilm iyorum . Bu şehri seviyorum. Siz ned en burada kalıyorsunuz?”

S andeep b ir an g ö z le rim in içine b aktıktan so n ra tekrar kibarca gü-hıınsedi.

D o k to r H a m it “ Bize nasıl yardım edebilirsiniz?” diye sordu.

“ Korkarım elim izden fazla bir şey gelm iyor,” dedi Sandeep. Benimle y.i'y/, gö ze gelip de yüzüm deki dehşeti g ö rünce kuvvetli bir şekilde iç g e

çirdi. “ Size gelip yardım etsinler diye b u k o n u d a eğitimli birkaç g önüllü bulacağım. Keşke daha fazlasını yapabilseydim. Yine de b u rad a hastalıkla başa çıkabileceğinizden em inim . Şu an d ü ş ü n d ü ğ ü n ü z d en çok daha iyi bir

>ekilde m ücadele edeceğinize kuşku yok. Şim diden iyi bir başlangıç yapmışsınız. T u z u nereden b u ld u n u z?”

H am it h em en “ Ben g etird im ,” dedi. Ç ü n k ü O R T , K adirbhai’nin c ü zamlıları tarafından yasadışı olarak getiriliyordu.

“Ben burada kolera o ld u ğ u n d an şüphelendiğim i söyleyince H a m it O R T ’leri getirdi ve onları nasıl kullanacağım ı ö ğ re tti,” diye ekledim.

O R T ya da Oral Rehidrasyon Tedavisi, 1 9 6 0 ’lı yılların so n u ile 19 7 0 ’li yılların başında yerel doktorlarla ve B angladeş’deki U N IC E F d o k

348 ■ G regory D avid R oberts

torlarıyla birlikte çalışan Jo h n R od h e tarafından bu lu n m u ştu . O n u n geliştirdiği oral rehidrasyon solüsyonu dam ıtılm ış su, şeker, tu z ve dikkatli bir şekilde ayarlanmış m ineral karışım larından oluşuyordu. R o dh e, kolera bakterisini almış olan insanları ö ld ü ren şeyin v ücu d u n susuz kalması o ld u

ğ u n u biliyordu. Kendilerini ö ld ü ren e kadar kusuyor, dışkılıyorlardı. Böylece su, şeker ve tu zd a n oluşan bir karışım ın, sistem lerinden bakteriyi a ta na kadar insanları hayatta tu ttu ğ u n u keşfetmişti. D o k to r H a m it’in isteği üzerine R anjit’in cüzam lıları bana bu solüsyondan kutularca verm işti. D a ha ne kadar k u tu alabileceğim iz ve daha ne kadarına ihtiyaç duyacağım ız ko n u su n d a ise hiçbir fikrim yoktu.

Sandeep Jyoti “Size bir m iktar daha tu z g ö n d ereb iliriz,” dedi. “O n la rı m ü m k ü n o ld u ğ u n ca kısa sürede size ulaştırırız. Şu an şehir çok z o r d u rum da ama size bir g ru p g ö nü llü de g ö n d ereceğim . Buna öncelik verece

ğim . Bol şans.”

Sandeep asistanının peşinden g ecek o n d u d an çıkarken acı acı arkasından baktık. H ep im iz korkuyorduk.

Kazım Ali H üseyin k o n tro lü eline aldı ve evinin ko m u ta m erkezi olacağını bildirdi. O rad a bir to plantı d ü zenledik ve yirmi kadar kadınla erkek bir plan olu şturm ak için bir araya geldik. Kolera genellikle sudan kaynaklanan bir hastalıktı. Kolera bakterisi insana kirlenmiş sud an bulaşır ve k ü

çük bağırsağa yerleşerek susuzluğa ve ö lüm e yol açan ateşe, ishale ve kusm aya n ed e n olu rd u . Bu nedenle gecek o n d u n u n suyunu arıtarak işe başlamaya ve su depolarım , daha sonra da yedi bin barakadaki h er b idonu ve kovayı tem izlem eye karar verdik. Kazım Ali bilek kalınlığında bir deste ru pi çıkardı ve onları Joh n n y C ig ar’a vererek ihtiyacım ız olan su tem izlem e tabletlerini ve ilaçları almasını istedi.

Y ağm urdan dolayı her yerde oluşan su birikintileri de bakterilerin ü re mesi için uy g u n ortam lardı. G ecek o n d u n u n stratejik bazı noktalarından başlayarak su yolları kazılm asına karar verildi. Bu yollar dezenfektan ile doldurulacak, gecekonduya giren herkes ayak bileğine kadar gelen bu an tiseptik suya basarak geçecekti. A tık m addeler için kullanılacak plastik çöp kovaları kararlaştırılan noktalara yerleştirilecek, h er eve antiseptik sabun dağıtılacaktı. Çay dükkanlarında ve restoranlarda kaynar, güvenli yemek ve sterilize kap kacak sun an aşevleri açılacaku. Ö lüleri taşımak ve onlan hastaneye g ö tü rm e k için birtakım bile oluştu ru lm u ştu . Benim görevim oral rehidrasyon solüsy on u n u n kullanım ını takip etm ek ve ihtiyaca göre aynı solüsyonun ev yapımı v ersiyonunu üretm ekti.

SH A N T A R A M ■ 349

Ç ok büyük teşebbüsler ve ağır sorum luluklardı b u nlar ama to p lan tıd aki hiçbir kadın ve erkek bunları onaylarken bir an bile tere d d ü t etm edi.

1 ııs.ııı yapısı böyledir, kriz esnasında insanda bu lu n an iyi yanlar h em en açıp..ı çıkar, oysa h er şey güllük gülistanlıkken bunları g örm ek çok daha zor-ılın. B ü tü n faziletli davranışları şekillendiren yaşanılan sıkıntılar ve zorluk -

1,mlır. Yine de bana verilen görevi kabul etm em d e faziledi olmakla alaka-

■ı olmayan ve beni u tan d ıran bir ned en vardı. K om şum R adha ölm eden mıce iki g ün boyunca hasta yatm ıştı ve benim haberim bile olm am ıştı.

Vıııki bu hastalığın sorum lusu benim g u ru ru m ve kibrim di. Kliniğimi ki-l'iıle ku rm u ştu m ve b u da hastalığın ürem esine izin vermişti. Bu hastalımı neden olanın yaptığım bir şey olm adığını biliyordum tabii. Ben olsam d.ı olmasam da, er geç b u hastalık gecekonduya yayılacaktı. Ö te yandan, l cildini beğenm işliğim in beni olan bitene suç ortağı yaptığı d ü şü ncesinden de bir tü rlü kurtu lam ıy o rd u m .

Sadece bir hafta önce, sabah kliniği açtığım da kimsenin gelmemesini d.ıı ıs edip içki içerek kudam ıştım . O n binlerce kadın, erkek ve çocuktan h içimi benim yardım ım a ihtiyaç duym am ıştı. D o kuz ay önce yüzlerce kişiden oluşan hasta kuyruğu so nunda sıfıra düşm üştü. Ben de sanki b ü tü n gecekonduyu iyileştirmişim gibi o g ü n Prabaker ile içki içip dans etm iştim . Hası.ılann evlerine koşturup dururken bu yaptığım kutlam a anlamsız ve aptalca i'eliyordu. D u yduğum utanca suçluluk duygusu da ekleniyordu. Kom şum K.ıdha yatmış ölüm le pençeleşirken ben turist müşterilerimle beş yıldızlı otellerde keyif çatıyordum . O nemli yerde yatmış kıvranırken ben oda servisini arayıp daha çok d o n d u rm a ve krep siparişi veriyordum.

Kliniğe d ö n d ü m . İçerisi b o ştu . Prabaker, Parvati’ye bak ıy o rd u , lolınny C igar ölenleri kaldırm a işini üstlenm işti. Barakaların ö n ü n d e o tu -

ı.ın Jeetendra y ü zü n ü elleriyle ö rtm ü ş, acısına gö m ü lm ü ştü . O n a benim için bölgedeki eczanelere gidip O R T araması ve satın alması görevini verilim. Yola d oğru ilerleyişini izledim ve Jeeten d ra için ve hasta olan genç oğlu Satiş için endişelendim . D erken yoldan bana d o ğ ru yü rü m ek te olan bir kadın g ö rd ü m . D aha kim o ld u ğ u n u tam seçem em işken kalbim o n u n Karla o ld u ğ u n u bana çoktan söylemişti.

Sariden sonra dünyadaki en hoş giysilerden biri olan yeşil renkli şalvar-l.ı tunik giymişti. U zu n tunik daha koyu bir yeşildi, altında bileğe do ğ ru daralan p a n to lo n u ise açık yeşildi. Ü zerinde bir de H indistan usulü ö rtü lmüş san bir şal vardı ve Karla yürüdükçe havalanarak arkasından o n u takip ediyordu. Siyah saçlarım sıkıca geriye doğru taramış, ensesinde toplam ıştı.

Saçını toplam a şeklinden dolayı, sığ yerlerinde yer yer sarı to p rağ ın g ö z ü k

350 ■ G regory David R oberts

tü ğ ü birer göl gibi görü n en iri yeşil gözleri ve siyah kaşları ile m ükem m el dudakları, daha da dikkat çekici bir hal almıştı. Dudakları, g ünbatım ında çöldeki kum tepelerinin yum uşak hadarına sahipti ve kıyıya vuran dalgalar gibi kabarıktı. Kırık dökük yolda bana d o ğ ru yürürken hareketleri fırtınada bir o yana bir bu yana sallanan genç bir sö ğ ü t ağacı gibiydi.

“ B urada ne işin var?”

Karla ağır ağır, tıpkı bir Amerikalı gibi konuşarak “ G ö rd ü ğ ü m kadarıyla nezaket kurallarında üzerine y o k ,” dedi ve b ir kaşını kaldırıp alaycı bir şekilde gülüm sedi.

“ Burası güvenli d eğ il,” diye o nu azarladım .

“ Biliyorum. D id ier burada yaşayan bir arkadaşına rasdam ış. O lan lardan haberim var.”

“ O zam an burada ne yapıyorsun?”

“Sana yardım etm eye geld im .”

O n u n için ölesiye endişelenm iş bir halde “ Bana ne için yardım edeceksin ki?” diye çıkıştım.

“ Burada ne yapıyorsan o n u yapm anda yardım edeceğim . Başka in sanlara yardım etm en d e. Yaptığın bu değil mi?”

“ G itm elisin. Burada kalam azsın. Burası çok tehlikeli bir yer. İnsanlar ölü p du ru yo r. D aha ne kadar kötüleşeceğini bilm iy o ru m .”

Karla kararlılıkla bana bakarak sakin bir ses tonuyla “ G itm iy o rum ,” d e di. İri yeşil gözleri parlıyor, hiç olm adığı kadar güzel g ö rü n ü y o rd u . “Sana değ er veriyorum ve seninle kalıyorum . N e yapm am ı istersin?”

Elimi saçıma g ö tü rd ü m ve çaresiz bir halde “Bu çok saçm a!” diyerek iç geçirdim .

Karla gülüm seyerek ve bu gülümseyişiyle beni şaşırtarak “ D inle,” d e di. “ Bu g ünahlardan arınm a olayına sadece senin ihtiyacın o ld u ğ u n u mu sanıyorsun? Şimdi sakin ol ve söyle, ne yapm am ı istersin?”

Aslında yardım a ihtiyacım vardı ve bu yardım a sadece insanlara bakacak biri daha olsun diye ihtiyacım yoktu. Aynı zam anda boğazım a d ü

ğü m lenen , g öğsüm ü sıkıştıran şüpheler ve korkularla baş etm ek için de yardım lazım dı. Cesarete çok d e ğ e r verm em ize rağm en başkaları için, kendim iz için o ld u ğ u m u z d a n d ah a kolay cesur olabiliriz. Karla’yı seviyordum . A ğzım dan dökülen kelim elerle o n u yollamak istesem de gözlerim kalması için yalvarıyordu.

“Şey, yapılacak çok iş var. A m a lütfen dikkadi ol! İyi olm adığını gö steren en ufak bir belirti o ld u ğu takdirde bir taksiye atlayıp arkadaşım Ha-m it’e gideceksin. Kendisi d o k to rd u r. Anlaştık mı?”

SH A N T A R A M ■ 351

"A nlaştık,” diye yanıt verdi Karla. “ N ereden başlıyoruz?”

l Iccekonduyu dolaşıp hastaları ziyaret ederek ve solüsyonu evlere dağıta ,ık işe başladık. O zam ana kadar kolera belirtisi gösteren kişi sayısı yüzün ıı/c iiııe çıkmıştı. Bunlardan yarısının d u ru m u ciddiydi. H e r bir hastayla Itnk.ıç dakika kalm am ıza rağm en işimizi bitirm em iz yirmi saatten u zu n im iki. B ü tü n bu süre boyunca tek besin kaynağım ız steril kaplardan içtiğimi/. çorba ve şekerli suydu. Ertesi g ü n ü n akşamı, ilk defa d oğru d ü zg ü n bir ıııck yem ek için o tu rd u k . T ükenm iş haldeydik ama açlığımız, önüm üz-ılı ki eti ve sebzeleri çiğnem em izi sağladı. Yem ekten sonra biraz daha taze-lt nmiş ve dinlenm iş olarak en ciddi vakaları ikinci kere ziyarete başladık.

Yaptığımız iş oldukça z o rd u. Kolera ism i, Yunanca kholera 1-dan gelir ve jııl.ımı ishaldir. Kolera salgının yol açtığı ishalin oldukça kö tü bir kokusu

\.ııdır ve bu kokuya da asla ahşam azsım z. H astaları ziyaret amaçlı baraka-I.ıı dan birine girdiğim iz h er sefer kusm a arzusuyla b oğuşuyor, bazen de kusuyorduk. Bir kere kusunca da çok fena öğürm eye başlıyorduk.

Karla özellikle çocuklara karşı çok nazik ve sevecendi. O k o k u n un için-

• Iı- karanlık, izbe k u lü belerde hastalan kaldırıp tem izliyor, gözleri ön ü n d e

■ ılaıler ve kötüleşm eye başlayan salgın karşısında bizlerin de hastalanıp öleceği k o rkusuna kapılm ıyor, m oralini b o zm u y o rd u . U yum adan geçirdi

ğimiz kırk saatin ard ın d an ona her baktığım da baııa gülüm süyordu. Karl.ı’ya aşıktım ve tem b el, korkak, bencil ya da k ö tü huylu bile olsa o n u sevmeye devam edecektim ama o cesur, cö m e rt ve m erham etliydi. Sıkı çalı

şıyordu ve iyi bir arkadaştı. K orku, acı ve ölüm le iç içe yaşadığımız onca

-..latten sonra, zaten tü m kalbim le sevdiğim kadından hoşlanm ak için bir sıirii sebep daha bu lm u ştum .

İkinci gece sabaha karşı üçte, tam am en tü ken m ed en önce uyum am ız konusunda d irettim . Karanlık, boş yollarda yürüm eye başladık. G ö k y ü zünde ay yoktu ama yıldızlar h er yanı kaplam ıştı. U ç yolun birleştiği oldukça geniş bir yerde elimi kaldırıp Karla’yı susturdum . Hışırdayan bir k u maştan ya da b u ru ştu ru lu p to p haline getirilen bir selofan kağıdından çı-kıyorm uşa benzeyen tiz bir ses geliyordu. Karanlıkta sesin ne y ö n d en geldiğini bilm iyordum ama giderek bize yaklaşm akta o ld uğ u n u anlayabiliyordum . Karla’yı tu ttu m ve o n u arkam a aldım ve sesin geldiği yeri tahm in e tm ek için bir sağım a bir solum a baktım . Sonra onları g ö rd ü m ... Sıçanları.

Karla’yı olabildiğince kendim e yakın tu tarak fısıltıyla “ Kım ıldam a!”

dedim . “ H iç kım ıldam a! E ğ er kım ıldam azsan seni de cansız b ir nesne g ibi algılarlar am a kım ıldarsan ısınrlar!”

352 ■ G regory David R oberts

Sıçanlar yüzlerce, binlerceydi. Gelen siyah dalgalar, bir n ehrin dalgalar!

gibi her yönd en akıyor, bacaklarımıza sürtü n üy o rd u . Sıçanlar kocam an d ı ve kediden bile büyük ve şişmanlardı. Bir gü ru h halinde yollan kaplamışü lardı. Birbirlerinin üzerine basarak geçiyor, ayak bileğim ize, h atta dizimize!

kadar uzanıyorlardı. Sıçanlar, h er gece yaptıkları gibi, o gece de yakın m ar-j k ed erden ve gecekondulardan zengin apartm anların lağım k anallanna d o ğ ru göç ederek ilerledi. Binlerce sıçan. Sıçanların akını dakikalarca sürm üş!

gibi geldi bana ama gerçekte bu kadar u z u n sürm em esi gerekirdi. En so-1

nun da gittiler. Yollar çer ç ö p ten annm ış, havayı sessizlik kaplamıştı.

Karla ağzı açık bir halde “ Bu da... Bu da neydi böyle?” dedi.

“ Lanet olasıcalar h er gece bu saaderde gelir. Kimse b u n u önem sem ez, çünkü etrafı tem izlerler ve eğ er barakandaysan ya d a dışarıda uyuyorsan sana bir şey yapm azlar. Am a yollarına çıkar ve panik olursan, tem izledikleri çö p ler gibi seni de tem izleyiverirler.”

i

“Hakkını verm ek lazım Lin,” dedi Karla. “Bir kıza nasıl iyi vakit geçirteceğini biliyorsun.” Sesi sakindi ama gözlerinde hala kork u n u n izleri vardı.

Y orgunluktan bitap düşm üş ve yaralanm adığım ıza sevinmiş bir halde birbirim ize k enetlendik ve barakam dan içeri yalpalayarak girdik. Çıplak to prağın üzerine serdiğim b attaniyenin üzerine u zandık ve diğer b attani- J

yeleri kendim ize yastık yaptık. Karla’ya sarıldım . Ü zerim izdeki çadır bezi- |

n e y ağm ur damlaları d ü şüyordu. Bir yerlerde uyuyan biri bağırdı ve çıkar- '

dığı ses y ü z ü n den g ec ek o n d u n u n sınırındaki vahşi köpekler havladı. H e-

|

m en uyuyam ayacak kadar y o rg u n o ld u ğ u m u z d a n ve vücutlarım ızın b irb irine değm esinin yarattığı cinsel çekim y ü z ü n d en uyanık h alde, yan yana u zan d ık ve Karla ağır ağır bana kendi hikayesini anlatm aya koyuldu.

İsviçre’de, Basel’de d o ğ m u ştu ve ailesinin tek ço cuğuydu. Babası İsviçreli, annesi ise İtalyan kam d a taşıyan bir İsviçreliydi. Ebeveynlerinin ikisi de sanatçıydı. Babası ressam , annesi ise k o lo ra tü r sopranoydu. Karla Saaranen’in çocukluk yılları, hayatının en m u ü u yıllarıydı. Yaratıcı genç çift oldukça p o p ü lerd i ve k o zm o p o lit bir şehir olan Basel’deki evleri şairler, m üzisyenler, aktörler ve diğ er sanatçıların buluşm a yeriydi. Böylece Karla d ö rt lisanı anadili gibi konuşm ayı öğrenm işti. Sevdiği aryaları ö ğ ren m ek için annesiyle saader geçirirdi. Babasının stüd y o su n d a da, babasının boş tuvali şekiller ve renklerle d oldurm asını izlerdi.

S onra b ir g ü n Ischa Saaranen, Alm anya’da açtığı sergilerden birinden d ö n m ed i. Geceyarısında yerel polis evlerine gelip A nna ile Karla’ya, Isch a ’n ın arabasının bir kar fırtınası esnasında yoldan çıktığını söyledi. B aba

S H A N T A R A M ■ 353

sı iılm üştü. Bu acı, A n n a Saaranen’in hayatım kuşatm ış, sesini ö ldü rm üştü Aıına Saaranen uyku hapı içip in tih ar etti. Karla artık yalnızdı.

k.ırla’nın annesinin erkek kardeşi A m erika’da, San Francisco’da yaşı-p ıu lıı. Yetim kalmış Karla annesinin m ezarı başında, dayısı olan bir yakım ıııın yanında d u ru rk en ve daha sonra on u n la birlikte ailesine katılmak kın yolculuk ederken h e n ü z on yaşındaydı. M ario Pacelli iriyarı, cö m ert im .idamdı. Karla’ya sevecenlikle ve içten bir saygıyla yaklaştı. O n u da I • ıidi çocuklarıyla bir tu ttu ve ailesine kattı. M ario sık sık Karla’ya o nu iv d iğ in i ve Karla’nın da o n u sevmesini u m d u ğ u n u ve ölen ailesiyle b irli I le içine g ö m d ü ğ ü sevginin bir kısm ını kendisine vermesini dilediğini

■>nylcdi.

Ne yazık ki bu sevginin gelişmesi için yeteri kadar zam an geçm edi.

I .ıtla’m n dayısı M ario da, Karla’m n A m erika’ya gelm esinden üç yıl sonra Inr dağ gezisi sırasında kaza geçirdi ve öld ü . Bu defa M ario ’n u n dul eşi l'eııelope, Karla’nm hayatını k o n tro l altına aldı. Penny Yenge, kendi üç ı,ı»cuğuyla m ukayese ettiğ in d e kızın güzelliğini ve zekasını kıskanıyordu.

I .ırla diğerlerinin arasında parladıkça yengesi de o n d a n daha çok n efret itm ey e başlam ışa. D idier B irin d e n ya n lış sebeplerden n efre t e ttiğ im iz d e k inin ve z a lim liğ in sonu yo k tu r, derdi. P enny Yenge de Karla’yı dışladı, o nu keyfi olarak cezalandırıp her fırsatta h o r g örerek küçük düşü rü y o r ve kızı m »kağa atm anın dışında, o n a h er tü rlü k ö tü lü ğ ü yapıyordu.

Kendi ihtiyaçları için para kazanm ak z o ru n d a olan Karla, yerel bir restoranda h e r gece çalışmaya ve hafta sonları da bebek bakıcılığı yapmaya kışladı. Çalıştığı ailelerden birinin babası, sıcak bir yaz gecesi eve erken ve yalnız d ö n d ü . A dam bir partid en geliyordu ve oldukça içmişti. A dam , Karla’nın yakışıklı b u ld uğ u ve zam an zam an hakkında hayaller k u rd u ğ u biriydi. O sıcak yaz gecesi adam yanm a geldiğinde nefesindeki içki k o k u su ve gözlerindeki vahşi bakışa rağm en adam ın ilgisi Karla’n ın h o şu n a g itmişti. A dam o n u n o m zu n a d o k u n u n ca Karla gülüm sedi. Bu, u z u n zam an için son gülüm sem esiydi.

Karla’dan başka kimse olaya tecavüz dem edi. Adam olaya Karla’m n neden o ld u ğ u n u söylemiş ve Karla’nın yengesi de adam ın tarafını tu tm u ş tu. İsviçre’den gelen o n beş yaşındaki yetim kız, yengesinin evini terketti ve bir daha asla o n u n la g örüşm edi. Los A ngeles’a taşındı, bir iş b u ld u ve başka bir kızla aynı evi paylaşarak ken d i ayaklan üzerinde durm aya başladı. Fakat bu tecavüzden sonra Karla’m n erkeklere güveni sarsılmıştı, başka birini sevem edi. Arkadaşlık, cinsellik ya da şefkat gibi sevginin çeşide-

3 54 ■ G regory David Roberts

rini hissedebilse de, bir başkasına inanarak ve güvenerek duyulan sevgiyi, ro m an tik aşkı yaşama ihtim alini yitirm işti.

Çalıştı, para biriktirdi ve gece o k uluna gitti. Karla’nın hayali, hangisi olursa olsun bir üniversiteye gitm ek ve İngiliz ya da Alm an edebiyatı o k u maktı. A m a hiçbir kursu tam am layam adı. H içbir işte u z u n süre kalamadı.

Bir akıntıya kapılmış gibiydi. O n a güç ve u m u t veren h er şeyi okuyarak ö ğrenm eye başladı.

“Ya sonra?”

Karla yavaşça “Sonra kendim i bir uçakta, Sin g apu r’a giderken b u ld u m ,” dedi. “ Bir işadamıyla tanıştım , H in d i bir işadamıyla ve hayatım ...

Sonsuza dek d eğişti.”

Karla içini çekti. B u n u n u m u tsu z lu k ta n m ı, yoksa y o rg u n lu k tan mı o ld u ğ u n u anlayam am ıştım .

“ Bana anlattığına sevindim .”

“ Neyi anlattığım a sevindin?”

Karla kaşlarını çatm ıştı ve cüm lenin sonu sertti.

“ H ay atın ı,” diye cevapladım.

Karla rahatladı.

“ Ö nem li d eğ il,” dedi hafifçe gülüm seyerek.

“ H ayır, ben ciddiyim. Bana hayatını anlatacak kadar güvendiğin için m in n e tta rım .”

Karla da gülm eye devam ederek “Ve ben de ciddiydim ,” dedi. “ B un d a n kimseye bahsetm e, tam am mı?”

“T a m am .”

Bir süre sessiz kaldık. Yakınlarda bir yerde bir bebek ağlıyordu. A n n e sinin şefkatli ama aynı zam anda sinirli bir sesle o nu yatıştırmaya çalışarak bir şeyler söylediğini d uydum .

“N e d e n L eo p o ld ’u n Yeri’nde takılıyorsun?”

Karla uykulu sesle “N e dem ek istiyorsun?” diye so rd u.

“ Bilm iyorum . Sadece m erak e ttim .”

Karla b u rn u n d an nefes alarak ağzını açm adan gü ld ü . Başı k o lu m u n ü zerindeydi. Karanlıkta yüz hatları belirsizdi, gözleri ise siyah inciler gibi parlıyordu.

“Yani D idier, M o d en a, Ulla, Lettie ve Vikram , hepsi b ir şekilde oraya uyuyor ama sen oraya ait değilsin.”

Karla iç geçirerek “Sanırım ben onlara uym asam da, o n lar bana u y u y o r,” dedi.

SH A N T A R A M ■ 355

“ Bana A h m et ve C hristin a’dan b ah setsene,” dedim .

K.ırla o kadar u z u n süre sessiz kaldı ki u y u d u ğ u n u düşünm eye başla-

• tını ama az sonra sanki bir d u ruşm ada ifade veriyormuş gibi sessizce ve s.tİMt bir ses tonuyla konuşm aya başladı.

“A hm et bir arkadaşımdı. Bir süreliğine benim en iyi arkadaşım olm uştu.

I lıı, sahip olm adığım bir erkek kardeş gibiydi. Afganistan’dan gelmişti. Ora-ıl.ıki savaşta yaralanm ışa. Tıpkı bizim yaptığım ız gibi, o da Bom bay’a iyileşil u-ye gelm işti. Yaralan o kadar kötü y d ü ki h içbir zam an eski sağlığına kavurm a d ı. H e r neyse, bir bakıma ikimiz birbirim ize bakük ve çok yakın iki ar-l'.ulaş olduk. Kabul Ü niversitesinin fen fakültesinden m ezun olm uştu ve İngilizcesi m ükem m eldi. A hm et ile kitaplardan, felsefeden, m üzikten, sa-n.utan ve yem ekten konuşurduk. Harika, çok iyi bir adam dı.”

“Ve o n u n başına bir şey g eldi,” diye araya girdim .

Karla hafifçe gülerek “ E vet,” dedi. “ C hristina ile tanışa. Başına gelen

>cy buydu. Christina, M adam Z h o u için çalışıyordu. Esm er, çok güzel bir İlalyan kızıydı. H a tta A h m e t’i onu n la, U lla’yla L e o p o ld ’u n Yeri’ne geldiklerinde ben tanışürm ışüm . O zam an ikisi de Saray’da çalışıyordu.”

“ Ulla orada mı çalışıyordu?”

“ Ulla, M adam Z h o u ’n un çalıştırdığı en po p ü ler kızlardan biriydi ama sonra Saray’dan ayrıldı. M aurizio’n u n A lm an K onsolosluğu’nda bir bağlantısı vardı ve adamla üzerinde çalıştığı bir iş anlaşmasını sonuca ulaştırmak isliyordu. Alm an’ın Ulla için deli o ld u ğ u n u da öğrenm işti. M aurizio, konsolosluk çalışanının yardım lan ve b ü tü n parasıyla U lla’yı Saray’dan çıkarabil-ıneyi başardı. D aha sonra da U lla’yı kullanarak A lm an’a istediğini yapardı.

I Icm en ardından adamı ortada bıraka. D u y d u ğ u m kadanyla sonrasında zavallı Alm an, keçileri kaçırmış ve kafasına bir m erm i sıkmış. İşte o zam andan beri M aurizio, Ulla ona olan borcunu ödesin diye kızı çalıştınyor.”

“ Biliyor m u su n , M au rizio ’d a n hiç hoşlanm am aya başladım .”

“Kabul, bu k ö tü bir anlaşm a ama en azından Ulla, M adam Z h o u ’dan ve Saray’dan ku rtu lm u ş o ldu. M au rizio ’ya da hakkınr verm em lazım , bu işin yapılabileceğinin k anıü od u r. M au rizio ’dan ön ce hiçbir kız Saray’dan yüzüne asit fırlaülm adan kurtulabilm iş değildi. Ulla, M adam Z h o u ’n un yanından ayrılınca C hristina da çıkmak istedi. M adam Z h o u , U lla’yı b ırakmak z o ru n d a kalm ışa ama C hristin a’nın gitm esine g ö z yum m azdı.

A hm et, C hristin a’ya deli gibi aşıktı. Bir gece M adam Z h o u ile konuşup her şeyi açıklığa kavuşturm ak için Saray’a gitti. Ben de on u n la gidecektim .

Ben de M adam Z h o u ile iş yapar, p a tro n u m için oraya işadam larını g ö tü

356 ■ G regory David R oberts

rü rd ü m . Bu y ü zd en M ad am ’ın beni dileyeceğini d ü şü n ü y o rd um . Fakat o gece bir işim çıktı. Ö nem li bir m üşteriydi ve o n u geri çevirem ezdim . A h m et, Saray’a yalnız gitti. Ertesi g ü n o n u n ve C h ristina’m n cesedini birkaç blok ötedeki bir arabanın içinde buldular. Polisler... İkisinin tıpkı R om e-o ile Juliet gibi zeh ir içtiklerini söyledi.”

“ Bu işi yapanın M adam Z h o u o ld u ğ u n u d ü şü n ü y o r ve olanlardan ö tü rü kendini suçluyorsun öyle değil mi?”

“ O n u n gibi bir şey.”

“ Lisa C a rte r’ı orad an çıkardığım ız g ü n , M adam b u n d an bahsediyordu değil mi? Bu y ü zd en mi ağlıyordun?”

Karla’m n sesi b ü tü n ahengini ve duygusallığım kaybetm işti. “E ğ er bilm ek istiyorsan, ikisini ö ld ü rm ed en önce onlara ne yaptığını anlatıyordu.

Ö lm elerin d en önce onlarla nasıl oynadığını an latıy o rd u .”

Çenem i sıktım ve ikim izin nefes alıp verişleri birbirine uyum lu hale g e lene kadar b u rn u m d a n so lu d u ğ um havanın sesini dinledim .

Karla, gözleri daha u zu n süre kapalı kalıp daha seyrek açılmaya başlam ışken “Peki ya sen?” diye so rd u . “Artık benim hikayem i biliyorsun. K endi hikayeni ne zam an anlatacaksın?”

Y ağm ur dam lalarının sesiyle Karla’m n gözlerini kapam asını izledim .

U y u m uştu . O n u n hikayesinin tam am ım dinlem ediğim i biliyordum . B ahsetm ediği hafif çiziklerin de, en az bahsettiği derin yaralar kadar önem li o ld u ğ u n u biliyordum . Şeytan detaylarda gizlidir derler. Benim hikayem de de şeytanlar gö ze batm ayan yerlerde gizliydi. Yine de Karla bana çok değerli b ir şey vermişti. Y orgunluktan tükendiğim iz bir anda, o n u tan ıd ı

ğım dan bu yana geçen aylar boyunca öğ renem ediğim kadar çok şey ö ğ renm iştim . aşıklar yollarını içg ü d ü ve güvenle bulur. O n lar, arzu o kyanusunda b ize yol gö steren yıldızlardır. O yıldızların en parlaklarını, kalp k ırıklıkları ve ü z ü n tü le r o lu şturu r, aşığınıza verebileceğiniz en büyük h ed iye kederinizdir. Ben de bu yüzd en Karla’n ın benim le paylaştığı h er k ed eri g ö kyüzüne işaretledim .

D ışarıda, karanlığın içinde b ir yerlerde, Jeeten d ra karısı için ağlıyordu.

Prabaker, Parvati’n in terli suratını kırm ızı boyun bağıyla siliyordu. B attaniyelerin üzerin d e vücutlarım ız birbirine kenetlendi. Karla, hastalıkla ve um u tla , ö lüm le ve galibiyetle kuşatılm ış d erin bir uykuya dalmıştı. Karla’nın parm aklarını alıp dud ağ ım a g ö tü rd ü m ve kalbim i sonsuza kadar on a teslim ettim .

ON DOKUZUNCU BÖLÜM

IV o lc ra salgınında d o k u z kişiyi kaybettik. Bunların altısı çocuktu, fcc-ın ıd r a ’n ın biricik oğlu Satiş kurtulm ayı başardı ama ço cu ğ u n en yakın iki

■ırkadaşı ö ldü. H e r ikisi de İngilizce sınıfım ın hevesli öğrencileriydi. C e n a ze tö renin d e, çiçeklerle süslenen o m inik tabu tların ardından yürüyen ço-ı tıkların acısı o kad ar içtendi ki kalabalık sokaktan geçen birçok yabancı

.la dua etm ek için d u rd u ve gözyaşlarına hakim olam adı. Parvati hastalığı yenmeyi başardı. Prabaker iki hafta boyunca h e r gece barakanın dışında bir plastik parçasının altında uyuyarak ona bakıcılık yapmıştı. Sita, çay ıliikkanında Parvati’nin yerini aldı ve Jo h n n y C ig ar’ı h er g ö rd ü ğ ü n d e b akışlarıyla bir leopar gibi yavaşça o n u izledi.

Karla hastalığın en k ö tü zam anlarında, altı g ü n boyunca gecek o n du d a k.ıldı ve ilerleyen haftalarda da sık sık ziyarete geldi. H astalığın bulaşm a m anı sıfıra d ü şüp en ciddi vakalar da hayati tehlikeyi atlattığında, üç ko-v.ılık bir duş aldım , tem iz kıyafeder giydim ve çalışmak için turisd erin b u lu n d u ğ u bölgeye d o ğ ru yola çıktım. N eredeyse beş parasızdım . Bu yıl yatmış çok kuvvetli olm uş, şehrin pek çok bölgesinde yaşanan su baskınlan y ü zünden, hayatını sokaklardan kazanan karaborsacılar, reh b erler, akrob.ıtlar, m u h ab b e t tellalları ve dilenciler zora d üşm üştü.

C o lo b a ’da turistlerin dolarlarını kazanm ak için büyük bir rekabet varili ve bu hayat gayet renkliydi. Yemenli sokak satıcıları, üzerlerin d e şahin oyması olan kam alar ve K uran’dan elişi yazmaları havaya kaldırırdı. U z u n boylu, yakışıklı Som alililer, gü m ü ş paralardan yapılmış bilezikleri önlerine dizerdi. O rissa’dan gelen sanatçılar, k u ru tu lm u ş ve sıkıştınlm ış papaya yapraklarına yaptıkları Taç M ahal resimlerini beğeniye sunardı. Nijeryalıl.ır, oym alı, ab an o z ağacından yapılmış değnekler ve onların spiral saplarına saklanan bıçaklar satardı. İranlı m ülteciler, ağaçların dallarından sarkıt

358 ■ G regory D avid R oberts

tıkları terazilerde cilalı tu rk u az taşlarını tartardı. U tta r Parad esh ’den gelen davul sancılan yanında altı-yedi davul taşır, bir tu rist en ufak bir ilgi g ö sterecek olursa hem encecik doğaçlam a bir konser verirdi. A fganistan’dan sürg ü n edilenler, içinde Afganca yazılar olan ve güvercin yum urtası genişliğinde am etist taşlı, kocam an, güm üş yüzükler sergilerdi.

M abetlerde kullanılan tütsüleri güm üş tepsilerde satan tü tsü satıcıları, ocak tem izleyiciler, yorgancılar, ayak masajcıları, kulak temizleyiciler, sı

çan yakalayıcılar, yiyecek ve çay taşıyanlar, çiçekçiler, çamaşırcılar, sucular ve b u nlar gibi pek çokları da ticaretle örülm üş bu sistem de yerini almıştı.

Satıcılarla tu ristler arasında dansçılar, şarkıcılar, akrobatlar, m üzisyenler, falcılar, tapm ak rahipleri, ateş yutanlar, m aym unlu adam lar, yılanlı adam lar, ayı oynatıcıları ve dilencilerden oluşan bir kalabalık, sokaklarda yaşamım devam ettirir, bazıları da g ü n d ü z bu rad a çalışıp akşam lan geceko n duya d önerdi.

Bu insanların hepsi, daha hızlı para kazanabilm ek için bir şekilde kan una karşı geliyordu. Aralarında amaca en hızlı ulaşan, en açıkgöz sokak insanları ise yasaları profesyonelce çiğneyen bizler, yani karaborsacılardı.

Sokak, beni birkaç seb ep ten kabul etm işti. İlk n e d e n , benim H intlilerle pazarlık yapmayacak kadar dikkatli ya da paranoyak turistlere yardımcı o lm am dı. İkinci n ed en, turistlerin istediği ne olursa o lsun, benim onları her zam an o işi yapan H in d i işadam ına g ö tü rm e m , pazarlığı kendim yapmam am dı. Ü çü n cü sü de açgözlü olm am am dı. A ldığım kom isyon, saygın, al

çakgönüllü dolandırıcıların belirlediği fiyatlar do ğ ru ltu su n d a oluyordu.

K om isyonum iyi o ld u ğ u n d a da, kazandığım parayı yine fakir bölgedeki restoranlarda ve o tellerde harcıyordum .

Elle tu tu lm ayan ama kom isyonlardan ve yapılan m ücadelelerden daha da önem li olan bir şey daha vardı. Birçok H in tlin in Avrupalı olarak değ erlendirdiği beyaz bir adam çam ura öylesine başarıyla ve rahadıkla bulaşm ıştı ki sokaktakiler b u n d a n etkileniyordu. G u ru r ve u tan ç karışımı bir d uyg u yaşayarak benim varlığım la işledikleri suçları haklı çıkarıyorlardı. Yaptıkları iş çok kö tü olsa b ir g o ra o n lara katılm azdı. Benim d üşüşüm , bir şekilde onları kaldırıyordu. Ç ü n k ü eğitim li bir yabancı, L inbaba da suçla ya

şıyor ve o n lar gibi sokaklarda çalışıyordu.

K araborsada çalışan tek yabancı ben değildim . Avrupalı ve Amerikalı u y u ştu n ıcu sancıları, m u h ab b et tellallan, kalpazanlar, d o landıncılar, m ü cevher satıcıları ve kaçakçılar vardı. Bu adam ların ikisinin adı G e o rg e ’du.

Biri Kanadalı, diğeri İn giliz’di ve ikisi de yıllardır sokaklarda yaşayan ayrıl-

SH A N T A R A M ■ 359

ıı u z dostlardı. Kimse soyadlarını bilm ezdi ve onları ayırmak için burçları söylenirdi. Akrep G eo rg e ve İkizler G eorge. Z odyak G eo rg e’ları sahip o ldukları ve ellerinde kalan son değerli eşyaları olan pasaportlarını, uyuştıı-ı ucu almak için satan bağım lılardı. H in d ista n ’a birkaç haftalığına gelip m>in taşımacılığı yaptıktan sonra ülkelerinin güvenli sularına d ö n e n tu-ııstlerle çalışırlardı. Bu tu ristlerden şaşırtıcı derecede çok o ld u ğ u n d an , Zodyak G e o rg e ’ları onlarla yaptıkları anlaşmalarla hayatlarını kazanırlardı.

Polisler beni, G e o rg e ’ları ve sokaklarda çalışan diğer yabancıları izlerdi ve ne yaptığım ızı bilirdi. H iç kimseye zarar verm ediğim izden ve karaborsada iyi işler çıkarıp onların da kazançlı çıkmasını sağladığım ızdan b izi' dokunm azlardı. Kendi paylarını u yuşturucu sancılarından alır ve bizi kendi halim ize bırakırlardı. Bana hiç bulaşm am ışlardı.

Kolera salgınının b itm esinden sonraki ilk g ü n , üç saat içinde iki yüz dolar kazandım . Ç o k para değildi am a yeterli o ld u ğ u n u d ü şü nd ü m . Yağm ur, sabahları sağanak şeklinde yağıyor, ö ğlen ise bazen günlerce sürecek

)i-kilde çiseliyordu. P resident O te l’in yakınında bir dükkanın bar tab u re linde o tu rm u ş, çizgili bir te n te n in alünda taze sıkılmış meyve suyum u içiyordum ki y ağ m u ru n içinden koşarak Vikram çıkageldi.

“ H ey Lin! Nasıl gidiyor dostum ? Lanet olsun bu yağ m u ra.”

HI sıkıştık ve V ikram ’a da meyve suyu sipariş ettim . Vikram düz, siyah I l.ımenko şapkasını geri atü. Şapkanın ipi boynundan sarkıyordu. Siyah göm leğinde beyazla işlenmiş figürler, başlarının üzerinde k em ent aüyordu.

t ıiiın iiş paraların birbirine bağlanm asından oluşan kem erinin ortasında ko-ı .iman bir tokası b ulunuyordu. Siyah Flam enko p an to lo n u n u n dış tarafin-

<l.ı, aşağı d o ğ ru in en ince beyaz çizgiler göze çarpıyordu. P an to lo nu n paçacında ise üç küçük güm üş düğm e vardı. Yum urta topuklu çizm elerinin üze-ı ııule, dış taraflardaki kopçalara tu ttu ru lm uş çapraz ilmikler yer almaktaydı.

“At binm ek için hava pek uygun sayılmaz, değil mi?”

“ Lanet o lsu n !” diye söylendi Vikram . “Lettie ve at olayını du y d un d e mek. D o stu m , b u haftalar önceydi ama. Seni çok u z u n zam an d ır g ö rm ü yorum .”

“ Lettie ile işler nasıl gidiyor?”

“ Ç ok iyi sayılm az.” Vikram b u n u söylerken hafifçe içini çekti ama ıııtulıı bir şekilde gülüm sem eye devam ediyordu. “Sanırım yola geliyor vıiur. O çok özel bir h a tu n . Sevme kısm ına geçm eden önce nefret etm e kısm ından kurtulm ası gerekiyor. Yine de, b ü tü n dünya deli o ld u ğ u m u ılıışiiııse bile, o n u dize getireceğim , görecek sin .”

3 60 ■ G regory David R oberts

“ O n u n peşin d en g ittiğ in için deli o ld u ğ u n u d ü şü n m ü y o ru m .”

“Öyle mi?”

“ Evet. L ettie çok tatlı bir kız. Sen de iyi bir adam sın. İkiniz birbirinize, insanların d ü şü n d ü ğ ü n d e n daha fazla b en ziyorsunuz. İkinizin de espri anlayışı var ve ikiniz de g ülm ekten hoşlanıyorsunuz. Lettie de sen de ikiyüzlülüğe taham m ül edem ezsiniz. Bence hayata bakış açınız da o ld u k

ça benzer. Siz iyi bir çiftsiniz, yani iyi bir çift olacaksınız. L e ttie ’nin sana saldırırken bile nasıl baktığını g ö rd ü m . Sen d en o kadar çok hoşlanıyor ki seni uzaklaştırıyor. O n u n tarzı bu. Sen ısrarlı olmaya devam e t, son u n d a o nu kazanacaksın.”

“ Lin... D o stu m . İşte bu! Vay anasım! Seni seviyorum do stu m . Bunlar d u y d u ğ u m en güzel sözlerdi. Şu andan itibaren senin arkadaşınım , hatta senin kan kardeşinim . E ğ er bir şeye ihtiyacın olursa beni arayacaksın, a n laştık mı?”

“ E lb e tte ,” dedim gülüm seyerek. “A nlaştık.”

Vikram bir süreliğine sessiz kalarak yağm uru izlemeye koyuldu. Siyah kıvırcık saçları g ö m leğinin yakasına kadar uzam ış, yanlardan ve ö n d e n kısaltılmıştı. Bıyığı özenle kesilmişti ve y ü zü n d e keçeli bir kalem in bırakaca

ğı izd en biraz daha kalın bir iz bırakıyordu. Y andan bakılınca, suratı çok gösterişliydi. Geniş alm, şahin gagasını andıran b u rn u , sıkıca kapalı bir ağzı ve dikkat çeken bir çenesi vardı. Bana bakm ak için d ö n d ü ğ ü n d e , yüzündeki en belirgin y erinin genç, meraklı ve iyilikle d o lu p taşan gözleri o ld u ğ u n u farkettim .

Vikram yum uşak bir ses tonuyla “ Biliyorsun Lin, o n u gerçekten seviy o ru m ,” dedi. Bakışları k aldınm a kaydı, daha sonra çabucak tekrar bana baktı. “ O İngiliz kızı g erçekten seviyorum .”

Ben de V ikram ’ın ses to n u n u ve yüzündeki içten ifadeyi taklit ederek

“ Biliyor m u su n V ikram , b u n u g erçek ten seviyorum ,” d edim . “ Bu kovboy göm leğini gerçekten seviyorum .”

Vikram benim le beraber gülerek “N e , bu eski şeyi mi?” dedi. “H adi d o stu m , al senin o lsu n !”

Vikram tab u re d e n ayağa fırladı ve göm leğinin d ü ğm elerini açmaya başladı.

“ H ayır, hayır! Sadece şaka yapıyordum !”

“Bu da n e demek? Yani, göm leğim i beğenm iyor m usun?”

“B u n u d em ek istem ed im .”

“O zam an göm leğim in nesi var?”

SH A N T A R A M ■ 361

“ G öm leğinin hiçbir şeyi yok, sadece o n u istem iyorum .”

G öm leği ü ze rin d e n çıkarıp bana do ğ ru atarken “ Ç ok geç kaldın!” de-ılı. “ H e m de çok geç kaldın!”

G ö m leğinin altına siyah bir atlet giymişti. Siyah şapkası da hala b oynund an sarkıyordu. Meyve suyu satan dükkanın tezgahında taşınabilir bir n-yp vardı ve o anda yeni bir H in t filminin m üziği çalmaya başladı.

Vikram “ H ey, ben bu şarkıya bayılıyorum y a a r ” diye yüksek sesle b akırdı. “M üziğ in sesini aç baba! Arre, karro! ”

Adam itaatkar bir edayla sesi m aksim um a getirdi ve Vikram dans edip

■..ırkiyi söylemeye başladı. Şaşırucı derecede zarif h arekeder yaparak kala-lulığın arasından dışarı çıkıp hafifçe yağan yağ m u ru n alünda dans etti. Bir ıl.ıkika içinde kaldırım daki beş-alu genç adam da bu g ö steriden etkilendi ve biz onlara el çırpıp tez a h ü rat yaparken o n lar da V ikram ’la b eraber dans i'im eye koyuldu.

Vikram yanım a geldi ve iki eliyle bileğimi kaparak beni de dans etm em ı^in sokağa sürükledi. İtiraz edip karşı koymaya çalışmama rağm en d iğ erleri de beni tu tu n c a , kendim i dans edenlerin içinde bu ld u m . O anda, her

/.ımanki gibi H in d ista n ’a teslim oldum ve kalabalığın teşvikiyle V ikram ’ın

.ulımlannı taklit ederek dans etm eye başladım.

Birkaç dakika sonra şarkı bitince L e ttie ’nin ten te n in altında d urm uş, lu yred er içinde bizi izlediğini gö rdük. V ikram , o n u karşılamak için koş-ııı. Ben de üzerim e düşen yağ m u r damlacıklarım silkeleyerek yanlarına fittim .

Lettie g ülüm serken elini kaldırdı ve V ikram ’ın bir şey söylem esine en-y.ti olarak “Sakın söylem e, bilm ek istem iyorum !” dedi. “ N e yapmak istiyorsan yapabilirsin. M erhaba Lin. Nasılsın?”

“ İyiyim Lettie. Yeterince ıslanmış mıyım?”

“ Evet, yağ m u r dansınız çok zevkliydi. Karla da birazdan V ikram ’la ba-n.ı katılacaktı, hep birlikte M ah rim ’deki caz konserine gidecektik ama I .ıç’da su baskını y ü zü n d en rehin kalmış. D em in arayıp h a b e r verdi. Ga-w-way tam am en sularla kaplanm ış. Taksiler ve lim uzinler suyun ü zerinde I .ığıttan gem iler gibi yüzüyorm uş. H iç kimse dışarı çıkam amış. Karla ve ılı^cr herkes o teld e m ahsur kalm ış.”

Çabucak etrafım a bakındım ve P rabaker’in kuzeni S h a n tu ’n u n , diğer ı.ıksiciler gibi resto ran ların dışında, arabasının içinde o tu rm a k ta o ld u ğ u nu görd ü m . Saatim e baküm . Üç b u çu k tu . Balıkçılar b u g ü n yakaladıkları 1 «.ılıklarla kıyıya çıkm ak üzereydi. Vikram ile L ettie’ye d ö n d ü m .

362 ■ G regory David R oberts

“ Ü z g ü n ü m çocuklar, gitm eliyim !” Göm leği tekrar V ikram ’a uzatıp

“ G öm lek için teşekkürler. Bir dahaki sefere alırım, olu r mu? Benim için sakla!” dedim .

S h a n tu ’n u n taksisine ad am adan h em en önce p en cered en taksimetreyi açtım. Biz önlerin d en geçerken Lettie ve Vikram el salladı. G e c e k o n d u m u zu n bitişiğinde bu lu n an balıkçıların yerine d o ğ ru yol alırken planımı S h a n tu ’ya anlattım . S h a n tu ’n u n koyu, yer yer çizgilerle kaplı y ü zü n ü bir gülüm sem e kapladı ve hayretie başım salladı. Sonra da yağm urlu yolda gaz pedalına biraz daha asıldı.

Balıkçıların yerinde, P rabaker’in yakın arkadaşlarından biri olan ve hastalandığı zam an kliniğim e gelen V in o d ’dan yardım istedim . V inod kısa kayıklardan birini seçti. D ü z , hafif kayığı taksinin ü zerin e bağlayıp Radyo K u lü b ü’ne d o ğ ru yola çıktık.

Shantu haftanın altı g ü n ü , o n altı saat takside çalışıyordu. O ğ lu n u n ve iki kızının kendisininkinden daha iyi bir hayat sürm eleri için uğraşıyordu.

H em eğitim leri için hem de kızlar iyi birer evlilik yaptığında gerekli olacak yüksek m iktardaki drah o m a için para biriktiriyordu. H e r zam an aşırı y o rg u ndu ve fakir bir yaşam ın çilelerine kadanıyordu. V inod ise zayıf ama güçlü kollarıyla tu ttu ğ u balıklarla annesi ile babasına, kansına ve beş ço cu

ğu n a bakıyordu. D iğer yirmi fakir balıkçıyla birleşerek bir kom ite k u rm u şlardı. Kaynaklarını ortak kullanm aları onları bir bakım a güvence altına alıy o rd u am a gelir nadiren yeni bir çift sandalete, okul kitaplarına ya da g ü n de ü ç ü n cü ö ğ ü n yem eğe yetiyordu. B ü tü n bunlara rağm en amacımı ö ğ rendiklerinde ne Shan tu ne V inod b en d en para istedi. O nlara ödem e yapmaya çalışmama, hatta parayı göm leklerinden içeri atm ak için uğraşm am a rağm en bun a izin verm ediler. İkisi de fakir, yorg u n ve endişeliydi ama ikisi de tam bir H intliydi. Aşk, H in d ista n ’da yaratılm am ıştı am a kesinlikle burada m ükem m elleştirilm işti ve b u n u size b ü tü n H in tliler söyleyebilirdi.

A n an d ’ın, H indistan K onukevi’nin yakınındaki R adyo K ulübii’n ün yan ından geçen su basmış yola kayığı indirdik. S hantu taksi bo zu ld u ğ u zam anlar kullandığı yağm urlukla on a iyi şans getiren şoför şapkasım bana verdi. Biz V in o d ’la Taç M ahal O te li’ne ilerlerken bize el sallamayı da ih mal etm edi. G enelde taksilerle, kam yonlarla, m otosiklet ve özel arabalarla d o lu olan yolda ilerlemeye başladık. Kürekleri h e r atışım ızda su giderek derinleşti, B estS o k ağ ı’nın köşesine geldiğim izde su arük bel hizasındaydı.

Taç, kendini çevreleyen sokaklarda bu tip su baskınlarıyla oldukça çok karşılaşmıştı. O tel g ranit bloklardan oluşan yüksek bir platfo rm u n üzeri-

SH A N T A R A M ■ 363

ııc k u ru lm u ştu , h er girişe o n m erm er basam ak çıkarak ulaşıyordunuz. O

sene sel suları oldukça d erin d i, ü stte n ikinci basam ağa kadar ulaşmıştı.

Arabalar suda sürükleniyor, H in d istan A n ıtı’nı çevreleyen büyük duvara vc birbirlerine çarpıp duruyorlardı. Biz kayıkla doğ ru d an otelin ana girişine gittik. Giriş ve kapıların ö n ü , lim uzinlerinin suda sürüklenm esini izleyen zengin işadam ları, tasarım cı giysileri giymiş kadınlar, aktörler, politikacılar ve onların son m o d a giyinm iş kızlan ve oğullarıyla doluydu.

Karla sanki beni bekliyormuş gibi öne adım attı. U zattığım eli kabul edip kıyığa bindi. Kayığın ortasına o tu rd u ğ u n d a yağm urluğu üzerine örttü m ve

>.ıpkayı da ona verdim. Karla şapkayı yana yatırarak taktı ve ilerlemeye başladık. Gateway Anı tin i n m uhteşem kemerli bölü m ü n d en geçerken Vınod V.ırkı söylemeye başladı. A nıün oradaki akustik çok iyiydi. V ın o d’u n söylediği şarla yankı yaparak o n u duyan h er kalpte bir coşku uyandırdı.

V inod bizi Radyo K ulübü O te li’n in ö nündeki taksi d urağına bıraktı.

K .lyıktan inerken Karla’ya yardım etm ek için ona elimi u zattım fakat o kal-ılınm a atladı ve bir süreliğine birbirim ize tu tu n d u k . Şapkanın gölgesinde Közleri daha da koyu bir yeşil gibi g ö rü n ü y o rd u . Siyah saçları yağm ur ıl.imlalarıyla parlıyordu. Nefesi kim yon to h u m u ve tarçın kokuyordu.

So n u n d a ayrıldık ve o n u n için b ir taksinin kapısını açtım . Karla bana yağm urluğu ve şapkayı verdi ve arabada arka ko ltu ğ a o tu rd u . Kayıkla m uin yanına g eldiğim den beri tek kelim e etm em işti ama taksiciye gidece

ği adresi hem en söyledi.

“M ah im ,” dedi. “Challo! M ahim bölgesine. G idelim !”

Taksi yola çıkarken d ö n ü p bir kere bana baktı. Bakışlarında bir emir ya ıl.ı bir talep vardı, ne old uğ u n a karar verem edim ve taksiyi uzaklaşana kadar ı/lcdim . V ınod ve Shantu da yanım daydı ve ellerini om zum a koymuşlardı.

Viiıod’uıı kayığını tekrar taksinin üstü n e yerleştirdik. Sh an tu ’n u n yanına

■ ıiurııp kayığı bir elimle tutm ak için kolum u dışarı çıkanrken kalabalıkta bir yu/, gözüm e ilişti. G ö rd ü ğü m M adam Z h o u ’n u n hadım hizmetçisi Ra-l.nidı. Bana bakıyordu ve yüzü n d en öfke ve nefret okunuyordu.

G ö rd ü ğ ü m b u m anzara balıkçıların m ahallesine g idene kadar kafamı m eşgul etti ama kayığı indirip de akşam yem eği için V in o d ve S h a n tu ’yla sözleşince Rajan’ın h id d et do lu suratını u n u ttu m . Yerel bir resto ran d an

-.ıp.ıriş ettiğ im yem ekler m etal kapların içinde dum anları tü te rk en o tu rd u

ğum uz yere, sahile getirildi. Kapları yere serdiğim iz eski b ir yelken bezinin üzerind e açtık ve yem ek yemek için plastik bir te n te n in aitında o tu r duk. V in o d ’u n ailesi, eşi ve beş çocuğu da S hantu ile benim yanım da yer

3 64 ■ G regory David R oberts

lerini aldılar. Y ağm ur yağmaya devam ediyordu am a hava ılıktı ve kö rfezd e n esen hafif bir rü zg ar akşamın nem ini biraz alıyordu. Ç ok sayıda u zu n kayığm yanındaki kum lu sahilde o tu rd u ğ u m u z yer denize bakıyordu. Ta-vuklu pilav, Malai köftesi, karışık sebze, pilav, köri soslu sebze, kabak kızartm ası, patates, soğan, karnabahar, tereyağlı ekm ek, m ercim ek ve yeşil m an g o turşusu yedik. Bu tam bir ziyafetti ve yem eklerini yerken çocukların gözlerin den taşan sevinç, onları seyreden bizlerin y ü zü n ü koca gü lüşlerle aydınlattı.

Gece olunca bir taksiyle C o lo b a ’m n turist dolu sokaklarına geri d ö n d ü m . Birkaç saatliğine H in d istan K o n u k e v in d e bir od a tu tm a k istiyord u m . O teld e d o ld u rm am gereken form k o n u sun d a endişelenm iyordum , çünkü A n a n d ’ın adım ı yazmayacağını, b ir şey im zalam am a gerek kalm ayacağını biliyordum . Şehirdeki birçok u cu z o telde yapıldığı gibi, biz de aylarca önce bir anlaşma yapmıştık. Bu sayede odayı saat başı fiyauna t u tu y o r, böylelikle zam an zam an bu odalarda duş alabiliyor ya da özel işlerim i halledebiliyordum . Tıraş olm ak, h ad d in d e n fazla şam puan ve sabun kullanıp yarım saat d u şu n altında kalm ak istiyordum . Kolera salgınının aklıma gelm eyeceği beyaz fayans döşeli tuvalette otu racak , son birkaç haftayı derim d en kazıyacaktım.

Kapıdan içeri girerken beni gö ren A nand dişlerini sıkarak “ Lin, seni g örm ek çok g ü zel,” dedi. G özlerin d en sinirli o ld u ğ u o k u n u y o rd u . U z u n , yakışıklı suratı oldukça ciddiydi. “ Bir s o ru n u m u z var. Ç ab u k gel!”

A nand beni ana koridordaki bir odaya g ö tü rd ü . Kapıyı bir kız açtı ve b ize İtalyanca bir şeyler söyledi. O ldukça perişan ve dağınık bir hali vardı. Sa

çı darm adağındı ve içinde yemek kınntılan kalmış gibiydi. Geceliği üzerinden kaymış, kaburgalannı belli ediyordu. Kız bir uyuşturucu bağımlısıydı ve neredeyse uyurgezer bir haldeydi ama uyuşuk halinde bile bir panik vardı.

Yatağın üzerin d e genç bir adam yatıyordu. Beline kadar çıplaktı ve p a n to lo n u n u n ö n ü açıktı. Ç izm elerin d en biri yerde, biri hala ayağındaydı. Aşağı yukarı yirmi sekiz yaşlarındaydı ve ö lm üştü.

N abzı atm ıyordu ve kalp atışı du rm u ştu . N efes alm ıyordu. Aşırı do z o n u karanlık kuyu n u n en dib ine savurm uştu ve yüzü kışın en karanlık g ü n ü n d e , sabaha karşı saat beşte g ö k y ü zü n ü n aldığı ren k kadar maviydi.

A dam ın v ücu d u n u yatağa yerleştirdim ve b o y n u n u n altına yatak çarşafını katlayıp koydum .

A nand “ Pis iş,” dedi kısaca. Sırtım kapalı kapıya dayam ış, kim senin içeri girm em esini sağlamaya çalışıyordu.

SH A N T A R A M ■ 365

A n an d ’ı d uy m azdan gelerek genç adam a kalp masajı yapmaya başla-ılım. Bu işi gayet iyi biliyordum . K endim de bir u y u şturucu bağımlısıyken

|n'k çok bağımlıyı aşırı d o z d a n ö lm ekten kurtarm ıştım . Kendi ülkem de bu ışı elli, seksen kez yapmış, yaşayan ölüleri suni teneffüs ve kalp masajıyla lı.ıyata d ö n d ü rm ey e çalışmıştım. G enç adam ın kalbinin atm asını ve ciğer-lı-rinin çalışmasını um arak on dakika boyunca kalp masajı yaptım . Sonun-tl.ı öksürerek tekrar nefes aldı. D izlerim in ü stü n d e durarak kendi kendine nefes alıp verecek kadar güçlü m ü diye baktım . Nefes alıp vermesi olduk -

ı,.ı yavaştı, daha da yavaşlayarak çok hafif bir hal alınca tekrar kalp masajı-ıı.ı başladım. Yaptığım iş çok yo rucuydu, kollarım ın ve ciğerlerim in b ü tü n y,üçüyle o n u n cansız bedenini d ü ştü ğ ü o karanlık k uyunun en d ibinden Keri çıkarmaya çalışıyordum .

Ben erkek arkadaşı üzerin d e çalışırken kız da iki kere ken d in d en geçli Anand o na to k at a tü ve ken din e gelene kadar kızı sarstı. O daya ayak k ısışım ızdan üç saat sonra tekrar dışarı çıkabilmiştik. A nand da, ben de s.ınki yağ m u run altında du rm u ş gibi terd e n sırılsıklam o lm uştuk. Bağımlı t, ili ayılmıştı ve bizd en yardım isteyen kız o ld u ğ u halde zevk almalarını nııledik diye bize kızgınlardı. Kapıyı üzerlerine kaparken çok yakın bir zatı u n sonra şehirde bir yerlerde bir kapının onların üzerine son kez kapa-lucağım biliyordum . U y u ştu ru cu bağım lıları kuyudan aşağı gittikleri her sclcrinde biraz daha derine d ü şer ve h e r seferinde onları orad an çıkarmak biraz daha zorlaşır.

Anand bana borçlanmıştı. D uş alıp tıraş old u m ve yeni yıkanıp ü tü len miş bir göm leği hediye olarak kabul ettim . D aha sonra Anand ile girişte oturarak birer çay içtik. Bazı insanlar size borçlanınca sizden daha az hoşl.ııımaya başlar, bazılanysa ancak borçlandıklannda sizi gerçekten sever.

Anand bana olan b o rcundan dolayı gayet rahat gözüküyordu, elimi sıkışı da iyi arkadaşlann hiçbir söze ihtiyaç bırakmayan tokalaşmasına benziyordu.

Sokağa adım ım ı attığım da yanım a bir taksi yanaştı. Arka k oltukta U l-l.ı oturm aktaydı.

“ Lin! L ütfen arabaya b iner m isin?”

Ulla’nın endişesi, sesinin inilti gibi çıkm asına n ed e n o lu yordu. Solgun, Kiı/el yü zü , k o rk u d o lu bir ifadeye b ü rü n m ü ştü .

O n u n yanına o tu rd u m ve taksi yavaşça h areket etm eye başladı. A rabanın içi U lla’nın parfü m ü ve sürekli içtiği sigaraların kokusuyla do lm u ştu.

Şoföre “ Seedhajao/” dedi. D ü z g i t! “ Bir so ru n u m var Lin. Yardım a ih-ııy.ıcım var.”

366 ■ G regory David R oberts

Bu gece şövalye olm a gecem di. U lla’m n iri mavi gözlerine baktım ve bir şaka ya da on a takılan bir yorum yapm am ak için kendim i tu ttu m .

Korkm uştu ve o nu k o rk u tan h er neyse, etkisi hala g ö zlerind en o k u n u y o rd u . Bana bakıyordu ama aslında korkuyu gö rü y o rd u.

Hıçkırarak “ Ü z g ü n ü m ,” dedi ve çabucak toparlandı. “Sana m erhaba bile dem edim . Nasılsın? Seni u z u n zam andan beri g ö rm ed im . İyi misin?

O ldukça iyi g ö rü n ü y o rsu n .”

U lla’m n kıvrak A lm an aksam kulağım a hoş gelen bir ezgi yaratıyordu.

O n a gülüm sedim .

“ Ben iyiyim. Sorun nedir?”

“ Geceyarısı saat birde benim le olacak birine ihtiyacım var. L e o p o ld ’un Yeri’n de. O rad a olacağım ve... Senin de yanım da olm anı istiyorum . Bunu yapabilir misin? O rad a olu r m usun?”

“ L e o p o ld ’u n Yeri geceyarısı kapalı.”

“ E vet,” derken U lla’nın sesi bir kez daha titredi. “ Ben orada park e tmiş bir taksinin içinde olacağım . Biriyle buluşacağım ve yalnız olm ak istem iyorum . Benim le orad a olu r m usun?”

“N e d e n ben? N e d e n M o d en a ya da M aurizio değil?”

“Sana güveniyorum Lin. Z a ten çok u z u n sürm eyecek. Sana para da ödeyeceğim . Bana bir hiç u ğ ru n a yardım etm eni istem iyorum . E ğer b e nim yanım da olursan sana b u iş için beş yüz d olar ödeyeceğim . O lu r m u?”

Hayal ettiğ im izd en daha da k ö tü bir şey bizi bekliyorken içim izde b e liren o d u y g u n u n beni uyardığını hissettim . Kader, d u y d u ğ u m u z ama hiçbir zam an dinlem ediğim iz u y anlar vererek bizi adil bir savaşa sürükler. E lb ette U lla’ya yardım edecektim . O , Karla’nın arkadaşıydı, ben de Karla’ya aşıktım. O n d a n hoşlanm asam bile Karla için U lla’ya yardım ederdim . Ü stelik U lla’d a n da hoşlanırdım . O güzeldi ve saftı ama saflığı ona acımayacağınız b ir sınırdaydı. T ekrar g ülüm sedim ve şofö rd en durm asını istedim .

“M erak etm e. O rad a o lacağım .”

Ulla eğildi ve yanağım dan ö p tü . Taksiden çıktım . U lla da ellerini tak sinin cam ına koyarak dışarı u zandı. Y ağm ur damlaları u z u n kirpiklerine dü şüp gözlerim kırpm asına n e d e n oluyordu.

“O rad a olacaksın değil mi? Söz m ü?”

“Sabaha karşı birde,” ded im ciddiyetle. “ L e o p o ld ’u n Yeri’n de. O rada olacağım .”

“Söz m ü?”

Gülerek “Evet, söz,” dedim .

SH A N T A R A M ■ 3 67

Taksi uzaklaşırken Ulla gayet sert, neredeyse histerik bir sesle seslendi.

“ Beni hayalkırıklığına u ğ ratm a Lin!”

T u rist bölgesinde amaçsızca y ü rürken U lla’yı ve erkek arkadaşı M o d e m in in M aurizio ile birlikte y ü rü ttü ğ ü işi d ü şü n d ü m . D idier bana onların başarılı o ld u ğ u n u ve iyi para kazandığını söylemişti ama Ulla korkm uş ve m utsuz g ö rü n ü y o rd u . D id ier tehlike ile ilgili bir şeyler daha söylemişti.

Kullandığı kelim eleri hatırlam aya çalıştım. N e demişti? Büyük risk... Tam hir vahşet...

Karla’nın o tu rd u ğ u sokağa geldiğim i farkedene kadar düşüncelere kapılmış gidiyordum . O n u n zem in kattaki dairesinin ö n ü n d e n geçtim . G e niş Fransız kapıları açıktı. Gelişigüzel bir esinti tül perdelerini havalandırdı ve içeride yanan bir m u m u n ışığını görd ü m .

Yağm ur artm ıştı ama anlam verem ediğim bir huzu rsu zluk , yürüm eye ılevam etm em e n ed en oluyordu. V in o d ’u n Gatevvay A n ıtin ın orada söylediği aşk şarkısı aklım dan geçip d u ru y o rd u . M u son yağ m u run u n göle çevirdiği yolda kayıkla gidişim iz g ö z ü m ü n ö n ü n e geldi. Karla’mn gö zlerin deki em ir veren, b ir şeyler talep eden bakış, içim deki h u z u rsu zlu ğ u öfkeye d ö n ü ştü rü y o rd u . Ara sıra derin derin nefes alm ak için yağm urun altın da d u ru y o rd u m . İçim de öfke ve acı vardı. Yum ruklarım ı sıkmıştım. Koll.mmdaki, göğsüm deki ve sırtım daki kaslar gergindi. A n a n d ’ııı otelindeki uyuşturucu bağımlısı İtalyan çifti, ö lü m ü , ölmeyi d ü şü n d ü m . Siyah g ö k yüzü so n u n da çatlamıştı. Yıldırım, U m m an D en izi’nin ü zerin e atıldı ve kulakları sağır ed en bir ses duyuldu.

Koşmaya başladım . A ğaçlar karanlıktı ve yapraklan ıslaktı. O nlar da kııçiik siyah b u lu tlar gibi d u ru y o rd u . Yollar b o m b o ştu . H ızla akan ve şim

şekler çakan g ö k y ü zü n ü yansıtan su birikintilerinin ü z erin d en geçiyordum . Bildiğim b ü tü n yalnızlık ve sevgi o an b en d e toplanm ış, kalbim yağmurla şişen bu lu tlar gibi Karla’nın aşkıyla d o lu p taşm ıştı. Koşmaya devam

■

ııiııı. Bir şekilde kendim i yeniden o sokakta, o n u n kapısının ö n ü n d e b u ldum . O rada, yıldırımlarla aydınlanarak, g ö ğsüm içim de akan tutkuyla inip

>,ık,ııken öylece d u rd u m .

Karla gökyüzüne bakmak için açık kapılann yanına gelmişti. İnce, kolcu/ hir gecelik giyiyordu. Beni orada dikilirken gö rd ü ve gözlerim iz birleş-11 Kapıdan çıktı, iki basamak indi ve bana d o ğ ru y ü rü d ü . G ö k g ü rü ltü sü so-l-.if.ı inletti ve Karla’nın gözleri şimşekle doldu. Kendini kollanm a attı.

( )piiştük. D udaklarım ız kelim elere gerek kalm adan hisleri dile getirdi.

I'illerim iz zevkle birbirine dolandı. O n la r ne o ld u ğ u m u z u bildiriyordu.

İm.ııı. aşık. Karla’yı aşka boğarken kendim de aşkta bo ğ u ld u m .

368 ■ G regory David R oberts

O n u kaldırdım ve kucağım da taşıyarak eve, parfüm üyle dolu odaya g ö tü rd ü m . Karolarla döşeli yere kıyafetlerim izi çıkarıp attık ve Karla beni yatağına aldı. Birbirim ize d o k u n m ad an yan yana yatuk. Yıldırım ın ay dınlattığı o dada, kolundaki y ağm ur damlaları tıpkı parıldayan yıldızlara b en ziyordu. T en i, gökyüzü gibiydi.

D udaklarım ı gökyüzüne g ö tü rd ü m ve oradaki yıldızları içim e çektim .

Karla beni içine aldı ve h e r an büyülü bir hale d ö n ü ştü . Nefes alıp verirken sanki dünya da nefes alıyordu. H e r anım ız bir çağlayan gibiydi. Sarsılarak, birbirim izi iterek, aklın başlattığı ama vücu d u n kazandığı sıcaklık içinde titredik. Ben o n u n d u m . O benim di. B edenim o n u n arabasıydı ve Karla o n u güneşe sürüyordu. O n u n bedeni benim n eh rim d i, ben de d e nize d ö n ü ştü m . D udaklarım ızı birleştiren inilti, so n u n d a aşıkların ru hlarını kutsayan bir hazza d ö n ü ştü .

Bizi içine alan, yavaş yavaş nefes alıp verdiğim iz o sessizlikte, aşkın keskinliği dışında ihtiyaç, arzu, açlık, acı ve diğer h er şey anlam sız kaldı.

“A h , k ahretsin!”

“ N e o ldu?”

“ T an n m ! Saate bak!”

“ Ne? N e old u ?”

Yataktan atlayıp ıslak giysilerime uzanırken “ Gitm eliyim ,” dedim . “ L eop o ld ’un Yeri’nde biriyle buluşm am gerekiyor ve sadece beş dakikam var.”

“Şimdi mi? Şimdi mi gidiyorsun?”

“ G itm eliyim .”

Karla suratını asarak d o ğ ru ld u . “ L e o p o ld ’u n Yeri bu saatte kapalıdır.”

B otlarım ı alıp bağlarken “B iliyorum ,” diye m ırıldandım . Botlarım vc giysilerim sırılsıklamdı ama gece nemli ve sıcaktı. Fırtına ve rü zg ar hafifliy o rdu. Yatağın yanında eğildim ve Karla’nın kalçasını ö p tü m . “ G itm em lazım . S öz v erd im .”

“ Bu kadar önem li mi?”

Hafifçe sinir olarak alnım ı b u ru ştu rd u m . O n a söz verdiğim i söylem em e rağm en meseleyi uzatm asına bir an için kızm ıştım . Aysız gecede Karla çok g üzeldi. Ve kızmaya hakkı o lan oyd u , ben değildim .

K arla’n ın kalın, siyah saçlarını okşayarak yum uşak b ir to n la “ Ü z g ü n ü m ,” dedim . Birlikte yan yana d u rd u ğ u m u z d a kaç defa içim den bu h areketi yapm ak geçmişti?

Karla beni dikkatle süzerek alçak sesle “ H adi g it,” diye cevap verdi.

B om boş pazaryerinden geçerek A rth u r B u n d er Yolu’na k oştum . Pazar tezgah larının üzerine ö rtü lm ü ş beyaz bezler, soğuk bir m orgdaki kadav

SH A N T A R A M ■ 369

ralara benziyordu. Koşarken ayak seslerim , sanki hayaletler de benim le birlikte koşuyorm uş gibi yankılanıyordu. A rth u r Bender Yolu’n u geçip M erew eather Yolu’na gelerek büyük m alikaneler ve ağaçlarla çevrili b u lvarda ilerlem eye devam ettim . Bu saatte, her g ü n bu radan geçen insan kalabalığından eser yoktu.

İlk yol kesişim inde, su baskınına uğrayan sokaklardan kaçınm ak için hem en yoldan saptım ve ö n ü m d e bisiklete binmiş bir polis g ö rd ü m . Y olun ortasına do ğ ru koşarken ö n ü m d en bir bisikletli polis daha geçti. H e m en so nra da yolun sonundaki polis cipini g ö rd ü m . A rkam dan yaklaşan ikinci bir cipi ve d iğer bisikletli polisleri farketm em uz u n sürm edi. Polis ıipi yanım a yanaştı, ben de d u rd u m . C ipin içinden çıkan beş adam etrafımı sardı ve birkaç saniyelik bir sessizlik o ldu. Polisler sessizliğin içinde

.uleta onları sarhoş eden teh d itk ar bir bakışla bakıyor ve hafifçe yağan yağm urun alü n d a gözleri isyanla parlıyordu.

M arathi dilinde “N e oluyor?” diye sord u m . “N e istiyorsunuz?”

Polislerin başı İngilizce “ Cipe b in ,” diye em ir verdi.

“ Bakın, ben M arathi dilini biliyorum sizce d e ...” diye lafa başlam ışum kı polis şefi sert bir kahkahayla lafımı kesti.

M arathi dilinde “ Evet, M arathi dilinde konuşabildiğini biliyoruz n a m ussuz h erif,” dedi. D iğer polisler de gü ld ü . “ H e r şeyi biliyoruz. Şimdi jiı cipe bin aşağılık herif, yoksa seni sopalarla iyice dövüp k en d im iz h in d im i/,.”

Ü stü ö rtü lü cipe binince beni yere o tu rttu la r. C ipte altı adam vardı ve lırpsinin elleri benim üzerim deydi.

L eo p o ld ’u n Yeri’nin karşısındaki C o lo b a Polis M erkezi’ne g id en iki t ı-..ı bloğu geçtik. Polis m erkezine girerken L e o p o ld ’u n Yeri’n in ön ü nd e-tı sokağın boş o ld u ğ u n u g ö rd ü m . U lla olacağını söylediği yerde değildi.

Itmııı tu za k m ı k u rm u ştu ? Kalbim korkuyla çarparken bun u düşü n d ü m .

Itıı çok anlam sızdı ama yine de ne yaparsam yapayım kafamı kurcalayan 1 >ıı düşünceydi.

N öbetçi m em u r bü cü r ve aşın kilolu bir M ah arashtria’lıydı. O da, di-

(j< ı arkadaşları gibi kendine iki beden küçük gelen bir polis üniform ası jııvıııışti. Bu kadar k ö tü niyetli olm asının neden i, belki de içinde b u lu n duğu rahatsız d u ru m d u . O n d a da, etrafım daki diğer o n polis m em u ru n da da iyi h uydan eser yoktu ve onların bu so m urtkan, çatık kaşlı havalan, Ih ndc kahkahalarla gülm e isteği yarattı. A m a görevli m em ur adam larına İmrip ettiğ in d e, içim deki b ü tü n kahkaha d ü rtü sü anında uç u p gitti.

3 7 0 ■ G regory David Roberts

Gayet ciddi bir havayla “Şu u ğ u rsu z herifi aşağı g ö tü rü n ve iyice bir d ö v ü n ,” dedi. Eğer benim M arathi dilini k o n u ştu ğ u m u ve o n u anladığımı biliyorsa da b u n u belli edecek hiçbir şey yapmadı. Adam larıyla, sanld ben orada değilm işim gibi ko n u şu y o rd u . “ O n u şöyle güzelce pataklayın.

E ğer m ü m künse kemiklerini kırm am aya gayret edin am a iyi d ö vün. S o n ra da hücreye, diğerlerinin yanına a tın .”

K oştum . Beni çevreleyen polisleri iteledim ve bir sıçrayışta sahanlığı geçip m erkezin çakıl döşeli bahçesine çıktım. Bu yaptığım aptalca bir h a taydı ve önü m d ek i birkaç ay boyunca yapacağım aptalca hatalardan ilkiydi. Karla bir keresinde H a t a la r kötü a şık la rd ır. O n la r d a n b ir şeyler öğrend ik çe, ö ğ ren m em iş o lm a yı d a h a d a fo k d ilersin , dem işti. O geceki yanlışım beni m erkezin ö n bahçesine çıkarmış, ben de elleri kolları bağlanm ış çaresiz bir g ru p adam a toslam ıştım .

Polisler beni yol b oyunca yum ruklayıp tekm eleyerek odaya geri sü rü k ledi. Ellerimi kenevir ipiyle bağladılar ve ayaklarımı birbirine bağlam adan ö nce bo üarım ı çıkardılar. Kısa, şişko nö b etçi m em u r, kalın bir ip çıkardı ve adam larından beni o n u n la, bileklerim den om uzlarım a kadar bağlam alarını isted i. S onra da öfkeden ku d u rarak benim iplerle bir M ısır m um yası haline sokulm am ı izledi. A rd ın dan polisler beni bitişikteki bir odaya g ö tü rd ü ve yü zü m aşağı bakacak şekilde bir kancaya iplerim den astılar.

N ö b etçi m em u r dişlerini sıkarak “ U çak ...” diye h o m u rd an d ı.

Polisler beni hızla d ö nd ü rm ey e başladı. Kanca, iplerin arasındaki ellerim i geride tu tu y o r, kafam aşağı düşü y o rd u . O rada, aşağı yukarı kavram ımı kaybedene kadar sallanıp d u rd u m . D aha sonra da dayak faslı başladı.

Beş ya d a altı adam d ö n m ek te olan b edenim e ellerinden geldiğince hızlı bir şekilde ve tü m güçleriyle vu n ıy o r, sopalarını vücu d u m a in d iriy o rd u. D arbeler dayanılm az bir acıyla yü zü m e, kollarım a, bacaklarım a, ayaklarıma inip du ru y o rd u . Bağırm ak istiyordum ama dişlerim i sıkıp çenemi kenetledim ve hiç ses çıkarm adım . Bağırdığım ı duym alarına izin v erem ezdim . Sessizlik, işkence g ö ren adam ın intikam ıdır. D aha sonra eller uzandı ve d ö n m ek te olan bedenim i d u rd u rd u . Yine de oda dö n m ey e devam ed iy ordu. H e m e n ard ın d an b u sefer beni ters yöne d o ğ ru d ö n d ü rm ey e başladılar ve dayak faslı kaldığı yerd en devam etti.

İşlerini bitirince beni dem ir basam aklardan, ayı oynatıcılarına yardım etm ek için Prabaker ile çıktığım ız dem ir m erdivenlerden sürükleyerek çıkardılar. B ir i b a n a y a r d ım etm eye gelecek m i, diye kendi k endim e sordum .

Kimse o boş sokakta tu tu k lan d ığ ım ı görm em işti ve nerede o ld u ğ u m u bil

SH A N T A R A M ■ 371

iniyordu. Eğer Ulla, L eo p o ld ’u n Yeri’ne geldiyse ve eğer tu tuklanm am da parmağı yoksa, burada old u ğ u m u bilem ezdi. Peki ya Karla, seviştikten sonra o rta d a n kaybolm am la ilgili ne düşünecekti? Beni bulam azdı. H ap ishaneler, insanlar için kara deliklerdir. O ralardan ne bir ışık ne de bir h aber dışarı sızar. Bu esrarengiz tutuklanm ayla birlikte, şehrin en karanlık ild ik lerin d en birinde kaybolm uştum . Afrika’ya g iden bir uçağa adamış ve şehirden kaçmış bile olabilirdim .

Peki, ned en tutuklanm ıştım ? Bu sorular kafam da d ö n ü p duru yo rd u .

İlenim kim o ld u ğ u m u gerçekten biliyorlar mıydı? E ğer kim old u ğu m u bilmiyorlarsa, eğer b u n u n nedeni benim le hiçbir ilgisi olm ayan başka bir $eyse bile, yine de bazı sorular soracak, kimliğimi soruşturacak, parm ak ı/.imi alacaklardı. Parm ak izim , İn terp o l aracılığıyla b ü tü n dünyaya dağı-ıılmıştı. G erçek kimliğimi tespit etm eleri an meselesiydi. Birine bir mesaj iletmeliydim ama kime? Bana kim yardım edebilirdi? Kim bana yardım edecek kadar giiçlüydü? Kadirbhai. L o rd A bdül Kadir H an . Şehrin d ö rt yanında, özellikle de C o lo b a bölgesindeki bağlantıları sayesinde tu tu k la n dığımı kesin ö ğ renirdi. Kısa bir süre içinde Kadirbhai b u n u haber alırdı.

< >ıva bir mesaj iletm ek için elim den geleni yapmalıydım.

H e r yanım ı u y u ştu ran iplerle bağlı h alde, h e r seferinde yeni bir d arbeyle m erdivenlerden yukarı itilirken aklım dan hep aynı cümleyi g eçirm eye çalıştım. K a d irb h a i’ye mesaj ulaştır... K a d irb h a i’ye mesaj ulaştır...

M erdivenleri çıkınca beni u z u n hapishane ko rid o ru n a d o ğ ru fırlattılar, ı iörevli m em ur, m ahkum lardan iplerim i çözm elerini istedi ve y u m ru k la n

ın kalçasına dayayarak hü cren in girişinde d u ru p em rinin yerine getirilişini ı/ledi. Bu sefer d e m ahkum lar biraz daha çabuk olsunlar diye beni iki-üç I ere tekm eledi. İp lerd en sonu n cu su da çözü lü p gardiyanlara verilince, b e ni ayağa kaldırm alarını istedi. A rtık bir ölü gibi o lan bedenim i tutuşlarını hissettim ve gözlerim i açınca görevli m em u ru n yüzü nü b u ru şturarak g ü ld üğ ü nü g ö rd üm .

Bana M arathi dilinde bir şeyler söyleyip suratım a tü k ü rd ü . O n a v u rmak için k o lum u kaldırdım am a diğer m ahkum lar beni tu ttu . M ahkum lar beni nazikçe am a aynı zam anda sıkıca yakalamıştı. Beni, kapısı açık ilk Imcreye kadar tu ttu la r ve b eto n yere bıraktılar. Polisin yüzü n e bakmak iv,ın kafamı kaldırdığım da, adam hem en hü cren in kapısını kilitledi. Bana l\m bitti. K e n d in i ölmüş say, gibi bir şeyler söylemişti.

Çelik parm aklıkların kapandığını g ö rü n ce kalbimi bir so ğ uk lu ğ u n sardığım hissettim . A nahtarlar şıngırdadı ve yuvasında d ö n d ü . Etrafım daki

372 ■ G regory David R oberts

adam ların gözlerine baktım . Korku ve hınç dolu ö lü bakışlar. İçim de bir yerlerde bir davul çalmaya başladı. Sanki b ü tü n vü cu du m bir y um ruk gibi geriliyordu. A ğzım ın gerisinde yoğ u n ve acı bir tat vardı. O n u yutm ak için kuvvetli bir şekilde y u tk u n d u m ve o zam an hatırladım . Bu n efretin tadıydı. Benim , onların, gardiyanların ve dünyanın nefreti. H apishaneler, şeytanların dua etm eyi öğ ren d iğ i m abetlerdir. A nahtarı çevirdiğim iz anda kaderin bıçağının y ö n ü n ü de değiştiririz, çünkü bir adamı kafese kap attı

ğım ız her sefer, o n u nefrete teslim ederiz.

YİRMİNCİ BÖLÜM

C ^ o lo b a Polis M erk ezi’ndeki ilk katta, çelik kapının ardında d ö rt büyük lıiicre vardı. D ö rt odayı bir k o rid o r birbirine bağlıyordu. K o ridorun bir tarafından odalara girebiliyordunuz, d iğer tarafı ise çelik pencerelerin a rdından polis m erkezinin d ö rtg e n şeklindeki avlusuna bakıyordu. Aşağıda başka h ücreler de b u lun u y o rd u . Ayı K an o ’n u n tu tu ld u ğ u hücre de zem in kattaki bu hücrelerd en d i. Kısa süreli k o nuklar, yani gö zetim altında yalnızca bir ya da iki gece geçirenler zem in k atta tu tu lu rd u . C o lo b a ’m n hüc-ı elerinde bir hafta ya da daha u z u n süre geçireceğe b enzeyen herkes ise m erdivenlerden yukarı çıkar ya da ben im gibi sürüklenir, ceh en n em in k apılarından geçm iş olu rd u .

Çelik kapının ötesinde başka kapı yoktu. D ö rt od an ın h e r birine, ev kapısından biraz daha geniş olan bir kem erin altından geçerek girebiliyordunuz. O d alar aşağı yukarı üç m etrekareydi. K oridor ise o n altı m etre ıı/aınluğunda ve iki adam ın yan yana yürü rk en o m u z o m u za d eğerek g e debileceği genişlikteydi. K o ridorun so n u n d a bir pisuar ve a n ah tar deliği

»eklinde alaturka b ir tuvalet vardı ve ikisinin de kapısı yoktu. İçm e ve yı-I .11 ima suyu olarak kullanılan m usluk, pisuarın üstündeydi.

D ö rt o d a ve k o rid o r pek rah at olm ayacak bir şekilde kırk adam ı alabilirdi. O ra d a geçirdiğim ilk sabah u y an d ığ ım d a, iki yüz kırk kişi o ld u

ğ u m u zu g ö rd ü m . Burası bir karınca yuvası gibiydi ve k o lu n u z u , bacağ ınızı her k ıp ırd atışın ızd a başka birine çarp ıy o rd u n u z . T u v alet ayak bileK.me kadar dışkıyla do luy d u ve pisuar taşıyordu. O ra d a n gelen pis koku-I-ıı, k o rid o ru n en u cu n a kadar yayılıyordu. D u rg u n , nemli m u so n h av anı her saat başı in iltilerle, k o n uşm alarla, m ırıldanm alarla, şikayetlerle, k a rış m a la rla , çığlıklarla ve d eliren adam larla d o lu p taşıyordu. O ra d a üç lı.ılta kaldım .

374 ■ G regory David R o berts

D ö rt o dadan ilkinde, benim de ilk gece u y u d u ğ u m yerde, sadece on beş adam barınıyordu. Tuvaletin insanı hasta eden kokusuna en uzak yer burasıydı. Tem iz bir odaydı ve içeride uzanacak yer vardı. Bu o d ada yaşayan adam ların hepsi zengindi. E n azından içeri, yanlarına girm ek isteyen adamları, gardiyanlara rüşvet verip dövdürecek kadar zenginlerdi. Buraya Taç M ahal, burada kalanlara ise p a n d r a h k u m a r, yani on beş p ren s denirdi.

îkinci odada yirmi beş adam bu lu n u y o rd u. Bunların hepsinin d o lan d ırıcı o ld u ğ u n u ve öncesinde en az bir kez hapishanede yatuklarından k e n di yerlerini k o rum ak için gayet ciddi kavgalara hazır olduklarını öğrendim .

O nların odasına da chor m a h a l, yani h ırsızla rın ik a m etg a h ı deniyordu. Bıı adam lara da R anjit’in cüzam lıları gibi siyah şapkalar, k a la lopis d eniyordu, çünkü A rth u r Yolu H apishanesi’nd e hü k ü m giymiş hırsızlara hapishane üniform alarıyla birlikte siyah bir şapka da giydiriliyordu.

Ü çü n cü odada, duvar kenarında o m u z o m u za o tu ran ve küçücük alanda ortaya geçip sırayla esnem e hareketleri yapan kırk adam vardı. B u n lar ikinci odadaki adam lar kadar sıkı değillerdi ama gu ru rlu ve azim liydiler. O tu rdukları küçük alanları sahiplenir, yeni gelenlere karşı korurlardı.

A dam lar h er g ü n baskı altındaydı ve içlerinden en az biri her g ü n yeni g e len ve kendisinden daha güçlü biri tarafından yerinden edilirdi. Yine de ü çüncü odadaki adam sayısı kırktı ve nad iren bu sayının ü stü n e çıktığın d an, burası da chaalis m a h a l, yani k ırk ın ik a m etg a h ı olarak bilinirdi.

D örd ü n cü oda hücre jarg o n u n d a dukh m a h a l, a cı çekenlerin ik a m etg a ■

hı olarak adlandınlırdı ama çoğu adam buraya Colobalı polislerin verdiği adı kullanmayı tercih ederdi. Gözlem odası. K oridora yeni bir adam geldiğinde, bazen ilk odada şansını denem ek isterdi. O odadaki o n beş adamın hepsi vc koridordaki yalakalar o nu tehdit edip uzaklaştırarak B ir so n ra k i oda, diye bağınrdı. Bir sonraki odadakiler de adamı korkutarak uzaklaştırır ve B ir son

r a k i oda! B ir so n ra k i oda a d i herif, derlerdi. Kendini iteleyen vücutlara ra ğ m en adam ikinci odaya girmeyi deneyebilirdi. Eğer oradaki kimse omı taıı: mıyorsa, kapının yanında o anda kim varsa adam ın suratına güzelce bir yum ruk indirirdi. B ir son raki odaya onun bu nu n ço cu ğ u ! Eğer adam kori dorda uzağa itilirken üçüncü odaya girmeye çalışırsa kapıda duran iki ya d.ı üç adam o n u yumruklayıp tekm elerdi. B ir son raki oda! B ir son raki oda orosp u çocuğu! Yeni gelen kendini en uçtaki odada, yani gözlem odasında bııl d u ğ u n d a, eski bir dost gibi karşılanırdı. Gel kardeş! İçeri g e l dostum !

İçeri girecek kadar salak olanlar karanlık ve pis k okulu odada sıkışan cl li, altmış kadar adam tarafından çırılçıplak soyulurdu. Yeni gelenlerin kıya

SH A N T A R A M ■ 375

lederi, belli bir sıraya göre bekleyen g ruba dağıtılırdı. A dam lann viicutla-ııııdaki h er delik m ücevher, uyuşturucu ya da para var mı diye aranır ve ele geçirilen değerli herhangi bir şey hücren in kralına teslim edilirdi. Orada l< aldığım haftalar boyunca hücrenin kralı boyunsuz ve saçları bitişik kaşla-ııııın h em en ü stü n d e n başlayan, goril bozması bir adam dı. Yeni adam a g iyecek kokuşm uş paçavralar verilirdi. Bunlar yeni çalıntı giysilerine kavuşan

.ulamların paçavraları o lurdu. Bu aşam adan sonra oraya düşen adam ın iki seçeneği vardı. Ya odadan aynlıp inanılm az derecede sıkışık olan k oridor -

ıl.ı yaşayan adam lardan biri olacak ya da odadaki çeteye katılıp soymak için bir başka talihsizin odaya gelişini gözleyecekti. O rada geçirdiğim üç hafta-ıl.ı gördüklerim e dayanarak dö rd ü n cü od ad a zulüm le malına el koyulan Ik t beş adam dan birinin ikinci şıkkı seçtiğini söyleyebilirim.

K oridorda bile bir d ü zen , durulacak yer için m ücadele ve b u nu n için ra-k iplerine m eydan okuyan adam lar vardı. Ö n kapının yakınında ve tuvaletin uzağındaki yerler oldukça değerliydi. B una rağm en ko rid o ru n uzak ucun-

• l.ı bile yerleri m ide bulandıran dışkı ve idrar çam uru kaplamıştı ve adarn-l,u biraz daha tem iz olan küçücük bir alan için birbiriyle dövüşüyordu.

K oridorun so n u n a itilm iş birkaç adam b ü tü n g ü n ve gece ayak bileğine kadar gelen dışkının içinde d u ru r ve so n u n d a da yere düşüp ö lürdü.

IU-ıı oradayken bir adam ö ld ü ve birçoğu da u yandırm anın m ü m k ü n o lmadığı bilinçsiz bir hale girdi. D iğerleri g ü n be gün, an be an, b eto n d an ııı.ıkondanın bağırsaklarında ayakta d u ru p hayatlarını yutan yılanın onları Keı i tüküreceği ana kadar yaşamaya devam edebilecekleri yerleri için kav-H,.ı etm ek zorundaydı.

G ü n d e bir ö ğ ü n olan yem eğim izi saat d ö rtte alıyorduk. Genellikle m ercimek ve ekm ek ya da köri soslu pilav yiyorduk. Sabah erken bir saatle de çay ve bir dilim ekm ek veriliyordu. M ahkum lar, biri kapıya yaklaşıp yemeğini alan, diğeri de yemeğini alıp uzaklaşanlar şeklinde iki sıra o lu şun maya çalışıyordu ama vücutların birbirine değm esi, dayanılm az açlık ve bııkaç kişinin açg ö zlü lü ğ ü her defasında kargaşaya yol açıyordu. Bazıları l>ıı gün ya da daha fazla süre boyunca aç kalıyordu.

I Iücreye girdiğim izde hepim ize alüm inyum b ir tabak veriliyordu ve bu uıbak bizim tek eşyamızdı. Çatal-bıçak olm adığından yemeği ellerimi/,le yiyorduk. B ardak da o lm adığından çayı tab aklanm ızdan içiyorduk.

I .ıkat tabaklar başka am açlar için de kullanılıyordu. İlk başta geçici bir ı m ,ık işlevi görüyorlardı. Eğer iki alüm inyum tabak V şeklinde b ü k ü lü r ve n .ık olarak kullanılırsa üçü n cü bir tabağı üstlerine yerleştirebiliyordunuz.

3 76 ■ G regory David R oberts

Altlarındaki alanda ateş yaktığınızda çayı ya da yem eği ısıtacak bir ocağın ız olm uş o luyordu. E n ideal yakacak kauçuk sandaletlerdi. B unlardan biri bir u c u n d an yakıldığında, diğ er u cu n a kadar yavaşça yanmaya devam ediyordu. Dışarı çıkan d u m an keskin ve sertd ve h er şeye sinen yağlı bir ku ru m bırakırdı. Böyle iki ocağın old uğ u gözlem odasında yerler ve tavan, tıpkı o rada yaşayan adam ların şu rad an gibi isten kapkara olm uştu.

Ocaklar, bu hücrede yaşayan krallar için birer gelir kapısıydı. Belirli bir ü cret karşılığı, bir num aradaki zengin adam lar için b urada çayı ve yiyecek leri ısıtırlardı. Gardiyanlar, gücü yetenlere g ö n derilen yiyecek teslimatları-na gö z yum ardı ama gece olunca dışarıdan hiçbir şeyin yollanm asına iziıı verilm ezdi. R ah aü an n ın peşinde olan o n beş p rens, gardiyanlara içinde çay ve yiyecek saklayabilecekleri bir tencere ve birçok plastik bardak ile kap için rüşvet verm işti. Böylelikle h er gece d ışandan gelen teslim adar sona erd i

ğin d e, prensler sıcak çay ve atıştırmalık yem eklerin keyfine varabiliyordu.

A lüm inyum tabaklar ancak iyice incelip kırılana kadar kullanılabildi ğ in d en h er zam an yeni tabaklara ihtiyaç d u y u luyordu. Yiyecek, çay ve k auçuk sandaleder paraya çevrilebildiğinden, onlara da h er zam an talep vardı. En zayıf adam lar sandalederini, tabaklannı ve yiyeceklerini kaybederdi. O nlara yardım etm ek isteyen iyi kalpli adam lar, yiyeceklerini hem en yiyip diğerleri de kullansın diye tabaklarını verm ek zo rundaydı. Ç o ğ u n lukla d ö rt adam bir tabağı paylaştığından gardiyanların altı-yedi dakika içinde dağıttığı yem eği alm ak için herkes acele etm eliydi.

H e r g ün açlık çeken adam ların gözlerinin içine bakm ak zorundaydım .

D iğer adam lar gardiyanların dağıttığı son birkaç tab ak sıcak yemeği elleriyle hızla ağızlarına tıkarken onları izlerlerdi. H e r g ü n beklediklerini, iz lediklerini ve yemeği kaçırm aktan korktuklarını g ö rü rd ü m . O n la n n g ö z lerindeki gerçek, ancak am ansızca ve çılgınca aç o ld u ğ u m u z d a bildiğim iz b ir gerçekti. Ben de bu gerçeği yaşadım ve b u n u yaşayarak gö ren kalbi m in bir kısmı asla iyileşmedi.

H e r gece Taç M ahal’deki prensler yatm adan önce d ö rt num aralı h ü c rede ısıtılan sıcak yemeklerini yiyip şekerli çaylarını içm eye devam etti.

N e yazık ki prensler dahi tuvaleti kullanm ak zo ru ndaydı. Bu işlem eıı fakir m ah k u m için nasılsa, o n lar için de o kadar insanlık dışı ve rezildi, Başka hiçbir şeyde olmasa bile burad a eşittik. B edenlerin, kolların, bacak ların arasından geçerek sü rd ü rd ü ğ ü n ü z u z u n yolculuk, iğrenç kokulu ba taklıkta son b u lu rd u . O rad a z en g in adam lar da bizim gibi b u ru n delikle rini bir giysiden kopardıkları bezle tıkar ve kokuyla savaşmak için dişleri

SH A N T A RA M - 377

ınıı arasına bir sigara yerleştirirlerdi. D izlerine kadar sıvanan p a nto lo n larla ve ellerine aldıkları sandalederiyle yalınayak lağım pisliğinin içinde tu valete çöm elirlerdi. Aslında tuvalet tıkalı değildi ve işlevini yerine getiriyi u du am a hapishanede o n u h er gün bir ya da iki defa kullanan iki yüzden fazla kişi vardı ve tuvalet, an ah tar deliği şeklinde deliğini ıskalayanlar iarafından d o ld u ru lu rd u . En son u n d a bu pislikler idrarla birlikte sü rü k lenmeye başlardı. Pisuara giden zenginler, m u slu ğ u n alünda ellerini ve ayaklarını sabun olm adan yıkar ve yere serilen paçavralara basarak giriş kapısından d ö rd ü n cü hücreye kadar yürürlerdi. Bir sigara parası ya da yarı içilmiş bir beedie sigarası karşılığında pisliğin içinde eğilen adam lar onların ayaklarını siler, böylece p rensler k o rido rd a ilerlem eye devam ederdi.

Benim de param o lduğu varsayılıyordu, çünkü beyazdım ve yabancıydım. Orada geçirdiğim ilk g ü n ü n sabahında uyandığım da bir num aralı hüc-ıcdcki adamlar benim orada kalmamı istedi. B u nun düşüncesi bile midemi bulandırmıştı. Ben sosyalist d em ek üyesi ebeveynler tarafm dan yetiştirilmişimi ve on lan n sosyal adaletsizlik karşısındaki inatçı nefretlerini paylaşıyordum. O nların prensipleriyle büyüm üş ve devrimci bir zam anda böyle bir ailenin üyesi olarak d o ğ d u ğ u m için ben de devrimci olm uştum . Annem in de dediği gibi davaya olan bağlılığım halen içim de bir yerlerde vardı. H em lıen bu şehrin en fakirleriyle birlikte bir gecekonduda yaşamıyor muydum?

liöylece, çok da istemeyerek onların b u davetini red d ettim ve yaşadıkları rahatlığı elim in tersiyle ittim . B unun yerine ikinci bölm edeki, daha önce de hapishanede yatmış adamlarla m ücadele ettim . Kapının ö n ü n d e küçük çaplı bir boğuşm a old u ama orada hırsızların arasında bir yer için m ücadeleye hazır old u ğ u m anlaşılınca bana da yer açülar. Yine de bana karşı biraz ol-aııı kin beslemişlerdi. Siyah şapkalar, g u ru rlu adamlardı. Beni test edecekleri bir olayın olması için çok uz u n zam an geçmesine gerek kalmadı.

T utııklanışım dan üç g ü n sonra tuv aletten geriye yapılan u z u n y olculuklarım dan b irin d e, kalabalığın arasından bir adam tabağım ı ben d en almaya çalışü. H e m H in tçe h em M arathi dilinde, o n u kelim e bilgim in elverdiğince kaba bir şekilde uyardım ama bu o n u durdurm aya yetm edi.

Aılam b en d en u z u n ve o tu z kilo kadar dah a ağırdı. Elleriyle tabağım a yapıştı ve tabağı çekiştirm eye başladık ama ikim izin gücü de o nu çekip almaya yetm iyordu. H erkes susm uştu, nefes alıp verm eleri etrafım ızda sıcak hır hava yaratıyordu. Ya teslim olacak ya da bu işin üstesinden gelecektim .

Va bu dünyada yerim i sağlam laşürır ya da teslim o lu r ve k o rid o ru n so n u n daki bataklıkta k endim e bir yer edinirdim .

378 ■ G regory David R o berts

A dam ın tabağı tu tark en kullandığı gü cü bir kaldıraç gibi kullanarak b u rn u n a beş, altı, yedi defa kafa attım ve adam geri çekilmeye çalışırken çenesine vurm aya başladım. Kalabalığın arasında bir panik yaşandı ve bir d ü zin e kadar el bizi itip kakmaya, bizi birbirim ize çarpm aya başladı. K orkm uş ad am lann arasında kollarımı kım ıldatam adığım dan ve tabağı bırakm ak istem ediğim den adam ın suratını ısırdım . Dişlerim le, adam ın kanı ağ zım a gelene kadar yanağın; ısırdım. A dam tabağı bıraktı ve bağırm aya başladı. Ç ırpınarak koridordaki kalabalığı geçerek çelik kapıya kadar gitti.

O n u yakalam ak için takip e ttim . A dam d em ir parm aklıklara tu tu n m u ş yardım çağırıyordu. G ardiyan tam anahtarını çevirirken adam elim den kaçmayı başarm asına rağm en o n u tişö rtü n d e n yakaladığım için b ir süre o ld u

ğu yerde koşm aya çalıştı. O sırada tişö rt yırtıldı ve elim de bir bez parçasıyla kalakaldım . A dam , gardiyanın arkasında d u rd u ve sırtını duvara ver di. Yüzü ısırdığım y erden, yanağından yarılmıştı ve b u rn u n d an aşağıya, boyn u n a ve göğ sü n e kan akıyordu. Kapı kapandı ve polis esrarlı bir şekilde gülüm seyerek bize baktı. Elim deki bezi, y ü z ü m ü ve ellerimi tem izlem ek için kullandım . T atm in olm uş bir halde bez parçasını kapıya doğrıı atü m . D ö n d ü m ve sessiz kabalığın arasında ilerleyerek bir kez daha h ırsızların odasındaki yerimi aldım.

Yanımda o tu ran genç adam İngilizce olarak “'İyi hareketti kardeş,” dedi.

“Pek sayılm az,” diye cevap verdim . “ Kulağına h e d e f alm ıştım .”

A dam dudaklarını büzerek “ H ım ,” dedi. “Yine de bize burada verdikleri yem ekle kıyaslarsan yanağı, k ulağından daha besleyici olm u ştu r, öyle değil mi? Senin olayın ne?”

“ B ilm iyorum .”

“ Bilm iyor m usun?”

“ Beni gecen in bir yansı tutuklayıp buraya getirdiler. N e d e n burada o ld u ğ u m u ya da beni neyle suçladıklarını söylem ediler.”

B en ona n eden burada o ld u ğ u n u sorm adım , çü n k ü A vustralya’da h apishanedeyken hırsızlardan öğ ren d iğ im kurallardan biri de bir adama on u n la arkadaş ya da düşm an olmaya karar verm eden ne suç işlediğini so rm am aktı.

“ Sana iyi bir dayak atm ışlar d o s tu m .”

“ Evet, bu n a uçak diyorlardı.”

A dam o m u zlan ın kaldınp g ö z kırparak “Vaay!” d edi. “ O lan et uçaktan n e fre t ederim d o s tu m ! Bir keresinde beni iple öyle sıkı bağladılar ki ko lu m u tek rar hissetm em için üç g ü n geçmesi gerekti. Biliyorsun, seni

SH A N T A R A M ■ 379

d ö v e r l e r k e n ip lerd en dolayı v ü c u d u n da şişiyor. B enim adım M aheş. S enin adın ne?”

“ Bana Lin d erler.”

“ Lin mi?”

“ E vet.”

“ İlginç b ir isim d o stu m . A dam ın y ü zü n ü yem eden önce, on a M arathi

■İllinde o ro sp u çocu ğ u gibi şeyler dem eyi nered en öğren d in?”

“ Bir k ö y d e n .”

“ O köy neresiyse oldukça sıkı bir yer olm alı.”

Polis beni tu tu klad ığ ınd an beri ilk defa gülüm sedim . H ap ishanede in-

■

.111 g ü lü m serken tem kinli davranır, çünkü ilkel adam lar b u n u bir zayıflık göstergesi, zayıf adam lar bir işaret, gardiyanlar ise yeni işkencelere d avetiye dem ek olan provokasyon olarak algılar.

“ Küfürleri b u rada, B om bay’da ö ğ ren d im ,” diye açıkladım. “Burada nisanlar genellikle n e kadar kalır?”

M aheş içini çekti ve geniş, esm er suratı düşünceli bir şekilde asıldı.

Kahverengi gözleri öyle çukurdaydı ki sanki bir şey saklıyor ya da çizik L ışlannın altında k endine sığınak arıyor gibiydi. B irden çok kez kırıldığı brlli o lan geniş b u rn u , n o rm alde kü çü k ağzının ve yuvarlak çenesinin ve-u-ceği ifadeyi çok dah a sertleştiriyordu.

M aheş gözlerindeki ışık biraz sönerek “ B u n u kimse bilm ez k ardeşim ,”

• lıye yanıtladı. Bu P rabaker’in vereceği tarzd a bir cevaptı ve b ird enbire k.ılbimi d o ld u ra n yalnızlıkla küçük arkadaşım ı özledim . “ Buraya senden iki g ü n ö n ce geldim . İki ü ç hafta içinde Y ol’a giden bir kam yonda olacakımıza dair bir söylenti var.”

“Yol m u?”

“A rth u r Yolu H apishanesi d o stu m .”

“Dışarıdaki birine bir mesaj ulaştırrnalıyım .”

“B u n u n için beklem elisin Lin. Buradaki polisler sana yardım e tm e m e mizi söyleyip d u ru y o r. Sanki biri üzerin e lan e t koym uş gibi. M u h te m e le n

•■uf seninle k o n u ştu ğ u m için başım d erd e girecek am a ne farkeder k i.”

“Dışarıya bir mesaj iletm eliyim ,” diye tek rar ettim .

“ B uradan çıkan adam lardan hiçbiri sana yardım etm eyecektir Lin. O n -

l.ıı bir çuval d o lu su ko bradan korkan fareler gibidir. A m a A rth u r Y olu ’ııdaıı dışarıya mesaj gönderebilirsin. O rası oldukça büyük b ir hap ish anedir, p ro b lem olm az. İçeride o n iki bin adam var. H ü k ü m e t çok d aha az

.ulamın o ld u ğ u n u söylüyor am a biz o hapishanede o n iki b in adam o ld u

3 80 ■ G regory D avid R oberts

ğ u n u biliyoruz. Yine de orası, burad an daha iyi. E ğer sen de oraya g id e ceksen, m uh tem elen benim le birlikte üç hafta içinde o rada olursun. B enim suçum hırsızlık. İn şaadardan bakır teller, plastik bo ru lar çalmak. Ay'

m suçtan d ah a önce de üç kez hapis yattım , b u da d ö rd ü n cü seferim. Ne diyebilirim ki? Ben yasaya karşı gelen seri saldırganın tekiyim. E ğ er şanslıysam üç, şansızsam beş yıl ceza alırım. E ğ er sen de A rth u r Y olu’na g id ersen benim le gidersin. O zam an m esajlarım hapishane dışına ulaştırırız.

Thik h a in ? O zam ana kadar sigara içer, T a n rı’ya du a eder ve tabaklarımı zı almaya çalışan o rospu çocuklarını ısırırız, n a V

U ç hafta boyunca aynen bunları yaptık. Ç ok sigara içtik, dualarım ızla yeri g ö ğ ü inlettik, bazı adam larla kavga ettik , sigara içm e, d u a etm e vc kavga etm e isteğini kaybetm iş bazılarına da destek olduk. Bir g ü n geldi ler ve parm ak izlerim izi alm ak için parm aklarım ızı siyah m ürekkebe b a tırıp gerçeği, yalnızca gerçeği söyleyeceğim izi yazan bir kağıda parm ak bastırdılar. H e m e n sonra da M aheş ve diğer adam larla birlikte eski bir hapis h ane k am y onetine bindirildik. O tu z kişi bile k am y o n et için fazlayken biz arkada seksen adam dık. A rd ın d an sevdiğim iz şehrin sokaklarından hızla geçerek A rth u r Yolu H ap ish an esi’ne g ö tü rü ld ü k .

H apishaneye girince gardiyanlar bizi çekerek k am y o n etten indirdi ve yere çöm elm em izi istedi. D iğ er gardiyanlar da birer birer hapishane kay-dımızı yapıp bizi içeri aldı. Ç öm elerek ve yere bakarak ilerlem ek d ö rt saat sü rd ü. Beni en sona bırakm ışlardı. Gardiyanlara M arathi dilini anladı ğımı söylem işlerdi ve onlarla yalnız kaldığım da k o m u tan ları M arathi d ilin de ayağa kalkm amı isteyerek b u bilginin d o ğ ru lu ğ u n u test etti. Ağrıdan kaskatı o lm uş ayaklarıma rağ m en ayağa kalktım ve adam ben d en tekrar çöm elm em i istedi. Ç örneldiğim de de yine ayağa kalkm amı em retti. E tra fımı çeviren gardiyanların nasıl eğlendiğini g ö rü n ce bu o y u n u n sonsuza kadar sürebileceğini d ü şü n d ü m ve o y u n u sürdürm eyi red d ettim . Adanı bana em ir verm eye devam etti am a o n u duy m azd an geldim . S on u n d a o da sustu ve birbirim ize yalnızca hapishanelerde ve savaş alanlannda bakı lan bir bakışla baktık. Sessizliği tü m v ü c u d u n u zd a hissedebiliyordunuz.

Bu tadabileceğiniz, koklayabileceğiniz ve kafanızın arkasında siyah b o şlukta duyabileceğiniz bir sessizlikti. Z am anla polis şefinin yüzündeki hain g ü lüm sem e yerini nefrete bıraktı. Adam ayaklarımın dibine tük ü rd ü .

D işlerini göstererek ve tıslayarak konuşm aya başladı. “ Raj zam anında b u hapishaneyi îngilizler inşa e tti,” dedi. “Burada H intlileri zincirlediler ve onları kırbaçlayıp ölene k adar sallandırdılar. Şim di hapishaneyi biz y ö n etiyoruz, İngiliz m ahkum da sensin.”

SH A N T A R A M ■ 381

M arathi dilinin elverdiğince kibar bir to n d a söze başlayarak “Afedersi-ııiz bayım ama ben İngiliz değilim , Yeni ZelandalIyım ,” dedim .

Adam yü zü m ü tü k ürüğüyle ıslatarak “ İngilizsin!” diye bağırdı.

“ Korkarım ki d eğilim .”

“ Evet! İngiliz’sin! İngiliz!” Bir kere daha yüzündeki gülüm sem e kötü bir kıl almıştı. “ İngilizsin. Biz de hapishaneyi yönetenleriz. Sen şuradan git!”

H ap ishanenin içlerine do ğ ru ilerleyen kemerli bir yolu işaret ediyordu.

Kem erden geçince sağa do ğ ru keskin bir d ö n ü ş vardı ve ben de tıpkı bü-liin hayvanların içgüdüyle bileceği gibi orada beni bir tehlikenin bekledi

ğini biliyordum . Beni oraya y ö n lendirm ek için gardiyanlar coplarıyla sırtıma vu rdu. Sendeleyerek ilerleyip sağa d ö n d ü m . U z u n k o rid o ru n iki yanı boyunca yirmi kadar adam ellerinde bam bu sopalarıyla beni bekliyordu.

Bu cezayı kim senin bilem eyeceği kadar iyi biliyordum . Bir başka ülke-ıle, Avustralya’da kaçtığım hapishanede de bu acı tünelin d en geçm iştim .

( )radaki gardiyanlar u z u n bir k o rid o r boyunca aralarından koşarak geçirtip küçük egzersiz avlusuna çıkarırdı bizi. Biz koşarken coplarını ü zerim ize savurur, sıranın sonundaki çelik kapıya kadar tekm elerlerdi.

B om bay’daki A rth u r Yolu H apishanesi’nin gö z kamaştıran elektrik ay-ıbulatm asında yeni tü n elin ö n ü n d e d u rd u m ve içim den gülm ek geldi. Hey ı ocuklar, biraz daha orijin al olam az m ısınız, dem ek istedim . Fakat k o n u lm a d ım . Korku b ir adam ın ağzını k u ru tu r ve n efret de o n u boğar. Bu vıızden nefreti tanım layacak harika b ir söz yoktur. Gerçek korku ve g e rdek n efrette söze yer yoktur.

Yavaşça ön e d o ğ ru yü rü d ü m . A dam lar beyaz göm lek ve şort giymişti, k ışlarında beyaz şapka, bellerinde beyaz deri kem er vardı. K em erlerinin ı< ikalarının üzerin d e sayılar ve bir yazı o ld u ğ u n u görd üm . Yazıda A ia h kam Nczaretpisi yazıyordu. Ç ok g eçm ed en bu adam ların hapishane g a rdiyanları olm adığını ö ğ rendim . İngilizlerin zam anındaki Raj d ö n em in d en ılınan H in d ista n hapishane sistem inde, gardiyanların hapishanenin işleyi

şiyle ilgili görevleri yoktu. Alışkanlıkları, kuralları ve disiplini sağlam ak m.ıhkum nezaretçilerinin göreviydi. Suçlu bulu n m u ş katiller ve diğer ağır

■ ı-zaya çarptırılm ış olan m ahkum lar, o n beş yıl ya da daha fazla süre ceza

.ılırdı. C ezan ın ilk beş yılında sıradan m ahk u m lar olarak kalır, ikinci beş

vılda m utfakta, çam aşırhanede, tem izlik işlerinde çalışma ayrıcalığına hak l .ı/.anır, ü çü n c ü beş yılda ise şapkayı, dem ir kem eri ve b am bu sopasını ha-I t-ıler ve m ahkum nezaretçisi olurlardı. İşte o zam an, yaşam ve ölüm a rlık onlara bağlıydı. Bir nevi gardiyan olm uş, suçlu bulu n m u ş katillerden

382 ■ G regory David R o berts

oluşan iki sıra adam tü n eld e beni bekliyordu. Sopalarını kaldırm ış, bana odaklanm ışlar, hızlı koşup da onları bana acı verm e şansından m ah ru m b ırakm a olasılığımı tartıyorlardı.

Koşm adım . Keşke içim de b u ld u ğ u m asil ve cesur bir gü ç te n dolayı koşm adığım ı söyleyebilsem am a b u d o ğru olm az. B unu daha sonraları da çok d ü şü n d ü m . O yürüyüşü belki bin defa g ö z ü m d e tekrar canlandırıp d ü şü n d ü m am a h er seferinde n ed en böyle yaptığım dan daha da az emin olabildim . Bir keresinde Kadirbhai bana H er e rd e m li d a v r a n ış ın a r d ın d a

k a r a n lık b ir s ır v a r d ı r ve a l d ı ğ ım ı z her risk çözü lem eyen b ir g iz e m e sa h ip t ir , dem işti.

Adam ların arasından yavaşça yürürken sahilden H acı Ali’deki camiye, ayışığının aydınlattığı denizde yelkenli bir gemi gibi du ran camiye giden b eto n yolu haürladım . A zizin anın, dalgaların arasından suyun üzerinde yüzen evlere yapılan o yolculuk, şehirle ilgili hatırlamayı en çok sevdiğim g ö rü n tü lerd en biriydi. Bana göre bu g ö rü n tü , sevdiğin kadın uyurken onun y üzü n d e g ö rd ü ğ ü n meleğe eşdeğer güzellikteydi. Beni kurtaran da belki sadece bu güzellik olm uştu. Şehrin olabilecek en k ö tü , en adaletsiz y o lunda yürüyor, bir yandan da o n d a bu ld u ğ u m eşsiz güzelliği, azizin türbesinin beyaz m inarelerini, ona giden suyun üzerindeki yolu hatırlıyordum .

B am bu sopalan uğuldayarak ü zerim de patladı ve k o llanm a, bacaklarım a, sırtım a indi. Bazı d arbeler kafam a, boynum a ve yüzü m e geldi. Güçlü bir şekilde, güçlü kollarla savrulan darbeler, yanık ile elektrik çarpm ası arasında bir acı veriyordu. Sopaların ucu aynktı ve indikleri n o k tad a jilet k esiği gibi kesikler açıyorlardı. Kan y ü zü m d en ve kollarım dan aşağı akmaya başladı.

Y ürüyebildiğim kadar yavaş bir şekilde yürüm eye devam ettim . D arbe ler yüzü m e ve kulağım a geldiğinde irkiliyordum am a h içb ir zam an y ü z ü m ü ellerim le kapamaya çalışm adım . Ellerim i iki yanım da tu tm ak için ko tu m a yapışüm . K udurm uş gibi bir vahşede başlayan saldırı, b en ilerledik

çe azaldı. S o n u n d a tek tü k bir-iki vuruşa kadar indi. Sıradaki son adamla n n arasına geldiğim de tam am en kesildi. A dam ların b en im halim i g ö rü n ce bakışlarını ve sopalarını indirdiğini görm ek bir çeşit zaferdi. Avustralya hapishanesinin eskilerinden biri bir keresinde bana H a p ish a n ed e k a z a n a b ileceğin tek z a fe r a y a k ta k a lm a k tır , dem işti. Fakat hapiste ayakta kalmak, hayatta o lm ak tan daha çok şey ifade eder. H apishane jarg o n u n d a ayakta kalan yalnızca vü cu t değildir. R u h , azim ve kalp de sapasağlam ayakta kal m alıdır. E ğ er b unlardan biri k ınlır ya da parçalanırsa, hapishane kapıların-

SH A N T A R A M ■ 383

■ lan canlı çıksa da, o adam aslında ayakta kalmış sayılmaz. Bazen kalbin,

.ı/.min, ru h u n küçük zaferleri için bedenim izi ateşe atarız.

N ezaretçilerden ve gardiyanlardan bir kısmı beni birçok bloktan olu-

;..uı hapishanedeki bloklardan birine g ö tü rd ü . Geniş, yüksek tavanlı oda vırmi beş adım u z u n lu ğ u n d a , o n adım genişliğindeydi. O dada, binanın ı, evresindeki açık alanlara bakan parmaklıklı pencereler ve iki u çta birer tane u z u n çelik kapı yer alıyordu. Bir girişin yanında bulunan banyo b ö lü m ünde üç tane tem iz alaturka tuvalet vardı. Gardiyanlar o gece bizi kilitlediğinde, içeride yüz seksen m ahkum ve yirmi nezaretçi b u lu nuyordu.

O d an ın d ö rtte biri nezaretçilere ayrılmıştı. O nların kendilerine ait te miz battaniyeleri katlanm ış, u z u n duvarlar boyunca yan yana serilmişti.

Kizler de d ar battaniyelerin üzerin d e sırt sırta vererek uzanıyorduk. Kafalarımız duvara değiyor, ayaklarımız o d anın ortasına d o ğ ru bakıyordu. Parlak ışıklar b ü tü n gece boyunca açık kaldı ve n ö b etçi nezaretçiler sırayla içeride yürü d ü . H ep sin in b o y n u nd a, eğer başa çıkamayacakları bir d urum

■

ılursa gardiyanları çağırm ak için zincirle asılı d ü dü k ler vardı. Ç ok geçm eden nezaretçilerin b u d üdükleri kullanm am ayı tercih ettiğini ve baş e d e meyecekleri çok az olay o ld u ğ u n u g ö rd ü m .

N ezaretçiler bana y ü züm deki, boynum daki ve kollarım daki ku ru m u ş

kını yıkam am ve k u sursuz derecede tem iz tuvaleti kullanm am için beş da-I ika verdi. O daya d ö n d ü ğ ü m d e o d an ın kendilerine ait kısm ında u y u m amı teklif ettiler. H iç kuşkusuz beyaz cildim den yola çıkarak paralı o ld u

ğum sonucuna ulaşm ışlardı. Az da olsa, o tü n eld en yürüyerek g eçm em d e n de etkilenm iş olabilirlerdi. O n la n n b u n u tek lif e tm e sebebi ne olursa n İ M U i, b e n b u teklifi k a b u l e d e m e z d im . Ç ü n k ü karşım dakiler sadece daki-t.ılar önce beni döven , gardiyanm ış gibi davranan adam lardı. Tekliflerini ic-ddettim. Bu yaptığım büyük bir hataydı. Battaniye yığınından b ir tane luitaniye alıp odan ın uzak köşesine yürüyüp M alıeş’in yanm a k urulunca

■ulamlar h o m u rd a m p gü ldü . O nlara katılm a gibi n adir olarak yaptıkları bir teklifi kabul etm ed iğ im için deliye dön m üşlerd i ve beni gö çertm ek için elli ııııe güç geçen korkaklann yapüğı gibi gizlice k om plo kuruyorlardı.

Gece g ö rd ü ğ ü m korkunç rüyalardan sırtım daki delici acıyla uyandım .

l>oğnılup sırtım ı kaşıdığım da derim e yapışmış raptiye büy ü k lü ğ ü n de bir İm >ı ck buld u m . Böceği elim e aldım ve incelem ek için taş zem ine koydum .

Yaratık koyu gri, çok sayıda ayağı olan, neredeyse yusyuvarlak bir şeydi.

I lımle ezince, için d en kan çıktı. Bu b enim kanim di. Yaratık b e n uyurken

^ anımla k endine ziyafet çekmişti. H e m e n b u ru n deliklerimi b erb at bir k o

3 84 ■ G regory David R oberts

ku d o ldu rd u . A rth u r Yolu H a p ish an e sin d ek i m ahkum ların belası olan |

kadmcıl denilen parazide ilk tanışm am böyle oldu. O nları hiçbir şey dur I duram ıyordu. H e r gece bizi ısırıp kanım ızı emiyorlardı. A rdarında bırak-’

tıkları küçük, yuvarlak yaralaı zam anla zehir dolu kabartılara d ö n ü şü y o rdu. V ü cu d u n u z u bir gecede üç ila beş, bir haftada yirm i, bir ayda ise yü/.

kadar cerahadi yara kaplıyordu. Bu böcekleri hiçbir şey durduram ıyordıı, Ezdiğim kadm alın bıraktığı yaraya baktım ve küçük b öceğin ne kadar]

çok kanım ı içmiş old u ğ u n a şaşırdım . B irdenbire kulağım da bir acı hissettim ve n ö b etçi n ezaretçinin bam bu sopasını kafama indirdiğini fark ettim ,4

Öfkeyle ayağa kalkmaya yeltendim ama M aheş beni d u rd u rd u . Elleriylc|

k o lum a yapıştı ve b ü tü n ağırlığıyla beni yerde tu ttu .

Ben tekrar yatana kadar nezaretçi öfkeyle bana bakmaya devam etti.

D aha sonra iyice aydınlatılm ış odayı arşınlamaya devam ed erken M aheş

beni uyarm ak ister gibi bir h arek et yaptı. Yüzlerimiz birbirine çok yakındı. B ütü n uyuyan adam ların elleri kolları birbirine dolanm ıştı. M aheş’iıı g özlerinde beliren korku ve ellerini ağzına g ötü rm esi, o ilk gecede g ö r d ü

ğ ü m en son şeydi.

“ O nlar ne yaparsa yapsın, kendi iyiliğin için sakın karşılık verm e. B u rası bir yaşam alanı değil Lin. H epim iz b urada ölü insanlarız. H içb ir şey yapam azsın!” diye fısıldadı M aheş.

G özlerim i ve kalbimi kapadım ve kendim i uyum aya zorladım .

YİRMİ BİRİNCİ BÖLÜM

ezaretçiler şafak sök tü k ten az sonra gelir ve halen uyum ak gibi bir h a taya düşen herkesi döverek uyandırırdı. U yanık ve hazır olm am a rağm en ben de bir sopa darbesi yiyenlerdendim . Öfkeyle söylenip ayağa kalkmak için davrandığım da M aheş bir kez daha bana engel oldu. Belli bir şekle

^öre battaniyelerim izi katladık ve odan ın bize ait olan kısm ında bir köşeye yığdık. Gardiyanlar geniş, çelik kapıları dışarıdan açtı ve biz de sabah duşu için yola koyulduk. D ik d ö rtg e n şeklindeki duş kısmı, yüzm e havuzunu andırıyordu ve bir u c u n d a dökm e dem ird en bir su tankı vardı. Biz yaklaşırken bir m ahkum , tanktaki valflardan birini açtı ve bir b o ru d an ba-ı ,ık hizasına gelen suyun püskürm esine n ed e n oldu. D aha sonra çelik bir m erdiven getirdi ve bizi izlem ek için tankın tepesine o tu rd u . H erkes bo-ı uya do ğ ru koştu ve ince alüm inyum tabaklarını suyun altına tu ttu . B ü tü n

.idamlar boruya ulaşabilm ek için birbiriyle m ücadele ediyor, itişip kakışıyordu.

Ben kalabalık azalana kadar bekleyip adam ların ellerindeki azıcık suyla yıkanmalarını izledim . Yirmi adam dan birinde sabun vardı, o n lar d a b o ru ya biraz daha su almak için gitm ed en ö n ce iyice sabunlanıyordu. B en ta n kın yanına gittiğ im d e su neredeyse bitm ek üzereydi. T abağım a aldığım suda yüzlerce k u rtçuğ a ben zer böcek vardı. T abağın içindeki suyu iğ ren erek fırlatınca etrafım daki birkaç adam bana güldü.

M aheş tabağını oynayan, kım ıldanan, yarı şeffaf böceklerle dolu suyla d old u ru rk en “ Su kurtçukları bu n lar!” dedi. İçi böcek do lu tabağı g ö ğ sü ne ve sırtına d ö k tü ve bir tabak su daha d o ldurm ak için uzan d ı. “T anklarda yaşarlar. Su seviyesi düşünce onlar da m usluktan aşağı d üşer. Aslında m ııu n yaratm azlar. Sana zarar verem ezler. O n la r k adm al gibi ısırm az. G ö-ııiyor m u su n , yere düşüp ölüyorlar işte. D iğ e r adam lar içlerinde çok k u rt

çuk olm ayan suyu alm ak için kavga ediyor am a beklersek h em b irçok k u rt

3 8 6 ■ G regory D avid R oberts

ç u ğ u m u z hem de bir sürü su yum uz olur. D aha iyi değil mi? H adi gel.(

Challo! Yarın sabahtan önce yıkanm ak istiyorsan biraz su alsan iyi edersin..

Yatakhanede yıkanam ayız, bu nezaretçilere özel bir ayrıcalıktır. D ü n gece o rada yıkanm ana izin verdiler, çünkü h e r yanm kan içindeydi. Am a bir d a ha asla orayı kullanam azsın. İçerideki tuvaleti kullanabiliriz am a orada yıkananlayız. Yıkanabileceğin tek yer burası k ardeşim .”

Tabağım ı bitm ek üzere olan suyun altına soktum ve kurtçuklarla kaynayan suyu M aheş’in yaptığı gibi göğsüm e ve sırtım a d ö ktüm . Tanıdığım b ü tü n H intliler gibi ben de iç çamaşırımın üzerine bir şort giymiştim. K o tu m u çıkardım ve içinde yüzen böceklerle dolu bir tabak suyu bu sefer belim den aşağı dö k tü m . N ezaretçiler bizi sopalarla tekrar yatakhanelere g ö n d e rm eden önce, sabunsuz ve kurtçuk dolu suyla olabildiğince tem izledim .

Yatakhanede bir saat boyunca çöm eldik ve nezaretçilerin kafa sayımını bitirmesini bekledik. Bir süre sonra çöm elm ek bacaldanmıza dayanılmaz ağ-nlar vermeye başladı. N e zaman birisi bacaklarını oynatm ak ya da esnetm ek istese nezaretçilerden biri ona kuvvetli bir darbe indiriyordu. Ben sırada kıpırtısız duruyor, onlardan birine canımı yakma zevkini verm ek istem iyordum . Fakat gözlerim i kapamış kararlılıkla dururken içlerinden biri sebepsiz yere bana bir darbe indirdi. D o ğ ru ld u m ama bir kez daha M aheş’in kıpır dam am am için beni tu ta n ellerini üzerim de hissettim. O n beş dakika içinde ikinci, üçüncü ve d ö rdüncü darbeler de üzerim e inince ayağa firladım.

Bana vuran son adam a işaret ederek “ Gel buraya seni ödlek !” diye ba ğırdım . D o stu n u n ve düşm an ın ın Koca Rahul olarak bildiği yapılı obez, odadaki ad am lann h em en hepsin d en iriydi. “ Şu sopayı alıp g ö tü n e öyle 1

bir sokacağım ki g ö zlerin d en fırlayacak!” diye bana cevap verdi.

Sessizlik b ü tü n sesleri yutarak odayı kapladı. H iç kimse harek et etm iy o rdu. Koca R ahul bana bakıyordu. E ğleniyorm uş gibi bir ifadeyle öylece bakması sinir b ozu cuydu. D iğ e r nezaretçiler de yavaşça o n a yaklaşmaya başladı.

H in tçe “ Gel buraya!” diye b ağırdım . “H ad i gel bakalım kahram an!

H adi! Ben h azırım !”

i

Birden M aheş ile beş ya da altı m ah k u m ayağa kalktı ve beni o tu rtm a (

ya çalıştı.

]

M aheş fısıldayarak “ L ü ften Lin!” dedi. “L ü tfen kardeşim , lütfen! '

O tu r. Ben ne dediğim i biliyorum . Lütfen. L ü tfen!”

Adam lar beni otu rtm ay a çalışırken Koca Rahul ile aram da, içimizdeki .

vahşeti birbirim ize gösterebileceğim iz u z u n lu k ta bir bakışm a o ldu. Koçu l

SH A N T A R A M > 387

RahuPun yüzündeki alaycı g ülüm sem e soldu ve gözleriyle yenilgi sinyalleri verm eye başladı. O da, b e n de gerçeği g örm üştük. Rahul b enden korkm uştu. M ahkum ların beni tekrar çöm eltm esine izin verdim . Rahul ılö n dü ve sırada kendisine en yakın çöm elm iş adama vurdu. O dadaki g e rginlik sona erdi ve kafa sayım ına geri d ö n üld ü .

Kahvaltı büyük bir dilim ekm ekten o luşuyordu. İzin verilen beş dakikada ekm eği çiğneyip su içtik, h em en ardın d an nezaretçiler bizi oradan çıkardı. Yürürken birçok tem iz avlunun ö n ü n d e n geçtik. Çitle çevrili geniş

bir alanda nezaretçiler bizi yere çö m eltti, orad a kafalarımızın tıraş ed ilm esini bekledik. B erberlerin tah ta tabureleri ağaç rengindeydi. H e r yeni m ah k u m u n saçı bir berb er tarafından kesiliyor, başka bir berb er tarafından da tıraş ediliyordu.

Beklerken berberlerin avlusunun yakınındaki bir avludan yükselen bağırtılar duyduk. M aheş izlem em için beni d ü rterek kafasıyla işaret etti. O n n ezaretçi dikenli tellerin ötesindeki boş avluya bir adamı siirüklüyordu. A damın bileklerine ve beline ipler bağlanm ıştı. B oynuna sıkıca bağlanan deri bir tasmanın halkalannda yine ipler vardı. N ezaretçiler âdâmın bileklerine bağlı iplerle halat çekme oyunu oynuyordu. Sürükledikleri adam oldukça u zun boylu ve güçlüydü. Boynu bir to p u n nam lusu kadar kalındı ve güçlü göğsü ılc sırtı kaslıydı. Adam Afrikalıydı, o n u hem en tam dım . Bu Regal M eydan ın d a n kaçmasına yardım ettiğim H aşan O bikw a’m n şoförü R ahim ’di.

H ızlı hızlı nefes alarak olan biteni izledik. R ahim ’i avlunun ortasında bir m etre u z u n lu ğ u n d a ve genişliğinde taş bir b lo ğ u n yanına getirdiler.

Rahim onlara karşı koyuyordu am a m ücadelesi boşunaydı. Ellerinde ip lerle daha çok n ezaretçi işe kanştı. Ü ç adam b ü tü n güçleriyle R ah im ’in b e line bağlı ipi çekiyordu. Kollan iki yana öyle gerilm işti İd kopacaklarını s.ıııdım. Bacakları ise olağandışı bir açıda iki yana açılmışu. D iğ e r adam lar

<l.ı deri tasm aya bağlı iplerden çekerek R ah im ’in bedenini taş bloğa doğ-ıi! sürükledi. İpleri kullanarak sol elini u zatn lar ve eli ile k o lu n u n dirseğe k.ıdar o lan kısm ım taş blo ğ u n ü zerin e yerleştirdiler. Rahim b lo ğ u n yanın-ıl.ı yatarken d iğer ko lu da bir başka g ru p nezaretçi tarafından u zatılıyordu. D aha so n ra n ezaretçilerden biri bloğa tırm andı ve R ah im ’in k o lu n u n ıı/.erinde iki ayağıyla zıplayarak m ide bu lan d ın cı bir sesle k o lu n u geriye do ğ ru çat diye kırdı.

Rahim bağıram ıyordu, çünkü b o ynundaki tasm a çok sılaydı am a ağ zını sanki bağırırm ış gibi açıp kaparken o sesi içim izde hissettik. Bacaklan v iv rm e y e ve kasılmaya başlamışu. B ü tü n vücu d u titrem iş, başı eğer bu

388 ■ G regory David Roberts

kadar k o rk utu cu bir d u ru m olm asa oldukça kom ik gözükecek bir şekilde sallanmaya başlamıştı. N ezaretçiler, R ahim ’in sol kolunu da taşın üzerine koyana kadar o n u sürüklediler. Aym adam arkadaşlarıyla so h b e t ederek tekrar taşa tırm andı. Biraz d u rd u k ta n ve parm aklarıyla b u rn u n u sildikten sonra gerindi ve sağ ko lun üzerin e atlayarak o n u da kırdı. Rahim bilincini yitirm işti. N ezaretçiler ayak bileklerine bağlı ipleri çekiştirerek o n u avlu n u n dışına sürükledi. R ah im ’in kolları ardından sarkıyordu.

M aheş fısıldayarak “G ö rd ü n m ü?” dedi.

“Bu neydi şim di?”

M aheş korku dolu bir sesle “N ezaretçilerden birine v u rm u ş,” dedi.

“Seni bu y üzden d u rd u rd u m . İşte sana da yapacakları şey b u y d u .”

Bir başka adam da bize d o ğ ru eğilerek çabucak k o nuştu.

“Ve b urada d o k tora gitm e garantisi de yok. Belki bir d o k to ra gidersin, belki de gidem ezsin. O siyah adam belki yaşar, belki de yaşamaz. Bir n e zaretçiye vurm ak iyi olm az b a b a .”

Koca Rahul b am bu sopası o m zu n d a bize d o ğ ru y ü rü d ü . Benim arkam da d u rd u ve sopayı hafifçe sırtım a indirdi. Bekleyen adam lar boyunca ilerlerken attığı kahkaha çok keskin ve güçlüydü ama aynı zam anda sahte ve cılızdı ve beni kandırm aya yetm edi. Bu kahkahayı dah a önce de d ü n yanın bir başka ucundaki hapishanede işitm iştim. Zalim lik aynı zam anda bir çeşit korkaklıkür. Zalim ce bir kahkaha yalnız değilken korkakların ağlam a şeklidir. Acı çektirerek de yas tu ta r böyle insanlar.

Sırada çöm elm işken ö nü m d ek i adam ın saçındaki bitleri farkettim vc I iğrenerek y ü zü m ü ekşittim. U y andığım dan bu yana h er yanım kaşınıyord u ve o ana kadar b u n u n n ed en in in kadm alın ısırıkları, yattığım sert b a ttaniye ve g eçitte adam lan n arasında yürürken aldığım darb elerd en dolayı v ü cu d u m d a oluşan kesikler o ld u ğ u n u dü şü n m ü ştü m . Başka bir adamın kafasına balonca o n u n saçında d a d ebelenip du ran beyaz bitleri g ördüm .

A rtık saçımdaki ve vücudum daki kaşınüm n nedenini biliyordum . M aheş Y

bakm ak için kafamı çevirdim. O n u n saçı da bitle doluydu. Kafamı eğip sa

çımı avcum a d o ğ ru kaşıyınca bir bakışta sayamayacağım kadar beyaz bit elime döküldü.

V ü cu t biti. U yum ak için kullanm am ıza izin verdikleri battaniyeler oıı larla kaplıydı. H issettiğim kaşıntının n edeni ben im için b ir k abustu ve bıı zararlı hayvanlar v ü cu d u m u n h e r yanındaydı. Saçım tıraş edilip de yatak hanelere d ö n ü n c e M aheş, sheppesh olarak bilinen v ü c u t biti hakkında ko nuşm aya başladı.

SH A N T A R A M ■ 389

“ Sheppesh k o rk u n çtu r kardeşim . Lanet olasıcalar her yerdeler. İşte bu yüzden nezaretçilerin kendi battaniyeleri var ve o danın diğer u cunda u y u yorlar. O nların tarafında hiç sheppesh yok. Gel, sana ne yapm an g erekti

ğini göstereyim Lin-”

M aheş tişö rtü n ü çıkardı ve tersyüz etti. Ensesindeki etiketi tutarak dikiş yerlerinde gezinip d u ran bitleri gösterdi.

“ O nları görm esi çok zo r ama ü zerinde gezindiklerini hissetmesi o kadar da zor değil hı? Endişelenm e. Bitleri öldürm esi kolay. Sadece nam u ssuzları tırnağının arasında sıkıştırıp ezeceksin.”

M aheş’in tişö rtü n ü n boyun kısm ından başlayarak böcekleri tek tek ö ld ü rü şü n ü izledim . Kollardaki dikiş yerlerine, sonra da tişö rtü n ucundaki dikişe gelerek h er biti tek tek parm aklarının arasında ezerek ö ldürdü.

İşini b itird ik ten sonra “Evet, arük bu d şö rt tem iz,” dedi ve o nu katlayarak yere koydu. “ S h ep peshden eser kalm adı. Bir sonraki adım olarak b eline bir havlu dolayacak ve p a n to lo n u n u çıkarıp oraya yerleşen b ü tü n sep-pcsh’leri öldüreceksin. T em izlediğin p an to lo n u da tişö rtün ü n yanma koy.

Sırada vücu du n var. K oltukaldarın, kıçın, topların. V ücu d u n u da tem izled iğinde, artık giyinebilirsin. Gece olana kadar üzerinde çok da fazla shep-l>csh olm ayacaktır ama battaniye sayesinde yenileri gelecektir. B attaniyesi/, uyum aya çalışırsan da nezaretçiler seni iyice paralar. B u ndan kaçış yok

.mlayacağın. Ertesi g ü n h er şeye sil baştan başlam ak zorundasın. Biz Art-11ıır Yolu H apishanesi’n d e bu işe sheppesh ç iftçiliğ i d eriz.”

U zu n yatakhanenin yanındaki yağ m u ru n ıslattığı avluda yüz kadar

.idamın o tu rm u ş, bit çiftçiliği yaparak sistemli bir şekilde giysilerindeki İmleri ayıkladıkları o zam an dikkadm i çekti. Bazı adam lar bitleri u m u rsa mıyor, köpekler gibi kaşınıp d u ru y o r ve bitlerin üzerlerinde büyüyüp ç o

ğalmasına g ö z yum u y ord u fakat ben o yaratıkların üzerim de gezindiğini hissedince deliye d ö n ü y o rd u m . H e m e n tişö rtü m ü çıkardım ve yaka kısm ını inceledim . T işö rtü n üstü kaynayan, deb elen en , kıpırdayan bitlerle d o luydu. O n la n teker teker, her dikiş yerinin üzerin den geçerek öld ü rd ü m .

Aı t hu r Yolu H ap ish an esi’nde geçirdiğim her. sabah saaderim i harcayarak cı bitleri ö ld ü rü y o rd u m am a h içbir zam an kendim i tam anlamıyla tem iz im m iş hissedem iyordum . O nları ö ld ü rd ü ğ ü m ü ve geçici olarak on lard an S u n u ld u ğ u m u bilsem bile sanki hep üzerim d e gezinip beni kaşındırıp ışılıyorlardı. Aylar geçtikçe b u yaratıkların istilasından dolayı yaşadığım korI' ıı beni çılgına çevirdi.

Sabahın erken saatindeki kafa sayım ından akşam yem eğine kadar olan imi" zarfında yatakhanem izin yanındaki geniş avluda geziniyorduk. Bazı

3 90 ■ G regory D avid R o berts

m ahkum lar kağıt ya da başka oyunlar o ynuyor, bazılan arkadaşları ile m u h a b b e t ederken diğerleri de taş yollarda uzanıp uyum aya çalışıyordu. İçi < m izdeıı bazıları ise kendi ken d in e k o n uşuyor, titrek ince bacakları üzerin de sü rünerek yürüyor ve onları nazikçe çevirip yönlerini değiştirene kadar duvarlara toslayıp du ru y o rd u .

A rth ur Yolu’ndaki öğle yemeği alüm inyum tabaklarımıza konan sulu bir çorbadan ibaretti. Akşam d ö rt buçukta servis edilen akşam yemeği, öğlenki: çorbanın aynısı olsa da, bu sefer yanında havuç, pancar, kabak gibi sebzelerin kabuklarından yapılma yassı bir ekmek de veriyorlardı. Patateslerin çürük ve kararmış yerleri, kabağın olmam ış yerleri, soğanların kabuğum su dış

yüzeyleri de ekm eğe katılırdı. Bizler hiçbir zam an yediğim iz ekm ekte sebzeye rasdayamazdık, çünkü sebzeler gardiyanlar ile nezaretçilere giderdi.

Ç o rbam ız da kabuklar ya da saplann renksiz, su gibi bir sıvının içinde yü zm esinden ibaretti. N ezaretçilerin bizim bö lüm üm üze getirdiği tekerlekli büyük fıçıdan yüz elli kepçe yemek çıkardı ama odada yüz seksen adamdık.

Bu sorunu çözm ek için nezaretçiler de çorbaya iki kova soğuk su dökerdi.

Kafa sayımının ardından yem eğe suyu eklerken h er defasında sanki bu fikir akıllarına yeni gelmiş gibi rol yapar ve bun a gürültüyle gülerlerdi.

Akşam y em eğinden sonra saat altıda gardiyanlar bizi bir kez daha saydıktan sonra yatakhaneye kilitlerdi. B u n d an sonraki iki saat boyunca k o n u şm akta ve nezaretçilerden satın aldığım ız o tu içm ekte serbesttik. A rt h u r Yolu H a p ish an e sin d ek i m ahk u m lar h e r ay k u p o n d en ilen beş a d et yiyecek fişi alırdı. Parası olan adam lar da bu k u p o n lardan satın alabilirdi ve bazı m ah kum larda yüzlerce k u p o n o lu rdu . İki k u ponla sıcak bir fincan çay içebilirdiniz. K uponları çay, ekm ek, şeker, reçel, sıcak y em ek, sabun, sigara almak, tıraş olm ak için araç gereç edinm ek ya da kıyafetlerinizi yıkatm ak veya dah a garip işler u ğ ru n a adam tutm ak için kullanabilirdiniz. K up o n lar hapishanedeki karaborsada da kullanılırdı. Altı k u p o n a küçük bir to p esrar ya da elli k u p o n a bir v uruşluk penisilin alabilirdiniz. Bazı satıcılar altm ış k u p o n a eroin de satardı ama nezaretçiler b u k o n u d a katıydı.

Eroin bağımlılığı terö rü yenm ek ve size işkence edenlerin otoritesini sarsm ak için kullanılabilecek kadar gliçlü b ir etkendi. N ezaretçilerin n ered ey se sınırsız o lan yetkilerinden korkacak kadar aklı başında olan çoğu adam, kendini yan yasal olan otla, parfüm le veya odada gezdirilen haşhaşla tat miıı etm eyi tercih ediyordu.

H e r akşam m ahkum lar şarkı söylem ek için g ru p lar halinde to p lanıyord u . O n iki ya da daha fazla adam d an oluşan halkalarda o tu ru p alüm inyum

S H A N T A R A M ■ 391

tabaklarını davul olarak kullanarak en sevdikleri film lerden alınm a aşk şarkıları söylüyorlardı. Şarkıları kalp kırıklığı ya da birini kaybetm ekle ilgili o lu rd u genelde. Sevilen bir şarkı bir halkada başlayıp d iğer bir halkada d evam edebilir, tekrar ilk g rub a gelm ed en önce üçü n cü ve d ö rd ü n cü halkaları sırayla dolaşabilirdi. O n iki ile o n beş şarkıcıdan oluşan h er g ru b u n et-lafinda yirmi ya da otuz, kadar adam onlara eşlik edip alkış tutardı. Şarkı söylerken herkes açık açık ağlar ve beraberce gülerdi. Böylece onlardan esirgenen sevgiyi kalplerinde canlı tutabiliyorlardı.

A rh u r Yolu’ndaki ikinci h aftanın so n u n d a bir saat içinde serbest bırakılacak iki genç adam la tanıştım . M aheş b u adam ların benim için dışarıya mesaj iletebileceklerine garanti verdi. İki adam basit, okum am ış köy ço-ı aklarıydı ve B om bay’a geldiklerinde kendilerini işsiz gençler to p lu lu ğ u nun arasında bulm uşlardı. A rhur Y olu’n d a, haklarında resmi bir suçlam a bulunm aksızın üç ay kaldıktan sonra so n u n d a serbest bırakılıyorlardı. Bir kağıt parçasına A bdül Kadir H a n ’ın ismini ve adresini yazıp hapishanede o ld u ğ u m u b elirten bir n o t ekledim . Bu n o tu adam lara teslim ettim ve serbest bırakıldığım da kendilerini ödüllendireceğim e söz verdim . Genç

.ulamlar şükranlarım ellerini kavuşturarak gösterip parlak ve u m u t dolu gülücüklerle yanım dan ayrıldılar.

G ü n ü n geç saatlerinde nezaretçiler her zam ankinden daha öfkeli bir şekilde yatakhanem ize gelip bizi çöm elm eye zorladı. Bana yardım etm eye ı, ılışan iki genç adam gözlerim izin ö n ü n d e bir duvara doğru fırlatıldı. İki-v de yarı baygındı ve ağır b ir şekilde dö v ü lm ü ştü . Yüzlerindeki yaralardan kan akıyordu ve ağızlan şişmiş, gözleri m orarm ıştı. Kollan ve bacaklan bam bu sopası izleriyle doluydu.

Koca Rahul H in tçe kükredi. “Bu k ö p e k l e r i n i için hapishane dışına mesaj taşımaya çalıştı. Beyaz adam a yardım ed en herkesin başına bu gele-ı i'k, anlaşıldı mı? Şimdi bu köpekler h apishanede benim od am d a altı ay ılalıa geçirecek. Altı ay! O n a yardım etm eye kalkarsanız aynısıyla karşıla

şırsınız!”

N ezaretçiler sigara içm ek için dışarı çıkınca adam lara yardım etm ek ıı, i ıı yanlanna koştuk. G ençlerin yaralanın sildim ve derin yaralarını bezle şartlım. M aheş bana yardım e ttik te n sonra beni bir sigara içm ek için dışa-ıı çıkardı.

M ahkum ların y ü rü d ü ğ ü , o tu rd u ğ u ve bit ayıkladığı avluya bakarak

“ Bu senin suçun değil L in ,” dedi.

“E lb ette b enim su ç u m .”

3 92 ■ G regory David Roberts

M aheş içten bir şekilde “ H ayır, d o s tu m ,” dedi. “B u n u n tiim suçlusu A rth u r Yolu d en en bu yer. Bu h e r zam an olur. Bu ne senin ne de benim suçum ama artık başın g erçekten d ertte. Tıpkı C o lo b a ’daki hücredeki g ibi, artık b urada da kimse sana yardım etm eyecek. B urada ne kadar kalırsın bilm iyorum . O radaki yaşlı P a n d u ’yu gö rü yo r m usun? Bu o d ada ü ç ü n cü yılı ve daha m ahkem eye bile çıkm adı. Ajay b urada bir seneden fazla sü red ir kalıyor. Santosh iki yıldır hakkında hiçbir suç duyurusu olm am asına rağm en bu o d ad a ve ne zam an m ahkem eye gideceğini dahi bilm iyor. Bu odad a ne kadar kalırsın bilm iyorum . Ç ok üz g ü n ü m . Artık sana kimse yardım etm eyecek.”

Haftalar geçti. M aheş haklıydı. H iç kimse benim y ü z ü m d en n e z are t

çilerin öfkesini üzerine çekm ek istem iyordu. H e r hafta bizim bloktan adam lar serbest bırakılıyordu. B ecerebildiğim de onların yanına gidiyord u m am a hiçbiri bana yardım etm ek istem iyordu. D u ru m u m u m u tsu z d u .

H ap ish an ed e geçirdiğim iki ayın so n un d a on iki kilo kaybetdğim i tahm in ed iyordum . Zayıf g ö rü n ü y o rdu m . V ücu d u m kadm al tarafından açılmış iltihaplı yaralarla doluydu. N ezaretçilerin sopalarıyla vurm alarından ötü rü kollarım da, bacaklarım da, sırtım da, y ü züm de, h atta tıraşlı kabak kafamda bile yara bereler vardı. Ü stü n e ü stlük h er an, her g ü n parm ak izim den kimliğimi tesp it edeceklerinden k o rkuyordum . H e r gece Avustralya’daki o n senelik hapis cezam dan kaçışımla ilgili bir kabusla uyanıyordum . E n d i

şe gö ğsüm e yerleşiyor, kalbimi sıkıştırıyor ve öyle dayanılm az bir acıya sebep o luyordu ki kendim i b o ğ u lu y o r gibi hissediyordum . Suçluluk, ü z e rim ize sapladığım ız bıçağın kabzasıdır, aşk ise bıçağın ta kendisidir. Ama bıçağı keskin tu ta n endişedir. S o n u nd a hepim iz endişeye m ağlup oluruz.

D u y d u ğ u m hayalkırıkhğı, k o rk u , endişe ve acı, so n u n d a nezaretçilerden Koca Rahul hapishanede geçirdiği o n iki sene boyunca biriktirdiği nefreti üzerim e yöneltip kuvvetli bir sopa darbesi indirince açığa çıktı. Boş

yatakhanenin girişinde o tu rm u ş, son birkaç haftadan beri aklım dan geçen kısa bir hikayeyi yazıya d ö k ü y o rd u m . Hikayenin b ü tü n satırlarını defalarca kafam dan geçirm iştim . Bu aklımı sağlam tu tm a yollarım dan biriydi. O

sabah bir kalem ve bir to m a r atılmış şeker paketi kağıdı bu lu n ca ilk sayfa yı yazm ak için kendim i hazır hissettim . Sheppesh avından sonraki sessiz zam anda yazı yazmaya koyu ldu m . Şişko ve sakar olm asına rağm en kötülere özg ü bir sinsilikle gizlice arkam dan yaklaşan Rahul kem ik kıracak kadar güçlü bir şekilde sopasını sol kolum a indirdi. Elindeki sopanın uçları ayrık o ld u ğ u n d an darbe k o lu m u neredeyse o m zu m dan dirseğim e kadar,

SH A N T A R A M ■ 393

kaslarım gözükecek denli derin bir şekilde kesti. Yarama bastırdığım p a rm aklarım ın arasından kan fışkırmaya başladı.

G özlerim öfkeden kararmış bir şekilde ayağa fırlayıp RahuPun elinden sopayı kaptım . O n a d o ğ ru yaklaşırken Rahul da boş odada geri geri g idiyordu. A rkam da parmaklıklı bir penccre vardı. Sopayı parm aklıklara d o ğ ru fırlattım . R ahu P u n g ö zlerinden korku ve şaşkınlık akıyordu. Bu beklediği son hareketti. D ü d ü ğ ü n e uzanm ak için g ö ğ sü n ü yokladı, tam o sırada ona bir tekm e savurdum . B u n u da hiç beklem iyordu. Ayağımın to p u

ğuyla yüzüne, burnuyla ağzının arasına bir tekm e salladım. Rahul sen d eleyerek geriye gitti. Sokak dövü şü n ü n bir num aralı kuralı: Alanını koru ve bir karşı saldırı planlam ıyorsan asla geri çekilme. R ahuPun üzerine y ü rü yerek on a birkaç y um ruk savurdum . Kafasını eğip elleriyle y ü zü n ü ö rttü .

Sokak d ö v ü şün ü n ikinci kuralı: Asla başını yere eğm e. Yum ruklarım daha çok zarar versin diye kulağını, şakaklarını ve boğazını nişan aldım. B enden daha iri ve en az benim kadar güçlü bir adam olmasına rağm en Rahul bir savaşçı değildi. B ükülerek dizlerinin ü zerin e ç ö k tü k ten sonra yana devrilerek m erh am et dilenm eye başladı.

Başımı kaldırdığım da d iğer nezaretçilerin dışarıdaki avludan bana d o ğ ru koştuklarını g ö rdü m . O d an ın bir köşesine d o ğ ru çekilerek karate p o zisyonu aldım ve onları beklem eye koyuldum . Ü zerim e d o ğ ru gelenlerden biri, d iğ erlerinden daha atikti ve büyük bir öfkeyle bana do ğ ru h am le yaptı. H e m e n b ir tekm e savurdum ve üç y u m ruktan sonra adam ken d ini yerde buldu. Y ü zünden kan akıyordu ve yanım dan uzaklaşırken kam taş

/.emine dam lıyordu. Geri kalan adam lar te re d d ü t etti. E llerinde sopalarıyla etrafımı yarım ay şeklinde çevirmiş, beklem edikleri bu h arek et karşısında şaşırıp afallamışlardı.

H in tçe “ G elsenize!” diye bağırdım . “Bana ne yapabilirsiniz ki? B u n dan daha k ö tü sü n ü yapabilir m isiniz?”

Kendi y üzüm e kuvvetli yum ruklar attım ve d u dağ ım d an kan aktı. Ya-

■

.ıh kolum daki kanı sağ elimle alıp y üzüm e bulaştırdım . Sokak dö v ü şün ü n ııçiincü kuralı: H e r zam an d ö v ü ştü ğ ü n adam d an daha deli ol.

M arathi diline geçerek “ B u ndan daha k ö tü sü n ü yapabilir m isiniz?” d e dim. “K o rk tu ğ u m u m u sanıyorsunuz? H adi! Gelin! Beni kö şem den çıkarm anızı istiyorum . Beni ele geçireceksiniz ama içinizden birisi bir g ö zün ü I aybedecek. Biriniz. Birinizin g ö zü n ü parm ağım la oyup yiyeceğim! H adi celsenize! Ç ab u k olu n ama. Ç ok açım !”

A dam lar te re d d ü t ederek beklem edikleri bu d u ru m hakkında k o n u ş mak için bir araya toplandı. Bense onları öldürm eye hazır bir leopar gibi

3 9 4 ■ G regory D avid R oberts

tetikte izliyordum .. Yarım dakika kadar süren lıararetii fısıldaşmalardan sonra n ezaretçiler bir karara vardı. Biraz uzaklaşülar ve içlerinden birkaçı odad an dışarı çıktı. O n la n n gardiyanları çağırmaya gittiğini d ü şü n d ü m am a o n saniye geçm ed en benim o d am d an o n m ahkum la geri geldiler.

Adam lara bana bakar şekilde yere oturm alarını em rettiler ve daha sonra onları dövm eye başladılar. Sopalar hızlıca inip kalkıyor, adam lar inleyip çığlık atıyordu. Bir dakika geçtikten sonra dayak sona erdi ve o n m ah k u m u yollayıp yerlerine o n tane yeni m ahkum getirdiler.

N ezaretçilerden bir tanesi “Ç ık bakalım o k ö şed en !” diye em retti.

Ö nce yerde otu ran m ahkum lara, sonra da nezaretçiye baktım. Başımı

‘hayır’ anlam ında salladım. N ezaretçi işareti verince ikinci m ahkum gru b u da b am bu sopalarla dövüldü. Haykınşlan taş odada korkm uş bir kuş sürüsü gibi daireler çizerek dolaştı ve insanın kulağını sağır edecek şekilde çınladı.

N ezaretçi “ Çık o kö şed en!” diye bağırdı.

“H ay ır.”

B u nun üzerine adam “ A u r dassF’ diye çığlık attı. O n ta n e d a h a g e tir in !

Bir sonraki gruptaki o n korkm uş adam yine yüzleri bana d ö n ü k olacak şekilde o tu rtu ld u . N ezaretçiler sopalarını havaya kaldırdı. M aheş de bu üçüncü gruptaydı. Bana yardım edecekleri için dö vülen ve bir altı ay d a ha hapishanede kalm a cezası verilen iki genç adam da buradaydı. Bana bakıyorlardı. Sessizlerdi ama bakışlarıyla bana yalvarıyorlardı.

Ellerimi aşağı indirdim ve k öşeden ileri d o ğ ru bir adım attım . N e z a retçiler h em en üzerim e çullandı ve altı kişi b irden beni tu ttu . Beni çelik parm aklıklardan birine ittiler ve kafam parm aklıklara yaslanacak şekilde kendi kö şelerinden aldıkları kelepçelerden iki adet kaparak kollarım dan parm aklıklara kelepçelediler. Bacaklarımı bileklerim den birbirine bağ lam ak içinse hindistancevizi ipi kullandılar.

Koca Rahul yanım da diz çök tü ve y ü z ü n ü benim kine yaklaştırdı. D iz çöküp eğilmesi ve akıl alm az nefreti terlem esine ve hırıldayarak nefes almasına ned en oluyordu. D u d ağ ı yanlm ış, b u rn u şişmişti. Kulağına ve şakağına ind irdiğim darbeler y ü z ü n d e n günlerce baş ağrısı çekeceğini biliyord um . R ahul gü ld ü . Bir adam ın kalbinde ne kadar k ö tü lü k o ld u ğ u n u ancak g ü lü m sediğinde görebilirsiniz. B irdenbire aklıma L e ttie ’n in, M aurizio h akkında yaptığı bir yo ru m geldi. E ğer bebeklerin k a n a tla n olsa,

M a u r iz io o k a n a tla r ı k o p a ra n kişi o lu r d u , dem işti. G ülm eye başladım .

Kollarım iki yanım a kelepçelenm iş, çaresiz bir şekilde d u ru rk en güldüm .

Koca Rahul kaşlarını çatarak bana baktı. O n u n yüzü n d ek i o ahm akça şaş

kmlık daha d a çok gülm em e n ed e n oldu.

SH A N T A R A M ■ 395

Ç o k geçm ed en dayak faslı başladı. Koca Rahul yüzüm e ve ürem e o r ganım a yoğunlaştırdığı kin dolu saldırılarım yorulana kadar sürd ü rdü . Sopayı daha fazla kaldıram az hale gelip de nefes nefese kalınca diğer n e z a retçiler devreye girip saldırıya devam etti. Yirmi dakikadan fazla bir süre boyunca bam bu sopalarını üzerim e yağdırdıktan sonra bir sigara molası verdiler. Ü zerim d e bir şo rd a a d e tte n başka bir şey yoktu ve sopalar d erimi kesmiş, bacağım dan kafama kadar v ü cudum u delik deşik etm işti. N e zaretçiler sigaralarını bitirince dayağa kaldıkları yerden devam etti. Bir s ü re sonra etrafım daki konuşm alardan bir başka odad an başka nezaretçilerin geldiğini d uydum . Taze güçleriyle yeni gelen adam lar da beni kırbaçlam aya devam etti. Acımasız bir h iddederi vardı. O n la r işini bitirince bir üçün-'

eti gru p, sonra da d ö rd ü n cü grup gelerek vahşi saldırılarını sü rd ü rd ü . H e m en ardından benim odam daki nezaretçi g ru b u öldüresiye bir hırsla so palarını ü stü m e indirdi. Dayak başladığında saat sabahın on buçu ğ u y d u , sona erdiğinde ise akşam sekizi bulm uştu.

“A ğzını aç.”

“N e?”

“Ağzım aç!” diye em retti ses. G özlerim i açam ıyordum , çünkü gözka-paklanm k u ru m u ş kandan dolayı yapışmıştı. D u yd u ğ u m ses ısrarcı ama nazikti ve parm aklıkların diğer tarafından, arkam dan geliyordu. “İlacınızı almalısınız bayım! İlacınızı alm alısınız!”

Cam b ir şişenin ağzım dan içeri so k u ld u ğ u nu hissettim . Su, yüzüm den aşağı aktı. Kollarım halen parm aklıklara kelepçeliydi. D udaklarım ı araladım ve suyun bo ğ azım d an aşağı akmasına izin verdim . D ö k e saça suyu içlim hem en. Birisi başımı tu ttu ve parm aklarıyla ağzım dan içeri iki kapsül soktu. T ek rar su şişesi ağzım a dayandı ve ben de öksürerek b u rn u m d a n su çıkara çıkara u zatılan suyu içtim.

“ U yku ilacınız bayım ,” dedi gardiyan. “ Şimdi uyuyacaksınız.”

Ko.ll an m uzatılarak kelepçelenm iş d u ru rk e n v ü c u d u m d a öyle çok k e sik ve yara bere vardı ki h er yanım ağrıyordu. B u n u tarif etm e n in bir y o lu da yo k tu, çünkü o anda sanki sırf acıdan o lu şm uştu m . A ğzım da su ve kan tadı vardı. Uykuya daldım . İçim de d u y d u ğ u m sesler, kendi çığlıklarım ve feryatlarım dı. Ç ü n k ü onları kim senin duym asına izin v erm em iştim .

Şafakta ü zerim e bir kova su dökerek beni uyandırdılar. Benim le b e ra ber binlerce yaram da uyandı. M ah eş’in gözlerim i ıslak bir havluyla silm esine izin verdiler. Gözlerim i açtığım da kelepçeleri çıkarmış, beni kollarım dan kaldırarak o d a d a n çıkarıyorlardı. Boş avlulardan ve etrafı çiçeklerle çevrili gayet tem iz yürüyüş yollarından geçtik. En so n u n d a kıdem li hapis

3 96 ■ G regory D avid R oberts

hane yetkililerinden birinin ö n ü n d e du rd u k . A dam ellili yaşlarındaydı ve neredeyse kadınsı du ran yüz h aüarında göze çarpan gri saçları ve bıyığı kısa kesilmişti. A dam ın üzerin d e pijam a ve ipek bir sabahlık vardı. Boş bir avlunun ortasında özenle oyulm uş, yüksek sırdı bir sandalyede o tu ru y o rdu. Yanında ve arkasında gardiyanlar du ru y o rd u .

Parm ağında yüzük olan eliyle esnerken ağzını kapatarak “Sevgili dostu m , pazarlarım ın bu şekilde başlaması pek ho şu m a g itm e z,” dedi. “ Sen < ne yaptığını sanıyorsun, söyler m isin?”

Adam ın İngilizcesi, H in d ista n ’daki iyi okullarda öğretilen tem iz bir İngilizceydi. Kullandığı bir-iki cü m leden, o n u n da benim gibi bir eğitim aldığını anladım . Fakir olan ve hayatının her g ü n ü n ü kendini heba e d e rcesine çalışarak geçiren annem beni tıpkı o n u n gittiği gibi bir okula g ö n derecek kadar para biriktirm işti. Başka koşullar altında karşımdaki adamla Shakespeare’i ya da Schiller’i veya B ulfınch’in M itoloji1 sini tartışıyor o labilirdik. Ben k u rd u ğ u iki cümleyle o n u n hakkında bunları öğrenebilm iştim . Peki ya o benim hakkım da ne biliyordu?

“ K onuşm uyorsun ha? N e oldu? A dam larım seni dövdü mü? N e z a re t

çiler sana bir şey mi yaptı?”

Sessizlik içinde ona baktım . Avustralya hapishanelerinde kimseyi, h a tta gardiyanları bile gam m azlam am ak gerektiğini öğrenm iştim . Buna n e zaretçiler de dahildi. H içb ir sebeple birisi hakkında konuşm am alıydın.

“ H adi a m a... N ezaretçiler seni dövd ü m ü?”

A dam ın sorusunu takip eden sessizlik sığırcık kuşlannın ötüşüyle kesildi.

Artık güneş ufuktaydı ve alun güneş ışıklan sisli havanın içinden geçerek geliyor, çiğ tanelerini dağıtıyordu. Sabah esintisiyle birlikte, her kım ıldadığım da gerilen vücudum daki binlerce kesiği hissettim. Ağzım sımsıkı kapalı bir şekilde tüm kalbimle sevdiğim şehrin sabah havasını içime çektim.

A dam n ezaretçilerden birine d ö n e re k M arathi dilinde “O n u d ö v d ü n ü z m ü?” diye sordu.

Adam şaşırdığını belli ederek “ Evet, efendim !” dedi. “ O n u dövm em izi siz em retm iştin iz.”

“ O n u ö ld ü rü n dem edim , sizi gerizekalılar! Şuna bir bak! A dam ayaklı cenaze g ib i.”

J

H apishane yetkilisi bir an için bileğindeki altın saate g ö z attık tan so n ra, d u y u lu r b ir sesle iç çekti.

“ İyi o zam an. Ceza olarak ayak bileklerine zincir takılacak. Nezaretçilere vurmamayı öğrenirsin böylelikle. Şu andan itibaren, ben aksini söyleyene kadar da günlük yiyeceğinin yansım alacaksın. Artık o nu götürebilirsiniz!”

SH A N T A RA M ■ 3 97

Sessizliğimi k orudum ve beni odaya geri götürdüler. H apishane yetkilileri güç gösterisi yaparken sessiz kalmak gerektiğini tecrübe ederek acı yoldan öğrenm iştim . Eğer konuşursanız her şeyi kötüleştirir, onları daha da öfkelendirirsiniz. D espodar kurbanlannda en çok dürü sd ü kten nefret eder.

Zincirleri takan adam ellili yaşlarında, neşeli, çifte cinayetten yediği on yedi yıllık cezanın d o k u z u n u tam am lam ış bir adam dı. Karısını ve en yakın arkadaşını yatakta yakaladıktan sonra öld ü rm üş, ardından da en yakın p o lis m erkezine teslim olm uştu.

Bileğime, u cuna zincirler bağlı çelik bandı geçirirken İngilizce “ U y k u larında öld ü ler, h u zu rlu bir ö lü m d ü ,” dedi. “Yani en azından arkadaşım uyurken öldü diyebiliriz. Baltayı karım a do ğ ru indirirken o sanki biraz uyanmış gibiydi ama çok ayık sayılmazdı.”

Prangaları ayarladıktan sonra adam zincirleri kaldırdı ve bana kalın bir bez verip o n u zincirden geçirm em i ve belim e bağlam am ı istedi. Böylece zincir yere sü rü n m ü y o rd u .

Adam aletlerini y erden kaldırırken bana gö z kırpıp gülüm seyerek “Sadece iki sene sonra nezaretçi olacağımı söylediler,” dedi. “Endişelenm e.

İki sene sonra sana gö z kulak o lurum . N e de olsa sen benim İngiliz arka-daşımsın, değil mi?”

P ranga ile ancak çok küçük adım lar atabiliyordum . D aha hızlı y ü rü mek için sallanarak ve kalçalarım oynatarak yürüm ek gerekiyordu. O dada prangası o lan iki adam daha vardı ve onların nasıl hareket ettiğ in e bakarak yavaş yavaş işin tekniğini kaptım . Birkaç g ün içinde, onJarın dans eder (.’ibi yürüyüşlerini farkında olm adan taklit etm eye başlam ıştım . Aslında, onları incelerken ve gördüklerim i uygularken dans eder gibi hareket e tm elerinin sadece z o run lu lu k tan olm adığını farkettim . Z incirlerin o n u r kırıcılığını kendilerine bir zarafet katarak, yürüyüşlerini güzel gösterm eye çalışarak ö rtm e çabası içindeydiler. Böyle bir d u ru m içerisindeyken bile insanlar yaratıcılıklarını kullanıyordu.

Yine de zincirlenm ek korkunç bir aşağılanm aydı. İnsanların bize yapabilecekleri en kö tü şey bizi u tandırm aktır. Ve diğerlerinin yaptığı z u lü m ler, en çok da içim izdeki, dünyayı sevm ek isteyen yanım ıza zarar verir.

Küçük d ü şü rü ld ü ğ ü m ü zd e hissettiğim iz utan cın bir kısmı d a insan o lm aktan d u y d u ğ u m u z utançtır.

Zincirlerle yürüm eyi ö ğ rendim ama ö ğ ünlerim in yarıya indirilm esi çabucak etkisini gö sterd i. Sanırım bir ay içinde on beş kilo verm iştim . Yemeğim h er g ü n bir avuç ekm ek ile bir kase sulu ço rbadan ibaretti. V ü c u tlum oldukça zayıflamıştı ve sanki an geçtikçe kilo kaybetm eye devam edi

3 98 ■ G regory D avid R o berts

yord um . M ahkum lar bana gizlice yem ek getirerek yardım etm eye çalışıyorlardı, h a tta b u n u n için dayak y em elerine rağm en yine de ellerinden g eleni yapıyorlardı ama bir süre sonra bu yardım lan geri çevirmeye başladım.

Ç ü n k ü benim y ü zü m d e n yedikleri dayaklar, üzerim d e açlıktan daha ö ld ü rücü bir etki bırakıyordu.

Dayak yediğim g ü n ve g eceden kalm a irili ufaklı sayısız yara bana d ayanılm az acı veriyordu. Yaraların çoğu iltihap kapmış, şişmişti. Onları kurtçuklu suyla yıkamaya çalışsam da tem izleyem iyordum . K a d m a lm ısırıkları da h er geçen gece çoğalıyordu. Yüzlerce ısırık iltihap kapıyor, bana işkence ediyordu. H e r g ü n üzerim d e g ezinen asalaklan tem izlem e işine devam etsem de bitler bedenim deki yaralara üşüşüyordu. Yaratıklar benimle besleniyor, ü z erim d e çoğalıp d u ruy o rd u .

Neyse ki pazar sabahı hapishane yetkilisiyle gö rü şm em d en sonra yedi

ğim dayaklar sona erm işti. Koca Rahul halen arada b ir beni yokluyor, d i

ğ er n ezaretçiler de zam an zam an birkaç darbe indiriyordu ama bunlar alışkanlıktan yapılan, çok şiddedi olm ayan saldırılardı.

Bir g ü n yan yatm ış, avluda ekm ek k ın n tılan yiyen kuşlan izlerken güçlü bir adam üzerim e atladı ve iki eliyle boğazım a yapıştı.

“ M ukul! M ukul, kü çü k k ardeşim !” diye H in tçe h o m u rd an d ı. “ Mukul!

Y üzünü ısırdığın kişi, ben im kardeşim M u k u P d u !”

Z aten o adam a ikizi kadar benziyordu. U z u n boylu ve iriyan adam ın yüzüne bakar bakm az C o lo b a’da alüm inyum tabağımı almaya çalışan diğerini hatırladım. O zam andan b u y a n a çok kilo kaybetm iş, açlık ve ateşten çok zayıf düşm üştüm . Adam ın vücud u n un ağırlığı altında eziliyor, boğazım a yapışan ellerinden ö tü rü nefes alam ıyordum . Adam beni öldürüyordu.

Sokak d ö v ü şü n ü n d ö rd ü n cü kuralı: H e r zam an g ü c ü n ü n bir kısmını depola. Son kalan enerjim le bir k o lu m u aşağı d o ğ ru savurdum ve adamın toplarını tü m gücüm le kavrayıp sıktım . A dam ın gözleri kocam an açıldı ve çığlık atm aya başladı. Ü ze rim d e n sola d o ğ ru yuvarlanm aya çalışınca ben de o n unla birlikte yuvarlandım . A dam bacaklarını birleştirip dizlerini yukan çekti ama sağ elim den kurtulm ayı başaram adı. D iğ er elim in p arm aklarıyla kö p rü cü k kem iğinin üzerin dek i yum uşak yere yapıştım ve o n u bir kaldıraç gibi kullanarak alnımla adam ın yüzü n e vurm aya başladım. Ona b eş-on kere v urdum . D işlerinin alnımı kesm esini, b u rn u n u n kırılmasını, g ü cü n ü n akan kanıyla birlikte o n u terketm esini ve k ö p rü cü k kemiğinin yerinden çıkışını hissettim . Kafa atm aya devam ettim . İkim izin de yüzü g ö zü kan içindeydi ve karşım daki g itgide zayıflıyordu am a yere devrilm iyor, hala m ücadele etm eye çalışıyordu. A dam a vurm aya devam ettim .

SH A N T A R A M ■ 399

Sadece kafamla adamı öldürebilirdim am a nezaretçiler gelip bizi ayırdı. Bir kez daha k o llan m a zincir vuruldu fakat bu sefer taktik değiştirip beni yü zü stü yere yatırdılar. T işö rtü m ü parçalayarak çıkarıp yeni bir ö fkeyle bam b u sopalarını sırtım a indirm eye başladılar. N ezaretçiler adam ın bana saldırm asını planlam ış, kollarım dinlendirm ek için ara verdiklerinde b u n d an bahsetm işlerdi. A dam ın beni iyice benzetm esini, belki de ö ld ü rm esini istem işlerdi. N e de olsa b u n u n için yeterli nedeni vardı. O n u o d a ya almış, öç alm a girişim ine m üsaade etm işlerdi am a işe yaramıştı. A dam larım d övünce nezaretçilerin planı da suya düşm üş, bu nedenle iyice hid-detlenm işlerdi. Dayak faslı, sigara, çay, atıştırm a araları ve hapishanenin diğer kısım larından seçilmiş misafirlere kanlar içindeki vü cu d u m u n g ö ste rilmesi amacıyla yapılan duraklam alarla yine saatlerce sürdü.

S onunda beni çözdüler. Beni ne yapacaklarım tartışırlarken kan dolm uş

kulaklarımı d ö rt açarak o n lan dinledim . Son attıklan dayak o kadar ağır ve kanlı olm uştu ki benim için endişelenm işlerdi. Bu sefer çok ileri gitmişlerdi ve b u n u n farkındaydılar. Yaptıklarını hapishane yetkililerine rapor edem ezlerdi. S onunda işi sessiz sedasız halletmeye karar verdiler ve gönüllü hizm et

çilerinden birine kesiklerle dolu, derisi soyulm uş vücudum u yıkamasını e m rettiler. Anlaşılabilir bir şekilde adam bu berbat işten şikayetçi oldu ve ken disini yüreklendirecek birkaç darbeyle birlikte büyük bir dikkatle işe koyuldu. Benim üzerim e adam salıp daha sonra da işkence yapmasalardı, sabun vc ılık suyla yıkanm ama asla izin verm ezlerdi. Böyle bir şeyi hapishanede ilk ve son defa g ö rüyordum . H iç şüphem yok ki hayatımı kurtaran o sabunlu suydu. V ücudum daki yaralar o kadar kö tü iltihap kapmıştı İd her zam an ateş

içinde geziyor, enfeksiyon yüzünden yavaş yavaş ölüyordum . Kıpırdayama-yacak kadar zayıf bir hale gelmiştim. Beni yıkayan adam yaralanma, berelenm e, apse yapmış şişlerime, su ve yum uşak bir bezle öyle güzel m üdahale etti ki rahatlayarak gözyaşı dökm eye başladım.

Ateşim yerini hafif bir titrem eye bıraktı am a açlık çekmeye ve h e r ge-1, 1'n g ü n zayıflamaya devam ettim . N e z a retçiler ise h er g ü n k endi köşele-ıııuie ziyafet çekmeyi sü rd ü rd ü . Bir d ü zin e kadar adam onların hizm etçisi olarak çalışıyor, nezaretçilerin kıyafetleri ile battaniyelerini yıkıyor, y erleri tem izliyor, yem ek salo n u n u h azırlıyor, h e r yem ek sonrası o rtalığı to-p.ırlıyor ve n ezaretçiler arzu ettiğin de onlara sırt, boyun, ayak masajı ya-luyordu. H iz m e d e rin in karşılığında daha az dayak yiyor, birkaç sigara ve v> ineklerden artakalanlan yem e hakkını kazanıyorlardı. Taş zem ine serilmiş teiniz çarşafin çevresinde o tu ra n n ezaretçiler yemeğe koyuluyor, p i

4 0 0 ■ G regory David R oberts

lav, m ercim ek, p ü re, taze ekm ek, balık, haşlanm ış et, tavuk ve tatlılardan oluşan yemeklerini yiyorlardı. G ürültüyle yemek yerken etraflarım saran ve sulanm ış ağızlarıyla gözlerini dikip onlara bakan hizm etçilere arada bir tavuk parçalan, ekm ek ya da meyve atıyorlardı.

Yedikleri yem eğin kokusu büyük bir işkenceydi. H içb ir yemek bu kadar güzel kokam azdı. Açlık içinde kıvranırken onların yem eğinin kokusu kaybettiğim bir hayatı tem sil etm eye başlamıştı. Koca Rahul her seferinde bana yemek ön erm ek ten büyük keyif alıyordu. Bir tavuk b u d u n u kaldırarak g ö z ü m ü n ö n ü n d e sallar, kaşlannı kaldırıp gözleriyle bana işaret ederek o n u n köpeklerinden biri olm am ı isterdi. Arada sırada bana d o ğ ru bir kek ya da tavuk b u d u atar ve bekleşen hizm etçileri onları alm amaları için uyarıp ^ o r a ’nın, beyaz adam ın sürünerek gelip onları almasını beklerdi. T e p ki verm ediğim de, verem ediğim de, hizm etçilere işaret eder ve adam lar yem ek kavgasına tu tu şu rk en o hain kahkahasını atarak katıla katıla gülerdi.

G ü n d e n güne daha da zayıflamama rağm en yerde sürü n erek gidip o yemeği almayı kendim e yakıştıram ıyordum . Sonu n d a ateşim tekrar çıktı ve gece g ü n d ü z gözlerim yanmaya başlacü. Ateş, k o lum u bacağım ı kuvvetten kesince tuvalete topallayarak ya da sü rünerek gitm eye başladım ama zam anla bu ziyarederim de seyrekleşti. İdrarım koyu, tu ru n c u renkte çıkm aya başlamışu. B eslenem em ek, v ü cu d u m u öyle enerjisiz bırakm ıştı ki doğ-rulurken ya da bir taraftan diğer tarafa d ö n erk en bile büyük b ir çaba sari'

etm em gerekiyordu. Bu yüzden kıpırdam adan yatıyor, u zu n u z u n d ü ş ü nü yordum . B ü tü n bir g ü n ve gece hareketsiz yatıyordum . H alen ü z e rim deki vücut bitini ayıklamaya ve yıkanmaya çalışıyordum ama bu basit işler bile beni nefes nefese bırakıp tü ketiyordu. Kalp atışlarım yatarken bile ga rip bir şekilde hızlıydı ve kısa kısa nefes alıp verirken istem dışı inliyordum .

Açlıktan ö lürken b u n u n birini öld ü rm en in en zalim yolu o ld u ğ u n u öğre niyordum . Koca Rahul’un artıkları hayatımı kurtarabilirdi ama o n u n ziya fet çektiği yere kadar sürü n em iy o rd um bile. Yine de gözlerim i o masadan alam ıyor, can çekişen gözlerim le yediği h er lokmayı izliyordum .

A teşler içinde sık sık Avustralya’daki ailemi ve yakın arkadaşlarım ı gör d ü ğ ü m hülyalara dalıyordum . K adirbhai’yi, A b d u llah ’ı, Kazım Ali ’yi, Jo hnny C ig ar’ı, Raju’yu, V ikram ’ı, L ettie’yi, U lla’yı, Kavita’yı, D id ier’i do dü şü n ü y o rd u m . Prabaker’i d ü şü n üy o r, o n u n d ü rü st, o lu m lu , cesur ve cü m ert yüreğini n e kadar sevdiğimi o n a söylemiş olmayı diliyordum . Ve ya nan gözlerim le saydığım her g ü n , gece ve saat düşüncelerim er ya da geç h e r zam an beni Karla’ya g ö tü rü y o rd u .

SH A N T A R A M « 401

Hayal alem inde yüzen zihnim e göre, beni kurtaran Karla’ydı. Güçlü kollar beni kaldırdığında, bileklerimdeki zincirleri çö zd üğünde ve gardiyanlar beni hapishane yetkilisinin ofisine g ö türürken ben Karla’yı düşünüyordum .

Gardiyanlar kapıyı çaldı. İçeri girm elerini söyleyen ses duyuldu. Kapıyı açalar ve ben içeri girerken dışarıda beklediler. Küçük odada, m etal bir m asanın etrafında o tu rm u ş üç adam g ö rd ü m . Kısa, gri saçlı hapishane y etkilisi, sivil giysili bir polis ve Vikram Patel.

Vikram “Siktir!” diye bağırdı! “T a n n m , d o stu m ... B erbat g ö rü n ü y o rsun! Siktir! Bu adam a ne yaptınız böyle?”

Yetkili ile polis bakıştı ama ikisi de bu soruya cevap verm edi.

“ O tu r ,” diye em retti yetkili bana. Zayıflamış bacaklarım ın ü stü n d e, ayakta durm aya devam e ttim . “ O tu r, lü tfe n .”

O tu rd u m ve V ikram ’a şaşkınlık içinde bakmaya koyuldum . İple b oynuna bağlı arkasından sarkan d ü z , siyah şapkası, siyah yeleği, göm leği ve işli Flam enko pan to lo n u y la bir yandan inanılm az derecede egzo tik g ö r ü nürken diğer yandan bir o kadar güven vericiydi. İşli yeleği g ö zü m ü alıp e tra f buğulanm aya başlayınca h em en bakışlarımı yüzüne çevirdim . Vikram bana bakarken irkiliyor, yüzü n ü b u ru ştu ru y o rd u . D ö rt aydır aynaya bak mam ıştım . A m a V ikram ’ın bakışından ölü m e ne kadar yakın g ö rü n d ü ğ ü mü anlayabiliyordum . Vikram d ö rt ay önce o yağm urlu g ü n d e sırtından çıkarıp bana verm eye çalıştığı, k em en t atan adam figürlerinin o lduğu siyah göm leği u z a m .

T e red d ü t ederek “Sana... Sana göm leğini ge tird im ,” dedi.

“Burada ne işin var?”

“Beni bir arkadaş yolladı,” diye cevap verdi Vikram . “Senin de çok iyi bir arkadaşın. K ahretsin Lin. Sanki köpekler seni parçalamış gibi. Seni k o rkutm ak istem em ama sanki ö ld ü rü ld ü k te n sonra g ö m ü ld ü ğ ü n çuk u rd an kazılıp çıkarılmış gibi duru y o rsu n . Neyse, şimdi sakin ol. A rtık ben b u ra dayım d o stu m . Seni bu lanet yerden çıkaracağım .”

B unu bir işaret olarak alan yetkili ö k sü rd ü ve polise bir işaret verdi. P o lis de sözü on a verince adam gözlerini b u ru ştu ran bir gülüm sem eyle Vik-ı.ıııı’a d ö n d ü .

“ O n bin ,” dedi. “Tabii ki Am erikan D o ları.”

“ O n bin m i?” diye paüadı Vikram . “ Deli misiniz? O n binle bu h apish aneden elli adam çıkarırım. Boşversene ad am ım .”

Kılıçların çekildiği bir savaşta elinde tabanca o ld u ğ u n u bilen birinin tı ndine güveniyle kon u şan yetkili “ O n b in ,” diye yineledi. Ellerini metal masanın ü zerine koym uş, parm aklarıyla masaya v uruyordu.

4 0 2 ■ G regory David R o berts

“ İm kanı yok. A r rey, şu adam a bir bak. Bana verdiğine bir bak. A d am ın işini bitirm işsiniz. Bu halde o n bin eder m i sizce?”

B u n u n üzerin e polis ince bir evrak çantasından bir dosya çıkardı ve V ikram ’a uzattı. D osyanın içinde bir k ağıt vardı. Vikram sayfayı okurken dudakları b ü zü ld ü ve gözleri şaşkın bir ifadeyle açıldı.

“ Bu sen misin?” diye sordu. “Sen'A vustralya’daki bir hapish an ed en mi kaçtın?”

A teşten yanan gözlerim i kırpm adan V ikram ’a baktım . S orusuna cevap verm edim .

Vikram sivil giysili polise d ö n ü p “ B u n u kaç kişi biliyor?” diye sordu.

Polis İngilizce olarak “ Ç o k fazla kişi bilm iyor,” dedi. “Bu meseleyi gizli tu tm a k için on b in istem eye yeter am a.”

Vikram içini çekti. “ K ahretsin,” dedi. “ Pazarlık böylece çöpe gitti. P arayı yarım saat içinde bulacağım . O n u tem izleyin ve hazırlayın.”

“Bir şey dah a var,” d em em le odadaki herkesin başı bana d ö n d ü . “ Benim y atakhanem de kalan iki adam var. Bana yardım etm eye kalktılar, n e zaretçiler de o n lara altı ay daha ceza verdi. Oysa süreleri d o lm u ştu . O n la rın da benim le b eraber serbest bırakılmasını istiy oru m .”

Polis hapishane yetkilisine soran bakışlarla baktı. Yetkili de elini, u m u rsamazca havaya kaldırıp başını onaylarcasına sallayarak karşılık verdi. Bu önem siz bir meseleydi. A dam lar serbest bırakılacaktı.

D ü z bir ses tonuyla “ Bir adam daha var,” dedim . “ İsm i M aheş Mal-h o tra . Kefaletini ödeyem ez. Ç ok bir şey değil, sadece birkaç bin rupi.

O n u n kefaletini V ikram ’ın ödem esin e izin verm enizi istiyorum . O n u n da benim le gelm esini istiy o rum .”

İki adam da ellerini kaldırdı ve hayretle birbirine baktı. O kadar fakir ve önem siz b ir adam ın kaderi h içb ir zam an m addi isteklerinin ö n ü n e g e

çem ezdi. V ikram ’a d ö ndüler. H apishane yetkilisi Bu adcım deli, a m a eğer , istediği buysa... d er gibi bir ifade takınm ışa.

|

Vikram kalkm ak için ayağa kalktı ama elimi kaldırarak ona engel o ldu m , o da tekrar yerine o tu rd u .

1

“ Biri daha var,” dedim .

Polis sesli b ir şekilde güldü.

G ülerken de “A u r ek)" dedi. B ir tane daha m ı ?

“ Adam Afrikalı. Afrikalıların b u lu n d u ğ u bölüm de. Adı Rahim . İki k o lu n u da kırdılar. H ala yaşıyor m u , ö ld ü m ü bilm iyorum . O n u da yanım da istiyorum .”

j

SH A N T A R A M ■ 403

Polis om uzlarım silkerek ve soru sorar gibi ellerini açarak yetkiliye d ö n d ü .

H apishane yetkilisi başını sallayarak “ Olayı biliyorum ,” dedi. “ Bu...

Bu bir polis meselesi. A dam ın d edektiflerden birinin karısıyla ilişkisi varmış. D e d e k tif de haklı olarak o n u buraya ko y durdu. Adam burada n e z a retçilerim den birine saldırdı. O n u bırakm am im kansız.”

Kısa bir sessizlik o ldu. İm k a n sız kelimesi u cu z bir sigaradan çıkan d u m an gibi havada asılı kaldı.

“ D ö rt b in ,” dedi polis.

Vikram “ R upi m i?” diye so rd u um utla.

Polis gülerek “D o la r,” diye karşılık verdi. “Am erikan D oları. Ekstra d ö rt bin. İki bini bizle çalışma arkadaşlarım ıza, iki bini de bir sürtükle evlenen ded ek tife.”

Vikram büyük bir ciddiyetle “ İstediğin başka birileri daha var mı lin ? ” d iye mırıldandı. “Soruyorum , çünkü burada grup indirimi almamıza az kaldı.”

V ikram ’a baktım . A teşten gözlerim e iğneler batıyordu. Bir sandalyede ilik oturm aya çalıştığım dan terliyor, titriy o rd u m . Vikram uzandı ve elleriyle dizlerim e d o k u n d u . Ü zerim deki bitin V ikram ’a geçeceğini d ü şün d ü m

•una bana kendim i iyi hissettiren bu dok u nu şa da engel olm ak istem edim .

“ H e r şey yoluna girecek d o stu m , endişelenm e. Ç o k yakında geri gele-

■ eğim. Bir saat içinde seni b u rad an çıkaracağız. Söz veriyorum . G eldiğim de sen ve adam lann için iki taksi getireceğ im .”

Ö z g ü r olabileceğim i hissedince içim de bir yerlerde açılan yeni, k aranlık ve derin bir yerd en gelen sesle “ Ü ç taksi g e tir,” dedim .

“ Bir taksi bizim için, diğeri de adam lar iç in ...”

“ Bit y ü z ü n d e n ,” dedim

Vikram geri çekilerek “T a m am ,” dedi. “ Ü ç taksi. O lm uş b il.”

Yarım saat sonra sarı-siyah bir Fiat takside, yanım da R ahim ’le şehrin kalabalığında ilerliyorduk. G ö rü n ü şe g ö re Rahim tedavi g ö rm ü ştü . Kolla-ıı alçıya alınm ıştı. A m a zayıf ve hastaydı. G özlerinde korku vardı. O göz-In e bakarken bile m idem bulanıyordu. Rahim taksiye bin d ik ten sonra, neıcye gitm ek istediğini söylem ek dışında tek kelim e etm em işti. D o n u n ’de, H aşan O b ik w a’nın sahip o ld u ğ u resto ran ın ö n ü n d e o n u bıraktığım ız la, R ahim ’in g ö zlerin d en yaşlar akıyordu.

Şoför sık sık d ikiz aynasından b enim sıska, yara içindeki y ü zü m e b atıy o rd u . E n s o n u n d a dayanam ayıp o n a halkın k o n u ştu ğ u bir H in tçey le, taksisinde hiç H in d ista n film m üzikleri olup o lm adığını s o rd u m . A dam

4 0 4 ■ G regory David R oberts

şaşkın bir şekilde o lu m lu y anıt verdi. En sevdiğim şarkılardan birini istedim . T rafikte k o rn a çalarak ilerlem eye çalışırken ş o fö rü n ben im içiıı bu ld u ğ u şarkıyı d in led im . D in led iğ im şarkı h ap ish an ed e m ahkum ların g ru p g ru p söyledikleri şarkılardan biriydi. H e m e n h e m e n h e r gece bu şarkıyı söylerlerdi. Taksi beni şehrim in ren gin e, kok u su n a ve sesine d o ğ ru g ö tü rü rk e n ben de bu şarkıyı söyledim . Ş oför de m erakla aynadan b ana bakarak şarkıya eşlik etti. H içb irim iz şarkı söylerken b ir şeyleri g izle yip yalan söyleyem eyiz, H in d ista n ’da ağlam ak yetersiz kaçtığ ınd a, h e r kes şarkı söyler.

Kıyafetierimi atılmak üzere üzerim den çıkanp bir torbaya koyarken ve Vikram ’ın banyosunda duş alırken hala içim den o şarkıyı söylüyordum . Ba

şım dan aşağı bir şişe dezenfektan d öktüm ve sert bir fırçayla b ü tü n vücudum u fırçaladım. Binlerce kesiğim ve yaram deli gibi sızlıyordu fakat ben sadece Karla’yı d ü şünüyordum . Vikram, Karla’nın iki g ü n önce şehri terkettiğini söylemişti. H iç kimse nereye gittiğini bilm iyordu. O n u n a sıl b u la c a ğ ım ? 'Nerede? A r tı k benden n efre t m i ediyor ? S eviştikten so n ra onu terkct-

t iğ im i m i d ü şü n ü y o r? Böyle b ir şey ya p a b ilec eğ im i d ü ş ü n ü r m ü? B o m b a y’da

k a lm a lıy ım . B u ra ya , şehre g e r i g elecek tir. B u r a d a k a lıp onu beklem eliyim .

Banyoda düşü n erek , ovalanarak, acı karşısında dişlerim i sıkarak iki sa at geçirdim . Belime bir havlu sarıp V ikram ’m yatak odasına g ittiğim de yaralarım yeniden açılmıştı.

Vikram halim i gö rü n ce başını sallayıp “A h, d o s tu m !” diye sızlandı.

G a rd ıro b u n u n kapağındaki boy aynasına baktım . K ilom u ölçm ek için banyoda tartılm ıştım . Kırk beş kiloydum . D ö rt ay önce tu tuklanm adan önceki k ilom un yarısı kadardım . O kadar zayıftım ki top lam a kampların dan kaçmış adam lara b en ziyordum . H er kem iğim , h atta kafatasım bile sc çilebiliyordu. B edenim in h er yanı yaralar ve kesikler içindeydi. O nların al tında da kaplum bağa kab u ğ u n a ben zer m orartılar vardı.

“ Kadir senin hapiste o ld u ğ u n u kaldığın yatak h an eden çıkan iki Afg a n ’dan duym uş. Seni Kadir’le bir gece Kör Şarkıcıları dinlem eye gittiğin de görm ü ş, oradan hatırlam ışlar.”

A dam ları hatırlam aya çalıştım ama başaram adım . Vikram , Afgan de m işti. A dam lar h e r kimse sır tu tm ak ta oldukça iyi olm alıydılar, çüııkıt bunca ay boyunca hücrede benim le tek kelim e etm em işlerdi. Kim olduk larını bilm esem de onlara borçluydum .

“ Ç ıktıklarında Kadir’e senden bahsetm işler. Kadir d e beni yolladı.”

“ N ed en sen?”

SH A N T A R A M ■ 4 05

“Seni hapisten çıkaranın kendisi o ld u ğ u n u kim senin bilmesini istem edi. Z a ten istedikleri m iktar yeterince yüksekti. Bir de parayı o n u n ö d eyeceğini bilselerdi, çok daha fazla para isterlerd i.”

G özlerim i, bir deri bir kem ik, işkence gö rm ü ş v ü cu d u m u n g ö rü n tü sün d en alam ıyordum . “ Peki sen o n u n ered en tanıyorsun?” diye sordum .

“ Kimi?”

“ K adirbhai’yi. O n u n ered en tanıyorsun?”

“ D o stu m , o nu C o lo b a ’daki herkes tan ır.”

“ Tabii ama sen nereden tanıyorsun?”

“ Bir keresinde o n u n için bir iş y apm ıştım .”

“ N e çeşit bir iş?”

“ U z u n hikaye.”

“ Eğer senin için m ah su aı yoksa benim vaktim b o l.”

Vikram gülüm seyerek başını salladı. Ayağa kalkıp yatak odasını geçti ve bar olarak kullandığı küçük bir m asadan ikim ize içki koydu.

İçkiyi uzatırken “ K adirbhai’nin adam larından biri, bir gece k u lü bünde

/.engin bir çocuğu d ö v d ü ,” diye anlatm aya başladı. “ Ç o cuğu fena benzet-li. D uy d u ğ u m kadarıyla çocuk haketm iş ya, her neyse. Fakat ço cu ğ u n ailesi polislere suç du y u ru su n d a bu lu n d u . Kadirbhai babam ı tanır. O n u n vasıtasıyla benim çocukla aynı koleje gittiğim i öğrenm iş. Benimle bağlantıya geçip suçlam alarını geri çekmek için ailenin ne kadar istediğini ö ğ re n memi rica etti. Ç o k para istediklerini öğ ren d ik . Kadir bu n a rağm en p a ra yı ödedi, h atta daha da fazlasını yaptı. E ğer isteseydi onları ölesiye korku-ı.ıbilirdi. B ü tü n aileyi... A m a yapm adı, çünkü h ata yapan o n u n adamıydı.

Kadir do ğ ru olanı yapm ak istedi, parayı öd ed i ve herkes m u tlu oldu. Kadirbhai fena adam değildir. G erçekten ağır bir adam dır, bilirsin. Babam ona saygı duyar ve o n u sever. Babam ın pek kimseye saygı duym adığı d ü

şünülürse, bu bile Kadirbhai hakkında epey ipucu verir. Biliyor m usun, Nadir bana o n u n için çalışmanı istediğini söyledi.”

“ N e yapacakm ışım?”

Vikram om u z silkerek “Bana so rm a,” dedi. G ard ıro bu n d an yatağa te miz ve ütülii kıyafeder çıkardı. T eker tek er on d an aldığım şo rtu , p a n to lo nu, sandaletleri alıp giyinm eye başladım . “ Sadece kendini yeterince iyi hissettiğinde, seni ona g ö tü rm em i istedi. Senin yerinde olsam b u n u bir d ü

şünürdüm Lin. K endini doyurm alı, biraz para kazanm alısın. H e m o n u n y.ıbi bir arkadaşa çok ihtiyacın var yaar. Avustralya’da olup b itenler, am-ııı.ı hikaye ama. Kaçak olm ak, d iğer şeyler, acayip kahram anca. En azın

4 0 6 ■ G regory David R oberts

d an Kadir senin tarafında olursa güvende o lursun. A rkanda o olursa kim se sana bir daha bunları yapam az. O rad a güçlü bir arkadaşın var Lin.

B om bay’da kimse Kadir H a n ’a b ulaşm az.”

“ Sen ned e n o n u n la çalışm ıyorsun?” Sesim istediğim den daha sert çıkm ıştı am a o zam an yediğim dayaklar halen hafızam da capcanlıydı ve v ü c u t bitleri hala üzerim deym iş gibi beni kaşındırıyordu. Söylediğim her şey, niyet ettiğ im d en daha keskin bir tondaydı.

“ Böyle bir teklif alm adım ,” dedi Vikram sakin bir şekilde. “ Ki d avet et- J

şeydi de kabul ed er m iydim , b ilm em .”

I

“ N edenm iş o?”

|

“ O n a senin gibi ihtiyacım yok Lin. B ü tü n m afyanın birbirine ihtiyacı I

vardır, anlıyor musun? O n lar K adirbahi’ye, K adirbhai’de onlara m uhtaç. ■

B en ona m u htaç değilim am a sen öylesin.”

|

Vikram ’a bakm ak için başımı çevirerek “Ç o k em in k o n u şu y o rsu n ,”

dedim .

“ Em inim . Kadirbhai bana ned e n hapishaneye atıldığım öğrendiğini söyledi. Ç o k güçlü , çevresi olan biri seni oraya tık ü rm ış.”

“ Kimmiş?”

“Söylem edi. Bana bilm ediğini söyledi. Belki de bana söylem ek isteme- I m iştir. D u ru m ne olursa o lsun, boka batm ış bir duru m d asın dostum .

B om bay’da kö tü adam lann şakası yo ktu r. B unu sen de ö ğ ren d in . Ve b u rada b ir d üşm an edinm işsen ken d in i korum aya alm an gerekir. İki seçene

ğin var. Ya şehirden çekip gidersin ya d a O k C orral’daki gibi güçlü ad am ları arkana alırsın.”

“ Sen ne yapardın?”

Vikram g ü ldü ama yüzü m d ek i ifade değişm eyince gülüşü çabucak sold u . İki sigara yakıp birini bana uzattı.

“ Ben mi? Ç o k kızgın o lu rd um yaar. K ovboy kıyafetlerini inekleri sevd iğim için değil, o zam anlarda kovboylann işleri halletm e yöntem lerini sevdiğim için giyiyorum . Ben olsam işimi bitirm eye çalışanın kim o ld u ğ u n u bulm ak için uğraşırım . B u ldu k tan sonra da intikam alm ak isterdim .

H azır o ld u ğ u m d a K adir’in teklifini kabul eder, o n u n için çalışır ve intikam ım ı alırdım. A m a bu sadece benim düşüncem . Ben H in tli, sade bir adam ım . Ben böyle yapardım .”

Bir kez daha aynaya baktım . G iydiğim yeni giysiler açılmış yaralanm ı, üzerlerine tu z basılmış gibi acıtıyordu am a yine de onları kapatıyor, beni d aha az sefil ve daha az dikkat çekici yapıyordu. K endim olm anın nasıl bir

SH A N T A R A M ■ 4 07

şey o ld u ğ u n u hatırlam aya çalışum. N eredeyse başaracaktım ki gri g ö z le rim de bana ait olm ayan bir ifade belirdi. B ir daha asla. Bir daha acı çekm eyecektim . Açlık bir daha beni te h d it edem eyecekti. Korku, sürgündeki kalbimi b ir daha delem eyecekti. 'Neye m a l olursa olsun, diyordu gözlerim .

Şu a n d a n itibaren neye m a l olursa olsun.

“ K adir’i görm eye hazırım ,” dedim . “Şimdi h azırım .”

YİRMİ İKİNCİ BÖLÜM

.A .b d ü l Kadir H a n için çalışmak, organize suçlarla ilk tanışm am olm u ştu. O zam ana dek aptal bir eroin bağımlısı olarak kendini doyurm ak için korkakça ve sersemce işler yapan üm itsiz bir adam dan, daha sonra da şansına yaptığı anlaşm alardan küçük kom isyonlar kazanan çaresiz bir kaçaktan başka bir şey değildim . B unlar suç sayılsa da, h a tta bazıları gerçekten ciddi suçlar olsa da, K adirbhai’yi ö ğ retm en im olarak görm eye başladığım ana kadar gerçek bir suçludan ziyade yalnızca suç işleyen bir adam dım vc bu ikisi arasında oldukça büyük bir fark vardır. Bu fark da hayatta birçok şeyde oldu ğ u gibi, n e d e n ve niçin kısm ındadır. A rth u r Yolu H apishane- I si’nd e işkence görm ek, sınırın ö b ü r tarafına geçm em için yeterli bir n e dendi. B enden daha akıllı bir adam , hapishaneden çıkar çıkm az ülkeden kaçardı. Ben böyle yapm adım . Yapam adım . Beni oraya kim in, ne sebeple tıktığını bilm ek istiyordum . İntikam istiyordum . Ö ç alm anın en hızlı vc 1

en güvenli yolu ise K adirbhai’n in mafya ö rg ü tü n e katılm aktı.

Kadirbhai karaborsa ticaretini öğreneyim diye beni Filistinli Khalcıl A nsari’nin yanına g ö nderdi. H iç b ir zam an olmayı denem ed iğ im ve iste m ediğim birine, profesyonel bir suçluya dönü şm em e sebep olacak ilk bil gileri o n d a n öğren d im . İyi hissediyordum . Kardeşlik yem ini etm iş ad am ların koruyucu çem beri içinde olm ak, insana kendim çok iyi hissettiriyor- , du. Tıkır tıkır hareket ed en bir tren in vag o nu n u n kapısından sarkmış, sı ''

cak ve kuru esen rüzgarda d iğer genç adamlarla birlikte h er g ü n K haled’iıı apartm anına yolculuk ederken kalbim ö zg ü rlü ğ ü n dizg in len em ez, perva *

sız heyecanıyla do lup taşıyordu.

j

İlk ö ğ retm en im Khaled, gö zlerin in alevinde geçm işini taşıyan ve kırık kalbiyle bu ateşi besleyen b ir adam dı. Khaled gibi adam larla hapishaneler J

dc, savaş m eydanlarında ve kaçakçılar, savaşçılar ve d iğer sürgünlerin bu jj

SH A N T A R A M ■ 4 0 9

luştuğu inlerde daha önce de karşılaşmıştım. H ep sin in de ortak bazı ö zellikleri olu rd u . Sert adam lardı, çünkü o n larda en b eter acıların içinde rastlanan bir serdik vardı. D ü rüstlerdi, çünkü başlarına gelen gerçekler yalan söylem elerine izin verm iyordu. Öfkelilerdi, çünkü geçmişi ne unutabiliyor ne de bağışlayabiliyorlardı. Ve bir de yalnızdılar. Ç o ğ u m u z, yaşadığımız anın paylaşılabilir bir şey oldu ğ u konu su n d a az çok rol yaparız. Fakat her birim iz için geçm iş, terkedilm iş bir ada gibidir. Khaled gibiler, kendilerini bu adada hapsolm uş bulduklarından h er zam an yalnızdırlar.

K adirbhai alacağım ilk derslerden bahsederken bana K haled’in hayatını da biraz anlatm ıştı. K haled’in yalnızca o tu z beş yaşındayken bu dün y ada yapayalnız kaldığını öğrenm iştim . Ü nlü birer akadem isyen olan a n n e siyle babası, Filistin’in bağım sız bir devlet olması u ğ ru n a savaşan ö n c ü le rdendi. K haled’in babası İsrail’de bir hapishanede ö lm üştü. Annesi, iki kızkardeşi, teyzeleri ve amcaları ile büyükannesi ile büyükbabası L ü b na n ’daki toplam a kam pı Shatila’daki katliam larda öld ü rü lm ü ştü . Filistinli gerilla birlikleriyle T u n u s, Libya, Suriye gibi ülkelerde eğitim gö ren ve çatışma bölgelerinde düzinelerce operasyonda d o k u z yıl boyunca görev yapan Khaled, annesinin ve d iğer tü m akrabalarının toplam a kam pındaki kanlı ölüm lerinin ardından yıkılmıştı. F attah gru bu n d ak i kom utanı da bu yıkımın farkında o ldu ğ u n d an ve yol açabileceği tehlikeleri bildiğinden, Khaled’i görev d en almıştı.

Khaled k endine göre hala Filistin davasına bağlı olsa da, aslında yaşadığı acıdan başka bir davaya bağlı değildi. B om bay’a, o n u K adirbhai’ye tavsiye ed en ü st rütbeli bir gerilla savaşçısı sayesinde gelm işti. Mafya b abası da o n u kabul etm işti. K haled’in eğitim i, yabancı dildeki yeteneği ve neredeyse takınu derecesinde kendini adam asından etkilenen Kadirb-lıai’nin daim i konsey üyeleri, genç Filistinliyi art arda terfi ettirm işti. Sha-lila’dan üç yıl sonra, o n u n la tanıştığım sırada Khaled Ansari, K adirbhai’nin karaborsadaki döviz işlem lerinden sorum luydu. Bu mevki ona aynı zam anda konseyde bir yer d e veriyordu. A rth u r Yolu H a p ish an e sin d en çıktıktan kısa süre sonra, kendim i b ü tü n bir g ü n çalışacak kadar kuvvetli hissettiğim de, yalnız ve kederli Filistinli beni eğitm e işine başladı.

“ İnsanlar p aranın b ü tü n kö tü lü k lerin kaynağı o ld u ğ u n u söyler,” dedi KJıaled, dairesinde bu lu ştu ğ u m u zd a. İngilizcesi N ew York aksanının, Arapçanm ve gayet iyi k o n u ştu ğ u H in tçen in bir karışımıydı. “Am a bu d o ğ ru değildir. Para b ü tü n k ö tülüklerin kaynağı değildir. Asıl k ö tü lü k pa-ı.ınııı kaynağıdır. T em iz para diye bir şey yoktur. D ünyada geçerli h er p a

4 1 0 ■ G regory David R oberts

ra bir şekilde kirlidir, çünkü o n u kazanm am ın tem iz bir yolu yoktur. Eğer çalışmanın karşılığında para alıyorsan, bir yerlerde birileri bu nedenle acı j çekiyordur. İşte bu ned en le, hiçbir zam an k anuna karşı gelm em iş insanlar j bile, karaborsada birkaç kuruş kar etm ek ten ö tü rü m em n u n o lu r.”

K haled’in nasıl cevap vereceğini m erak ederek “Sen de geçim ini bu |

yolla k azan ıyorsun,” dedim .

“Yani?”

“Yani, bu kon u d a nasıl hissediyorsun?”

“Bu k o n u d a hiçbir şey hissetm iyorum . G erçek olan tek şey acıdır. Acı çekm ek, yalan değildir. Sana b u n u daha önce de bir kez söylem iştim . ı D ünya bun d an ib are ttir.”

“Yine de kazanılan bir kısım parada daha az ve b ir kısım parada ise da- j ha çok ıstırap vardır,” diye ısrar ettim .

“ Para sadece iki şekilde gelir L in ... Senin p a ra n ile benim p a ra m şek- I lin d e .”

]

“ Ya da bu d u ru m d a K adir’in parası.”

Khaled güldü. Kısa, hüzünlü gülüşü, Khaled’in içinde kalan tek gülüştü.

“A bdül Kadir sayesinde para kazanıyoruz, bu d o ğ ru . A m a bir yandan j da kazandığım ız her şey bizim dir. Bize ait olan her şey bizi oyu n da tu tar, j öyle değil mi? Pekala, hadi başlayalım. Para karaborsaları niye vardır?”

'

“ Ne dem ek istediğini an lam ad ım .”

Khaled g ü ld ü ve “ Başka şekilde sorayım ,” dedi. Sol kulağının altından, boğazın d an başlayan ve ağzının kenarına kadar u zan an yara izi g ü lü m sem esine çarpık, insanı tedirg in eden bir kıvrım katıyordu. Y ü zü n ü n yara iz li kısmı hiç g ülü m sem ediğinden, kibar olm ak için çaba g österdiğinde y ü z ü n ü n d iğer yarısında tehd itk ar ya da acılı bir ifade beliriyordu. “Sence bankalar bir Am erikan D o la rı’na o n beş ya da o n altı rupi verirken biz n a sıl oluyor da turistlere o n sekiz rupi verebiliyoruz?”

“ Ç ünkü biz o nu on sekiz ru p id en daha fazlaya satabiliyoruz,” diye bir tahm inde b ulundum .

“Evet, güzel. Peki, nasıl oluyor da böyle bir şey yapabiliyoruz?”

“Sanırım birileri daha yüksek para verm eye razı.”

“ Kesinlikle. O zaman parayı kime satıyoruz?”

. “Benim yaptığım tek şey turistleri karaborsacılarla bir araya getirm ek j

ve payım a düşeni almaktı. O n d a n sonra dolarlara ne o ld uğ u n u bilm iyorum . H iç bu kadar ilerisini d ü şü n m e d im .”

“H e r şeyin karaborsası v ar,” dedi Khaled. Ticari b ir gerçek ten çok, ki

şisel bir sır paylaşır gibiydi. “Ç ü n k ü yasal piyasalar çok katı. Döviz olayın

SH A N T A R A M ■ 411

da, h ü k ü m et ve H in d istan M erkez Bankası piyasaları kontrol altında t u tu yor ve bu k o n u d a çok katilar. B ü tün mesele açgözlülük ve ko n tro l. T icari suçun ortaya çıkm asına sebep olan iki u n su rd u r bunlar. İkisi de tek b a

şına yeterli değildir. Diyelim ki insanlar ham urişinden elde edilen kazanç konu su n d a açgözlüler. H am urişlerini pişirme k o n u sunda sıkı bir k ontrol olm adığı m ü d d etçe elmalı tu rta için bir karaborsa oluşm az. H ü k ü m etin kanalizasyon suy u n u n atım ı k o n u sun d a sıkı kontrolleri olsa bile, kazanç için açgözlülük olm adan lağım karaborsası k unılm az. A çgözlülükle k o n trol bir araya gelince ortaya karaborsa çıkar.”

“ Buna iyi kafa y o rm u şsu n ,” dedim gülerek. Bir yandan da bana sadece bu suçu nasıl işleyeceğimi değil, aynı zam anda döviz karaborsasının o r taya çıkış nedenini açıklam asından ö tü rü etkilenm iştim ve g erçekten çok m em n u n d u m .

Khaled alçakgönüllülükle “ Pek sayılm az,” dedi.

“ Ben ciddiyim. Kadirbhai beni buraya yolladığında, senin sadece sayılardan oluşan birkaç tab lo göstereceğini d ü şü n m ü ştü m . Bilirsin, b u g ü n ü n döviz alım satım oranları gibi bir ş e y ...”

Khaled tekrar gülüm seyerek “A h, çok yakında onlara da geleceğiz,”

d erken kaygısız tu tu m u y la tam bir Am erikalı gibi kon u şm u ştu . Ç o k daha gençken N ew Y ork’ta o k u d u ğ u n u biliyordum . K adirbhai, o n u n bir sü reliğine A m erika’da m u tlu o ld u ğu n u söylemişti. Sesli harfleri ağzında y u varlam asından ve konuşm asındaki Am erikanvari tarzd an o m u tlu lu ğ u n bir kısmını hala içinde barındırdığını anlıyordum . “ U ygulam adan kazançlı çıkmayı ö ğ ren m ed en önce teoriyi ö ğ renm elisin.”

K haled’in anlattığına göre H in d istan rupisi sınırlam alar getirilm iş bir para birimiydi. H in d ista n ’dan dışarı çıkarılamaz ve yasal olarak H in d ista n ’dan başka bir yerde dolarla değiştirilem ezdi. Geniş nüfusu nedeniyle H indistan h e r g ü n ülke dışına binlerce işkadını, işadamı ve turist yolluyordu. Bu insanlar yanlarına sadece belli oran da A m erikan D oları alabiliyordu. Belirli m iktarda rupiyi Am erikan D o ları’na çevirebilir, paralarının d i

ğer kısmını ise seyahat çeki olarak yanlarında götürebilirlerdi.

Yasa çeşitli yollarla uygulanm aktaydı. Birisi ülkeden ayrılmak ve ru p isini yasal lim it oran ın d a dolara çevirmek istediğinde bankaya bir pasaport ile uçak bileti gösterm ek zorundaydı. V eznedeki görevli biletteki kalkış ta rihini teyit ettirir ve bilede p asaportun üzerine seyahat edecek kişinin ru pi karşılığında A m erikan D oları aldığını b elirten işaretten koyardı. Bu işlem ikinci kez yapılamazdı. Seyahat edecek olan kişi yasal olarak hiçbir şekilde daha fazla A m erikan D oları alam azdı.

41 2 ■ G regory David Roberts

H in d ista n ’da h em en herkesin yastığının altında az da olsa kara parası o lu rd u . Çalışan bir adam ın kazandığı ve vergi dairesine bildirm ediği b irkaç yüz rupiden başlayarak suç işleyerek kazanılan milyarlarca rupiye kad ar olan bu kara parayla d ö n en karaborsa, yasal ek o no m in in neredeyse yarısı büyüklüğündeydi. B om bay’da h er g ün m ilyonlarca rupi değerinde Am erikan D oları, İngiliz P o u n d u , Alm an M arkı, İsveç Frankı ve d iğer p a ra birimleri karaborsada alınıp satılırdı.

“ Bankada döviz kuru on beş iken ben bir tu ristten bin doları on sekiz bin rupi karşılığında alırım ,” diye özetledi Khaled. “T u rist m em n u n olur, çünkü bankadan alabileceğinden üç bin rupi fazlasını almıştır. D aha s o n ra da aldığım doları, H in d i bir işadam ına yirmi bir bin rupiye satarım . O

da m em n u n d u r, çünkü o da d olarlan beyan edem eyeceği kara para ile alm ıştır. Böylece ben de üç bin rupiyi kasama atar ve bir d iğer tu ristte n yine o n sekiz bin rupiye bin do lar daha alırım. Bu döviz karaborsasının te melini o lu şturan basit bir d en k lem d ir.”

T u risüeri bulm ak ve onları paralarını değiştirm ek için ikna etm ek am acıyla K adirbhai’nin mafya konseyi, karaborsacılardan, reh b erlerd en , dilen cilerden, otel m ü d ü rlerin d en , kom ilerd en , restoran sahiplerinden, garso n lardan, m ağaza çalışanlarından, havayolu m em urlarından, seyahat acentelerinden, gece ku lü b ü sahiplerinden, fahişelerden ve taksi şoförlerinden oluşan bir ord u y u işe almıştı. O nları gö zlem altında tu tm a k K haled’in işlerinden biriydi. Sabahlan b ü tü n işyerlerine, önem li para birimleri için d ö viz kurlarını belirlem ek amacıyla telefon ederdi. G ü n içinde h e r iki saatte bir en son veriler için irtibata geçilir, kurlardaki dalgalanm alar hakkında uyarılarda bu lu nu lurd u . K haled’in em rin d e her daim vardiyalı çalışan iki şoförlii bir taksi vardı. Khaled h er sabah bölgedeki satıcıları ziyaret eder, piyasada kullanabilecekleri tom arlarca rupiyi sokak sim sarlarına teslim ederdi. Karaborsacılar ve diğer dolandırıcılar, turistleri ve işadamlarını borsa sim sarlarına yönlendirirdi. Simsarlar parayı değiştirir, dövizleri teslim edilm ek üzere tom arlar h alinde ayırırdı. G ezgin satıcılar g ü n içinde simsarları dolaşır, ihtiyaç ü zerin e onlara nakit sağlardı. T ahsildarlar gece g ü n d ü z dolaşır, döviz tom arlarını toplardı.

Khaled otellerde, havayollarında, acentelerde ve dikkat gerektiren d i

ğer işyerlerinde yapılan özel tahsilatlar ve değiştokuşla ilgilenirdi. A nahtar noktalarda tahsildarlarından biri öğ len , diğeri geceyarısı olm ak üzere, iki kez teslim at alırdı. H e r b ölgede g ö rev alan polislere hassas bazı d u ru m ları g ö rm e z d e n gelm eleri için para öd enirdi. B u n u n karşılığında ise Kadirb-

SH A N T A R A M - 4 1 3

hai eğer birisi adam larını soymaya kalkar ya da onlara direnirse, alacağı ledbirlerin hiçbir şekilde polise yansımayacağına ve onları tehlikeye d ü şü rmeyeceğine dair söz verm işti. Disiplini korum ak ve Kadir’in otoritesini güçlendirm ek, A b dullah T a h e ri’nin işiydi. H intli gangsterlerden ve îranlı eski askerlerden oluşan adamları sıradışı d u rum ların olmasını engelliyor, o ld u ğ u n d a da kişileri acımasızca cezalandırıyordu.

“Tahsilat işinde benim le birlikte çalışacaksın,” dedi Khaled. “Aslında zamanla h er şeyi öğreneceksin am a senin asıl beş yıldızlı oteller ve havayolları gibi ustalık isteyen yerlere odaklanm anı istiyorum . Takım elbise giymen gereken işler bunlar. İlk başlarda ben de seninle geleceğim fakat hu yerlerde iyi giyimli beyaz bir adam ın teslim at yapmasının daha iyi olacağını d ü şü n ü y o ru m . Senin y ü züne ikinci defa d ö n ü p bakmazlar. Bağlan -

ularımız da seninle iş yapm aktan m em n u n olacaktır. Sonra seni seyahat

.ilanına kaydırabilirim. O rad a da beyaz b ir adam ın yardımı olabilir.”

“Seyahat alanı mı?”

“Ah, b u n a bayılacaksın,” dedi Khaled h ü zü n lü gülümsemesiyle gözle -

11inin içine bakarak. “A rth u r Y olu’n d a katlandığın sefaleti telafi edecektir.

Ç ünkü bu iş h er açıdan birinci sınıf.”

K haled’in söylediğine göre seyahat işi, döviz piyasasındaki en kazançlı işlerden biriydi. Suudi A rabistan, D u b ai, A b u D abi, Bahreyn, M uscat, Kuveyt ve Arap Yarım adası’ndaki d iğ er ülkelerde çalışan m ilyonlarca I lintliyi kapsayan bir işti bu. Ü ç, altı ya da o n iki aylığına yapılan k o n trat-l-ııla hizm etçi, tem izlikçi ya da işçi olarak alm an H intlilere genellikle ya-Uıııcı para birimleriyle ö dem e yapılırdı. Çalışanların çoğu H in d ista n ’a ge-lıı gelm ez aldıkları parayı fazladan birkaç rupi kazanm ak için karaborsada de ğiştirirdi. K adir’in mafya konseyi, işçilere ve işverenlere kestirm e bir yol ıııiniyordu. A dam lar ellerindeki yabancı paralan topluca K adirbhai’ye sa ttıklarında, Arap işverenler biraz daha iyi bir o ran d an döviz bozdurabiliyor

»ı I Iin d istan ’da karaborsa fiyatı ü zerin d en çalışanlarına rupi olarak öde-ın< yapabiliyordu. Böylece ellerinde fazladan rupi kalıyor, çalışanlara yaptıkları ö dem e so n u cu n d a karlı çıkıyorlardı.

Birçok Arap ülkesi işvereni için böylesi bir suç karşı konulam az çekicili! leydi. O nların da yastıklarının altında beyan edilm em iş, vergilendiril-ını iııiş para o lu rd u . S endikalar, geçici işçi olarak çalışan H in tlilerin H in -

■ lıM.ııı’a d ö n ü n c e m aaşlarını rupi olarak alması için ö dem e şeklini o rg a n i

ği ı ıliyordu. İşçiler m em n u n d u , çünkü karaborsacılarla şahsen pazarlık e tim lirine gerek kalm adan paralarını karaborsa oran ın d an alıyorlardı. P a t

4 1 4 ■ Gregory David R oberts

ro n lar m em n u n d u , çünkü sendikaları aracılığıyla yaptıkları ödem elerden kar elde ediyorlardı. Karaborsacılar m em n u n d u , çünkü dolarlar, m arklar, riyaller ve d irhem ler düzenli bir şekilde ellerine geçiyordu ve böylece H in d i işadam larının taleplerine karşılık verebiliyorlardı. Bu işte tek kaybeden h ü k üm etti am a ticaretin içinde yer alan o n binlerce insan bu d u ru m dan çok da u tan ç d uym uyordu.

Gayet u z u n süren ilk dersim izin so n u n d a “B en... Bu iş bir zam anlar bana ö z e ld i...” dedi Khaled. Bir şeyleri mi hatırladı ya da daha fazlasını söylem ek mi istem edi, em in olam am ıştım . K onuşm asını bekledim .

“ N ew York’ta o kurken bir tez üzerin de çalışıyordum ,” diye söze başladı nihayet. “ Eski dünyada yapılan organize olm ayan ticaret hakkında biı tez yazdım . B unu 67 savaşından önce annem araştırıyordu. H e n ü z bir ç o cukken annem sayesinde Asur, Akad ve Süm erlerin karaborsası, ticarcı yolları, vergileri ve diğer im paratorluklarla ilişkileriyle ilgilenm eye başla m ıştım . Yazmaya başladığım kitaba K a r a Babil adını k o y d u m .”

“Akılda kalıcı bir başlık.”

Khaled dalga geçm ediğim den em in olm ak isterm iş gibi çabucak ban.ı baktı.

“ C iddiyim ,” diyerek o n u rahatlatm ak istedim h em en , çünkü Kh;\ le d ’den hoşlanm aya başlam ıştım . “ Bence bir tez için oldukça iyi bir konu.

Başlık da oldukça m erak uyandırıcı. Bence çalışmaya devam etm eli ve tizini bitirm elisin.”

Khaled bir kez daha gülüm sedi.

“ Şey, Lin, hayatta birçok sürpriz vardır. N ew Y ork’taki am cam ın ila dediği gibi, bu sürprizlerin çoğu da çalışan kesim için pek iyi değildir.

Şimdi bir kitap üzerinde çalışm aktan ziyade karaborsa için çalışıyorum.

A rtık başlık K a ra Bombay.’'’

K haled’in sesindeki acılık ted irg in ediciydi. K avuşturduğu ellerine b;i karken ifadesi katı, h atta kızgın bir hal almıştı. Sohbeti değiştirm ek ve onu g eçm işten çıkarıp almak için kım ıldandım .

“ Biliyor m usun, karaborsanın ilgini çekebilecek bir ayağıyla tanıştım D aha önce hiç cüzam lıların ilaç pazarını duym uş m u y d u n ?”

Khaled’in gözleri merakla açılmıştı. “ E lb ette,” dedi. Elini yüzünde ve asker tıraşı yapılmış, vaktinden önce beyazlamaya başlamış saçlarında gez dirdi. Yaptığı bu hareket o nu geçmişten kopardı ve tü m dikkatiyle beni din lemeye koyuldu. “Ranjit’le tanıştığını duydum . İnanılm az biri, değil mi?"

O tu ru p cüzam lılardan oluşan küçük g ru b u n kralı R anjitbhai ve onun I ülke çapında olu ştu rd u ğ u karaborsa hakkında k o n u ştu k. Cüzam lıların gı

SH A N T A R A M ■ 4 15

zemli ticaretleri ikim izin de ilgisini çekiyordu. Bir tarihçi olarak, ya da akademisyen annesi gibi bir zam anlar tarihçi olm anın hayalini kurm uş biri olarak, Khaled cüzam lıların gizli organ izasyo n u n u n kuruluşu ve zam an içinde gelişimi hakkında oldukça m eraklanm ışu. Ben ise bir yazar olarak onların acıları ve b u acılara karşı verdikleri benzersiz tepkiden etkilenm iştim. Yirmi dakika sü ren heyecanlı ve hararetli bir so h b e tte n sonra Khaled’le Ranjit’i ziyaret etm eye ve ilaç karaborsası hakkında daha çok şey ö ğ renm eye karar verdik.

iki sü rg ü n , bir akadem isyen ile yazar arasında sessiz bir anlaşm a sağlanm ışa. K haled’le basit ama karşılıklı bir entelektüel bağ kurduk. Suçluların, askerlerin ve kazazedelerin arkadaşlığı gibi hızlı ve sorgusuz sualsiz bir arkadaşlıktı bu. O n u n A ndheri İstasyo n u ’n u n yakınındaki sade, az m obilyalı ap artm anına h er g ün gittim . S o hbetlerim iz beş-altı saat s ü rü yordu. K onularım ız kadim tarih ten bankaların faiz oranlarına, a n tro p o lo jiden sabit ve dalgalanan para birim ine dek u zanıyordu. Bu çok sık rastlanan ama karm aşık suç hakkında sokak sim sarlarının bir senede ö ğ ren e b ileceklerini, Khaled Ansari sayesinde bir ayda öğrendim .

D erslerin ard ın d an haftanın yedi g ü n ü h er sabah ve akşam K haled’le birlikte işe gittim . M aaşım iyiydi. K azandığım para d o ğ ruca bankadan, kalın rupi tom arları halinde öden iy o rd u. Kom şularım , arkadaşlarım ve hastalarım olarak g ö rd ü ğ ü m gecek o n du sakinleriyle kıyaslanınca şim diden

/cııg in bir adam sayılırdım.

Yaralanırı m ü m k ü n olduğunca çabuk iyileşsin diye Kadirbhai hesabına i Iiııdistan K onukevi’nde bir oda tu ttu m . T em iz, fayans döşeli banyo ve yumuşak yatak iyileşmeme yardımcı oluyordu ama fiziksel yaralarımın düzelmesinden daha fazlası söz konusuydu. İşin gerçeği, A rth u r Yolu H apishan e sin d e geçirdiğim aylar vücudum dan çok ru h u m a zarar vermişti. Kolera

•..ılgınında kom şum R adha’yı ve İngilizce sınıfımdaki iki çocuğu kaybetm enin verdiği dinm eyen utanç da bana h u zu r verm iyordu. H apishanedeki iş-l-eııce ve kolera salgınındaki başansızlığım ... Bu ikisinden sadece biri başıma gelmiş olsaydı, belki kendim i toplayıp o sevgi dolu, perişan topraklara K.rri dönebilirdim am a ikisi kınlgan özsaygım ın kaldırabileceğinden fazlayd ı. G ecekonduda kalam ıyor, orada bir gece daha uyuyam ıyordum .

-Sıklıkla Prabaker’i, Jo h n n y ’yi, Kazım’ı ve Jeetendra’yı ziyaret ediyor, haftanın iki günü öğleden sonra klinikte hastalara yardım etmeye devam ediyordum. Yine de gecekondu d o ktoru olmamı sağlayan kendini beğenmişliğin m kaygısızlığın o garip kanşımı yok o lm uştu ve bir daha da geri gelmesini

4 1 6 ■ G regory David R oberts

beklem iyordum . H e r iyi yüreğin derinlerinde az da olsa kendini beğenm işlik olur. Benim kendini beğenmişliğim ise k o m şum un hayatını kurtaram adı

ğım , hatta hastalığından bile haberdar olmadığımı öğrendiğim g ün gitm işti. H izm et etm e isteğinin alünda ise gerekli ve değişm ez bir saflık vardır. Saflığım da ayağıma vurulan prangaları hatırlayarak aksayan gülüşüm ve adım larım gibi, hapishaneden çıktığımda gitti. G ecekondudan taşınmam vücudum daki yaralar kadar ru h u m u n içinde bulu n d u ğ u durum la da ilgiliydi.

G eceko n du d an arkadaşlarım b u kararım ı so rg ulam adan, hiçbir yorum y apm adan kabul etti. N e zam an onları ziyaret etsem beni sıcakkanlılıkla karşıladılar ve beni g ecek o n d u n u n günlük işlerine, d ü ğ ü n , festival, to p lantı, kriket maçı gibi kutlam alarına davet ettiler. Bir deri bir kem ik halim i, vü cu d u m d a nezaretçilerin açtığı yaraları görd ü klerin d e yaşadıkları şo ka ve ü zü n tü y e rağm en de bir kez bile hapishane k o n u su n u açmadılar.

B u nun bir açıdan du y d u ğ u m d an em in oldukları, eğer kendileri hapse atıl sa duyacakları u tan çtan o ld u ğ u n u sanıyorum . Başka bir açıdan da Prab aker, Jo h n n y C igar, h a tta Kazım Ali bile içten içe suçluluk d u yuyor olabilirdi. Bana yardım edem em işlerdi, çünkü beni aramayı akıllarına g etirm em işlerdi. H içbiri tutu k lan d ığ ım ı farketm em işti. Tanıdıkları d iğer b ü tü n turistler gibi, benim de gecekondudaki hayattan sıkılıp rah at ülkem deki rahat yaşam ıma geri d ö n d ü ğ ü m ü düşünm üşlerdi.

G ecekonduya d ö n m e k o nusundaki isteksizliğimin ned en lerin d en biri d e buydu. O rad a y ap ağ ım onca şeyden sonra böyle düşünülm esi beni çok şaşırtmış ve incitm işti. Beni çileli yaşamlarına kabul ettik te n ve aralarına al d iktan sonra bile, canım ne zam an isterse tek bir kelim e veya veda bile et m ed en onları bırakabileceğim i düşünüyorlardı.

Bu ned en le sağlığım düzelm eye ve iyi para kazanm aya başladığım da d;ı gecekonduya geri d ö n m ed im . B u nu n yerine K adirbhai’nin yardımıyla Best Sokağı’m n karaya d o ğ ru u z a n an kısm ında, L e o p o ld ’un Yeri’nin ya kınında bir daire tu ttu m . Burası H in d ista n ’daki ilk dairem di ve aynı z;ı m anda kendim e ait, sıcak duş ve m utfak gibi belirli lüksleri içinde barııı dıran bir yerdi. İyi yiyor, yüksek p ro tein ve k a rb o n h id rat içeren yemekleı yapıyor, her g ü n bir kutu d o n d u rm a bitirm ek için k endim i zorluyordum .

Kilo alm ıştım . H e r gece 011 saat uyuyor, u ykunun iyileştirici gücünden faydalanıyordum . Yine d e sık sık kollarım ı savurarak, dövüşerek, gördü ğ ü m k abusun etkisiyle kan ko k u su alarak uyanıyordum .

A bdullah ile son derece g özd e bir yer olan Breach C andy banliyösünde ki spor salonunda karate ve ağırlık kaldırma çalışıyordum. Salman Musta.ııı

SH A N T A R A M ■ 4 1 7

ve Sanjay adlı iki genç gangster çoğunlukla bize katılıyordu. İkisi de yirmili yaşlarının sonunda, güçlü, sağlıklı adamlardı ve tıpkı seksi sevdikleri gibi, dövüşmeyi de seviyorlardı. Bir film yıldızı gibi gö rü n en Sanjay esas adamdı.

Salman ise daha sessiz ve ciddiydi. Ç ocukluktan beri aynlmaz birer arkadaş

olan bu adamlar ringe çıkınca, birbirlerine karşı da en az Abdullah ile bana olduklan kadar sert olurlardı. H aftada beş g ün çalışır, iki g ün de şişmiş ve yırtılmış kaslarımız kendilerini onarsın diye dinlenirdik. G erçekten işe yarıyordu. Ağırlık kaldırmak vahşi adam lar için bir nevi yogaydı. G ü n geçtikçe vücudum eski gücüne, kaslı yapısına ve direncine kavuştu.

Yine de, ne kadar zinde olursam olayım polisle anlaşarak beni A rthur Yolu H apishanesi’ne yollayanın kim o ld u ğ u n u b u lm adan aklımı h uzura kavuşturam ayacaktım . Bunu kim in yaptığını öğrenm eliydim . N ed enini bilmeliydim. Ulla şehirden gitm işti. Bazıları o n u n saklandığım söylüyordu ama kim den ve n ed e n o ld u ğ u n u kimse bilm iyordu. Karla gitm işti ve lıiç kimse nerede o ld u ğ u n u bilm iyordu. D id ier ve birkaç arkadaşım benim için araştırm a yapıyor, gerçeği bulm aya çalışıyordu ama bana tuzak ku ranın kim oldu ğ u n a dair bir bilgi edinem em işlerdi.

Biri, herhangi bir suçlama bile olm adan beni tutuklasınlar ve A rth u r Yolu’na tıksınlar diye kıdem li polis m em urlarıyla anlaşmıştı. Aynı kişi h apishanedeyken sıklıkla ve vahşice d ö vülm em için de anlaşma yapmıştı. Bu bir ceza ya da intikam dı. Kadirbhai bu kadarını doğrulam ıştı am a daha fazlasını söyleyem em iş ya da söylem emişti ve bana tuzak ku ran kişinin b e nim bir kaçak o ld u ğ u n u bilm ediğini eklem işti. Avustralya’dan kaçışımla ilgili bilgi, parm ak izi k o n tro lü n d e ortaya çıkmıştı. İşin içindeki polisler bu konuda sessiz kalm anın işlerine yarayabileceğini düşü nm üş ve Vikram , Kadir adına hapse gelene kadar dosyam ı saklamıştı.

K haled’in yanında döviz tahsildarı olarak çalışmaya başladıktan birkaç

,ıy sonra bir ö ğ led en sonra Vikram ile L e o p o ld ’u n Yeri’nd e o tu ru rk en Vikram “ O lan et olasıca polisler seni sevmişler d o stu m ,” dedi.

“ H ı, h ı.”

“ G erçekten sevmişler. Z aten bu y ü zden g itm en e izin v erdiler.”

“ Beni bırakan polisi hayatım da dah a önce hiç g ö rm edim Vikram.

Adam beni tan ım ıyordu bile.”

Vikram sabırlı bir şekilde “A nlam ıyorsun,” dedi. Bardağına soğuk bir kutu Kingfisher birası daha d ö k tü ve halinden m em n u n bir şekilde birasını yudumladı. “Seni oradan çıkanrken o polisle konuştum . Bana b ü tü n hikayeyi anlattı. Parmak izi bölüm ündeki adam senin Avustralya’da aranan bir

4 1 8 ■ G regory David R o berts

adam old u ğ u nu öğrenince çıldırmış. Bu işi gizli tutarsa ne kadar çok. para kazanabileceğini düşün ü p hayallere dalmış. Böyle bir şans insanın eline her g ü n geçm ez, öyle değil mi? Böylece adam kimseye bir şey söylem eden tanıdığı kıdemli polise gidip parm ak izinden ulaştığı dosyanı göstermiş. Kıdem li polis de kafayı yemiş ve hapishanede g ö rd ü ğ ü m ü z polise giderek dosyayı göstermiş. H apishanedeki diğerlerine sessiz kalmalarını ve işin u cunda nc kadar para old u ğ un u öğrenm e işini ona bırakm alannı istemiş.”

Bu esnada bir garson bana kahvemi g edrdi ve bir süreliğine benim le M arathi dilinde so h b e t etti. Vikram tekrar konuşm ak için yalnız kalm am ızı bekledi.

“ Biliyor m u su n , b ü tü n bu garsonlar, taksi şoförleri, postacılar, polisler, onlarla M arathi dilinde konuşm ana bayılıyor. Siktir. Burada d o ğ m a m a rağm en sen M arathi dilinde b en den daha iyisin. H içb ir zam an şu dili d o ğ ru d ü z g ü n konuşm ayı ö ğrenem edim . H içb ir zam an m ecb u r da kalm adım . İşte bu yüzden M arathililer bu kadar kızgın. Ç o ğ u m u z , M arathi dilini önem sem iyoruz yaar. H e r neyse, n erede kalmıştım? H ı, evet, yani dosyan polisin eline geçmiş ve bu k o n u d a sessiz kalm ışlar ama adam h e rh angi bir şey yapm adan önce hapisten kaçan AvustralyalI nam ussuz hakkında bir şeyler ö ğ renm ek istemiş ya a r.”

Vikram d u rd u ve gülümseyişi kahkahaya d ö n ene kadar bana baktı.

O tu z beş derece sıcağa rağ m en beyaz ipek göm leğinin ü zerin e siyah deri bir yelek giymişti. Ağır siyah k o tu ve gösterişli, siyah kovboy çizmeleri içinde oldukça terliyor olmalıydı ama hiç de böyle g ö zü k m ü y o r, her zam anki serinkanlılığına uyacak şekilde d u ru y ord u .

Vikram “Bu harika bir şey d o stu m !” diyerek g üldü. “ Ü st düzey güv en likli bir hapishaneden kaçmışsın! M üthiş! Bu şim diye dek du y d u ğ u m en olağanüstü şey Lin. B unu kimseye söyleyem em ek yüreğim i parçalıyor.”

“ Bir gece burada o tu ru rk e n Karla’mn sırlar hakkında ne dediğini h a tırlıyor m u su n ?”

“ H ayır d o stu m . N e dem işti?”

“Saklam anın acı verm ediği şey sır sayılmaz.”

“ Esaslı bir laf,” dedi Vikram sırıtarak. “N ered e kalmıştım? B ugün aklımı kaçırıyorum . H e p şu Lettie olayı yüzü n d en . Beni d elirtiy o r Lin. Evet, yetkili polis, elinde dosyan o lan polis, senin hakkında araştırm a yapmak istem iş. İki adam ını yollayıp seninle ilgili sorular so rdurm uş. Çalıştığın b ü tü n sokak satıcıları hakkında iyi konuşm uş. H içb ir zam an birini aldatıp kazık atm adığını, paran o ld u ğ u n d a fakirlere yardım ettiğini söylem işler.”

SH A N T A R A M ■ 4 19

“A m a po lisler kim seye A rth u r Y olu ’n d a o ld u ğ u m u söylem em iş d e

ğil m i?”

“ Evet, senin güzelce hakkından gelip seni AvustralyalI polislere verip verm em e k o n u su n u karara bağlam ak istemişler. Dahası da var. Sokak sim sarlarından biri, E ğer L in h a k k ın d a b ir şeyler öğrenm ek istiyorsan ız zh opad-

p a t t i ’ye g i d i n , çü n k ü L in o ra d a yaşıyor, dem iş. Polisler bir g o r d ’n m geceko n d u d a yaşadığını duyunca oldukça şaşırmış. Oraya gidip etrafı kolaçan etm işler. G ecekondudaki kimseye başına g elenden bahsetm em işler ama senin hakkında sorular sorm uşlar, insanlar da Şu k lin iğ i g ö rü yo r m u s u n u z ?

O n u L in k u rd u . U z u n z a m a n d ı r d a o ra d a ç a lışıp in sa n la ra y a r d ım e d iyor... gibi şeyler dem işler. H erkes L i n ’in k lin iğ in d e h içbir şey ödem eden te d a v i olur. K o le r a s a lg ın ın d a d a h a rik a b ir iş ç ık a r d ı... K u rduğun küçük okuldan da bahsetm işler. İn g ilizce e ğ itim i veren şu küçük okulu g ö rü yo r

m u s u n u z ? O r a y ı L in k u r d u ... Polisler, L inbaba d en e n ve bir sürü güzel iş

yapan bu yabancı hakkında çok şey ö ğrenm iş ve patronlarına gidip neler duyduklarını anlatm ış.”

“ H adi am a Vikram! B u n u n g erçekten bir fark yarattığını düşü n ü y o r musun? İş sadece ve sadece parada bitti. O n u ö d ed iğ in için d e çok m em n u n u m .”

Vikram ’ın gözleri şaşkınlıkla büyüdü, daha sonra da beni onaylamayan bir şekilde kaşlarını çattı. B oynundan geriye d o ğ ru asılı şapkayı kaldırdı ve onu ellerinin arasında çevirip üzerindeki tozları alarak incelemeye koyuldu.

“ Lin, bir süredir buradasın, dilimizi ö ğ ren d in , bir köye g ittin , g ecek o n d u d a yaşadın, h atta hapishaneye bile girdin. B ütün bunlara rağm en İliç anlam ıyorsun, değil mi?”

“A nlam ıyorum h e rh ald e,” dedim . “ M uh tem elen anlam ıyorum .”

“ G erçekten anlam ıyorsun do stu m . Burası Ingiltere, Yeni Z elanda ya da Avustralya değil. Burası H in d istan . H in d istan d o stu m . Burası kalbin, yüreğin ülkesi. Burada yürek kraldır. L anet olasıca yürek. İşte b u yüzden sen özg ü rsü n . İşte bu yüzd en polis sana sahte pasap o rtu n u geri verdi. Kim old u ğ u n u bildikleri halde ö zgürce dolaşm anın, polislerin seni yakalam am asının nedeni bu . Senin işini bitirebilirlerdi Lin. Paranı, Kadir’in parasını alıp seni serbest bırakır, daha sonra da seni başka polislere yakalatıp ü lkene geri postalayabilirlerdi. B unu yapm adılar ve yapmayacaklar, çünkü onların yüreğine, H in tli yüreklerine işledin do stu m . Burada yaptıklarına, g ecekondudakilerin seni ne kadar sevdiğine baktılar ve E vet, A v u s tr a ly a ’d a her şeyi y ü z ü n e g ö z ü n e b u la ş tır m ış a m a b u r a d a g ü z e l işler ya p m ış.

4 2 0 ■ G regory David R oberts

^

E ğer k a r ş ılığ ın ı öderse n a m u ssu zu b ır a k a lım , dediler. Bu çılgın ülkeyi böy-1

le ayakta tu tarız biz, yürekle. İki yüz değişik lisan ve bir milyar insan. H in d istan kalptir. Bizi bir arada tu tan kalplerim izdir. H içb ir yerde benim in-1

sanım gibi insanlar y o k tu r Lin. H in d istan yüreği gibi bir yürek y o k tu r.”

Vikram ağlıyordu. D onakalm ış bir halde gözlerindeki yaşları silişini iz- ]

ledim ve elimi om zu n a koydum . Elbette haklıydı. Bir H in distan hapisha- |

nesinde işkence görm üş olm am a, neredeyse orada hayatımı kaybedecek d u rum a düşm em e rağm en serbest bırakılmıştım ve ayrılırken eski pasaportu- I m u bana geri vermişlerdi. Kendi kendim e H in d is ta n g i b i beni serbest b ira - j

kabilecek b ir başka ülke v a r m ı, diye sordum . Burada polisler beni araştır- ]

d ıklannda H intlileri kandırdığım , H in d i fahişeleri çalıştırdığım ya da savunmasız insanlan d ö vdüğüm gibi daha farklı bir hikayeyle karşılaşsalar, parayı I alıp beni Avustralya’ya geri gönderirlerdi. Burası yüreğin kral olduğu ülkeydi. B unu Prabaker’den, annesinden, Kazım Ali’den, Jo sep h ’in ödediği kefaretten biliyordum . H a tta hapisteyken bile M aheş M alh o tra gibi adamlar *

beni gizlice beslem ek u ğru n a dayak yediklerinde bu n u g ö rm üştüm .

“N e oluyor? aşıklar kavga mı ediyor yoksa?” dedi D id ier yanım ıza otu-a ırk en .

Vikram “Siktir git D id ier!,” diyerek güldü ve o tu rd u ğ u yerde topar- 1

landı.

j

“Ah, bu g erçekten etkileyici bir düşünce Vikram . Am a bence kendini ı biraz daha iyi hissettiğinde olur. Peki, sen b u g ü n nasılsın Lin?”

“ İyiyim,” diyerek gülüm sedim . D idier, A rth u r Yolu H apish an esi’nden j çıkışımın ü zerin d en çok geçm ed en benim bir deri bir kem ik, yara beri ı içindeki halim i gö rünce gözyaşlanna boğulan üç insandan biriydi. Bir di-I

ğer kişi P rabaker’di ve o k ad ar şiddedi bir şekilde ağlam ıştı ki o n u teselli etm em bir saat sürm üştü. Ü ç ü n c ü kişi ise beklem ediğim bir şekilde Lord j

A bdül Kadir H a n ’dı. O n a teşekkür ettiğ im d e gözleri yaşlarla dolm uş, ban a sarıldığında b u gözyaşları b oynum a, om uzlarım a dö k ü lm ü ştü.

J

“ N e alırsın?” diye so rd u m .

D idier h o şu n a gitm iş b ir şekilde “Ah, çok naziksin,” diye mırıldandı.

“Viski, lim on ve soğuk bir sodayla başlayayım. İyi bir co m m en çem en t olur

j

hı? İn dira G an d h i’yle ilgili hab erler çok ü zü cü değil m i?”

ı

“ H an g i haberler?” diye so rd u Vikram .

“Az önce haberlerde İndira G an d h i’nin ö ld ü ğ ü n ü söylediler.”

“ Bu do ğ ru m u?” diye so rd u m .

J

D idier içini çekti ve on d a n beklenm eyecek bir ciddiyetle “ K orkarım ki

1

öyle,” dedi. “ H a b e r onaylanm adı am a bence hiç şüphe y o k .”

SH A N T A R A M ■ 421

“Sihler mi? Bluestar yü zü n d en mi?”

“ Evet Lin. N e red en bildin?”

“A ltın T ap ın ak ’a B lıindranw ale’yi almaya g itd ğ in d e, b u n u n ona p ah alıya mal olacağını h issetm işd m .”

“N e olmuş? B unu KLF mi yapmış?” diye sordu Vikrahı. “ Bom ba m ıymış?”

D idier yavaşça “ H ay ır,” dedi. “Söylediklerine göre yapan Sih k o ru m a larıym ış.”

Vikram yutkunarak “Am an T a n n m , kendi korum aları!” dedi. Ağzı açık kalmış, bakışlarıyla düşüncelere dalm ıştı. “ Ç o cuk lar... Ben bir dakika içinde geri gelirim . D uyuyor m usunuz? Şu an tezgahtaki radyoda olayı konuşuyorlar. Gidip dinleyip geri geleceğim .”

Vikram tezgaha d o ğ ru koştu ve onlarca adam ın birbirine yapışıp d inlem ek için kulak kesildiği ve histerinin eşiğindeki bir sun u cu n u n H in tçe olarak cinayetin detaylannı verdiği radyonun yanında d u rdu. Vikram yayını o tu rd u ğ u yerden de dinleyebilirdi. R adyonun sesi so nu n a kadar açık o ld u

ğ u n d an her söyleneni duyuyorduk. Aslında onu kalabalık tezgaha sürükleyen başka bir şeydi. Bu dayanışma ve kardeşlikti. Kendi halkıyla bir olm a, insanı hayretler içinde bırakan haberi onlarla birlikte dinlem e ihtiyacıydı.

“Senin içkini söyleyelim ,” dedim .

D idier “ Evet, L in ,” diye yanıtlarken alt d udağını b ü ktü ve iç karartıcı hab erd en ku rtu lm ak ister gibi elini salladı fakat bu bir işe yaram adı. D ik katlice önü n d ek i masaya bakıyordu. “Buna inanam ıyorum . İnanılır gibi değil. İ n d ir a G andhi öldü... İnsan düşünem iyor bile. Lin, bun u aklıma bile getirem iyorum . Biliyorsun işte... Bu... İm kansız.”

D idier için içki ısm arladım ve spikerin kederli sesini dinlerken d ü şü n celere daldım . Ö n ce bencilce bir düşünceyle bu suikastın güvenliğim açısından ne anlam a gelebileceğini, daha sonra da karaborsada kurları nasıl etkileyeceğini tarttım . İnd ira G andhi birkaç ay önce Sihlerin kutsal yeri olan A m tirsar’daki, A ltın T ap ın ak ’a b ir saldırı düzenlem işti. Am aç, tapınağa girm iş yakışıklı ve karizm atik bir b ö lü cü n ü n , Bhindranvvale’nin liderliği altında b ir araya gelmiş silahlı Sih m ilitanları dışarı çıkarmaktı. T a pınağı bir üs gibi kullanan m ilitanlar H in d ile re saldırm ış, haftalar süren bu çatışm alarda d ikk a fa h Sihler olarak adlandırılm ışlardı. İn d ira G andhi kızgın bir rekabetin o ld u ğ u genel seçim ler yaklaştığından, eğer ted b ir alm ada başarısız olursa zayıf ve kararsız g ö rü n m e k ten k o rkuyordu. İn dira da birçok insanın yapılabileceklerin en kötüsü diye adlandırdığı bir planla o r duyu Sih militanlarla savaşmaya g ö n d erd i.

4 2 2 ■ G regory David R oberts

M ilitanlan A ltın T ap ın ak ’tan çıkarma amacı g ü d en o p erasyonun adı B luestar O p erasy o n u ’ydu. B hindram vale’nin kendilerini özg ü rlü k savaşçıları ve Sih davasının şehitleri olarak g ö ren m ilitanları, ord u birlikleriyle pervasız ve üm itsiz bir m ücadeleye girdi. Altı y ü zden fazla kişi öld ü ve yüzlerce insan yaralandı. S o nu n d a A ltın Tapınak tem izlenm işti ve artık hiç kimse İn d ira’m n zayıf ya da kararsız g ö rü n d ü ğ ü n ü dü şü n em ezd i. O y verenlerin H in d i kalplerine seslenm e am acında başarılı olm u ştu am a Sililerin Khalistan adında ayrı bir vatan kurm a isteği yeni m ilitanların y ü reğ in de var olmaya devam ediyordu. D ünyadaki b ü tü n Sihler, kutsal m ab etlerinin böylesine din dışı ve kanlı bir şekilde istila edilm esinin ö c ü n ü almak için yekvücut olm uştu.

Tezgahtaki radyo daha fazla d etay verm iyordu ama spiker İn d ira ’nın ö ld ü rü ld ü ğ ü n ü d o ğ ruluyordu. Bluestar’ın ü zerinden yalnızca birkaç ay geçmişti ve İndira kendi Sih korum aları tarafından ö ld ürülm üştü. Bazıları ta rafından bir despot, diğerleri tarafından da ülkenin annesi olarak tanınan, ülkeyle, ülkenin geçmişi ve kaderiyle bir tu tu lan kadın gitm işti. Ö lm üştü.

D üşünm eliydim . Tehlikeyi hesaplamalıydım. Ü lke çapında güvenlik güçleri alarm da olacaktı. İn d ira ’nın ö lü m ü n d e n sorum lu tu tu la n Sih to p luluklarından intikam alm ak için ayaklanm alar, yağm alam alar, kargaşa ve cinayetler yaşanacaktı. Biliyordum . H in d ista n ’daki herkes b u n u biliyordu.

R adyoda D e lh i’de ve P encap’ta ortaya çıkabilecek h uzursuzlukları bastırm ak için birliklerin toplandığı açıklanıyordu. Benim gibi aranan ve süresi dolm uş b ir vizeyle ülkede kalıp mafya için çalışan bir adam için bu gerg in lik yeni tehlikelere yol açabilirdi. D id ier içkisini yu d u m lark en , resto rand aki diğerleri sessizliğe g ö m ü lm ü şken ve akşam yüzlerim izi tu ru n c u renge boyarken kalbim korkuyla atm aya başladı. Z ih n im Kap, d iyordu. Kcıçcıbi-liyorken kap. B u senin son şansın...

Şehirden kaçmayı açık açık d ü şü n m em e rağm en o zam an bile kendim i bir vaııdan da yoğun ve kaderci bir rahatlığa bırakm ıştım . B om bay’dan ayrılmayacaktım. B und an, hayatım daki diğ er h e r şeyden daha çok em indim .

İlk olarak Kadirbhai meselesi vardı. K haled’le çalışırken k azandığım m aaşla on a olan b o rcu m u n finansal kısmını ödem iştim am a ödem esi daha zor bir m anevi borç da vardı. O n a hayatım ı borçluydum ve b u n u ikim iz de biliyorduk. H ap isten çıktığım da bana sarılmış ve içler acısı halim e ağlayarak B om bay’da kaldığım sürece o n u n şahsi korum ası altında olacağım ı söylemişti. A rth u r Y olu’nda başıma gelen gibi bir şey bir daha asla olmayacaktı. Kadir bana üzerinde H in tlilerin om sem bolü ile M ü slüm anların hilal ay

SH A N T A R A M ■ 4 23

ve yıldızının o ld uğ u , güm iiş bir zincirle boynum a astığım altın bir m adalyon verdi. M adalyonun arkasında U rd u ca, H in tçe ve İngilizce olarak Ka-d irb h ai’nin ismi yazılıydı. Başım derde girerse m adalyonu gösterm eli ve h em en on u n la bağlantıya geçm elerini istemeliydim. Kusursuz bir gü v en lik yöntem i olmasa da sü rg ün hayatım başladığından bu yana karşıma çıkanların en iyisiydi. K adir’in on a h izm et etm em i istemesi, ona olan dile gelm em iş bo rcu m ve o n u n adamı olm anın getirdiği emniyetli d u n u n b e nim şehirden ayrılmam am ı sağlıyordu.

Tabii bir de Karla vardı. Ben hapisteyken şehirden ayrılmıştı ve nereye gittiğini kimse bilm iyordu. O n u bu koca dünyada nerede arayacağımla ilgili hiçbir fikrim yoktu. Karla, B om bay’ı seviyordu. Bunu biliyordum . B u raya döneceğini um m ak mantıklıydı. Ve ben de onu seviyordum . Bu b an a acı veriyordu. Bu duygu yaşadığım son aylarda sevgim den bile daha ön e geçm işti. O n u bıraktığım ı d üşü n ü y o r olmalıydı. İstediğim i aldığımı, seviştikten sonra o n u terkettiğim i sanıyordu. O n u bir kez daha gö rm ed en ve o gece başıma gelenleri anlatm adan hiçbir yere gidem ezdim . Şehirde, ilk defa karşılaştığımız sokağa bir dakika uzaktaki otelim de kalacak ve Karla’nın geri gelm esini bekleyecektim.

Sessiz restorana bir g ö z gezdirdim ve V ikram ’la gö z göze geldim . Bana gülüm sedi ve başım salladı. G ülüm sem esi insanın içini acıtan cin sten di. G özleri, dökem ediği yaşlarla parlıyordu. Buna rağm en beni rahatlatm ak ve acısına dahil etm ek için gülü m süy o rd u . Bu gülücükle birlikte b e ni B om bay’da tu ta n başka bir şey o ld u ğ u n u farkettim . E n n ihayetinde b u n u n V ikram ’ın sö zü n ü ettiği H in d istan kalbi o ld u ğ u n u anladım . K albin k ra l oldıtğu ülke. Ö nsezilerim bana gitm em i söylerken kalm am ın nedeni b uydu. Bana g ö re kalp şehirdi. B om bay’dı. Bom bay beni baştan çıkarm ıştı. O na da aşıktım. Sadece o rada yaşadığım için açığa çıkmış bir M u m b a iker, yani Bom baylı bir yanım vardı.

Vikram tekrar aram ıza katılırken “ Bu çok bo k tan bir iş y a a r diye m ırıldandı. “ Bu olayın üzerine daha çok kan dökülecek. R adyoda, K ongre Partisi gruplarının D elh i’de evden eve gezindiğini, Sihlerle kavga etm ek için bahane aradığını söylüyor.”

Ü ç ü m ü zd e kendi kaygılarımız içinde sessizdik. D idier konuşm aya başladı.

D ikkatim izi içinde b u lu n d u ğ u m u z ana çekerek yavaşça “ Senin için bir ipucum v a r,” dedi.

“H ap ish an e hakkında mı?”

4 2 4 ■ G regory David Roberts

u Q u i.”

“ Devam e t.”

“ Çok bir şey değil aslında. Z aten bildiğin bir şey. P atronun A bdül Kad ir’in söylediği gibi, seni oraya attıranın çok güçlü biri old uğunu gösteriyor.”

“ Ö ğ ren d iğ in h er ne ise benim bildiğim den fazladır D id ier.”

“ Pekala. Tanıdığım biri, C o lo b a Polis M erkezi’ni her g ü n ziyaret ed iyor. Bu sabah konuşu rk en aylar önce orada hücred e yatan bir yabancıdan bahsetti. Kullandığı isim K a p la n Isırığı’ ydı. Böyle bir lakabı nasıl aldığım dü şü nem iyorum Lin ama hikayenin pek de iç açıcı olm adığını sanıyorum , non? Alors, dediğine göre K a p la n Isırığı, yani sen, bir kadın tarafından ih anete uğram ışsın.”

“Adam sana bir isim verdi mi?”

“ Hayır. S o rdum ama bilm ediğini söyledi. K adının genç ve çok güzel old u ğ u n u söyledi ama bunları uy d u ru y or da olabilir.”

“ Bu tanıdığın adam ne kadar güvenilir biri?”

Didier dudaklarını b ü z d ü ve üfledi.

“Yalan söyleyen, aldatan ve hırsızlık yapan birine ne kadar güvenilirse o n a da o kadar güvenilir. Yine de bu gibi du ru m lard a ö n g ö rü sü çok iyidir. Yalan söylem ek için de bir n edeni yok. B ence bir kadının k urbanı o lm uşsun L in.”

“Al b en d en de o kadar ya a r , ikim iz de aynı d u rum dayız kardeşim ,”

dedi Vikram. D aha sonra birasını bitirdi ve içm ekten zevk aldığı için o ldu ğ u kadar kıyafetini tam am ladığı için de tercih ettiği ince u z u n p u ro la rından birini yaktı.

“ L ettie ile üç aydır çıkıyorsun,” dedi D idier. Y üzünden gıcık old u ğ u ve b u n u son derece sevimsiz bu ld u ğ u anlaşılıyordu. “D erd in nedir?”

“ Sen söylesene! O nunla her yere gidiyorum ama henüz birinci aşamaya bile geçem edim . Hedefi geç, daha ferm uara bile ulaşam adım yaar. Bu hatu n beni öldürüyor. Bu aşk beni öldürüyor. Sert kızı oynuyor. Ben de sertim ama karşılığında hiçbir şey alamıyorum! Yemin ederim , patlayacağım!”

D id ier gözleri kurnazlıkla ve neşeyle parlayarak “Senin için işe yarayabilecek bir planım var,” dedi.

“ D idier, d o stu m , her şeyi denerim . Şimdi şu İndira olayı da o ld u ğ u n dan, hazır fırsatım varken elim deki h e r şansı kullanm alıyım . Yarın nerede olacağım ızı kim bilebilir ki?”

“T am am , dikkat lütfen! Bu plan büyük bir dikkat, ö zenli bir d ü z e n le me ve çok iyi b ir zam anlam a gerektiriyor. E ğ er dikkatsiz olursan sana h a yatına mal olabilir.”

SH A N T A R A M ■ 4 25

“ H ayatım a mı?”

“ Evet. H içbir yanlış yapma. E ğ er başarılı olursan L ettie’nin kalbi so n suza dek senin olur. Nasıl derler, bu oyunu oynayacak kadar cesur m u sun?”

“ Ben buradaki en cesur herifim . Planını duyalım !”

Ayağa kalkıp ikisiyle de el sıkışırken “Siz çok derinlere dalm adan kalksam iyi o lu r,” dedim . “D idier, verdiğin bilgi için teşekkürler. Sana da bir tavsiye Vikram , L etü e hakkında ne yapmayı düşünüyorsan dü şün , önce o n a g ü z e l g ö ğ ü slü İ n g iliz p ilic i dem eye bir son ver. O n a her böyle d e d i

ğinde sanki yavru bir tavşanı b oğm uşsun gibi bakıyor sana.”

Vikram şaşırarak kaşlarını çatıp “ G erçekten mi?” dedi.

“ E v et.”

“ Am a bu en güzel sözlerim den biri y a a r . D anim arka’d a ...”

“Artık D anim arka’da değilsin T o to .”

Vikram gülerek “ Pekala L in ,” dedi. “Şu hapishane olayında dönenleri ö ğ ren d iğ in d e... Yani seni oraya koyan nam ussuzu bu ld u ğ u n d a... E ğer ihtiyacın olursa beni de yanında bil, o lu r m u?”

V ikram ’a bakarak “ E lb e tte ,” dedim . “Sen kafana takm a.”

H esabı ödeyip dışarı çıktıktan sonra Causew ay’den Regal Sineması’nın o ld u ğ u kavşağa dek y ü rü d üm . A kşam ın erken saatleriydi. Bu, B om bay’ın en güzel üç halinden biriydi. Sabahtan önceki şafak, sıcaktan sonraki g ece ve özel zevklerle geçen g ü n ü n özel anları... B unlar birkaç insanla geçirilen sessiz anlardı. Akşam , insanları pencerelerinin ö n ü n e , balkonlara, kapı önlerine çıkanrdı. Akşam, sokakları gezen insanlarla d o ld u ru rd u . Ak

şam, şehrin sirki için kurulan lacivert bir çadır gibiydi ve aileler çocuklarını sokakta, h er köşe başında karşılaşılan eğlenceleri izlesinler diye yanlarında getirirdi. Akşam , genç aşıklar için bir koruyucu, yavaş yürüyüşlerindeki m asum luğu çalacak olan geceden önce yaşadıkları son bir saatti.

B om bay’da ne gece ne de g ü n d ü z , sokaklarda akşam üzeri o ld u ğ u kadar insan olm azdı. Benim M u m b a i’m deki akşam ışığı gibi, h içbir ışık insan yü zü n ü b u denli sevem ezdi.

Akşam kalabalığı içinde yüzlere sevgiyle bakarak, insanların saçlarının ve vücutlarının kokularını sevgiyle koklayarak, elbiselerin renklerini, seslerin ahengini severek y ürü d ü m . Yine de akşam sevdasıyla şehirde yürürken çok yalnızdım . B ü tü n bu sü red e d üşüncelerim in d enizinde kara bir k ö pekbalığı beni takip ediyordu. B a n a b ir k a d ın ih a n et etm işti. B ir k a d ın .

Genç ve çok g ü z e l b ir k a d ın ...

4 2 6 ■ G regory David R oberts

Bir arabanın kornasını ısrarcı bir şekilde çalışı dikkatimi çekti ve kafamı o yöne çevirince Prabaker’in taksisinden bana el salladığını gö rd ü m .

Taksiye atladım ve o n d a n beni Chovvpatty Sahili’ne, Khaled ile olan ak

şam to plantım a g ötürm esini istedim . K adirbhai’nin hizm etinde çalışırken kazandığım parayla yaptığım ilk iş Prabaker için taksi şoförü ruhsatı almak olm u ştu . R uhsatın maliyeti P rabaker’i h er zam an engellem iş, o n u n para biriktirm e konusundaki azıcık yeteneğini de ortad an kaldırm ıştı. Kuzeni S h a n tu ’n u n taksisinde arada sırada şoförlük yapıyordu ama gerekli ru h sa ta sahip olm adığından büyük bir risk de alıyordu. K endine ait ruhsatla, bir taksi o rd u su n a sahip olan ve onları lisanslı sürücülere kiralayan araba sah ip lerinden h erhangi birine gidebiliyordu.

Prabaker çalışkan ve d ü rü st bir adam dı fakat dahası, on u n la tanışan herkesin kolayca sevdiği biriydi. B urnu büyük taksi sahipleri bile o n u n n e

şeli cazibesinden etkilenirdi. Bir ay içinde Prabaker bir takside kalıcı sayılabilecek bir işletm e ruhsatı anlaşması yaptı ve o taksiye kendilim m işçesine değ er verdi. K ontrol panelinin üzerine B ereket Tanrıçası Lakshm i’n in plastik bir tahtını yerleştirdi. A ltın ren g i, yeşil ve pem b e plastik tanrıça, Prabaker ne zam an arabanın frenine bassa gözlerindeki am p u llerden k ırmızı ışıklar saçıyordu. Zam an zam an bir şovm en edasıyla plastik figüre uzanıyor, figürün altındaki lastik bir tü p ü sıkıyordu. Bu işlemle tanrıçanın gö b ek kısm ındaki bir kapakçıktan y o lcusunun üzerine kimyasal parfüm lerden oluşan güçlü bir karışımı boca etm iş oluyordu. Spreye her basışında istem dışı olarak elini gururla taşıdığı taksi şoförü kimlik kartına g ö tü rü p o n u parlatıyordu. Koca şehirde sadece tek bir şey bu sarı-siyah Fiat taksi için d u y d u ğ u sevgiyle boy ölçüşüyordu.

“ Parvati. Parvati. Parvati...” diy o rd u Prabaker, C h u rc h g a te İstasyon u ’n d an M arine Y olu’na d o ğ ru ilerlerken. Parvati’nin ism inin tınısı bile o n u sarhoş etm eye yetiyordu. “ O n u çok seviyorum Lin! K orkunç bir his seni m utlu ettiğ in d e, b u n u n adı aşk mıdır? T aksinden bile çok, bir kız için endişelenm en aşk mıdır? Aşktır, değil mi? Büyük bir aşk. T anrım ! Parvati. Parvati. Parvati...”

“ Bu aşk P ra b u .”

“Jo h n n y d e, Parvati’nin kızkardeşi Sita’yı seviyor. H e r yerde aşk v ar.”

“Senin için ve Joh n n y için m utlu old u m . O iyi bir adam . İkiniz de iyi adam larsınız.”

Prabaker “Evet!” diyerek d ü şü n cem e katıldı ve bu n u vurgulam ak isterm işçesine birkaç defa kornaya bastı. “ Biz iyi adamlarız! Bu gece de kızkardeşlerle üçlü randevuya gideceğiz. Ç ok eğlenceli olacak.”

SH A N T A R A M ■ 4 2 7

“ Bir başka kızkardeşleri daha mı var?”

“ Bir başka mı?”

“ Evet, üçlü randevu dedin. Ü ç kızkardeşler mi ki? Ben iki kızkardeş o ld uklarını san ıyo rd u m .”

“ Evet, Lin. Kesinlikle iki kızkardeşler.”

“ O zam an çifte randevu d em ek istedin herhalde?”

“ H ayır Lin. Parvati ve Sita yanlarında her zam an K um ar’ın karısı, yani anneleri Bayan Patak’ı getirir. Kızlar, o rtalarında anneleri ile m asanın bir tarafında o tu ru r, biz de Jo h nn y ile d iğer tarafta. Bu üçlü bir ran d evu .”

“ Ç ok... Eğlenceli... Bir şeye ben ziy o r.”

“ Evet, elbette öyle! Bayan P atak’a biraz yiyecekle içecek ısm arladığım ızda kızlara bakabiliyoruz, onlar da bize bakıyorlar tabii. Bizim sistem im iz bu. Böylece kızlara gülüm seyip onlara göz kırpabiliyoruz. Ç ok şanslıyız. Bayan Patak ’ın iştahı öyle yerinde ki sinem ada hiç durm ad an üç saat bir şeyler yiyebiliyor. Böylece yem ekler gidip gelirken biz de kızlara bolca bakıyoruz. T an rı’ya şükür, Bayan Patak’ı bir tek filmle doyurm ak m ü m k ü n d eğil.”

“ H ey, yavaşla biraz... Şurada bir kargaşa var sanki.”

Ü ç yüz m etre kadar ilerim izde yüzlerce insan, geniş M arine Yolu’nda toplanm ıştı. Yol boyunca bize d o ğ ru ilerliyorlardı.

Prabaker taksiyi du rd u rarak “ Kargaşa değil L inbaba,” dedi. “ R i o t n a -

h in morcha hain. ” Kargaşa değil, gösteri.

İnsanların çok öfkeli o ldu ğ u açıkça görü lüy o rd u . Kadınlar ve erkekler aynı anda yum ruklarını havaya kaldırıyor, hep bir ağızdan bağınyorlardı.

Istıraplı yüzleri, hid d ed e kaskatı kesilmişti. İn dira G andhi, intikam ve Sih-lere verm ek istedikleri cezalar hakkında bağırıyorlardı. Bize d o ğ ru yakla

şırlarken gerildim ama insan kalabalığı ö n ü m ü zd e n geçerken ikiye ayrılıp sonra arabaya hafifçe sü rtü n erek tek rar birleşti. Yine de bize bakan g ö z lerde n efret ve çılgınlık vardı. E ğer bir Sih olsaydım , onların kafalarına d o ladıkları tü rb an lard an takmış olacaknm ve kapı zorlanarak açılacaktı.

Kalabalık bizi geçince ö n ü m ü zd e u zan an yol tekrar g ö rü n ü r oldu. Prab aker’e baktım ve gözlerindeki yaşları sildiğini görd ü m . C ebini karıştırıp bir m endil aradıktan sonra kocam an kırm ızılı bir bez çıkardı ve gözlerini on u n la kuruladı.

“ Bu çok ü z ü c ü bir d urum L in b ab a,” dedi b u rn u n u çekerek. “ B u ...

O ’ııun sonu. O olm adan H in distan ne hale gelecek? Kendi kendim e b u nu sorup d u ru y o ru m ama b ir tü rlü bir cevap v erem iyorum .”

4 2 8 ■ G regory David R oberts

İn d ira ’ya genellikle ‘O ’ denirdi. G azeteciler, köylüler, politikacılar ve karaborsacılar, hepsi İn d ira ’ya Ö d e rd i.

“ Evet, çok k ö tü bir du ru m P ra b u .”

Prabaker o kadar ü zg ün gö rün ü y o rd u ki bir süre arabanın içinde o n u n la o tu ru p koyulaşan denizi izlemeye koyuldum . Bir kere daha ona bakmak için kafamı çevirdiğim de başını aşağı eğmiş, ellerini kavuşturm uş dua e tm ekte o ld u ğ u n u görd ü m . Bir süre, duasını fisıldarken kıpırdayan dudaklarım izledim . Sonra Prabaker d ö n ü p bana gülüm sedi. O koca gülü m sem esiyle bir süre bana baktı ve bu arada kaşlarını iki defa indirip kaldırdı.

“ Lin, üzerin d e seksi bir parfüm olm asına ne dersin bakalım ?” diye so rd u ve taksisinin panelindeki T anrıça Lakshm i’ye d o ğ ru eğildi.

O n u d u rdurm aya çalışarak “H ayır!” diye çığlık attım .

Ç o k geç kalm ıştım . Prabaker plastik figürü sıkınca tanrıçanın g ö b e ğ in d en o m ide b u landıncı kimyasal koku fışkırarak göm leğim e ve p a n to lo n u ma geldi.

Prabaker m o to ru çalıştırıp tekrar M arine Y olu’na çıkarken “A rtık hayata hazırız! Biz şanslı insanlarız değil mi?” dedi.

Açık cam dan tem iz hava almaya çalışırken “Tabii, öyleyiz,” diye h o m u rd an d ım . Birkaç dakika sonra Khaled ile buluşacağım yere geldik. “ Beni burada indirebilirsin Prabu. Şu büyük ağacın orada buluşacağız.”

Prabaker u z un ca bir h urm a ağacının yanında d u rd u ve dışarı çıktı.

Taksi tu ta n için kavga etm eye başladık. Parayı alm am akta d ireniyordu, ben de ısrar ed iyordum . E n so n u n d a bir anlaşm a yolu bulm aya çalıştım.

Parayı kabul edecek ve plastik tanrıçası için yeni bir k oku alacaktı.

Prabaker so n u n d a kabul ederek “A h, evet L inbaba!” dedi. “N e güzel fikirlerin var! Ben de parfüm şişemin neredeyse bitm ek ü zere o ld u ğ u n u d ü şü n ü y o rd u m . O kadar da pahalı ki yeni b ir şişe daha alam azdım . Şimdi koca bir şişe alıp Lakshm i’yi haftalarca doldurabilirim . Ç o k teşekkürler!”

B o zu n tu y a verm eyip gülerek “Lafı bile o lm az,” d edim . “ Ü çlü ran d e vu n u zd a da bol şans.”

Prabaker tekrar yola çıktı, g ö z d e n uzaklaşana kadar da kornaya basn.

Khaled Ansari elli m etre ö ted e kiralık arabam ızda bizi bekliyordu. A rkada o tu rm u ş, rü zg ar essin diye iki kapıyı da açmıştı. G eç kalm am ışnm ve beni o n beş ya d a yirmi dakikadan fazladır bekliyor olam azdı. Buna rağ m en kapının dışında yere atılmış, on tane sigara izm ariti vardı. Biliyordum ki b u izm aritlerden her biri nefret ettiklerinden birer birer çıkaracağı acıyı tem sil edercesine ayağının altında hırsla ezilmişti.

SH A N T A RA M ■ 4 2 9

Khaled’in nefret ettiklerinin sayısı oldukça fazlaydı. Söylediğine göre aklını m eşgul eden vahşetin gö rü n tü leri o kadar gerçekti ki bun d an do layı zam an zam an başı d ö n ü y o rd u . Öfke o n u n kem iklerine saplanan bir ağ rıydı. N efret çenesini kilider, hiddetle dişlerini bilem esine yol açardı. N efretin tadı gece g ü n d ü z , her dakika, bir Fattah gerillasıyken ilk avına d o ğ ru sü rün erek gittiği zam an dişlerinin arasında tu ttu ğ u kararmış bıçak kadar acıydı.

“ Bu seni öldürecek Khaled, biliyorsun.”

“ Eee, çok sigara içiyorum . N e olm uş yani? Kim sonsuza kadar yaşamak ister ki?”

“ Ben sigaradan bahsetm iyorum . O nları ardı ardına içm ene neden olan, içindeki o şeyden bahsediyorum . D ün yadan nefret ederek kendine yaptığın şeyden bahsediyorum . Bir keresinden biri bana, eğer kalbini bir silaha d ö n ü ştü rü rse n so n u n d a o nu k endine karşı kullanırsın dem işti.”

Khaled “Sen de tam vaaz verecek insansın kardeşim ,” dedi ve o kısa ve h ü z ü n lü kahkahalarından birini attı. “Sen de lanet olası N o el Baba sayılm azsın.”

“Kadir bana... Shatila’yı an la ttı.”

“Sana ne anlattı?”

“O rad a aileni... Kaybettiğini. Senin için çok z o r olm alı.”

Khaled “ Sen bu ko n u d a ne bilirsin?” dedi.

Bu soruyu bana saldırm ak amacıyla sorm am ıştı, sinirli de değildi. Am a sesinde, benim yatışuram ayacağım denli büyük bir acı vardı.

“Sabra ve Shatila’yı biliyorum Khaled. B ü tü n hayatım boyunca po litikanın içindeydim . O olay o ldu ğ u zam an bir kaçaktım am a haberleri her g ü n izledim . Bu... Yürek parçalayıcı bir hikayeydi.”

Khaled “ Bir zam anlar Yahudi bir kıza aşık old u m , biliyor m usun?” d iye sordu. Cevap verm edim . “ Ç ok g ü zel ve zeki bir kızdı ve belki de, ne bileyim, belki de bu dünyada karşılaşabileceğim en iyi insandı. O zam an N ew York’taydım . İkim iz de öğrenciydik. Kızın ailesi devrim ci Yahudiler-dendi. İsrail’e d estek oluyorlardı am a sınırların ihlaline karşıydılar. Babam İsrail hapishanesinde ölürken ben o kızla sevişiyordum işte.”

“Aşık o ld u ğ u n için kendini suçlayamazsın Khaled. Başka insanların b abana yaptıklarından dolayı da kendini suçlayam azsın.”

“Tabii ki suçlarım ,” d edi. “H e r neyse, eve geri d ö n d ü m . Ekim Savaşı’na yetişm iştim . İsrailliler ona Yom K ippur savaşı der. O rada m ağlup o lduk. T u n u s ’a giderek eğitim aldım . B ey ru t’a kadar savaşarak ilerledim . İs

4 3 0 ■ G regory David R oberts

railliler işgal edince Shatila’ya sığındık. B ü tü n ailem ve kom şularım o ra daydı. H ep im iz gidecek hiçbir yeri olm ayan birer m ülteciydik.”

“Sen de diğ er savaşçılarla birlikte başka yere m i g ö tü rü ld ü n ? ”

“ Evet. Bizi yenem ediklerinden bir çeşit ateşkes yaptılar. Yenilm ediği-mizi gösterm ek için o radan silahlarımızla ayrıldık. Havada kurşunlar u ç u

şurken askerler gibi ilerledik. Bazıları bizi izlerken ö ldü. Bu bir yürüyüş ya da acayip bir kutlam a gibiydi ve oldukça garipti. Biz gidince de anlaşm ayı b o z u p Phalan g c’ı kam pa soktular. B ü tü n yaşlıları, kadınları, çocukları öld ü rd ü ler. B ü tü n ailemi. Geride bıraktığım herkesi. C esetlerinin nerede o ld u ğ u n u bile bilm iyorum , çünkü b u n u n bir savaş suçu o ld u ğ u n u bildiklerinden onları sakladılar. Sence... B unu u nutm alı mıyım Lin?”

M arine Y olu’ndaki bir yam açta d u rm u ş, C h ow patty Sahili’ne ve d e n ize bakıyorduk. Aşağıda aileler, çiftler ve genç adam lar, sahilde bir hedefe bağlı balonları vurmaya çalışıyor ya da hedefe d a rt atıyordu. D o n d u rm a ve şerb et tezgahlarındaki satıcılar, gösterişli bir şekilde süslenm iş arabalarının arkasından, sanki eş bulm ak için şarkı söyleyen ce n n et kuşları gibi sesleniyordu.

K haled’in kalbini saran nefret o nunla tartışüğım ız tek şeydi. Ben Yahudi arkadaşlanm olan bir yerde büyüm üştüm . Benim büy üd ü ğ ü m şehirde, M elb o u rn e’de, geniş bir Yahudi top lu lu ğ u vardı ve çoğu da Nazilerin k atliam ından kaçanlar ve onların çocuklarıydı. A nnem sosyalist d erneğinin ö n de gelenlerindendi ve Yunan, Çin, Alm an ve Yahudi topluluklarından sol eğilimli birçok insan tanırdı. A rkadaşlarım dan çoğu Yahudi okulu M t. Sco-pus Koleji’ne giderdi. Ben o çocuklarla birlikte aynı kitapları okuyarak, aynı tarz m üziklerden ve filmlerden hoşlanarak, aynı davalar yüzün d en y ü rü yüşlere katılarak büyüdüm . H ayatım ıstırap ve utançla d o ld u ğ u n d a, yanım da yer alan birkaç kişiden bir kısmı da o arkadaşlarım da H apisten kaçınca Avustralya’dan çıkm ama yardım ed en de o Yahudi arkadaşlarım dan biriydi. O nlara saygı duyar, onlara hayranlık besler ve hepsini severdim. Khaled ise b ü tü n İsraillilerden ve dünyadaki h er Y ahudi’den nefret ediyordu.

Yumuşak b ir şekilde “ Bu, H in tliler hapishanede bana işkence etti diye b ü tü n H in lilerden nefret etm em e b en ziyo r,” dedim .

“Aym şey değ il,” dedi Khaled.

“Ben de aynı d em ek istem iyorum . Ben sadece... D inle, beni orada, A rth u r Y olu’n d a duvara zincirlediklerinde, üzerim de saatlerce çalıştılar.

Bir süre so nra koklayabildiğim ve tad abildiğim tek şey k en d i kanim di. C o p u n üzerim e inişinin sesini duy u y o rd u m bir d e .”

SH A N T A R A M ■ 4 31

“ Biliyorum L in ...”

“ H ayır, bırak bitireyim . O anda, tam dayağın ortasında... Ç ok g aripti... Sanki kendi v ü c u d u m d an dışarı çıkmış, havalanmış kendim e bakıyor, olan biten h er şeyi izliyordum . Ve... G arip bir hisse kapıldım . Ç ok d eği

şik bir kavrayışa... H e r şeyle ilgiliydi bu. O n ların kim o ld u ğ u n u ve ned en b u n u yaptıklarını biliyordum . B unu apaçık g ö rü y o rd u m . Aynı zam anda ö n ü m d ek i iki seçeneği de g ö rü yo rd u m . Ya on lard an nefret edecek ya da onları bağışlayacaktım . N ed e n , nasıl o ld u bilm iyorum ama onları bağışlam am gerektiğini hissettim . H ayatta kalm ak istiyorsam b u n a m ecburdum .

Kulağa delice geldiğini biliyorum a m a ...”

“ Delice g elm iyor,” dedi Khaled d ü z bir tonla.

“ Bana delice geliyor. H e n ü z b u n u ... A nlayam adım . A m a olan b u n d an ibaretti. Ben onları affettim . G erçekten affettim . Bir şekilde o radan k u rtu lm am a neden olanın da bu o ld u ğ u n u d ü şü n ü y o ru m . Ö fkem den k u rtu ld u m d em iyorum . Kahretsin, eğer bir silahım olsaydı ve o anda serbest kal-saydım hepsini vurabilirdim . Belki de v urm azdım . Em in değilim . D em ek istediğim işkencenin tam ortasında onları affettiğim di. Eğer b un u yapma-saydını... H e p sin d en n efret etseydim . Kadir beni ku rtaran a kadar dayanam azdım . Ç o k tan göçm üş o lu rd u m . N efretim beni ö ld ü rü rd ü .”

“ Yine de aynı şey sayılmaz Lin. N e d em ek istediğini anlıyorum am a İsrailliler bana b u n d a n fazlasını yaptı. B u arada H in d ista n ’da hapishaneye girsem ve bana da sana yaptıklarım yapsalardı, b ü tü n H in tlilerd en son su za kadar n efret ederdim . H ep sin d en n e fre t e d e rd im .”

“ Fakat ben o n lard an n efret etm iyorum . O n la n seviyorum . Bu ülkeyi, b u şehri seviyorum .”

“ İntik am istem ediğini söyleyem ezsin L in .”

“ İntik am istiyorum , haklısın. Keşke dah a iyi biri olsaydım ve istem eseydim . A m a ben b ü tü n ulustan değil, sadece bana tuzak ku ran insandan öç alm ak istiy o ru m .”

K haled açıklardaki petro l rafinerisinden çıkan alevlere bakarak “ Farklıy ız,” dedi. “ A nlam ıyorsun. A nlayam azsın.”

“E ğ e r o n d a n k u rtu lm azsan n e fre tin seni öld ü re c e ğ in i anlıyorum K haled .”

Khaled arabanın loş ışığında bana bakm ak içi d ö n d ü . “ H ayır, L in ,” d iye cevap verdi. G özleri parlıyordu ve yaralı y ü z ü n d e yarım yamalak bir g ü lüm sem e vardı. Bu gülüm sem e, V ikram ’ın L e ttie ’d en b ahsederken ya da Prabaker’in Parvati’den ko n u şu rk en yüzlerinin aldığı ifadeye b enziyordu.

Bazı adam lar T an rı’dan bahsederken de yüzleri bu hali alırdı.

4 3 2 ■ G regory David R oberts

Khaled sessizce fakat heyecanlı, coşkulu bir edayla “ Beni k u rtaran nefretim old ıı,” dedi. Am erikalılar gibi ağzında yuvarlanan hecelerle soluklu oku nan A rapçasının karışımı, on a Ö m er Şerif ile N icholas Cage arasında bir tarz kazandırıyordu. Başka bir zam anda, yerde ve hayatta, Khaled Ansari o nu sevinç ve gözyaşları içinde dinleyen bir kalabalığa İngilizce ve Arapça şiirler ok uyor olabilirdi. “N efret çok dirençli bir şeydir. N efret h ayatta kalır. U zu n ca bir süre nefretim i gizlem ek z o ru n d a kaldım , çünkü in sanlar b u n u n la başa çıkam ıyor, ürk üy o rd u . Ben de bu yüzd en nefretim i ken d im d en uzaklaştırdım . U z u n yıllardır ve hala da bir m ülteciyim , gariptir ki nefretim de benim le aynı d u ru m u paylaşıyordu. N efretim benim d ı

şım daydı. Ailem ... H epsi ö ld ü rü ld ü ... T ecavüz edilerek, doğranarak...

Ben de insanları ö ld ü rd ü m ... O nları vurdum ... Boğazlarını kestim ... Ve nefretim buraya kadar ayakta kaldı. G ittikçe bü y ü d ü ve güçlendi. Sonra bir gü n kendim i Kadir için çalışırken buldum . G ü cü m ve param vardı ve n efretin tekrar içim e d o ld u ğ u n u hissettim . Artık nefret içim de, ait o ld u

ğu yerde. Ben de m em n un u m . B u ndan zevk alıyorum . O n a ihtiyacım var Lin. O ben den daha güçlü, daha cesur. N efretim benim k ahram anım .”

Khaled bir süre daha ısrarlı bir şekilde baktıktan sonra ö n koltukta uyuklam akta o lan şoföre seslendi.

“C ha llo b h a i!” G id e lim d o s tu m !

Bir dakika sonra sessizliği b ozm ak için bana bir soru sordu.

“ İn d ira ’yı d u y d u n m u?”

“ Evet. L e o p o ld ’dayken radyoda d u y d u m .”

“ Kadir’in D e lh i’deki adamları ayrıntıları ö ğ rendi. O layın içyüzünü. Seninle buluşm aya g elm eden h em en önce bizi aradılar. Ö lüm şekli oldukça k ö tüy m üş.”

Aklım da hala K haled’in nefret şarkısı vardı. “Öyle mi?” dedim . İndira’nın suikastıyla ilgili detayları m erak etm iyordum am a Khaled konuyu d eğiştirdiği için m u tluydum .

“ Bu sabah saat d o k uzda kendi ikam etgahındaki çalışma odasından B aşbakan’ın çalışma odasının ö n ü n d e k i güvenliğe gitm iş. Kapıda duran iki Sih korum aya selem verm ek için ellerini kavuşturm uş. Adam ları tan ıyorm uş, çünkü İnd ira ısrar ettiği için o rada çalışmaktaymışlar. A ltın Tapınak’tan, B luestar’dan sonra ona Sihleri güvenlikte tutm am asını ö n erm işler. İndira ısrar etm iş, çünkü sadık Sih korum alarının kendisine ihanet edebileceğini düşünem em iş. O rd u y a A ltın T ap ın ak ’a saldırm a emri verdi

ğinde Sihlerin içini ne kadar n efretle d o ld u rd u ğ u n u anlayamamış. H er

SH A N T A RA M - 4 3 3

neyse, ellerini selam için kavu ştu rd u ğu n d a ve onlara gülüm seyip N am as-te d ediğinde korum alardan biri tabancasını çıkarmış. Bu bir 3 8 ’lik miş. Ve üç el ateş etm iş. İn d ira ’yı tam karnından vurm uş. İndira yere çökerken ikinci k oru m a Sten tabancasını üzerine d o ğ ru ltu p b ü tü n şarjörü boşaltmış. 30 el. Sten eski bir tab ancadır ama yakın m esafede çok etkilidir. En az yedi kurşun İn d ira ’nın karnına, üç kurşu n göğsüne, bir tanesi de kalbine saplanmış.

Bir süre sessizlik içinde ilerledikten sonra ilk konuşan ben oldum .

“Peki, sence para piyasaları bu d u ru m a nasıl tepki verecek?”

Khaled soğukkanlı bir şekilde “ Bence iş açısından bu iyi olacak,” dedi.

“ Ü lkenin başına geçecek kişi belli old u ğ u sürece, ki bu d uru m da bu kişi Rajiv, suikasdar h er zam an işi olum lu etkiler.”

“A m a kargaşa çıkacaktır. Şim diden Sihlerin peşine düşen gruplardan konuşuluyor. Buraya gelirken yolda kalabalık bir grup g ö rd ü m .”

Khaled bana bakm ak için d ö n d ü ve “ Evet, o kalabalığı ben de g ö r d ü m ,” dedi. G özleri koyu renk, neredeyse siyahtı ve h er zam anki bildiğini okuyan inatçılığıyla parıldıyordu. “ B unun bile işe faydası olacak. Kargaşa çıktıkça, insanlar öld ü rü ld ü k çe, dolara talep artacak. Yarın sabah p a ra oranlarım yükselteceğiz.”

“Yollar kapatılabilir. E ğ er gösteriler yapılır, kargaşa çıkarsa etrafta d o laşmak çok da kolay o lm az.”

Khaled, F o rt bölgesinde b u lu n an m afyanın kara para sayma odasını ve orayı işleten adam R aju’yu kastederek “Yarın saat yedide seni evinden alırım ve doğ ruca R ajubhai’ye g id eriz,” dedi. “ Beni d u rduram azlar. Arabam h er yere ulaşır. Şimdi ne yapacaksın?”

“Tahsiladarı bitirdikten sonra mı?”

“Evet. Biraz vaktin var mı?”

“Tabii. N e yapm am ı istiyorsun?”

Khaled arabada geriye yaslanıp yorgunlukla ya da kederle iç çekerek

“ Beni eve bırak, araba sende kalsın,” dedi. “ Gidilecek adam lara uğra. Yarın erken saatte R ajubhai’de olm alarını söyle. Bulabildiğin kadar adamla konuş. E ğ er işler kötüleşirse herkese ihtiyacımız olacak.”

“T am am . Bu işle ilgileneceğim . Biraz uyum alısın Khaled. Y orgun g ö rü n ü y o rsu n .”

Khaled gülüm seyerek “Sanırım öyle yapacağım ,” dedi. “ Ö n ü m ü zd eki birkaç g ün pek uyuyam ayacağız.”

Khaled gözlerini kapadı ve araba sarsıldıkça kafası ön e düşm eye başladı. Sonra b ird enbire uyandı ve havayı kokladı.

4 3 4 ■ G regory David R oberts

“ D o stu m , bu b o k ta n koku da ııe böyle? Tıraş losyonu falan mı? B u ndan daha iyi kokan b iber gazları biliyorum b e n !”

Dişlerim i sıkarak gülüm seyip P rabaker’in p arfü m ü n ü n g ö m leğim de bıraktığı lekeyi ovalarken “ H iç so rm a,” dedim . Khaled g ü ldü ve gecenin denizle buluştu ğ u yıldızsız karanlığa bakmaya koyuldu.

Kader er ya da geç bizi neye d ö n ü şm em iz ya da dön ü şm em em iz g erektiğini g ö steren insanlarla bir araya getiriyor. E r ya da geç sarhoşla, hayaunı boşa harcayanla, ihan et edenle, acımasız akılla ve nefret dolu kalple tanışıyoruz. Kader ağlarını örü y o r, çünkü b ü tü n bu insanları ya seviyor ya da onlara acıyoruz. G erçekten acıdığınız b irinden iğrenm ek ve gerçekten sevdiğiniz birinden sakınm ak im kansızdır. Araba bizi suç işleyeceğimiz yerlere g ö tü rü rk e n karanlıkta K haled’in yanında o tu rd u m . Renkli g ö lg e ler üzerim izd en geçerken ondaki d ü rü stlü ğ ü ve gü cü severek, ona yalan söyleyen ve o n u g üçsüz düşü ren n efrete acıyarak yanında o tu rd u m . Z a m an zam an cam dan yansıyan yüzü karanlıkken aynı zam anda tıpkı tab lo lardaki kadere m ahkum , haleli azizler gibi p a n ld ıy o rd ıı.

YİRMİ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

A i ü aydır h izm etin d e o ld u ğ u m mafya p a tro n u m , baba yerine k o y d u

ğum L ord A bdül Kadir H a n “ D ünyada nereye, hangi to p lu m a gidersen g it, adalede ilgili m evzular hep aynıdır,” dedi. “ Kanunlarım ıza, araştırm alarım ıza, uygulam alarım ıza ve cezalarım ıza, suçun ne kadar g ünah o ld u

ğ una öyle odaklanıyoruz ki gü n ahın ne kadar büyük suç o ld u ğ u n u g ö rm ü y o ru z .”

Sassoon Rıhtım ı civarında b u lu n an , kalabalık, üzerin d en b u h ar yükselen, m erak uyandırıcı kokularla dolu Saurabh R esto ran ı’nda otu ru y o rdu k .

Beş bin restoranın bu o n u r için yarıştığı şehirde Saurabh birçoğuna göre B om bay’ın en iyi masala dhosa krepini yapıyordu. Bu ayrıcalığa rağm en ya da b u n d a n dolayı Saurabh küçük ve bilinm eyen restoranlardan biriydi. İsmi hiçbir tu rist k itabında ya da gü n lük gazetelerin köşe yazılarında g eçm ezdi. Burası çalışanların uğradığı bir restorandı ve sabahtan akşama kad ar o n u n tadım çıkaran ve bu yeri sır gibi saklayan işkadınları ve işadam-larıyla dolu olu rd u . Haliyle yem ekler u cuz, dekorasyon basitti. Buna rağ m en restoran tertem izdi ve koşturarak servis yapan garsonların sun d u ğ u çıtır çıtır, süslü dhosa tabakları, şehirde hiçbir yerde bulunam ayacak kadar güzel ve lezzeüi baharatlarla doluydu.

Yem eklerim izi yerken Kadir konuşm asına devam etti. “ Benim için tam tersi geçerlidir. Bence en önem li şey bir suçtaki gü n ah oranıdır. Biraz ö n ce bana n ed e n fahişelikten ve u y u ştu ru cu d an para kazanm adığım ızı s o rd u n . Bu suçların barındırdığı g ü n ah tan dolayı. İşte cevabım bu. Bu y ü z den ben asla çocuk, kadın, pornografi ya da u yuşturucu satm ayacağım. Bu y üzden bölgelerim de böyle şeylere izin verm eyeceğim . B ü tü n bu işlerde suçtaki gü n ah öyle büy ük tü r ki insanın kazanç u ğ ru n a ru h u n d an vazgeçmesi gerekir. Ve eğer bir adam ru h u n u verirse, ru h su z b ir adam a d ö n ü

şürse, ru h u n a tek rar kavuşması için m ucized en fazlası g erek ir.”

4 3 6 ■ G regory David R oberts

“ M ucizelere inanır m ısın?”

“ E lb ette inanırım . İçten içe hepim iz m ucizelere in an ırız.”

“ Korkarım ben inan m ıy o ru m ,” dedim gülüm seyerek.

“ Em inim in an ıy o rsu n d u r,” diye ısrar etti. “M esela, A rth u r Yolu H a p ish a n e sin d e n k u rtu lu şu n bir m ucize değil miydi?”

“ İtira f etm eliyim ki o zam an bana mucizevi bir şey gibi g elm işti.”

“Ve ülkende, A vustralya’daki hapishaneden k açm an ... O da m ucize değil miydi?” diye sessizce sordu Kadir.

Bu, K adir’in benim kaçışım dan ilk bahsedişiydi. B u n u bildiğine ve b ir

çok defa d ü şü n d ü ğ ü n e em indim ama k o nuyu açarak A rth u r Yolu H ap ish a n e sin d e n k u rtu lu şu m u n bir başka yönü n e daha dikkat çekiyordu. Aslında beni iki hapishaneden k u rtarm ışü. Biri H in d ista n ’da, diğeri A vustralya’daydı. Ve ben de ona iki kez borçluydum .

Yavaşça ve sakin bir sesle “E v et,” dedim . “ Bu m ucize gibi bir şeydi san ırım .”

“ Eğer sakıncası yoksa... Yani senin için ıstıraplı olm ayacaksa... A vustralya’daki hapishaneden kaçışını anlatm anı isterim . Söylem em gerekir ki kendim ce bazı ned en lerd en b u n u oldukça şaşırucı bulu y oru m ve bun d an gerçekten etk ilen d im .”

K adirbhai’ye bakarak “Bu k o n u d a konuşabilirim , so ru n d eğ il,” dedim .

“N e bilm ek istersin?”

“N e d e n kaçtın?”

Bu soruyu bana soran tek kişi K adirbhai o lm uştu. Avustralya’da ve Yeni Z elan d a’da da insanlar kaçışımı öğ renm ek istemişti. H ap isten nasıl firar ettiğim i ve kaçak olarak nasıl yaşadığımı sorm uşlardı ama yalnızca Kadir b u n u n n ed enini m erak etm işti.

“H ap ishanede bir cezalandırm a b ö lüm ü vardı. O n u y ö n e te n polislerin hepsi değilse de çoğu deliydi. B izden n efret ediyorlardı. M ahkum lara duydukları nefretten ö tü rü delirm işlerdi. N ed en in i bilm iyorum ve açıkla -

yamam. O zam anlar d u ru m böyleydi. H e m e n h em en h er gece bize işkence ediyorlardı. Ben de onlara karşı k oydum , onlarla dö v ü ştü m . Sanırım ta biatım da var bu. Ben böyleyim. O nlara karşı koym adan durabilecek bir adam değilim. Tabii bu davranışım işleri oldukça kötüleştirdi. Ben...

Ş e y ... Ü zerim d e çalıştılar ve oldukça... K ötüydü. O ceza ü nitesinde sadece kısa bir süreliğine kalm ıştım am a cezam u z u n d u ve çok geçm eden b e ni tekrar oraya tıkm ak için bir n ed en bulacaklarına ya da onlara bir n eden verecek bir aptallık yapacağım a em indim . Beni oraya bir kez daha so k tu k

larında yapacakları işkenceyi ve onlara yine karşı koyacağımı d ü şü n d ü m ...

M u h tem elen beni öld ü rü rlerd i. Ben de bu y üzden... K açtım .”

“ Nasıl kaçtın?”

“Son dayaktan sonra direncim i kırdıklarını düşünm elerini sağladım.

Böylece bana ancak dayakla yola gelmiş adam ların yapmasına izin verdikleri bir iş verdiler. Bana hapishanenin ön duvarında bir el arabasını iterek gerekli tam irat işlerini yapma görevini verdiler. D o ğ ru zam an geldiğinde de k açtım .”

Kadir hikayemi dinledi. Ben konu şu rk en yemeklerimizi yemeye de d e vam ettik. Kadir hiç sö zü m ü bölm edi ve gözlerindeki gülen ışık benim kilerdeki ateşi yansıtmaya devam etti. H ikayeden o lduğu kadar, anlatılışından da hoşlanm ışa benziyordu.

“ Kaçtığında seninle birlikte olan diğer adam kim di?”

“ D iğer adam cinayetten yatıyordu. Yürekli, iyi bir ad am d ı.”

“Am a bir arada k a lm a d ın ız ...”

İlk kez K adir’d e n gözlerim i ayırarak “ E vet,” dedim . R estoranın kapısına, sokaktaki insanların ardı arkası gelm eyen akışına baktım . Kaçtıktan sonra arkadaşım ı bırakışım ın nedenlerini nasıl açıklardım? Ben bile b u n u anlam ıyordum . S o n u n da K adir’e gerçekleri anlatm aya, bir sonuca varm a işini ona bırakm aya karar verdim .

“ İlk başta m o to sik let kullanan yasadışı bir çetenin yanma gittik. M o tosiklet çetesinin liderinin hapiste bir kardeşi v ard ı. Kardeşi cesur, genç bir çocu k tu ve ben kaçm adan bir sene kadar önce cesur olm aktan başka hiçbir şey yapm ayarak çok tehlikeli bir adamı kızdırm ıştı. Ben olaya dahil o ld u m ve ço cu ğ u ö lü m d e n kurtardım . Ç ocuk bu n u öğrenince abisine an latm ış. M o to sik let çetesinin lideri olan abisi de bana borçlandığını bildirdi. K açtığım da, arkadaşım la birlikte ç o c u ğ u n abisinin ve çetesinin yanına gittim . A dam lar bize silah, u y u şturucu ve para verdi. Polislerin bizi b u lm ak için şehrin alünı ü stü n e getirdiği on üç giin boyunca bizi koru d u lar ve bize kalacak yer sağladılar.”

D u rd u m ve bir parça ekmekle tabağım da kalan son yemek kırıntılarını süp ü rd ü m . Kadirbhai de tabağındaki son lokmasını yemişti. Birbirim ize sorularla ve düşüncelerle dolu bakışlar atarken iştahla lokm am ızı çiğ n em eye devam ettik.

“ Kaçtıktan sonraki o n ü çüncü gecede, halen m otosiklet çetesiyle sakla-ıııyorken eskiden öğretm en im olan birini ziyaret etm e isteğiyle yanıp tu tuşmaya başladım ,” diye devam ettim . “Benim d o ğ d u ğ u m şehirde bir ü n i

43 8 ■ Gregory' David R oberts

versitede felsefe öğretm eniydi. Yahudi bir akadem isyendi, harika bir insandı ve d o ğ d u ğ u m şehirde oldukça saygı g ö ren biriydi. N e kadar m ükem m el biri olsa da o nu niye ziyarete gittiğim i bilm em . B unu açıklayamıyorum.

Şimdi bile anlam ıyorum . Sadece onunla konuşm am gerekiyordu. İçimdeki bu istek o kadar giiçlüydü ki ona karşı koyam ıyordum . Böylece o nu g ö rm ek için hayatımı riske atarak şehrin ö b ü r yakasına gittim . O da beni g ö receğini d üşü n d ü ğ ü n ü , beni beklediğini söyledi. İlk olarak silahlarımı ona verm em i istedi. O nlara ihtiyacım olm adığını, eğer onlardan kurtulm azsam bana acı vereceklerini ekledi. B enden silahlı soygun suçu n d an vazgeçm em i, bir daha böyle bir suç işlemem emi istedi. İşlediğim suçların cezasını çektiğim i, eğer bir daha aynı suçu işlersem öldürüleceğim i ya da hem en yakalanacağımı belirtti. Ö zgür kalm ak ipin her ne yap m a n gerekirse gereksin, bu supu bir daha asla işleme. Bana arkadaşım ın yanından ayrılmamı söyledi, çünkü o n u n yakalanacağı kesindi ve onunla kalırsam ben de yakalana-caküm . Ve bana dünyayı dolaşm am ı söyledi. İn sanlara bilmeleri gerektiği ka d a rım a nla t, dedi. Sanki önem li bir şey değilm iş gibi bun u söylerken gülüm sediğini hatırlıyorum . Ve, İnsa n la rd a n y a rd ım iste, dedi. İyi olacaksın... M erak etme... H ayatın koca bir macera ve daha yeni başladı..!"

Bir kez daha sessizliğe g ö m ü ld ü m . Bir garson boş tabaklarım ızı alm ak için masaya geldi ama Kadir o n u bir el işaretiyle uzaklaştırdı. M afya p a tro n u bana bakıyordu, altın rengi gözleri sabitti am a içlerinde anlayışlı, cesaretlendirici bir ifade vardı.

“ Ü niversitedeki felsefecinin ofisinden ayrıldım. Bu k üçük so h b etle h ayatım daki h er şeyin değiştiğini biliyordum . M otosiklet çetesine ve arkada

şım ın yanm a geri gittim . O n a silahlarımı verdim ve g itm em gerektiğini söyledim . Kendi başıma kaldım . Arkadaşım altı ay sonra silahlı bir çatışm ada polisler tarafından ele geçirildi. Gidecek bir yeri olm ayan, aranan bir adam için söylenebilecek d o ğ ru bir söz m ü bilm iyorum ama ben hala ö z g ü rü m . H epsi bu. Artık hikayemi biliyorsun.”

Kadirbhai yavaşça “ Bu adamla tanışm ak isterim ,” dedi. “Felsefe ö ğ re tm eniyle. Sana çok iyi bir tavsiye vermiş. Yine de m erak ediyorum . A vustralya, H in d istan gibi değil. N e d e n yetkililere gidip hapiste işkence g ö rdü ğ ü n ü söylemedin? Bu, ailene ve arkadaşlarına d ö n m en i ve güvende o lmanı sağlam az mıydı?”

“G eldiğim yerde insanları gam m azlam ayız,” diye cevap verdim . “İşkencecileri bile. H em böyle bir şey yapsam bile, oraya gidip tanık olarak m ahkum lara işkence ed en hergeleler hakkında delil versem bile, bun u n

SH A N T A R A M ■ 4 39

sona ereceğinin garantisi yok. Sistem her zam an onları koruyacaktır. Aklı başında hiçbir adam , İngiliz adalet sistem ine güvenm ez. Z engin bir adam ın kendini adaletin kollarına attığını en son ne zam an duydun? Böyle bir şey olm az. Sistem, işkencecileri k o a ır ve onlar ne yaparlarsa yapsınlar, aleyhlerinde ne kadar kanıt olursa olsun yaptıklarından aldanırlar. Ben de hapse geri giderim tabii. Ve tekrar onların hakim iyeti alünda olurum . Beni iyice benzetirler. Sanırım ... Sanırım beni orada, o ceza ünitesinde ö ld ü rene kadar döverler. H e r neyse, zaten böyle bir seçenek de yok. H içbir nedenle bir insanı ispiyonlam azsım Bu bir prensiptir. H erhalde hücreye kilitlendiğim izde elim izde kalan tek prensip b u y d u .”

“Am a o gardiyanların, upkı sana işkence ettikleri gibi, şimdi de başka m ahkum lara işkence ettiğini biliyorsun, değil mi?” diye üsteledi Kadir.

“ E v et.”

“Ve bu acıya bir son verm ek için bir şeyler yapabilecek k o n u m d asın .”

“ Belki öyleyim , belki değilim . D ediğim gibi adalet sistem inin onları cezalandırm ak ya da bizi k o a ım a k için bir şey yapacağını sanm ıyorum .”

“Ama seni dinleyip bu adam ların ıstıraplarına bir son verm eleri için azıcık da olsa bir şans v ar.”

“ Bir şans var am a büyük bir şans d eğ il.”

“Yine de bir şans var.”

“ E v et,” diye d o n u k bir şekilde cevap verdim .

“Yani bir bakım a, o insanların ıstırabından sorum lu o ld u ğ u n söylenebilir.”

S om saldırgandı ama K adirbhai’nin sesi kibar ve şefkatliydi. G ö zlerinin içine bakınca beni incitm ek ya da suçlam ak istem ediğini anladım . B eni H in d ista n ’daki hapish an ed en , dolaylı olarak da Avustralya’dakinden kurtaran kişi ne de olsa K adir’di.

Sakin bir ses tonuyla “ Böyle de diyebilirsin,” dedim . “Fakat prensip yine de değişm ez. H içb ir nedenle bir kişiyi ispiyonlayam azsın.”

“ Seni köşeye sıkıştırmaya ya da kandırm aya çalışmıyorum Lin. Sanırım katılacaksın, d o ğ ru nedenlerle yanlış bir şey yapm ak m ü m k ü n d ü r.” D aha sonra da hikayem başladığından beri ilk defa gülüm sedi. “ Bir başka zam an bu konu tekrar karşım ıza çıkacak. B unu ortaya attım , çlinkii hayatlarım ızı nasıl yaşadığımızla ya da nasıl yaşam amız gerektiğiyle ilgili önem li bir noktaya parm ak basıyor. Şimdi daha fazla konuşm aya gerek yok ama bu soru bir başka so h b etim izd e daha ortaya gelecektir, bun d an em inim . O

yüzden u n u tm a lü tfe n .”

4 4 0 ■ G regory David R oberts

K onuyu ken d im d en.K ad ir’in ahlaki dünyasının kurallarına çevirme fırsatını kullanarak “ Peki ya döviz işine ne dem eli?” dedim . “ D öviz işi g ü nah do lu suçlardan biri sayılmıyor m u?”

Kadir ciddiyede “ Hayır. Sayılmıyor,” dedi. Sesi derindi ve kelim eler d iyaframdan yukarı, göğsüne do ğ ru -çıkıyor, daha sonra da boğazından g ü rleyerek akıyordu. D u yd u ğ u n u z ses en karlı işinden konuşurken bile bir din adam ının K uran’dan ayet okurken insanı büyüleyen sesi gibi çıkıyordu.

“A ltın kaçakçılığı?”

“ Hayır. N e altın ne de p asap o rt işi. N e de n ü fu z.”

Kadirbhai n ü fu zd an bahsederken mafya g ru b u n u n k o n tro lü altında olan toplum ları kastediyordu. N ü fu zu rüşvede başlıyor, iç ticaretteki karlı işleri ele geçirm eye dek uzanıyordu. Rüşvet yeterli olm ayınca, K adir’in k o n tro lü altında olan bölgelerde yer alan işlerden borç tahsilini ve haraç dü zen in i de kapsıyordu. Politik ya da b ü rokratik zorluklarda ise güç k u llanarak ya da şantajla sö zü n ü geçirebiliyordu.

“ Pekala, bir suçun ne kadar g ü n a h taşıdığına nasıl karar veriyorsun?

Bunu kim yargılıyor?”

Kadir arkasına yaslanıp garso n u n tabağını kaldırm asına ve masayı te m izlem esine m üsaade ederken “ G ün ah k ö tü lü ğ ü n bir ö lçü sü d ü r,” dedi.

“T am am , herh an g i bir suçta ne kadar k ö tülü k o ld u ğ u n u nasıl ölçü yo rsun? Bu karara kim varıyor?”

“ İyilik ve kö tü lü k hakkında b ir şeyler öğrenm ek istiyorsan gel yürüyelim ve biraz daha ko n u şalım .”

Kadir kalkınca o n u n devamlı gölgesi olan N azir de restoranın arka d u varında bu lu n an m usluk, lavabo ve aynanın o lduğu yere kadar Kadir’i takip etti. Tıpkı yemeğini bitiren adam ların hepsinin yaptığı gibi onlar da b o

ğazlarını tem izleyip tükürdüler. Benim elimi yüzüm ü yıkayıp tük ü rm e faslım bitince K adirbhai’nin, Sau rab h ’ın ö n ü n d e restoranın sahibiyle k o nu ştu ğ u n u görd ü m . K onuşm alan sona erdiğinde restoran sahibi Kadir’i k u cakladı ve o n u n hayır duasını istedi. Adam H in d u ’ydu ve alnında sadece birkaç saat önce bir tapınakta yapılan işaret vardı. Yine de Kadirbhai adam ın ellerini kendi ellerinin arasında tu tu p yavaşça İslam dinine ait bir dua o k u d u ğ u n d a , dinine bağlı H in tli çok m em n u n olarak şükranlarını sundu.

K adir ile birlikte C o lo b a ’ya d o ğ ru yürüdük. Tıknaz b ir gorile b e n z e yen N azir de çatık kaşlarla sokağı süzerek bir m etre kadar g erim izden g e liyordu. Sassoon Rıhtım ı’n d a karşıdan karşıya geçtik ve eski tersanenin ana girişinin k em erinden içeri girdik. Pem be dağlar şeklinde güneşin al

SH A N T A R A M ■ 441

tında kuruyan karidesler m idem i bulandırdı ama denizin görüş alanımıza girmesiyle birlikte karideslerin ağır kokusu rüzgara karıştı. Tersanelere yaklaşınca el arabası çeken adam ların, kafalarının üzerinde sepetler taşıyan kadınların arasından ilerledik. H erkesin yükü kırık bu z ve balıktan o lu şu yordu. Balığı işleme tabi tu ta n ve bu zu ü reten fabrikaların çıkardığı e n düstriyel gü rü ltü y e satıcıların ve m ezatçıların haykırışları ekleniyordu.

Rıhtım ın u cu n da yirmi kadar büyük, ahşap tekne vardı ve hepsi beş yüz yıl öncesinde H in d ista n ’ın M aharastrian kıyısında U m m an D en izi’nde ilerlesinler diye yapılan teknelerle aynı tasarım daydı. O nların arasında arada bir daha büyük, daha pahalı m etal teknelere rastlam ak da m ü m k ü n d ü .

Paslı, zarafetten yoksun devler ile onların yanında yer alan ahşap tekneler arasındaki zıtlık, insana tarih ten , m o d ern bir efsaneden, denizdeki h ayatla ilgili bir dünya hikayesinden, ro m antik bir çağrıdan, v u rg u n cu n u n kar amaçlı soğuk ama güçlü açgö zlü lü ğ ü n e dek her şeyi anlatıyordu.

Rıhtım da balıkçıların arada sırada yemeklerini paylaşmak için o tu rd u

ğu gölgeli, sakin bir köşede, bir banka o tu rd u k . Kadir gelgitte ara sıra kayarak aşağı yukarı inip çıkan dem irlem iş teknelere bakıyordu.

Kısa saçlan ve sakalı neredeyse beyazdı. G ergin, kusursuz cildi güneşte olgunlaşmış bir buğday rengindeydi. Yüzüne, uzu n ve ince b u rnuna, geniş

alnına ve yukarı doğ ru kıvnk dudaklarına baktım ve ne ilk ne de sonuncu kez Kadir’e olan sevgimin hayatıma mal olup olmayacağım düşün d ü m . H e r zam an tetikte olan N azir yanım ızda d u rdu ve dünyada yakınında d u rduğu adam dan başka hiçbir şeyi onaylamayan öfkeli bir ifadeyle rıhtım ı taradı.

Kadir gözleri hala koşum takılmış atlar gibi bir o yana bir bu yana sallanan teknelerin üzerind e, konuşm aya başladı. “ Kainatın tarihi, hareketin tarihidir. B ildiğim iz gibi kainat, hakkında konuşabildiğim iz ama hiçbir şekilde a n la ya m a d ığ ım ız, hayal edem ediğim iz çok büyük bir genişlem e ile başladı. Bilim adam ları b u n a Büyük Patlam a Teorisi dediler am a bizim a n ladığım ız anlam da bir patlam a olm am ıştı. B üyük genişlem eden hem en sonraki anlar, ilk attosaniyelerde kainat basit şeylerden yapılmış zengin bir çorba gibiydi. Bu şeyler o kadar basitti ki h e n ü z atom bile değillerdi. Kain a t genişleyip soğum aya başladıkça bu çok küçük şeyler b ir araya gelip partikülleri o lu ştu rd u . D aha sonra partiküller b ir araya gelip atom ları o r taya çıkardı. A tom lar bir araya gelip m olekülleri yaptı. M oleküller birleşip yıldızlan m eydana getirdi. İlk yıldızlar milatlarını tam am layıp patlayarak ortaya yeni atom lar çıkardı. Yeni a to m lar birleşip yeni yıldızlar ve g ezeg enler o lu şturd u . O lu şu m u m u z o ö len yıldızlar sayesinde. Sen ve ben yıldızlardan yapıldık. Buraya kadar bana katılıyor m usun?”

4 4 2 ■ G regory David R oberts

“T a b ii,” dedim gülüm seyerek. “N ereye varmaya çalıştığını bilm iyoru m ama şimdiye kadar h er şey gayet n e tti.”

Kadir de güldü. “ Kesinlikle!” dedi. “Şimdiye kadar. Sana anlattığım bilimsel gerçekleri araştırabilirsin. Aslına bakarsan benim anlattığım ya da başkalarından öğren d iğ in h er şeyi k o n tro l etm eni isterim . Gerçi bilim in, bildiklerim izin sınırları içinde d o ğ ru o ld u ğ u n d an em inim . Bir süredir bu konuları genç bir fizikçi ile çalışıyorum ve anlattığım gerçekler d o ğ ru .”

“ Bu k o n u d a sana in an ıy o ru m ,” dedim . O n u n la olm aktan ve dikkatini b ana verm esinden m utlu y du m .

“ Devam etm ek gerekirse, bu olanların hiçbirini, bu işlem lerin, bir araya gelm elerin, bunların hiçbirini tesad ü f olarak adlandıram ayız. Kainatın bir doğası vardır. Kendi için ve kendine rağm en b u n u bir nevi insan d o

ğasına benzetebiliriz. D oğasında ise birleştirm ek, inşa etm ek ve daha karmaşık bir hal alm ak vardır. H e r zam an olan b u d u r. E ğ er koşullar u y g u n sa m adde tanecikleri daha karm aşık yapılar ortaya çıkarm ak için h er zaman bir araya gelir. Kainatım ızın işleyişiyle ilgili bu gerçeğin, d ü zen e d o ğ ru ve düzenli şeylerin birleşim ine d o ğ ru ilerlem enin bir adı vardır. Batılı bilimi bu n a karm aşıklığa ya tk ın lık der ve kainatın işleyiş şekli b u d u r.”

Bu esnada peştam al ve a d et giymiş üç balıkçı utan g aç bir şekilde bize yaklaştı. İçlerinden biri, üzerind e su ve çayla dolu bardaklar olan bir te p si taşıyordu. D iğerinin elinde bir tabak içinde taüı vardı. S o n u n cu adam da u zattığı avcunda pipo ve kenevir taşımaktaydı.

A dam lardan biri H in tçe “Çay içer misiniz efendim ?” diye so rd u . “B izim le içer misiniz?”

Kadir g ü ldü ve başını salladı. A dam lar hem en yaklaştı ve bize çay ikram etti. Ö n ü m ü z e bağdaş k urup otu rarak pipoyu hazırladılar. Kadir’e p ipoyu yakm a o n u m verildi, ben de ikinci nefesi aldım . Pipoyu gru p ta iki defa dolaştırdık ve sonuncu adam da içtikten sonra ağzından çıkan mavi d um anla birlikte, Kalaass... B itti... dedi.

Kadir benim le İngilizce konuşm aya devam etti. A dam ların o n u anlayam adığından em indim , yine de orada yanım ızda kalıp K adir’in suratını seyrettiler.

“ Devam edersek, kainat hakkında bilebildiğim iz h er şeyden yola çıkarak başladığından bu yana her geçen an daha da karmaşık bir hal aldığım söyleyebiliriz. B u n u yapıyor, çünkü doğası bu. Karm aşıklığa, ya tkın lık, kainatı m ü kem m el bir basitlikten nereye bakarsak bakalım göreceğim iz bir karm aşıklığa sürükledi. Kainat b u n u h e r zam an yapıyor. H e r zam an basitten karm aşığa gidiyor. ”

SH A N T A R A M ■ 443

“ Sanırım nereye varmaya çalıştığını anladım .”

Kadir güldü. Balıkçılar da o n unla birlikte güldü.

Kadir devam etti. “ Bizim bildiğim iz kainat, tam bir basidikle başladı ve neredeyse on beş milyar yıldır gitgide karmaşıklaşıyor. Bir milyar yıl sonra, şimdi o ld u ğ u n d an daha karm aşık olacak. Beş milyar, on milyar yıl so n ra ... H e r zam an daha karm aşığa gidecek. O , bir şeye doğru ilerliyor.

M ud ak bir karmaşıklığa d o ğ ru gidiyor. Biz oraya ulaşamayabiliriz. Bir adam , bir yaprak, bir g ezegen ya da bir h id ro jen ato m u , o m u d ak karm a

şıklığa erişemeyebilir. Am a sonu çta hepim iz oraya do ğ ru ilerliyoruz. Kainattaki h er şey O ’na ilerliyor. H ep im izin gittiği nihai karmaşıklığa ben

‘T a n rı’ diyorum . E ğer sen Tanrı dem ek istem ezsen, M utlak Karmaşıklık diyebilirsin. Gerçek şu ki biz adına ne dersek diyelim, b ü tü n kainat O ’na d o ğ ru ilerliyor.” ,

K adir’in varm ak istediği noktayı algılayarak ve bu n u engellem ek isteyerek “ Kainat çok daha tesadüfi bir şey değil mi?” dedim . “Peki ya dev as-^

teroitlere ne demeli? G ezegenim iz koca bir asteroit tarafından parçalara ayrılabilir. Aslına bakılırsa, istatistiksel verilere gö re de büyük çarpışmalar yaşanacak. Eğer güneşim iz de ölüyorsa, ki bir g ü n ölecek, bu karm aşıklı

ğın tam tersi olm az mı? E ğer g üneşim iz ölü r ve bu karmaşık gezegen atom lara ayrılırsa, karm aşıklığa nasıl gidilir ki?”

Kadirbhai “ İyi bir s o ru ,” dedi. Hafifçe aralık fildişi rengi dişlerini açı

ğa çıkaran m u tlu bir g ülüm sem e kapladı yüzü n ü. Tartışm aktan keyif alıy ordu. O n u daha önce İliç bu kadar heyecanlı ve hevesli görm em iştim . E lleriyle bazı noktalara işaret ederek, bazı kelim elere de vu rg u yaparak k o nuşm aya başladı. “ G üzel g ezegenim iz parçalara ayrılabilir, d o ğ ru . Bir g ün güneşim iz d e sönecek. Bildiğimiz kadarıyla bizler, kainattaki karm aşıklı

ğın en gelişmiş örnekleriyiz. Eğer yok olursak bu çok b ü yük bir kayıp o lacaktır. Fakat süreç yine de devam edecektir. Biz de bu sürecin bir parçasıyız. B edenlerim iz b izden önceki b ü tü n yıldızların ve güneşlerin ato m larından oluşuyor. E ğer biz yok olursak, kainatta bir başka yerde bu süreci anlayabilecek kapasitede bir başka kopyam ız ortaya çıkacak. Var olm ayabiliriz ama süreç var olmaya devam eder. Belki de burada konuşuyorken bile bu bahsettiğim iz şey m ilyonlarca dünyada m eydana geliyor. H a tta büyük ihtim alle b ü tü n kainatta olan b u , çünkü kainatın yaptığı b u d u r.”

G ülm e sırası bendeydi.

“ Pekala. D u r, tah m in edeyim , d em ek istediğin, bu sürece yardımcı olan h er şey iyidir, değil mi? D iğ er yöne gid en h er şeyse k ö tü d ü r, ««?”

4 4 4 ■ G regory David R oberts

Kadirbhai keyif aldığından ya da bana karşı çıküğıııdan, belki de h er iki sebeple bir kaşını havaya kaldırmış, b ü tü n dikkatiyle beni süzüyordu. Bu ifadeyi Karla’m n suratında bir defadan fazla görm üştüm . Kadirbhai hafif alaycı to n d a konuşm am ı, kabalık olarak görm üş olabilirdi. Oysa ben bunu amaçlam amıştım. Aslında bu şekilde konuşm am ın amacı kendim i savunmaktı. Ç ünkü o n u n argüm anında hiçbir zayıf nokta bulam amış ve söylediklerinden çok etkilenm iştim . Belki de Kadir sadece şaşırmıştı. Ç ok sonra bir g ü n bana, bende hoşlandığı şeylerden birinin de o ndan korkm am am o ld u

ğ unu söylemişti. K orkusuzluğum , içindeki arsızlık ve budalalıkla o n u şaşırtıyordu. Kadirbhai’nin kaşını kaldırmasına ve hafifçe gülüm sem esine neden olan her ne idiyse, tekrar konuşm aya başlam adan önce bir süre bekledi.

“ Ö z ü n d e haklısın. M utlak Karmaşıklığa giden yolu kolaylaştıran, ona hız kazandıran her şey iyidir.” B unu söylerken kelimeleri öyle yavaş, öyle hassas bir şekilde telaffuz etm işti ki bu cümleleri daha önce birçok kere k u rd u ğ u n a em indim . “ M utlak Karmaşıklığa engel olan, o n u kısıtlayan her şey de k ö tü d ü r. İyilik ve kö tü lü k le ilgili bu tanım ın en güzel yanı da, o b jek tif ve evrensel olarak kabul edilebilir olm ası.”

S on u n d a daha em in topraklarda o ld u ğ u m u hissederek “ G erçekten o b jek tif olan herh an g i bir şey var m ı?” diye sordum .

“ İyilik ve kötülükle ilgili bu tanım o bjek tif derken şu an olabildiğim iz ve kainatla ilgili bilebildiklerim iz kadar o b jek tif dem ek istiyoruz. Bu tanım , kainaün nasıl işlediği ile ilgili edindiğim iz bilgilere dayanıyor. Bir inanışa ya da politik bir harekete dayanmıyor. H e r şeyde b u lunan tem el prensiplere uyuyor ama in a n d ığ ım ızd a n çok bildiğim ize dayanıyor. Bu anlam da o b jektiftir. E lb ette kainatla ilgili bildiklerim iz, kainattaki yerim iz hakkındaki g örüşlerim iz, yeni bilgiler edindikçe ve yeni görüşler kazandıkça değişiyor.

H içb ir zam an, hiçbir şey hakkında m ükem m el bir objektifliğim iz olam az, bu d o ğ ru . Ama daha az o bjek tif ya da daha fazla objektif olabiliriz. Bildiklerim iz doğ ru ltu su n d a iyi ve kötüyü tanım larken, tabii yine şu anda bildiklerim izden yola çıkarak, kusurlu anlayışımızın sınırları içinde m üm kün o ldu ğ u nca o bjektif oluyoruz. B unu kabul ediyor m usun?”

“ O bjektifliğin m utlak bir objektiflik olm adığını söylüyorsanız buna katılıyorum . Fakat nasıl o lu r da değişik d in m ensuplan, ateistler, agnostikler ya da sadece benim gibi kafası karışıklar, evrensel olarak geçerli ortak b ir tanım bulabilir? H ak aret etm e k istem em ama inananların ço ğ u kendi T anrı ve cen n et kavramlarıyla o denli m eşguller ki başka h içb ir d ü şü nceye katılmaya gerek g ö rm ü y o rlar.”

SH A N T A RA M ■ 445

Kadir ayağının dibinde sessizce o tu ra n balıkçılara bakarak “ Haklı o ld u ğ u n noktalar var, alınm adım ,” dedi. Adam lara gülüm sedikten sonra konuşm aya devam etti. “ İyilikle k ö tü lü ğ ü n bu tanım ının evrensel olarak kabul edilebilir o ld u ğ u n u söylerken dünyadaki m antıklı ve akılcı h e rh a n gi bir insanın, ister H in d u , ister M üslüm an, ister Hıristiyan ya da Yahudi, isterse de ateist olsun bu tanım ı kabul edilebilir bulacağını, çünkü b u n u n evrenin işleyişi ile ilgili bildiklerim ize dayandığını söylüyoruz.”

Kadirbhai su stu ğu n d a “Sanırım ne dediğini anlıyorum ,” dedim . “Ama iş evrenin fiziğine gelince pek anladığım ı söyleyem em . N e d e n böyle bir şeyi ahlakım ızın tem eli olarak almalıyız?”

“ Belki de sana bir örnek verirsem kafan nedeşir Lin. U z u n lu ğ u ö lçü

şü m ü zd en bahsedeceğim , çünkü bu zam anım ızda geçerli bir konu. Sanırım ortak bir u z u n lu k ölçüsü belirlenm esindeki gerekliliğe hak veriyors u n d u r.”

“Yani yard ya da m etre cinsinden bir u z u n lu k ölçüsü m ü?”

“ Kesinlikle. E ğ er u zu n lu ğ u ölçm ek için ortak ö lçüderim iz olmasaydı, senin to p rağının ya da benim to p rağ ım ın u zu n lu ğ u n u veya bir ev inşa ederken tahtaları ne kadar u zu n lu k ta keseceğimizi kararlaştıram azdık ve kaos çıkardı. T op rak için kavga ederdik. Yaptığım ız evler de ayakta d u r m az, yıkılırdı. Tarih boyunca her zam an u z u n lu ğ u ölçm ek için o rtak bir yolda anlaşm ışızdır. Buraya kadar bana kanlıyor m usun?”

Gülerek ve mafya p a tro n u n u n savının beni nereye götü receğ in e m erak ederek “ Buraya kadar sana katılıyorum ,” dedim .

“ Evet, Fransa’daki devrim den sonra bilim adam lan ve h ü k ü m et yetkilileri, eşyaları ölçm e ve tartm a k o n u su n d a bir uzlaşmaya varmaya karar verdi. O ndalık sisteme dayalı, adını Yunanca m etrondan alan ve ölçme anlamı taşıyan metre dedikleri bir uzunluk birimini kullanmaya karar verdiler.”

“ E v et...”

“ M etren in u z u n lu ğ u n u da ekvator ile Kuzey K utbu arasındaki uzaklı

ğın o n m ilyonda biri olarak saptadılar. Fakat bu hesaplarda dün y an ın tam bir küre o ld u ğ u varsayılıyordu ve g ü n ü m ü zd e bilindiği ü zere d ünya tam bir küre değildir. Sonra m etreyi bu şekilde ölçm ekten vazgeçtiler ve b u n u n yerine platin-iridyum alaşımı bir dem ir çu b u k üzerindeki iki ince çizginin arasındaki uzaklığı esas almaya karar v erdiler.”

“ P latin ...”

“ İridyum . Evet. A m a platin-iridyum alaşımı çubuklar o ldukça sert o lm alarına rağm en çok yavaşça da olsa bozularak küçülürler. Bu y ü zd en

4 4 6 ■ G regory D avid R oberts

ölçm e birimi d u rm a d a n değişiyordu. Yakın geçm işte bilim adamları ö lç m e birimi olarak kullandıkları platin-iridyum alaşımlı ç u b u ğ u n , g ü n ü m ü z den bin sene sonra çok daha farklı bir ö lçüde olacağını farketti.”

“Ve... Bu bir so ru n d u?”

Kadirbhai so ru m u g ereğinden fazla ciddiye alarak “ Evleri ya da k ö p rü leri inşa ederken so ru n o lm a z ,” dedi.

“Yine de bilim adam ları için yeterli kesinlikte d eğ il,” dedim daha ciddi bir şekilde.

“Evet. Eşyaları ölçm ek için değişm ez bir ö lçüt istiyorlar. Sadece geçtiğim iz yıl birkaç değişik teknik ve denem enin ardından m etre için uluslararası standart bir ölçü belirlendi. Saniyenin üç yüz binde biri kadar bir sürede ışık fo to n u n u n boşlukta kat ettiği mesafeydi bu. Tabii bu da saniyenin nasıl olup da bir za m a n ölçüm birimi olarak kararlaştınldığı sorusunu ortaya çıkanyor. Bu da aynı oranda hayret uyandırıcı bir öykü. E ğer istersen m etre ile ilgili konuya devam etm eden önce sana b u n d an da bahsedebilirim .”

T ekrar gülerek “Şu an için m etre k o n u su n dan çıkmasak daha iyi o lu r,”

dedim .

“ Pekala. G örüyorum ki dem ek istediğimi anlıyorsun. Bir yerleri inşa ederken ya da toprağım ızın sınırlanın belirlerken kargaşadan m ü m k ü n o lduğunca kaçınıyoruz, bunu da u zu n lu ğ u ölçm ek için b u ld u ğ u m u z ortak bir ölçü birimi sayesinde yapıyoruz. U zu nlu k birimine m etre diyoruz ve birçok denem eden sonra bu basit birim in u zu n lu ğ u n u belirlem ek için bir yol b u luyoruz. Bizler de tıpkı aynı yolla ahlakı ölçm ek için ortak bir ölçü birimine karar verip dünyada, insan ilişkilerindeki karışıklığa bir son verebiliriz.”

“ K an lıy o ru m .”

“Şu sıralar ahlaki ölçütleri belirlem e yollarım ızın çoğu, niyetleri bakım ından birbirine benziyor am a detaylarda birb irin d en ayrılıyor. Bir ülkedeki rahipler savaşa g iden askerlerini kutsarken bir başka ülkenin im am ları bu askerlerle çarpışmaya g id en kendi askerlerini m übarek kılıyor. Bir d i

ğ erini ö ld ü re n her iki kesim de T a n rı’n ın kendi yanlarında old u ğ u n u id dia ediyor. İyinin ve k ö tü n ü n o b jek tif ve evrensel b ir tanım ı yok ve biz b u n u bu lana kadar da kendi hareketlerim izi haklı g ö sterip diğerlerini suçlamaya devam edeceğ iz.”

“Ve sen de kainatın fiziğini b ir çeşit platin-iridyum çub u k gibi ortaya koy uy o rsu n .”

“ B ence bizim gö rüşü m ü z platin-iridyum çu b u k tan ziyade kesinliği açısından fotonlu-saniyeli ölçüye daha çok benziyor ama söylediğin d o ğ

SH A N T A R A M ■ 4 4 7

ru. İyiyi ve kö tü y ü ölçm ek için b ü tü n insanların mantıklı bulabileceği o b jektif bir d eğ er ararken kainatın işleyişine bakm aktan, o n u n tarihini tan ım layan nitelikleri, kainatın d u rm ad an daha büyük bir karmaşıklığa d oğru gittiğini araştırıp g ö zlem lem ekten başka yapabileceğim iz bir şey yok. Bu k o n u d a kainatın doğasını kullanm aktan daha iyisini yapamayız. B ü tü n b ü yük dinlerin kutsal kitapları da bize b u n u yapm am ızı söyler. M esela K uran bize sıklıkla, gerçeği ve anlam ı bulm am ız için gezegenleri ve yıldızları araştırm am ızı söyler.”

“Yine de sorm am gerek, n ed e n başka gerçeği değil de karmaşıklığa yatkınlık gerçeğini alıyoruz? Bu da keyfi bir seçim değil mi? Ahlakın tem e li olarak neyi almayı seçeceğiniz de keyfe kalmış bir şey değil mi? Kalın kafalı biri gibi davranm aya çalışm ıyorum ama bana sanki bu da biraz isteğe bağlı bir seçim miş gibi geliyor.”

Kadirbhai bir süreliğini gözlerini ufka çevirerek gülüm sedi ve “ K uşkunu an lıy o ru m ,” dedi. “ Bu yola ilk adım attığım da ben de çok şüpheciydim . Ama şu an iyi ve k ö tüyü tanım lam anın daha iyi bir yolu olm adığını d ü şü n ü y o ru m . B u n u n h er zam an için en iyi tanım lam a olacağını söylem ek yanlış olur tabii. Tıpkı m etren in ö lçü m ü n d e old u ğ u gibi, gelecekte b u n u ö lçm enin de daha iyi bir yolu olacaktır. Şu anki en iyi tanım bir b o şluktaki ışık fo to n u n u n kat ettiği mesafe. Bu da, sanki boşlukta hiçbir şey o lm uyor gibi b ir düşünceyi kapsıyor. A m a biz boşlukta çok farklı şeylerin olabileceğini biliyoruz. H e r an boşlukta m eydana gelen pek çok reaksiyon vardır. E m inim gelecekte m etreyi ö lçm enin çok daha iyi bir y öntem i b u lunacaktır. Şu anda ise elim izde olanın en iyisi bu. Ahlak söz k onusu o lduğundaysa, karm aşıklığa yatkınlık gerçeği, iyilik ve kötülükle ilgili ob jek tif olabilm enin en iyi yolu. Başka bir gerçek yerine bu gerçeği kullanıyoruz, çünkü kainat haklundaki en büyük gerçek bu. Kainatı ve o n u n tarih inin tü m ü n ü içine alan bir hakikat. Bana iyilik ve k ö tü lük hakkında daha objektif, b ü tü n inançlara m ensup insanları, inanm ayanları ve kainat ile o n u n tarihini de içine alan b u n d a n daha iyi bir gerçeklik sunarsan, seni seve seve din lerim .”

“Tam am , tam am . Yani kainat, T a n rı’ya ya da başka deyişle M utlak Karmaşıklığa d o ğ ru ilerliyor. Bu sürece yardım ı d o k u n an herh an g i bir şey iyi, bu nu yavaşlatan ise k ötü . Bu da beni k ö tü n ü n k ö tü o ld u ğ u n a kimin karar vereceği so rusuna gö tü rü y o r. Nasıl bilebiliyoruz? Y aptığım ız h e rhangi bir eylem in bizi gerilettiğini ya da karmaşıklığa do ğ ru ilerlettiğini nasıl anlayacağız?”

448 ■ G regory David R oberts

Kadir ayağa kalkıp keten p a n tolo n u nd ak i ve beyaz dizine kadar inen p am uklu göm leğindeki kırışıkları düzeltm eye çalıştı ve “ G üzel s o m ,” d e di. “Aslına bakarsan d o ğ ru so m bu. D o ğ ru zam an geldiğinde, ben de sana güzel bir cevap vereceğim .”

Kadir on u n la birlikte ayağa kalkıp bekleyen üç balıkçıya bakm ak için bana arkasını d ö n d ü . Bir an için o n u köşeye sıkıştırdığım düşüncesiyle kendi kendim e eğlendim fakat K adir’in yalınayak balıkçılarla konuşm asını izlerken b ö b ü rlen m em yok olup gitti. K adir’in dile getirdiği h er sö zcük te öyle değişm ez bir kesinlik, öyle su g ö tü rm e z bir güven vardı ki sessiz ya da hareketsiz kalması bile bu n u değiştirm iyordu. S o ru m u n bir cevabı o ld u ğ u n u biliyordum . D o ğ ru zam anda bu cevabı bana söyleyecekti.

K adir’in yanında d u ru rk en adamlarla konuşm alarına kulak misafiri o ldum . Balıkçılara bir şikayetlerini, rıhtım da onlara kabadayılık taslayanlar olup olm adığını so rd u . A dam lar olm adığını söyleyince de, durum ları k ö tü olanların uyg u n işlere atanıp atanm adığım so rd u . Bu k o n u d a da k en d isine güvence verilince balıkçılara ailelerini ve çocuklarını sordu. Sohbede-rinin son k o nusu da Sassoon R ıh tım ı’ndaki balıkçı fılosuydu. Adam lar Kad ir’e fırunada dağlar kadar olan dalgalardan, kırılgan tek nelerinden, d e nizde kazandıkları ve kaybettikleri arkadaşlarından bahsetti. Kadir de o n lara korkunç bir fırtınada, ahşap balıkçı tek nelerinden birinde ilk ve son kez yaptığı deniz yolculuğunu anlattı. Kendini tekneye bağlayışını, kara gö zü k en e kad ar dua edişini anlattı. Balıkçılar gü ld ü ler ve saygılarını g ö sterm ek için ayağına dokunm aya çalıştılar am a Kadir bu n a izin vermeyip hepsini ayağa kaldırdı ve tek tek onların elini sıktı. O n lard an ayrıldığım ızda adam lar başları dim dik yürüyordu.

R ıh tım d an çıkarken “ K haled’le çalışman nasıldı?” diye sordu Kadir.

“ Ç ok iyi. O n u sevdim. O n u n la çalışmayı sevdim . E ğer beni iş için M a c it’in yanına gönderm eseydin, hala K haled’le o lu rd u m .”

“ Peki, o iş ııasıl? M acit’im izle işler nasıl gidiyor?”

Bir an te re d d ü t ettim . Karla bir keresinde erkeklerin ne d ü şü n d ü ğ ü n ü gözlerini kaçırdıklarında, ne hissettiklerini ise te re d d ü t ettiklerinde belli ettiğini söylemişti. K a d ın la r ipin ise ta m tersidir, diye eklemişti.

“ Bilmem gerekenleri öğren iy oru m . O iyi bir ö ğ re tm e n .”

“ Fakat... Khaled Ansari ile daha özel bir bağ k u rm u ştu n , değil mi?”

Bu d o ğ ru y d u . Khaled öfkeliydi ve kalbinin bir kısmı h e r zam an n e fre tle doluydu am a o n u seviyordum . M acit bana karşı nazik, sabırlı ve cö m ertti, b u n a rağm en on a tu h a f bir tedirginlikle yaklaşıyordum . K arabor

SH A N T A RA M ■ 4 49

sa para işinde d ö rt ay geçirdikten sonra Kadirbhai altın kaçakçılığı işini ö ğ renm em gerektiğine karar vermiş ve beni M acit R ü stem ’in yanına yollamıştı. J u h u ’n u n ö n d e gelen elit tabakasının arasında, on u n denize bakan evinde, H in d ista n ’a kaçak altın sokm am n yöntem lerini öğrenm iştim .

K haled’in açgözlülük ve ko n tro lle ilgili form ülü, altın ticaretinde de geçerliydi. H ü k ü m e tin çok sıkı takip ettiği altın ihracatı, sarı m etale duyulan doym ak bilm ez ihtiyacı karşılayam ıyordu.

Gri saçlı M acit, K adir’in büyük oranlardaki altın ithalatını kontrol ediyordu ve bu işi neredeyse o n senedir yapıyordu. M acit bitm ek tükenm ek bilm eyen bir h o şg ö rü ile bana altınla ve kaçakçıların yöntem leriyle ilgili bilm em gereken h er şeyi öğ retti. Saatlerce süren derslerim iz esnasında kalın, gri kaşlarının altından gözleriyle beni takip etti. Em rinde çok sayıda güçlü adam vardı ve gerektiğinde onlara karşı acımasız oluyordu fakat nemli gözleriyle bana sadece şefkat g ö steriyordu. Yine de ona karşı açıklayam adığım bir ted irginlikten başka bir şey hissetm iyordum . H e r dersten sonra evinden ayrılırken içimi bir rahatlam a kaplıyordu. Tıpkı ellerim deki kiri alıp g ö tü re n su gibi, o n u n g ö rü n tü sü n ü ve sesini zih n im d en silen bir ferahlam a yaşıyordum .

“Aram ızda bir bağ yok ama dediğim gibi, o çok iyi bir ö ğ retm en .”

Kadir tıpkı gecek o n d u ahalisinin dediği gibi “ L inbaba,” dedi. “Seni seviyorum .”

O anda y üzüm hissettiğim duygudan ö tü rü kıpkırmızı oldu. Sanki bu üç kelimeyi öz babam bana söylemiş gibi hissetmiştim. Ö z babam bunu hiç yapm am ışa. Bu basit kelimelerin gücü, Kadir’in üzerimdeki gücü, o n u n h ayatımdaki baba boşluğunu nasıl d o ld u rd u ğ u nu farketm emi sağladı.

“Tarık nasıl?” diye sordum .

“ T arık çok iyi, n u shkur A l l a h ” A lla h ’a şükür.

“ O n u özledim . H arika bir ço c u k tu .” O n u özlerken kendi kızım ı, ailemi ve arkadaşlarım ı da ö zlüyordum .

Kadir sanki ü zü lüyorm uş gibi yavaşça “O da seni ö z lü y o r,” dedi.

“ Söyle Lin, ne istiyorsun? N e d e n buradasın? Burada, B om bay’da, gerçekten ne istiyorsun?”

K adir’in park edilm iş arabasına yaklaşıyorduk. N azir kısa, kalın bacaklarıyla kapıyı açıp m o to ru çalıştırmak için k o ştu . Kadir ile birbirim ize bakarak durd u k .

“Ö z g ü r olm ak istiyorum ,” dedim .

“A m a ö z g ü rsü n za te n ,” dedi Kadir.

4 5 0 ■ G regory David R oberts

“ G erçekten ö z g ü r d eğ ilim .”

“Avustralya’dan mı bahsediyorsun?”

“ Evet. Sadece orad an değil ama çoğunlukla o rad a n .”

Kadir “ E nd işelen m e,” diye cevapladı. “B om bay’da bir daha hiç kimse sana zarar verem ez. Sana söz veriyorum . Benim için çalışırken ve b o y n u n da benim m ad alyonum u taşırken kimse sana yaklaşamaz. Burada g ü v en desin, inşallah.”

Kadir, tıpkı restoran sahibine yaptığı gibi, ellerimi ellerinin arasına aldı ve bir dua m ırıldandı. O n u n la arabasına kadar yürüyüp o tu ran a kadar bekledim . Yakındaki kirli duvarlardan birinin üzerine Sapna yazılmıştı.

Boya oldukça tazeydi, bir haftadan eski olam azdı. Kadir b u n u farkettiyse bile hiç belli etm edi. N azir, K adir’in kapısını kapayıp h em en ön e koştu.

“ H aftaya p asaport işi için arkadaşım Gani ile çalışmanı istiyorum ,” d e di Kadir. N azir gaza basıp gitm e em rini bekliyordu. “ Bence pasap o rt işini oldukça ilgi çekici bulacaksın.”

Kadir bana g ü lüm süyordu ama aklım da en çok kalan şey N a z ir’in b ana yönelttiği öfkeli bakışlarıydı. A dam b en d en n efret ediyor gibiydi. Er geç on u n la bu meseleyi halletm ek zo rundaydım . Kaçak hayatım da o kadar yalnız ve kayıp bir duru m d ay d ım ki o n u n la dövüşm ek için sabırsızlanıyordum . N azir b en d e n kısaydı, belki b en d e n biraz daha ağırdı ama en az benim kadar güçliiydü. İyi bir dövüş çıkaracağım ızdan em indim .

N azir’le gelecekteki bu kavgayı aklım da yapılacaklar'kısm ına n o t edip bir taksi çevirdim ve F o rt bölgesine g ittim . F o rt, baskıcıların, kırtasiyecilerin, küçük işletm elerin ve d ep o lan n b u lu n d u ğ u ticari bir bölgeydi.

F o rt’daki binalar ve dar sokaklar, B om bay’ın en eskilerindendi. D aha n a zik bir resm iyetin hü kü m sü rd ü ğ ü başka b ir yüzyılın atm osferi, on yıllardır F o rt’u m esken edinm iş şanslı h u kuk büroları, yayınevleri ve d iğer işletm elerde d e gözlenebiliyordu.

F o rt’ta b u lu n an kısm en daha yeni işletm elerden biri de K adirbhai’nin vekaletinde k urulan ve M acit R üstem tarafından işletilen seyahat acente-siydi. A cen te, Arap ülkelerinde sözleşmeli çalışan binlerce kadın ve ad am ın seyahat işlemlerini hallederdi. İşin yasal yanı, b u insanlara uçak bileti, vize, çalışma izni ve kalacak yer ayarlam aktan ib aretti. Yasadışı yanı ise M acit’in acentesiyle çalışan ve H in d ista n ’a d ö n e n işçilerin birço ğ u nu n , üzerlerin de, ağırlığı yüz ile ü ç yüz gram a kadar d eğişen zincir, bilezik, yüzük, broş gibi altın ziynet eşyasıyla sınırdan geçmesiydi. A ltın, Arap ülkelerinden çok çeşitli şekillerde gelirdi. Bir kısmı yasal olarak satın alınm ış

SH A N T A R A M ■ 451

ken ç oğ u n lu ğ u çalıntı m aldan oluşurdu. B ü tü n A vrupa’dan ve Afrika’dan u y u şturucu bağım lıları, yankesiciler ve hırsızlar tarafından çalm an altın ta kılar, daha sonra uyuştu ru cu satıcıları ile çalıntı mal satan adam ların eline geçerdi. F ran k fu rt’ta, J o h a n n esb u rg ’da ya da L o n d ra ’da çalınan altının belli bir yüzdesi karaborsacılar tarafından sınır kapılarına ulaştırılırdı. Kad ir’in D ubai, A bu Dabi', Bahreyn ve bun lar gibi d iğer şehirlerdeki ad am ları, altını eriterek o n u kalın bileziklere, zincirlere ya da broşlara çevirirdi.

Sözleşm eli çalışan işçiler, k üçük bir ü c re t karşılığında H in d ista n ’a d ö n e rken bu altın takıları takar, adam larım ız da B om bay’daki havaalanında ta kıları on lard an alırdı.

F ort bölgesindeki seyahat acentesi her sene en az beş bin sözleşmeli iş

çinin seyahat ayarlamalarını yapardı. İşçilerin üzerlerindeki alnn, gerekli o ld u ğ u n d a acen ten in yanındaki küçük bir atölyede tekrar işlenir, daha sonra da Zhaveri P a z a n ’n d a ya da takı p azarında satılırdı. Altın işinin bu kısm ından h e r yıl vergisiz olarak d ö rt m ilyon dolardan fazla para kazanılırdı. K adir’in yöneticilerinin hepsi de zengin, saygı duyulan adamlardı.

Oraya vannca T ransact Seyahat A centesi’nd e çalışanların işlerine gö z attım . M acit dükkanda değildi am a d iğer üç m ü d ü r çalışıyordu. A ltın k a

çakçılığı işinin nasıl y ü rü d ü ğ ü n ü ö ğrenince, acentenin dosyalarının b ilg isayara aktarılm ası ve başarılı iş çıkaran işçilerden oluşan bir veritabanı oluşturulm asını önerm iştim Kadir’e. Bu teklifim kabul g örm ü ştü ve şim di de adam lar dosyaları bilgisayara aktarm akla m eşguldü. Bir süre çalışanlarla so h b e t edip M acit’in gelm esini bekledim . Gelmeyince o n u bulm ak için yakındaki küçük altın atölyesine gittim .

Fabrikadan içeri girince M acit kafasını kaldırıp bana gülüm sedi ve h e m en ard ınd an tekrar dikkatini tartılara verdi. Değişik ayarlara çevrilen altın zincirler ve bilezikler önce teker teker, sonra birlikte tartılıyordu. M iktarlar bir deftere işlenirken Zhaveri P a z a n ’ndaki satışlar için tu tu la n ayrı bir deftere daha kaydediliyordu.

O g ü n , K ad irb h ai’nin benim le iyi ve kö tü üzerine yaptığı konuşm asının ardından iki saat geçm em işti ki orada d u rm u ş altın zincirlerin ve ağır el yapımı bileziklerin tartılıp kataloga kaydedilmesini izliyordum . Ü z e rim d e n atam adığım k ö tü b ir ruh halinin etkisine girm iştim . K adirbhai’nin, M acit’in yanından ayrılıp A bdül G ani ile çalışmaya başlamamı istem esind e n m em n u n d u m . H in d ista n ’da m ilyonları heyecanlandıran san metal beni ted irg in ediyordu. Khaled A nsari’yi ve para piyasasında çalışmayı sevm iştim ve A bdül G ani ile p asaport işinde çalışmayı seveceğimi biliyordum .

4 5 2 ■ G regory David R oberts

N e de olsa pasapordar kaçak bir adam için önem li bir konuydu. Bu denli büyük m iktarlarda altınla çalışmak ise stresliydi. A ltın, insanın gözlerini daha farklı bir açgözlülükle parlatıyordu. Para, hem en h er zam an ulaşılm ak istenen bir h e d e f için araçtır ama altın bizzat hedeftir ve ço ğ u adam ın altına olan sevgisi, sevginin adını kirletm eye yeter.

M acit’e, K adirbhai’nin benim için başka bir planı o ld u ğ u n u söyleyerek yanından ayrıldım. A bdül Gani ile pasaport işinde çalışacağım dan b ahsetm edim . A m a Gani gibi, M acit de K adir’in mafya konseyindeydi. H ak k ım da alınan h e r karardan ben d en önce h aberlerinin o ld u ğ u n u biliyordum .

M acit’le el sıkıştık. Beni beceriksiz bir şekilde kucaklam aya çalıştı. G ü lü m seyerek bana bol şans diledi. M acit’in g ü lü cü ğ ü yapm acıktı ama içinde h erhangi bir k ö tü niyet yoktu. M acit Riistem gülü m sem en in içten gelen bir davranış o ld u ğ u n a inananlardan değildi sadece. O n a sabrı yüzü n d en teşekkür ederk en gülüm sem esine karşılık verm edim .

Zhaveri Pazarı’ndaki kuyum cuları dolaşm ayı bitirdiğim de içim bir h u zursuzlukla d o lu p taşmaya başlamıştı. Bu, harcanm ış bir hayatta g özlerinizi kocam an açm anıza, yum ruklarınızı sıkm anıza n eden olan bir öfkenin d u rd u k yere açığa çıkmasıydı. Aslında m u tlu olm alıydım , en azından o ankin d en daha m u tlu olmalıydım. K adir’in güvencesi altındaydım . İyi para kazanıyordum . H e r g ü n bir m etre yüksekliğinde altın yığınlarının arasında çalışıyordum . Pasaport işinde bilm em gereken h er şeyi ö ğ renm ek ü z e reydim . C anım ne isterse alabilirdim . Ö z g ü rd ü m , sağlıklıydım ve zindeydim . D aha m u tlu olm am gerekirdi.

Karla bir keresinde M u tlu lu k bir m ittir , dem işti. B iz bir şeyler satın alçılım, diye icat edilmiştir. K ö tüm ser duygular içinde, o n u n bu sözlerini hatırlarken haklı olabileceğim d ü şü n d ü m . D aha sonra, g ü n ü n erken saatlerinde K adirbhai’nin benim le oğluym uşum gibi konuşm asını anım sadım .

İn k ar e d em em , b u bana büyük bir m u d u lu k veriyordu am a yeterli değildi. H issettiğim duygu ne kadar gerçek, saf ve derin olursa olsun, yine de ru h halim i iyileştirm em e yardım cı o lm uyordu.

O g ü n A b du llah ’la olan idm anım oldukça ağırdı. A bdullah suskun h alimi h em en benim sediğinden y o rucu egzersizleri sessizlik içinde yaptık.

D u şu m u z u aldıktan sonra beni evim e m otosikletiyle bırakmayı teklif etti.

Breach C and y yolundaki sahil şeridinden A u gu st Karanti M a rg ’a d o ğ ru yol almaya başladık. Başımızda kask yoktu. Sıcak ve k uru hava saçlarımızın arasına, göm leklerim izin içine bir n ehir gibi d o lu y o rd u . B irdenbire A b d u llah ’ın dikkati bir kafenin dışında d u ran b ir g rup adam ın üzerinde

S H A N T A RA M » 4 5 3

toplandı. Sanınm adam lar da A bdullah gibi İranlıydı. Abdullah m o to sik leti d ö n d ü rd ü ve o nlardan yaklaşık o tu z m etre uzakta d u rdu.

M o to ru kdpatıp park ederken “Sen m o to ru n yanında kal,” dedi. İkim iz de m o to rd a n indik. A bdullah g ru p tan gözlerini ayırm ıyordu. “Eğer bir şey olursa m o to ru al ve uzaklaş.”

Kaldırımda ilerleyerek adam lara d o ğ ru yürürken A bdullah saçını a tkuyruğu yaptı ve bileğindeki saati çıkardı. M o to ru n anahtarını elime alıp o nu izlemeye koyuldum . G ruptaki adam lardan biri tam yaklaşmışken A b d u llah ’ı gö rü p tanıdı ve diğerlerine bir çeşit uyarıda bu lu n d u . D iğer adam lar da bizim tarafım ıza d ö n d ü . H e m e n ileri aülıp ona saldırmaya ve A b d u llah ’a y um ruk savurm ak u ğ ru na birbirlerine çarpmaya başladılar.

A bdullah old u ğ u yerde başını kolları ile koruyarak d u rd u . Böyle duru rk en dirsekleri de v ü c u d u n u korum a altına alıyordu. Adam ların saldırılarındaki ilk taşkınlık dinince A bdullah yum ruk atm aya başladı. Ben de koşup ona katıldım ve arkasındaki adam lardan birini çekip aldım . A dam a çelme tak tım . Adam ben d en kurtulm aya çalışırken beni de kendisiyle birlikte yere çekti. D izim adam ın g ö ğ sü n d e , yan olarak adam ın üzerine d ü ştü m ve onu kasıklarından yum rukladım . Rakibim ayağa kalkmaya çalışırken çenesine ve yanağına d ö rt-b eş yum ruk daha indirdim . A dam bir yana devrildi ve dizlerini göğ sün e do ğru çekti.

Kafamı kaldırıp baktığım da A b d u llah ’ın saldırganlardan birinin b u rn u nu bir sağ kroşeyle kırdığını ve fişkıran kanları g ö rd üm . Ayağa fırlayıp sırtımı A b dullah’a verdim ve karate p ozisyonu aldım . Geriye kalan üç adam güvensiz bir şekilde gerilem işti. A bdullah onlara do ğ ru ham le yapıp avazı çıktığı kadar bağırınca adam lar arkalarını dö n ü p koşmaya başladı. A b d u llah ’a baktım . Başını sallıyordu. G itm elerine izin verdik.

Kavgayı seyretm ek için etrafım ızda toplanan H indiler, biz m otora d ö nerken gözleriyle bizi takip etti. E ğer dövü ştü ğ ü m ü z kişiler H in d i olsaydı nereden, hangi dine ya da etnik gruba bağlı olurlarsa olsunlar, b ü tü n sokak karşımızda duracaktı. Kavga yabancılar arasında old u ğ u n d an insanlar heyecanlanmıştı ve meraklı gözlerle izlemişti ama buna dahil olmamışlardı. Biz o nlan geçip C o lo b a ’ya d oğru yol almaya başlarken kalabalık da dağılıyordu.

A bdullah kavganın niçin çıktığım bana anlatm adı, ben de o n a hiç so rm adım . Yıllar sonra b u n d a n bahsederken beni o g ün sevmeye başladığını söyledi. Beni kavgaya katıldığım için değil, n ed e n kavga ettiğim izi bile sorm am am dan ö tü rü sevmişti. B una, hakkım da bildiği h er şeyden daha çok hayranlık du y m u ştu .

4 5 4 ■ G regory David R oberts

Evimin yakınlarındaki C o lo b a G eçidi’nde A b d u llah ’tan yavaşlamasını rica ettim . Kaldırımdaki kalabalıktan kaçm ak için tıpkı yerlilerin yaptığı gibi cadd ed en yürüyen b ir kıza g ö zü m ilişmişti. Kız farklı g ö zü k ü y o rd u ama o n u sarı saçlarından, u z u n ve biçimli bacaklarından ve kalçalarını kıvırtarak yürü y ü şü nd en tanım ıştım . Lisa C a rte r’dı. A b d u llah ’a Lisa’nın ö n ü n d e durm asını söyledim.

“ M erhaba Lisa.”

Lisa “A h ,” derken güneş g ö z lü ğ ü n ü kaldırıp başının ü zerin e yerleştirdi. “ G ilbert. K onsoloslukta işler nasıl?”

“ Bildiğin g ib i,” d edim gülerek. “ Krizler, birilerini k u rtarm alar falan.

H arika g ö rü n ü y o rsu n .”

Lisa’n ın u z u n sarı saçları o n u son g ö rd ü ğ ü m d e n b u yana daha da u z a mış ve gürleşm işti. Yüzü daha sağlıklı, daha d o lg u n d u ve vücu d u daha a tletikti. Ü z erind e, bo y u n d an bağlı beyaz bir b luz, beyaz bir mini etek ve sandaletler vardı. Bacakları ve ince kolları bronzlaşm ıştı. Lisa güzel g ö rü nü y ord u . G üzeldi.

G ö z kamaştırıcı ama yapmacık bir şekilde gülüm seyerek “ H e r şeyi bok ed en biri olm aktan sıkıldım ve tedavi o ld u m ,” diye h o m u rd an d ı. “N e d iyebilirim ki? İki seçenek var ve ikisi birden olm uyor. Ayık ve zin d e o ld u

ğ u n d a, k en d in in değil, bu defa d ü n yanın içine ediy o rsu n .”

“ İşte b u d u r,” dedim ve g ü ld ü m . S o n u n d a Lisa da bana kauldı.

“Arkadaşın kim?”

“A bdullah T aheri. Bu, Lisa C arter. Lisa, bu da A b d u llah .”

“ G üzel m o to rm u ş ,” dedi Lisa.

Abdullah bem beyaz dişlerini göstererek gülüm seyip “ B inm ek ister m isin?” diye so rd u .

Lisa bana bakınca ellerimi havaya kaldırarak Sen bilirsin u fa klık, der g ibi bir işaret yaptım . M o to rd a n inip Lisa’nın yam nda d u rd u m .

“ Benim durağ ım burası,” d edim . Lisa ile A bdullah birbirine bakm akla m eşguldü. “ E ğ er iscersen m o to ru n arkasında boş yer v a r.”

“T a m am ,” diyerek gülüm sedi Lisa. “ H ad i g idelim .”

M ini eteğini kaldırıp m o to ra bindi. Lisa’ya bakan sokaktaki yüzlerce erkek arasında h en ü z ona bakm ayan iki-üç tanesi de Lisa’n ın bu h areketiyle birlikte seyirciler arasına katıldı. A bdullah, okullu b ir genç gibi g ü lüm seyerek benim le el sıkıştı ve m o to ru çalıştırıp sıkışık trafiğin içinde g ü rültüyle kayboldu.

“ G üzel m o to r,” dedi arkam dan b ir ses. Bu, İkizler b u rcu G e o rg e ’du.

SH A N T A R A M > 455

Başka biri de kuvvetli bir Kanada aksanıyla “Yine de bu E nfield’ler pek güvenli değ il,” diye cevap verdi. Bu da A krep burcıı G eo rge’du.

İki adam sokakta yaşıyor, kapı önlerinde yatıyor, sert uyuşturucular satın almak isteyen turistlerden ekm eklerini kazanıyorlardı. Tıraşsız, kirli ve pasaklılardı ama aynı zam anda akıllı, d ü rü st ve birbirlerine son derece sadıktılar.

“ M erhaba çocuklar. Nasıl gidiyor?”

“ Gayet iyi evlat,” dedi İkizler G eorge, Liverpool aksanıyla. “ Bu akşam saat altıda bir m üşterim iz var.”

Akrep olan da akşam ın getirebileceği sorunlara odaklanm ış bir halde, asık bir yüzle “Tahtaya v u r,” dedi.

İkizler “S o ru n çıkm ayacaktır,” dedi. “ İyi bir m üşteri. Ufak da olsa, iyi b ir kazanç.”

Akrep kaygılı bir şekilde “Tabii eğer h er şey y o lunda giderse,” diye cevapladı.

A b d ullah ’ın beyaz göm leğini ya da Lisa’n ın eteğini u zaktan hayal m eyal g ö rd ü m . “ İçtiğim iz suya bir şey kattılar h erh ald e,” diye m ırıldandım .

“Nasıl yani?” diye so rdu İkizler.

“Ö nem li bir şey değil. Son zam anlarda herkes aşık oluyor d a .”

Prabaker’i, V ikram ’ı ve Joh n n y C ig ar’ı d ü şü n ü y o rd u m . Uzaklaşırken A b d u llah ’ın y üzündeki ifadeyi de g ö rm üştü m . Lisa’dan sadece etkilenm iş

gibi d u rm u y o rd u .

“Buna d eğ in m en enteresan. Cinsel arzu sana ne ifade ediyor Lin?” d iye sordu Akrep.

“ E fendim ?”

İkizler manalı bir şekilde g ö z kırparak “Lafı açılm ışk en ...” dedi.

Akrep o n u azarladı. “ H adi ama. Bir dakikalığına ciddi ol. Cinsel d ü rtü , Lin. Aklına ne getiriyor?”

“Tam olarak nereye varmaya çalışıyorsun?”

“ Bir çeşit m üzakere yapıyoruz d a .. . ”

“T artışm a,” diye böldü İkizler. “ M üzakere değil. Seninle tartışıyoruz.”

“ Evet, insanları cinselliğe ite n şey hakkında tartışıyo rd u k .”

İkizler yüksek sesle içini çekerek “ Seni uyarmalıyım L in ,” dedi. “ İki haftadır bu k o nuyu tartışıyoruz ve Akrep hala ikna olm ad ı.”

Akrep G eorg e, Kanadalı aksam ve b ir p ro fesö rm ü ş edasıyla yaptığı k o nuşm aya bir de arkadaşını sinir ed en belgesel sunucusu sesini ekleyerek konuşm aya başladı. “ Freud bizi cinselliğe iten şeyin seks g ü d ü sü o ld u ğ u

4 5 6 ■ G regory David R oberts

n u söylemişti. A dler ise b u n a karşı çıkmış, asıl n ed en in güç arzusu o ld u

ğu n u savunm uştu. D ah a sonra V ictor Frankl seksin ve g ü cü n iki önem li g ü d ü o ld u ğ u n u ama h er ikisini de elde edem ediğim izde bile bizi cinselli

ğe iten bir şeyin o ld u ğ u n u iddia e tt i ...”

“ Evet, evet, anlam g ü d ü sü ,” diye böldü İkizler. “Aslında bu da aynı şeyi farklı kelimeyle söylem ekten başka bir şey değil. G üç isteriz, çünkü güç karşılığında seks elde ederiz. A nlam ararız, çünkü bu seksi anlam am ızı sağlar. N e derseniz deyin, h er şey son u n da sekse çıkıyor. D iğer b ü tü n d ü şü n celer birer giysi gibi. Giysileri çıkardığınızda ise geriye sadece seks k alıyor.”

A krep ona karşı çıkarak “H ayır, yanılıyorsun,” dedi. “H ep im iz h ayatta bir anlam bulm ak istiyoruz. H ayatın ne o ld u ğ u n u bilm ek gayesindeyiz.

Eğ er ko n u sadece seks ya da güç olsaydı, o zam an m aym un olarak kalabilirdik. Bizi insan yapan anlam arayışıdır.”

İkizler pis pis sırıtarak “ İnsanları var ed en şey sekstir A k rep ,” dedi.

“A m a tabii sen seks yapmayalı o kadar u z u n zam an old u ki m u h tem elen bu n u u n u tm u ş s u n d u r.”

Bu esnada yanım ızda bir taksi d u rd u . Arkada, karanlıkta o tu ra n yolcu bir süre bekledikten sonra yavaşça pencereye yaklaştı. B u, U lla’ydı.

Zorlukla soluyarak “Lin, yardım ına ihtiyacım var,” dedi.

Ulla siyah çerçeveli bir gözlük takm ıştı ve başında küllü sarı saçlarını ö rte n bir eşarp vardı. Yüzü so lg u n , incelmiş g örü n ü y o rd u .

Taksiye d o ğ ru hiçbir harekette bulun m ad an , “ Bu... Ç ok tam dık geldi U lla,” dedim .

“ Lütfen. C iddiyim . L ütfen arabaya bin. Sana bir şey söylem em lazım ...

Bilmek istediğin bir şey.”

H ala kıpırdam ıyordum .

“ L ütfen Lin. Karla’n ın yerini biliyorum . E ğer bana yardım edersen sana söyleyeceğim .”

D ö n d ü m ve G eo rg e’larla el sikiştim. A krep’le el sıkışırken o n a yirmi d o lar verdim . O n ların sesini ilk d u y d u ğ u m d a parayı cebim den çıkarmış, ayrılırken onlara vermeyi kafama k oym uştum . Eğer küçük müşterileriyle anlaşmaları yolu n d a gitm ezse, bir geceliğine bile olsa onların krallar gibi hissetm esine yetecek bir m iktardı bu.

Kapıyı açıp taksiye bindim . Şoför trafiğe girdi ve dikiz aynasından b e ni k o n tro l etm eye koyuldu.

Ulla güneş gö zlü ğ ü n ü çıkarıp bana kaçamak bakışlar atarak “ N ed en bana kızgın old u ğ u n u bilm iyorum ,” dedi. “Lütfen kızma Lin. L ü tfen kızm a.”

SH A N T A R A M ■ 4 5 7

Kızgın değildim . U z u n zam andan beri ilk kez kızgın değildim . Akrep haklı, diye d üşü ndü m . B izi insan yapan an la m arayışıdır. Karla’nın sadece ismini duym am bile kendim i tekrar duygu seli içinde bulm am a yetm işti. Karla’yı arıyordum . Bir kadını arıyordum . Bu u ğ u rd a dünyaya karışm aya, risk almaya hazırdım . Bir n edenim vardı. Bir amacım vardı.

Sonra birdenbire o g ü n M acit’in yanında niye kendim i perişan hissedip deli gibi öfkelendiğim i anladım . Anlık rüyam , Kadir’in gerçek babası olmasını dileyen o küçük çocu ğ u n rüyası, beni babaların ve oğulların arasındaki sevgide sık sık rasdanan h u zu rsuz ve kederli girdaba sürüklüyor-du. Bunu farketm ek, kalbim deki karanlığı kaldırm a gücü verdi bana. U lla’ya baktım . O n u n gözlerin in mavi labirentine baktım ve bana ihanet edip etm ediğini, hapse düşm em d e rol oynayıp oynam adığını m erak ettim .

Uzandı ve elini dizim e koydu. Eli titriyordu. Aramızdaki sessizlik g iderek b üyüdü. İkim iz de kendi açım ızdan kapana kısılmıştık ve bir kez d aha aram ızda bir bağ kurm aya çalışıyorduk.

“ Rahatla,” dedim sakin ve ciddi bir sesle. “E ğer elim den gelen bir şey varsa sana yardım cı olacağım. Şimdi Karla’dan b ah set.”

YİRMİ DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

G eceyansı uftıkta Samanyolu’nun yıldızları titrek ışıklarıyla birer birer ortaya çıkmaya başladı ve k am b u r bir ayın güm üşüm sü san ışığı denize v u rarak o n u aydınlattı. H ava ılık ve rüzgarsızdı. G ökyüzü açıktı. G oa v apuru n u n güvertesi oldukça kalabalıktı ama genç turistlerden oluşan bir g ru bun yanında boş bir yer bulmayı başarm ıştım . G ençlerin çoğu o t, haşhaş

ve aside kafayı kırmıştı. M üzik setinden gü rü ltü lü bir dans m üziği etrafa yayılıyordu. Sırt çantalarını aralanna almış o tu ra n grup hep b eraber sallanıp el çırpıyor, birbirlerine seslenip bolca gülüyordu. G o a’ya gittikleri için neşelilerdi. Buraya ilk defa gelen bu turisd er, bir hayale do ğ ru ilerliyordu.

Eskiler ise gerçekten ö z g ü r hissettikleri tek yere geri dönm ekteydi.

Karla’ya d o ğ ru giderken ve yıldızları izleyip v apurun güvertesinde o tu rm ak için bilet satın almış gençleri dinlerken onların u m u t dolu ve saf heyecanlarını anlıyor, az da olsa onlarla b u heyecanı paylaşıyordum . Yine de yü zü m asık, gözlerim ciddiydi. Bu ciddiyet, vapurda aram ızdaki en az bir m etrelik mesafe gibi, onlarla benim yaşadığım duyguların farkını da gayet n e t bir şekilde ortaya koyuyordu. Hafifçe sallanarak suya dalıp çıkan v apurda o tu ru rk e n U lla’yı d ü şü n d ü m . Taksinin arkasında benim le k o n u

şurken safir rengi g ö zlerinde beliren korkuyu hatırladım .

U lla ’n ın bin dolara ihtiyacı vardı, ben de bu parayı ona verm iştim . Kıyafetlerini ve şahsi eşyalarını bıraktığı otel odasına kadar on a eşlik etm em gerekiyordu. O raya birlikte gittik ve U lla’yı tir tir titreten korkusuna rağ m en eşyalarını alıp olaysız bir şekilde hesabını kapatarak o radan çıktık.

M od en a ve M au rizio ’yu da ilgilendiren bir iş anlaşm asından dolayı Ul-la’m n başı derde girm işti. M au rizio ’n u n çevirdiği birçok dolap gibi b u da başarısız olm u ştu . Am a bu defa parasını kaybeden adam lar, diğerleri gibi kayıplarını kabullenip olayı kapatm am ıştı. Paralarını geri almak ve birini b u n u n için cezalandırm ak istiyorlardı.

SH A N T A R A M ■ 45 9

Ulla adam lan n kim o ld u ğ u n u bana söylem edi. N ed en U lla’yı h e d e f seçtiklerinden ya da o n u yakalarlarsa ne yapacaklarından da bahsetm edi.

B en de sorm adım . E lb ette ona sorm alıydım , bu beni pek çok d e rtten k u rtarırdı. Geriye d ö n ü p baktığım da birkaç hayat kurtarm ışlığım vardı ama açıkçası U lla’nın hayatıyla çok da ilgilenm iyordum . Benim bilm ek isted i

ğim Karla’ydı.

O te ld e n çıkarken “ Karla, G o a ’d a ,” dem işti Ulla.

“ G o a ’da nerede?”

“ Bilm iyorum . Sahillerden b irin d e.”

“ Ulla, G o a ’da bir sürü sahil var.”

Ulla öfkem i g ö rü p geri çekilerek “ Biliyorum, biliyorum ,” diye yanıtlamıştı.

“ N ered e o ld u ğ u n u bildiğini söylem iştin.”

“ Biliyorum. G o a ’da. G o a ’da o ld u ğ u n u biliyorum . Bana M apusa’dan m ek tup yollam ıştı. Son m ek tu b u d ü n elime geçti. M apusa yakınlarında b ir y erd e.”

Biraz rahatlam ıştım . U lla’nın eşyalarını bekleyen taksiye yüklemiş ve taksiciye A b d u llah ’ın Breach C and y ’deki evinin adresini verm iştim . Dik-kadice etrafı kolaçan etm iş, izlenm ediğim izden em in olm u ştu m . Taksi h areket edince birkaç dakika k o n uşm adan o tu rm u ş, p encerenin dışına bakıp karanlık sokaklan izlemiştik.

“ N e d e n gitti?”

“ B ilm iyorum .”

“ Sana bir şeyler söylemiş olmalı. O konuşkan bir kızdır.”

U lla gü ld ü .

“ Bana gidişiyle ilgili hiçbir şey söylem edi. E ğer benim fikrimi ö ğ re n m ek istiyorsan, bence senin y ü zü n d en g itti.”

Bu düşünceyle irkildim. Kibirle b u n d an gururlanm aya başlam ıştım ki sert bir ses to n u yla fikri kafam dan atm aya çalıştım.

“B u n d a n fazlası olmalı. Bir şeyden m i korkuyordu?”

U lla tek rar güldü.

“Karla hiçbir şeyden k o rk m az.”

“H erkes bir şeyden ko rk ar.”

“Sen n ed en korkuyorsun Lin?”

O n a bakm ak için yavaşça d ö n d ü m ve gözlerinde bir n efret kırıntısı, so rd u ğ u so ru d a gizli bir anlam aradım .

“Benim le L e o p o ld ’un Yeri’nde buluşacağın gece ne oldu?”

4 6 0 ■ G regory D avid R oberts

“ O gece gelem edim . Oraya gelm em e gerek yokm uş. M o d en a ve M a urizio, son dakikada planlarını değiştirdiler ve bana engel o ld u lar.”

“ H atırladığım kadarıyla onlara g ü v enm ediğin için beni yanında istem iştin .”

“ D o ğ ru . Şeey, biliyorsun, M o d e n a ’ya bir bakım a güvenirim am a o da M au rizio ’ya karşı çıkamıyor. M aurizio on a ne yapılacağını söylediğinde, M o d en a itiraz ed em iy o r.”

“ Yine de bu anlattıkların pek bir şey açıklam ıyor,” diye ho m u rd an d ım .

Ulla ü z g ü n bir şekilde “ B iliyorum ,” dedi. “Açıklamaya çalışıyorum.

M aurizio bir iş anlaşması planlam ıştı. D ah a d o ğru su bir üçkağıt planlam ıştı. Ve ben de yem dim . M aurizio beni kullanıyordu, çünkü paralarını çalm aya çalıştığı kişiler b en d en hoşlanıyor ve bana güveniyordu. Nasıl o ld u

ğ u n u bilirsin.”

“ Evet, tabii bilirim .”

“ O f, lü tfen Lin. O gece o rada olm am am , benim suçum değildi. M ü şterilerle yalnız görüşm em i istediler. Ben de M au rizio ’n u n planın d an h a b erd ar o ld u ğ u m d a n ve o adam lardan k o rk tu ğ u m d a n arkadaşım olarak yanım da seni g ö tü rm e k istedim . D aha sonra da planlarım değiştirdiler ve hep beraber başka bir yerde buluştuk. Ben de sana h a b e r iletem edim . E rtesi g ü n olan biteni sana açıklamak ve ö z ü r dilem ek için seni aradım ama...

G itm iştin. H e r yerde seni aradım , yem in ederim . O gece L eo p o ld ’u n Ye-ri’ne gelem ediğim için çok ü z g ü n d ü m .”

“ H apiste o ld u ğ u m u ne zam an ö ğ rend in ?”

“ Sen çıktıktan sonra. D id ier’le karşılaştım ve bana senin çok korkunç g ö rü n d ü ğ ü n ü söyledi. İlk olarak o zam an... Bir dakika... Sen... Yoksa h a p se girm enle bir ilgim o ld u ğ u n u m u düşünü y o rsu n?”

Cevap verm ed en önce birkaç saniye U lla’n ın g özlerinin içine baktım .

“ İlgin var m ıydı?”

“Siktir! İn an am ıy o ru m !” diye bağırdı Ulla ve acı içindeki güzel y ü z ü nü b u ru ştu rd u . Bu düşünceyi kovalam ak ister gibi başını bir o yana, bir bu yana sallıyordu. “Şoför! Arabayı durdur! Ban d karo! A b i, abi! B and karo!” Ş im di, şim d i! A raba yı d u r d u r !

Taksi şo fö rü arabayı kepenklerini indirm iş dükkanların yanm a, kaldırıma yanaştırdı. Sokak b o m b o ştu . Adam m o to ru kapadı ve dikiz aynasından bizi izlemeye ko y u ldu .

Ulla kapıyı zorlayarak açmaya çalışıyor ve ağlıyordu. Aceleyle hareket ederken kapının ko lu n u sıkıştırdığından kapı bir türlü açılm ıyordu.

SH A N T A R A M ■ 461

Elini nazikçe ellerim in arasına aldım . “Tam am , sakin ol,"d ed im .

Ulla hıçkırarak “ H içb ir şey tam am d eğ il,” dedi. “Bu pisliğe nasıl b u laştık bilem iyorum . M o den a iş ko n u su n d a iyi sayılmaz. O ve M aurizio her şeyi yüzlerine gözlerine bulaştırdı. İnsanları aldatıyor ve h er zam an paçalarını kurtarıyorlardı ama bu seferki adam lar farklı. Ç ok korkuyorum ve ne yapacağımı bilm iyorum . Bizi öldürecekler. Ü çü m ü zü de. Sen de polisi ü zerin e benim saldığımı mı düşünüyorsun? N e d e n böyle bir şey yapayım Lin? Sence ben o kadar k ö tü biri miyim? H akkım da bu kadar kö tü m ü d ü

şünüyorsun? Nasıl bir insan o ld u ğ u m u sanıyorsun?”

U zan d ım ve kapıyı açtım. Ulla dışarı çıktı ve taksiye yaslandı. Ben de yanma gittim . T itriyor ve hıçkırıyordu. Ulla rahadayana kadar ona sarıldım ve öylece bekledim .

“T am am Ulla. Bu işle ilgin o ld u ğ u n u düşünm em iştim . O gece L eop o ld ’u n Yeri’ne gelm ediğinde bile senin böyle bir şeyin parçası old u ğ u n u dü şü n m edim . Sadece sana sorarak bir kapıyı daha kapamak istedim . S o rm am gerekiyordu. Beni anlıyor m usun?”

Ulla kafasını kaldırıp bana baktı. Sokak lam balarının ışığı, mavi g ö z le rin d en yansıyordu. K orktuğu ve y o rg u n d ü ştü ğ ü yüzü n d en anlaşılıyordu am a g ö zlerinde bitip tü kenm ek bilm ez bir u m u t vardı.

“ O n u g erçekten seviyorsun değil mi?”

“ E v et.”

Ulla dalgın b ir şekilde “G ü z e l,” dedi. “Aşk güzel bir şeydir. Karla’nın da aşka çok ihtiyacı var. M o d e n a da beni seviyor. Beni gerçekten seviy o r...”

Ulla birkaç saniye daldıktan so n ra bana bakm ak için başını çevirdi. E lleri kollarım daydı.

“ O n u bulacaksın. Aramaya M apusa’dan başla, o n u bulursun. G o a ’da bir süre daha kalacak, m ek tu b u n d a bana öyle demiş. Sahilde bir yerlerde.

Evinin kapısından okyanusu g örebildiğini yazmıştı. Oraya g it ve o nu bul Lin. B u düny ad a gerçek olan tek şey sevgi. Sadece sevgi...”

U lla’n ın gözyaşları aym aydınlattığı parıldayan d enizde, o v ap urda yok olu p gidene kadar benim le kaldı. Etrafım ı m üzik ve kahkahalar sarmışken D ünyada gerçek olan tek şey sevgi, deyişi kulaklarım da çınlayıp du rd u .

U z u n gece yerini şafağa bırakırken vapur da G o a ’nın başkenti Pan-jim ’e dem irledi. Ben M apusa’ya gid en o to b ü se bin en ilk yolcuydum . Pan-jim ’den, M upsa olarak telaffuz edilen M apusa’ya, ağaçlıklı, yeşil ko rular ve d ö rt yüz yıllık Portekiz egem enliğini ve zevkini yansıtan m alikanelerle

4 6 2 ■ G regory D avid R o berts

kaplı on beş kilom etrelik bir yol vardı. M apusa, G o a ’nın kuzey kısm ının iletişim ve taşımacılık m erkeziydi. Oraya bir cum a g ü n ü vardığım dan sabah kalabalığı çoktan işle ve pazarlıkla m eşguldü. Taksi ve m otosiklet stantlarına d o ğ ru kendim e yol açarak ilerledim. Bir süre, en az üç dinin kutsal kişilerinin bir araya gelm esini gerektirecek kadar tartışıp saygıdeğer arkadaşlarım ızın ve akrabalarım ızın kızkardeşleri hakkında şehvetli y o rum lar yaptıktan sonra, satıcılardan biri m akul bir fiyata bana bir Enfield Bullet m otosikleti kiralamayı kabul etti. Bir senet imzalayıp bir haftalık kirayı da peşin öd ed ik ten so nra m o to ru çalıştırıp pazarın kalabalığından sahile d o ğ ru gitm eye başladım .

3 5 0 cc’lik tek silindirli, d ö rt zam anlı devri olan H in d ista n ’daki Enfield Bullet’lar, İn g ilte re ’de 1 9 5 0 ’li yıllarda yapılan orijinal E nfıeld’lerin planı esas alınarak o lu ştu ru lm u ştu . Yol tutuşuyla ün lü olm asının yanında, aym zam anda güvenilir ve dayanıklı bir m o to rd u . Kullanıcısıyla arasında farklı bir ilişki kurulm ası gerekirdi. Bu ilişkide, sürücüde tolerans, sabır ve anlayış olmalıydı. Karşılığında Bullet da yalnızca kuşların bilebileceği bir şekilde sizi u ç u ru p ayaklarınızı yerden keser, pek de seyrek sayılmayacak kereler sizi ölüm le b u ru n b u ru n a getirirdi.

O g ü n ü C ala n g u te ’den C h a p o ra ’ya sahilleri gezerek geçirdim . H e r konukevini ve oteli, küçük ama baştan çıkarıcı rüşvetler dağıtarak aradım.

Sahillerde yerel dövizciler, u y u ştu ru cu satıcıları, reh berler, hırsızlar ve jigololarla karşılaştım . H epsi de tarifim e uyan yabancı kızlar g ö rm ü ştü ama hiçbiri görd ü k lerin in Karla o ld u ğ u n d an em in değildi. Çay ve meyve suyu içm ek ya da bir şeyler atıştırm ak için kalabalık restoranlara uğradım ve garsonlara, işletm ecilere Karla’yı so rd u m . H erkes yardım cı olmaya çalışıyo rdu, çünkü onlarla ya M arathi dilinde ya da H in tçe k o n u şu y o rd u m . N e yazık ki hiç kimse o n u görm em işti ve buradaki ilk g ü n ü m u m utsuzlukla sona erm ek üzereydi.

A n ju n a’daki Denizkıyısı R e sto ra m ’nın sahibi, D ash ran t adında iri yapılı bir M aharastrian’hydı ve güneş b atarken k o n u ştu ğ u m son kişiydi. Bana içi patates, yeşil fasulye, patlıcan, zencefil, bamya ve tu rşu do lu lahana yapraklarından oluşan sağlam b ir yem ek ikram etm işti. Yem eğim hazır o ldu ğ u n d a , adam kendi tabağını da m asam a getirm iş ve benim le birlikte yemişti. D ash rant, yem eğim izi u zu n ca bir bardakta su n ulan hindistancevizi likörü ve b u n u takiben de kaju likörü ile bitirm em izde ısrar etti. Anadili M arathi’yi k o nu şan beyaz bir a d am d an, b ir ^ o r a ’d an para almayı kabul e t meyen D ashran t, dükkanm ı b enim le birlikte kapayıp m o tosikletim in arka

SH A N T A R A M ■ 4 63

sına rehberim olarak geçti. Karla’yı arayışımı oldukça ro m antik bulm uştu.

D ed iğ in e göre, b u tam da bir H intliye göreydi. Ve ben d en o n u n misafiri olm am ı, yakınlarda kalm am ı istiyordu.

“ Burada birkaç güzel yabancı kız var,” dedi. “B hagw an’m da rızasıyla bir tanesi kayıp aşkın olabilir. B ugün iyi bir uyku çek, yarın tem iz bir kafayla onlara bir bakarsın.”

M o to rd a n ö tü rü uyuşm uş bacaklarımızı gerdikten sonra, u z u n palmiye ağaçlarının arasındaki kum lu yolda yürürken D ashrant’ı takip ettim . Küçük bir eve ulaştık. Kare şeklindeki yapı bam b u d an , hindistancevizi dallarından ve palmiye yapraklarından yapılmıştı. Buradan D ash rant’ın restoranı ve karanlık deniz görülebiliyordu. D ashrant, m um lan ve lam baları yakınca ken dim i küçük bir odada bu ld u m . Zem in kum du. İçeride bir masa ve iki sandalye, şikeli bir yatak ve kıyafet asmak için dem ir bir askı vardı. Büyükçe bir kap, tem iz suyla doluydu. D ashrant gururla suyun o g ü n yakınlardaki bir kuyudan çekildiğini söyledi. M asanın üzerinde iki bardak ve hin d istancevizi likörü duru y ord u . Burası o n u n evi olarak bilindiğinden, burada b e nim ve m o to ru m u n güvende olacağını söyleyen D ashrant bana kapının asm a kilidini ve anahtarı uzatarak kız arkadaşımı bulana kadar burada kalm amı söyledi. D aha sonra bana gülüm sedi ve evden ayrıldı. U z u n palmiyeler arasından yürüyerek restoranına geri d ö nerken şarkı söylüyordu.

M o to ru barakanın içine aldım ve b ir iple yatağa bağlayıp ipin üzerini k um la ö rttü m . E ğer biri m o to ru çalmaya kalkarsa hareket beni uyandıra-cakü. Y orgun ve hayalkırıklığına uğram ış bir şekilde u zandığım yatakta, saniyeler içinde uykuya daldım . D erin , rüyasız bir uykuydu bu ve d ö rt saat sonra u y andığım da bir daha uyuyamayacak denli h u zu rsu zd u m . B o tlarımı giydim , b ir kap su aldım ve barakanın arkasındaki tuvalete gittim .

G o a ’daki birçok tuvalet gibi, bu da ardında delik olan bir yam açtan ib a retti. A tık m adde yam açtan aşağı, deliğe d o ğ ru düşüyordu. Vahşi, tüylü, siyah G o a d o m u zları yollarda geziniyor, b u n lan yiyordu. Ellerim i yıkamak için eve d ö n e rk e n siyah hayvanlardan bir g ru b u n yolda dolandığını g ö rd üm . Aslında b u atık m ad d elerden ku rtu lm ak için etkin ve çevre do stu bir y ö n tem di am a o d o m u zları iş üzerin d e görm ek insanın vejetaryen olması için yeterli ned en d i.

D ashran ’ın barakasından sadece o n beş adım ilerideki sahile yürüdüm ve sigara içm ek için kum tepeciklerinden birinin üzerine o tu rd u m . Saat geceyarısına yaklaşmıştı ve sahil b o m b o ştu . Ay, g ö k yü zü nü n g ö ğ sü n e iliştirilmiş bir m adalyon gibi d u ru y o rd u . N e ipin bir madalyon acaba, diye

4 6 4 ■ G regory David R oberts

d ü şü n d ü m . Belki de savaşta ya ra la n d ığ ın d a n dolayıdır, dedim . Ayışığı her dalgayla birlikte kıyıya çarpıyor, sanki dalgalan k endine d o ğ ru çekiyorm uş gibi g ö rü n ü y ord u . Aydan yayılan g üm üş ışık huzm esi b ü tü n d e nizi ele geçirm iş, dalga dalga sahile d o ğ ru bırakıyordu.

Kafasında sepet taşıyan bir kadın yanım a yaklaştı. O n u n kalçaları da ayaklarına vuran dalgalar gibi, bir o yana bir bu yana sallanıyordu. Kadın bana d o ğ ru d ö n d ü ve sepeti ayağım ın dibine bırakıp yüzü m e baktı. O tu z lu yaşlarda bir karpuz saücısıydı ve turistlere alışık old u ğ u belliydi. Bir h u rm a çiğnerken sepetinde kalmış olan yarım karp u zu işaret etti. Saat, sahilde dolaşm ak için oldukça geçti. K adının bebek bakıcılığı yaptığım ya da bir akrabasına baktığını ve eve d ö n ü ş y o lunda o ld u ğ u n u tah m in ettim .

Beni o rada o tu ru rk e n görünce son bir şansla elinde kalan k arpuzu da satm ak için yanım a gelmişti.

M arathi dilinde ona bir dilim karp u z alacağımı söyledim. Kadın b u n u şaşkınlıkla karışık bir m em nuniyetle karşıladı. M a ra th i’yi nerede ve nasıl öğ ren d iğ im e dair ru tin sohbeti yaptıktan sonra bana kalınca bir dilim k arp u z kesti. Ben de leziz ve tatlı kalinjja'yı yiyip çekirdeklerini k um a tü k ü rd ü m . Kadın beni yerken izledi ve sepetine b o zu k para yerine bir b an kn o t koym am a karşı çıkmaya çalıştı. O ayağa kalkıp sepetini yine kafasına yerleştirirken ben de bir H in t film inden eski, acıklı ama çok sevilen bir aşk şarkısını söylemeye başladım.

Te doonia, ye mehfil,

Mere kam, ki nahi...

Bütün dünya, bütün insanlar,

Benim için hiçbir şey ifade etmiyor...

Kadın sevinçle haykırdı ve sahil boyunca yavaşça yürüm eye başlam adan önce birkaç figür yaparak dans etti.

Karla çabucak, zarif bir hareketle yanım a o tu ru rk e n “S en d en b u y ü z den hoşlanıyorum işte,” dedi. O n u n sesi ve yüzü solu ğu m u kesti. Kalbim büyük bir hızla atm aya başladı. O n u n la ilk sevişm em izden ve o nu son g ö rü şüm d en bu yana o kadar çok şey o lm uştu ki hissettiğim duygular g ö z lerimi yakıyordu. E ğer daha farklı, dah a iyi bir adam olsaydım o rada ağlayabilirdim . Kim bilir, belki o zam an h er şey farklı o lu rd u .

Duygularım ı bastırarak ve Karla’m n üzerim deki etkisini bilm esini istem eyerek “ Senin aşka inanm adığını san ıy o rd u m ,” dedim .

SH A N T A RA M ■ 465

“Aşk derken ne kastediyorsun?”

“ D em in aşktan bahsetm edin mi?”

Karla gülerek ve kafasını kaldırıp aya bakarak “ Hayır. Senden bu yüzden boşlanıyorum, dedim . Ama aşka inanıyorum tabii. H erkes aşka inanır.”

“ Ben o kadar em in değilim . Bence birçok insan aşka inancını yitirdi.”

“ İnsanlar aşka olan inançlarını yitirm edi, aşık olm a istekleri bitm edi.

Sadece artık m utlu sona inanm ıyorlar. Aşka, aşık olmaya hala inanıyorlar am a... Ama aşk m aceralarının hem en h em en hiçbir zam an başladığı gibi m u tlu sonla bitm ediğini biliyorlar.”

“Senin aşktan nefret ettiğini d ü şü n ü y o rd u m . Gökyiiziindeki Kasab a’da böyle dem em iş m iydin?”

“Aşktan da, üpkı nefretten nefret ettiğ im gibi nefret ediyorum . Fakat b u , ikisine de inanm adığım anlam ına g elm ez.”

Karla geceyi ve denizi izlerken ona bakıp gülüm sedim . “ Şu dünyada senin gibi bir tek kişi bile yok Karla,” dedim . Karla cevap verm edi. “ P eki... N ed en ?”

“ N e d e n ne?”

“ N e d e n b en d en hoşlanıyorsun?”

Karla gülüm seyerek ve bana bakarken bir kaşını kaldırarak “H ım , o m u?” dedi. “ Ç ü nkü beni bulacağım biliyordum . Sana n erede o ld uğ u m u söylem em e ya da mesaj yollam am a gerek olm adığını biliyordum . G elece

ğini biliyordum . N e d e n bilm iyorum am a b u n d an em indim . Ve seni sahilde o kadına şarkı söylerken g ö rü n c e ... Sen çok çılgın bir adam sın Lin. B unu seviyorum . B ence iyiliğin de içindeki bu çılgınlıktan geliyor.”

G erçekten şaşırarak “ İyiliğim mi?” diye sordum .

“ Evet. Senin içinde çok fazla iyilik var Lin. G erçekten sert bir adam ın içindeki iyilikse karşı... Karşı ko n u lam az bir şey. Sana söylem edim değil m i, g e cek o n d u d a birlikte çalışırken seninle g u ru r d u ym uştum . K orkm uştu n , endişeliydin ama bana h e r zam an gülüm sedin ve uyuyup uyandığım h er zam an yanım da o ldun. O rada yapüğın şeye, hayatım da g ö rd ü ğ ü m her şeyden daha çok hayranlık du y d u m . Ve ben kolay kolay hayran olm am .”

“ Burada, G o a ’da n e yapıyorsun Karla? N ed en gittin?”

“Sen n ed en kaldın, diye sorsak daha anlamlı o lu r.”

“N ed en lerim var.”

“ Kesinlikle. Benim de g itm ek için n edenlerim vardı.”

Karla sahilde yalnız başına yürüyen uzaktaki bir adamı izlemek için b a

şım çevirdi. Elinde u z u n bir şey taşıyan, şu dindarlardan birine benziyordu

4 6 6 ■ G regory David R oberts

adam. Karla’ya bakıp o n u Bom bay’dan uzaklaştıran nedeni öğrenm ek istedim ama yüzü o kadar gergindi ki d o ğru zamanı beklem eye karar verdim .

“A rth u r Yolu’ndaki hapisliğim hakkında ne biliyorsun?” diye sordum .

Karla ürperdi ama belki de b u n u n nedeni d en izden esen rüzgardı.

Ü zerin d e bol, u z u n , sarı bir bluz ve yeşil şalvar vardı. Çıplak ayaklarını k u m a g öm m üş, dizlerine sarılmıştı.

“ N e dem ek istiyorsun?”

“ D em ek istediğim , polisler beni U lla’yla buluşm ak için o gece yanından ayrıldığım da tutukladı. Geri dö n m ediğ im d e ne d ü şü n d ü n ? ”

“ O gece b u n u bilm iyordum . T ahm in ed e m e z d im .”

“ Seni... Seni terkettiğim i mi d ü şü n d ü n ? ”

Karla bir an duraladı ve düşünceli bir şekilde cevap verdi.

“ İlk başta öyle d ü şü n d ü m . O n a yakın bir şey. Sanırım senden nefret ettim . D aha so n ra etrafta seni soru ştu rdu m . G ecekondudaki kliniğe bile gitm ediğini ve kim senin seni görm ediğini öğrenince de senin... Ç ok önem li bir işle uğraştığını d ü ş ü n d ü m .”

“ Ö n e m li,” diye tekrar ettim gülerek. G ü lüşüm acı ve öfkeli bir g ü lü ştü. Ö fkem i bastırm aya çalıştım. “Ü z g ü n ü m Karla. Dışarı mesaj iletem edim . Sana olanları bildirem edim . Seni öylece bıraktığım için b en d en n e fret edeceğin düşüncesi ile... N eredeyse aklımı kaçıracaktım .”

“ Senin hapiste o ld u ğ u n u duyunca çok üzü ld ü m . Benim için çok kötü bir zam andı. Yaptığım iş... Eee, kö tü gitm eye başlamıştı. Bu iş o kadar yanlış, o kadar kötü yd ü ki sanırım hiçbir zam an b u n d a n kurtulam ayaca

ğım . Sonra da senin başına gelenleri duydum . Ben de... Şeey, her şey d e

ğişti işte. H e r şey.”

Karla’nın ne dem ek istediğini anlam ıyordum . Söylediğinin önem li bir şey o ld u ğ u n a em indim ve ona daha çok so ru sorm ak istiyordum ama sahilde g ezin en adam şimdi bize yalnızca birkaç adım uzaklıktaydı ve ağır adımlarla yanım ıza yaklaşıyordu. O an şansımı kaçırm ıştım .

Adam g erçek ten de b ir m ünzevi gibiydi. U z u n boylu, zayıf ve koyu tenliydi. Ü z e rin d e bir şalvar ve bir sü rü kolye, nazarlık ve bilezik vardı.

Saçları beline kadar u z u n , rastalıydı. U z u n ç u b u ğ u o m zu n a yaslayarak ellerini birleştirip bize selam verdi. Biz de o n u selam ladık ve yanım ıza o tu r ması için davet ettik.

“ Keneviriniz var mı?” diye so rd u H in tçe . “ Bu güzel gecede biraz içmek isterim .”

C eb im d en bir paket kenevir çıkardım ve filtreli bir sigarayla birlikte adam a u zattım .

SH A N T A R A M ■ 467,

“ B hagw an’ın duası üzerinizde o lsu n ,” dedi adam.

Karla m ükem m el bir H intçeyle, “ B hagw an’ın duası senin üzerinde de o lsu n ,” dedi. “ Bu dolunayın altında L ord Shiva’nın bir m üridiyle karşılaşm aktan çok m u d u o ld u k .”

Adam ağzındaki boşlukları gösterecek şekilde g üldü ve uyuşturucuyu hazırlam aya koyuldu. Kilden yapılma piposu da hazır olunca dikkatimizi çekm ek için ellerini kaldırdı.

“ B unu içm eden önce size bir hediye verm ek istiyorum ,” dedi. “Beni anlıyor m u su n u z?”

Adam ın gözlerindeki pırıltıya eşdeğer bir gülüm sem eyle “ Evet, seni anlıyoruz,” dedim .

“ Güzel. İkinize de şükranlanm ı sun u y o ru m . Benim hayır duam her zam an sizinle olacak. Şükranlarım ı şu şekilde su n u y o ru m ...”

Adam kollarını başının ü zerin e d o ğ ru kaldırdı ve dizlerinin ü zerin e çö-m elerek alnını kum a değdirdi. T ek rar d o ğ ru lu p ellerini kaldırdı ve bu h a reketi birkaç defa yaparken anlaşılm az bir şeyler söyledi.

En so n u n d a tek rar o tu rd u , bana olm ayan dişlerini göstererek g ü lü m sedikten sonra da pipoyu yakmam için işaret etti. Sessizlik içinde içtik. P ip o bittiğ ind e geri kalan keneviri alm adım . A dam b u hediyeyi başını eğ erek kabul etti ve yanım ızdan ayrılmak ü zere ayağa kalktı. Başımızı kaldırmış o n a bakarken adam eşyalarını dolunayı işaret edecek biçim de kaldırdı. N e d em ek istediğini anladık. Ayın yüzeyinin şekline bazı kültürlerde tavşan derlerdi. B irden, bizim g ö z ü m ü z e de diz çökm üş ve ellerini dua etm ek için havaya kaldırmış biri gibi g ö rü n m ü ştü . Adam m u tlu lu k içinde gülerek uzaklaşıp gitti.

T ekrar yalnız kaldığım ızda, “Seni seviyorum Karla,” dedim . “Seni ilk g ö rd ü ğ ü m andan beri seviyorum . Sanırım seni dünyada sevgi diye bir şey ortaya çık ü ğından bu yana seviyorum. Sesini seviyorum. Y üzü n ü , ellerini, yaptığın h er şeyi, onları yapış şeklini seviyorum . Bana d ok u n m an sihir g ibi. Aklını kullanm a şeklini, söylediklerini seviyorum . Söylediklerim in h e p si do ğ ru olsa d a, b u n u ne sana ne de kendim e tam olarak açıklayabiliyorum . Sadece seni seviyorum. Seni b ü tü n kalbim le seviyorum . Sen, Tanrı’nın yaptığını yaptın. Bana yaşamak için bir sebep verdin. Dünyayı sevm ek için bir n eden v erdin.”

Karla beni ö p tü ve vücutlarım ız yum uşak k u m u n ü stü n d e birleşti. E llerini benim kilere geçirdi ve başım ızın üzerindeki ay, denizi baştan çıkarıp dalgalarını büyülenm iş kıyıya v u rd u ru rk en seviştik.

468 ■ G regory David R oberts

D aha sonraki bir haftayı, G o a ’da iki turist gibi geçirdik. Arap D enizi’nin kıyılarını C h ap o ra’dan Cape R am a’ya dek dolaşıp d u rduk. Colva sahilinin altın rengi kum larında iki gece uyuduk. Eski G oa bölgesindeki b ü tü n kiliseleri ziyaret ettik. H e r yıl azizin ö ld ü ğ ü g ü n yapılan St. Francis Xavier Festivali bizi m u tlu , coşkun hacı kalabalıklarıyla bir araya getirdi. P azar g ü n ü sokaklar, en güzel kıyafederini giymiş insanlarla d o lup taştı. T ü c carlar ve sokak satıcıları her bir yandan buraya geldi. Körler, topallar ve e n gellilerden oluşan alaylar bir m ucize olur um uduyla azizin kilisesine h ü cum etti. Bir İspanyol keşişi olan Xavier, arkadaşı İgnatius Loyola tarafından seçilen yedi sahici Cizvit’ten biriydi. Xavier 1 5 5 2 ’de ölm üştü. Ö ld ü

ğ ü n d e yalnızca kırk altı yaşındaydı ama H in d ista n ’da, o zam anki adıyla U z a k d o ğ u ’da yaptığı başarılı din propagandaları o n u ebedileştirdi. Sayısız kere yapılan g ö m m e ve tekrar çıkarma işlem lerinden sonra, 17. yüzyılın başlarında, Aziz Francis’in naaşı G o a’daki Bom Jesus Kilisesi’ne g ö m ü lm üştü. Şaşırtıcı derecede, h atta bazılarının ‘m u cize’ diye nitelem esine sebep olacak kadar iyi koru n m u ş olan naaş, h er o n yılda bir halkın ziyaretine su n ulu rdu . Ç ürüm eye karşı bağışıklığı varmış gibi du ran azizin uzuvları, yüzyıllar içinde kesilip alınmıştı. 16. yüzyılda Portekizli bir kadın yadigar olarak saklam ak amacıyla azizin ayak p arm aklanndan birini ısırarak k o parm ıştı. Tıpkı azizin bağırsakları gibi, sağ elinin bir kısmı da dini yerlere yollanm ıştı. Karla ile kilisenin bekçilerine çok büyük m iktarlarda rüşvetler teklif etm em ize rağm en adam lar kutsal naaşa bakm am ıza izin verm edi.

O saten gökyüzü ile kaplı ve kulağa hoş gelen dalgaların sesiyle dolu ılık gecelerden birinde, Karla “N e d e n soygun yaptın?” diye sordu.

“ D ediğim gibi, evliliğim sona erm işti ve kızımı kaybetm iştim . K endim i kaybedip uyuşturucuya batm ıştım . Soygunları, eroin y ü z ün d en yaptım .”

“ N e d e n başka bir şey değil de soygun peki?”

Bu iyi b ir soruydu. A dalet sistem inde çalışan hiç kimse, polisler, avuk atlar, hakim , psikolog ya da hapishane yetkileri, hiçbiri bana b u n u so rmam ıştı.

“ B unu çok d üşü n d ü m . Kulağa garip gelecek biliyorum am a sanırım b u işte en çok televizyonun payı var. Ayrıca silahlı soygunda cesur bir yan da vardı. Aslında cesur bir tarafı yok tabii, insanları silahla k orkutm ak yüreksizce bir davranış. Am a o zam anlar para çalmak, yapılabilecek en iyi şey gibi g ö z ü k m ü ştü g ö züm e. Yaşlı kadınların kafalarına v uru p çantalarını çalmayı ya da insanların evine girm eyi kendim e yakıştıram adığım dan soy

SH A N T A R A M ■ 4 6 9

gun daha makul gelm işti. Yaptığım h er soygunda, soyduğum insanların ya da polislerin beni vurm a riski de vardı.”

Karla neredeyse benim le aynı anda nefes alıp vererek beni izliyordu.

“ Bir şey daha var. Avustralya’da bir kahram an vard ı...”

“ Devam e t,” dedi Karla.

“Adı N e d Kelly’ydi. Kendini adaletin yanlış tarafında bulm uş genç bir adam dı. Sertti ama acımasız bir adam değildi. G enç ve cesur biriydi. O na gıcık olan polisler tarafından tu zağ a düşürü lm ü ştü . Alkolik bir polis m em uru o n u n kızkardeşine aşıktı ve kıza saldırmaya çalışmıştı. N e d ona e n gel olunca başına işler açılmaya başladı. Tabii olayın daha başka yönleri de vardı. Polisler o n d a n n efret ediyordu, çünkü N ed isyanı temsil ediyordu.

Ben de kendim i on a ben zetiy o rdu m . Ç ü n k ü ben bir devrim ciydim .”

Karla şaşkın bir kahkahayla “Avustralya’da devrim mi old u ?” dedi.

“B unu hiç d u y m am ıştım .”

“ D evrim olm adı ama devrim ciler vardı,” diye o n u d ü zelttim . “ Ben de o devrim cilerden biriydim . Bir anarşisttim . Nasıl ateş edileceğini, nasıl bom ba hazırlanacağını öğrendim . D evrim in zam anı geldiğinde savaşmaya hazırdık. Öyle bir şey hiç olm adı tabii. Bir de h ü k üm etim izin V ietnam Savaşı’na girm esine engel olmaya çalışıyorduk.”

“Avustralya, V ietnam Savaşı’na katıldı m ı?”

Şimdi de gülm e sırası bendeydi.

“ Evet. AvustralyalI olm ayan pek çok kişi b u n u bilm ez ama biz de A m erika’yla birlikte savaştık. AvustralyalI gençler de savaşa gönderildi ve V ietnam ’da, Am erikalı askerlerin yanında AvustralyalI askerler de öldü.

Bazılarım ız, tıpkı Am erikalı savaş karşıtları gibi gitm eyi reddettik. Birçok kişi savaşa gitm ediği için hapse aüldı. Ben hapse girm edim . H ü k ü m e t d e

ğişene ve savaştan askerlerimizi çekene kadar b o m b a yaptım , yürüyüşler o rganize ettim ve barikatlarda polislerle çatıştım .”

“ Hala öyle m isin?”

“ Hala nasılım?”

“ Hala bir anarşist misin?”

Bu, cevaplaması z o r bir soruydu. Ç ü n k ü bir zam anlar old u ğ u m adam ı, şu an d ö n ü ştü ğ ü m adamla karşılaştırm am gerekiyordu.

“A narşisder...” diye başlayıp s ö z ü m ü n devam ını getirm edim . “ D u y d u ğ u m hiçbir politik felsefe, insanları anarşizm in sevdiği kadar sevmiyor.

D iğer tü m bakış açılan, insanların denetlenm esi ve onlara hükm edilm esi gerektiğini söylüyor. Sadece anarşistler, h e r şeyi onlara bırakacak denli in

4 7 0 ■ G regory David R o berts

sanlara güvenir. Bir zam anlar iyim serdim. Böyle d ü şü n ü r ve bu n a in an ırdım . A m a artık böyle d ü şü n m ü y o ru m . O yüzden de şimdi bir anarşist d e

ğilim .”

“ Peki, silahlı soygunları yaparken kendini o kahram anla özdeşleştirir miydin?”

“ Evet, N e d Kelly ile özdeşleştirirdim . G enç adam lardan oluşan bir çetesi vardı. Kardeşi ve iki yakın arkadaşıyla çalışırdı. Birlikte insanları soyar-lardı. Polis o n u n p eşinden bir vurucu tim yollam ıştı ama N e d onları y e n mişti. Çıkan çatışm ada birkaç polis ö lm ü ştü .”

“N ed Kelly’ye ne oldu?”

“ O nu yakaladılar. H ü k ü m e t ona savaş açtı. Peşine bir tren dolusu p o lis taktılar ve o n u n la çetesini çalılıktaki oteld e sıkıştırdılar.”

“ Çalılıktaki o teld e mi?”

“ Avustralya’da kırsal kesime böyle deriz. H e r neyse, N e d ve çetesi bir ord u dolusu polis tarafından kuşatıldı. E n yakın arkadaşı b o ğ azınd an v u ruldu ve öldü. K üçük kardeşi ve Steve H a rt adındaki d iğer genç, yakalanm aktansa tabancalarındaki son kurşunla birbirlerini vurdular. O zam an on d o k u z yaşındaydılar. N e d ’in çelikten yapılmış bir zırhı ve kaskı vardı ve iki elinde iki silahla, polislerin ü zerine y ürüdü. İlk başta polisleri k o rk u ttu ve adam lar kaçıştılar ama ko m utanları onları tek rar çatışmaya sürdü. N e d ’in bacaklarını kurşunlayarak kopardılar. Sahte tanıkların yalan beyanlarına dayanan d üzm ece bir m ah k em ed en sonra da, N e d Kelly’ye idam cezası verdiler.”

“ O n u idam ettiler m i?”

“ Evet. N e d ’in ölürken son sözleri H a y a t böyle, oldu. Söylediği son şey buydu. O n u astılar, kafasını kestiler ve kağıt ağırlığı olarak kullandılar. Ö lm eden önce ona bu cezayı veren yargıca, çok yakında d aha yüksek bir m ahkem ede karşılaşacaklannı söyledi. Yargıç, idam dan kısa süre sonra ö ld ü .”

Ben bıı hikayeyi anlatırken Karla da beni izliyordu. Bir avuç kum alıp parm aklarım ın arasından akışım seyrettim . Kafamızın ü zerin d en iki büyük yarasa geçti. O kadar alçaktan u çu yorlardı ki kanatlarının çıkardığı sesi duym uştuk.

“ Ç o cukken N e d Kelly’nin hikayesine bayılırdım. Ü stelik bu hikayeyi tek seven ben değildim . A ktörler, yazarlar, m üzisyenler ve sanatçılar da bir şekilde bu hikayenin üzerin d e çalışırdı. N e d Kelly, Avustralya’nın ruh u n a işlemişti. O , bizim için Clıe G uevara ya da E m iliano Z ap ata gibi şahsiyetlere yakın bir figürdü. Eroine bulaştığım da, sanırım o n u n hayatıyla kendi

SH A N T A R A M ■ 471

hayatımı karıştırdım . Tabii benim ki, o n u n hikayesinin b erbat bir versiyon u y d u . O , devrim ci haline gelen bir hırsızken beıı hırsız haline gelen bir devrim ciydim . H e r soygunda, ki pek çok soygun yapüm , bu defa polislerin geleceğinden ve ö ld ü rü leceğim den em indim . Bunun olmasını u m u y o rd u m . B unu kafam da canlandırıp d u m y o rd u m . Polisler bana durm am ı söylüyor, ben silahım a davranıyordum ve onlar da beni vuruyordu. Polislerin beni sokakta vurup öldürm esini u m u y o rd u m . O şekilde ölm ek istiy o rd u m ...”

Karla ko lu n u om zu m a koydu. Boş kalan eliyle de çenem i tu tu p k en d isine d o ğ ru çevirdi ve bana gülüm sedi.

Parm aklarım ı kısa, sarı saçlarımın arasından geçirirken “AvustralyalI kadınlar nasıldır?” diye sordu.

Bu soruya g ülünce Karla k ab urga kem iklerim e d o ğ ru bir y u m ru k attı.

“ Ciddiyim ! Bana nasıl olduklarını a n lat.”

O n u n güzel yüzü n e bakarak “Şeey, gü zeld irler,” dedim . “A vustraly a’da pek çok güzel kadın vardır. Konuşm ayı ve parti yapmayı da çok severler. O ldukça çılgındırlar. Ve oldukça açıktırlar. Palavradan n efret e d e rler. Seni b e n zetm ed e bir AvustralyalI kadının ü zerin e y o k tu r.”

“ Seni b e n z etm ed e n mi?”

“ Seni b e n z etm ed e ,” dedim gülerek. “ Havanı alm ada, bilirsin, küçük düşü rm ed e, kendini bir şey sanmanı engellem ekte. Bu k o n u d a çok başarılıdırlar. E ğer b u n u yaparlarsa da haketm işsindir.”

Ellerini başının arkasında birleştiren Karla kum ların üzerine yattı.

“ Bence AvustralyalIlar deli,” dedi. “Ben de oraya gitm eyi çok isterim .”

H e r şey sonsuza kadar G o a ’da geçirdiğim iz geceler ve g ü n d ü z le r kadar güzel, basit, m u tlu lu k dolu olmalıydı. Yıldızlardan, d en izd en ve k u m d an kendim ize bir hayat kurmalıydık. O n u dinlem eliydim . Fakat ben o n u dinlem edim , aşık o lm anın bir gerçeği de, aşkımızın söylediklerine değil de onları söyleyiş şekline kulak verm ektir. Karla’m n gözlerine aşıktım ama onların içindeki anlam ı okuyam ıyordum . Sesine aşıknm ama o sesteki k o rkuyu ve ıstırabı duyam ıyordum .

Son gece, B om bay’a geri d ö n ü ş yolculuğum için hazırlanm ak için şafakta uyandım . Karla kapının eşiğinde d u rm u ş, inci gibi parlayan denize bakıyordu.

Kollarımı om u zların a koyup b o y n u n d an öperken “G itm e ,” dedi.

“ N e?” d ed im gülerek.

“ B om bay’a geri d ö n m e .”

4 7 2 ■ G regory David Roberts

“ N eden?”

“ G itm eni istem iy o ru m .”

“Bu da ne d em ek şimdi?”

“Söylüyorum işte. G itm eni istem iy o ru m .”

G ü ld üm , çünkü b u n u n bir şaka o ld u ğ u n u d ü şü n d ü m .

“T a m am ,” dedim . “ N ed en gitm em i istem iyorsun?”

Karla “ Bir nedeni mi olması gerekiyor?” diye yanıt verdi.

“Şey... E v et.”

“ N edenlerim var ama sana söylem eyeceğim .”

“ Öyle mi?”

“ Evet. Söylem ek zo ru n d a o ld u ğ u m u dü şü n m ü y o ru m . Eğer söylediğin gibi beni seviyorsan, nedenlerim olması senin için yeterli olm alı.”

Karla’nın davranışı öyle coşkulu, takındığı tavır öyle beklenm edikti ki kızamayacak denli şaşırmıştım.

Uzlaşm aya çalışarak “Tam am , tam am ,” d edim . “Ş unu bir daha d e n e yelim. B om bay’a geri dö n m em gerek. N e d e n sen de benim le gelm iyorsun? O zam an sonsuza dek berab er o lu ru z .”

Karla kararlı b ir şekilde “Ben geri dö n m ey eceğim ,” dedi.

“N edenm iş o?”

“D ö n em em ... İstem iyorum . Senin de d ö n m en i istem iy o ru m .”

“Sorun değil, ben B om bay’da yapm am gerekenleri yapanm , sen de burada beklersin. H e r şey hallo ld u ğ u n d a, tekrar buraya d ö n e rim .”

Karla d ü z bir sesle, “ G itm eni istem iy o ru m ,” diye tekrar etti.

“ H ad i ama Karla. D ö n m e k zo ru n d a y ım .”

“ H ayır, değilsin.”

G ülüm sem em yavaş yavaş solm aya başlamış, yüzüm asılmıştı.

“ Evet, zorundayım . U lla’ya o n g ün içinde geri d ö neceğim e dair söz verdim . Başı hala d e rtte. B unu biliyorsun.”

Karla d ö n ü p bana bakm adan, “ U lla kendi başının çaresine bakabilir,”

dedi.

Saçını okşam ak için elimi uzatırk en sırıttım . “ U lla’yı m ı kıskanıyorsun?”

“Aptal o lm a!” diye karşılık verdi Karla. Y üzünü bana çevirmişti ve g ö zlerinde öfke vardı. “ U lla’yı severim am a sana o n u n kendi başının çaresine bakabileceğini sö y lü y o ru m ,” dedi.

“Sakin ol. S o run ne? Geri döneceğim i biliyordun. B unu konuşm uştuk.

Pasaport işine gireceğim . B u nun benim için çok önem li o ld u ğ u n u biliyorsu n .”

SH A N T A R A M ■ 4 7 3

“ Ben sana p asaport b u luru m . İstersen beş p asaport b u lu ru m !”

Dik kafalılığım yavaş yavaş kendini gösterm eye başlamıştı.

“ Senin bana p asaport bulm anı istem iyorum . O n ların yapılışını kendi kendim e öğ ren m ek istiyorum . Ö ğrenebildiğim h er şeyi öğrenm ek istiyorum . Bana pasaportların üzerin d e oynamayı ve sahte p asaport d ü zen lem eyi öğretecekler. E ğer b u n u öğrenirsem ö z g ü r olurum . Ö z g ü r olm ak istiyorum Karla. Ö zgürlük. İstediğim b u .”

“ Sen n ed en farklı olacaksın ki?” diye sordu Karla.

“ N e dem ek istiyorsun?”

“ H iç kimse istediğini alam az,” diye cevap verdi. “ Kimse. H iç kim se.”

Karla’nın öfkesi daha önce on d a hiç g ö rm ediğim kederli bir yenilgiye d ö n ü şm ü ştü. Böyle bir kadına, h a tta hiçbir kadına bu duyguyu tattırm a m ak gerektiğini biliyordum . O küçük gülüm sem esinin soluşunu izlerken de er ya da geç, bu gün ah ım ın bedelini ödeyeceğim in farkındaydım .

O n u n onayını almak için yavaşça, yum uşak bir sesle konuşm aya başladım .

“ U lla’yı, arkadaşım A b d u llah ’ın yam na yolladım . A bdullah on a gö z kulak oluyor. U lla’yı orada bırakam am . Geri dö n m em lazım .”

Karla bir kez daha kapıya yaslanm ak için d ö n d ü ğ ü n d e , “Bir dahaki sefere beni aradığında, burada olm ayacağım ,” dedi.

“ Bu da ne dem ek oluyor şim di?”

“ Söylediğim g ib i.”

“ Bu bir çeşit te h d it mi? Bir ültim ato m m u?”

Karla bir rüyadan uyam yorm uşçasına, “ N e istersen diyebilirsin,” dedi.

“ Sadece olacağı söylüyorum . E ğer B om bay’a gidersen senden vazgeçece

ğim . Seninle gelm eyeceğim ve seni beklem eyeceğim . Ya burad a benim le kal ya da yalnız başına dö n . Seçim senin. E ğ er geri gidersen ‘b iz ’ diye bir şey kalm az.”

Şaşkın, kızgın ve aşık bir şekilde Karla’ya bakakaldım.

D aha da yum uşak bir to n la, “ Bana b u n d an fazlasını verm elisin,” d e dim . “Bana n edenini söylemelisin. Sadece bir ültim atom verip so rgusuz sualsiz b u n u kabul etm em i bekleyem ezsin. Bir ü ltim atom la seçenekler arasında fark vardır. Seçeneğin olması dem ek, karar v erm eden önce n e o ld u ğ u n u ve ned en in i bilm en dem ektir. Ben ültim atom verebileceğin bir adam değilim . E ğ er öyle olsaydım hapisten kurtulam azdım . Bana ne yapacağım ı söyleyem ezsin Karla. Bir açıklama bile yapm adan, bana em redem ezsin. Ben o tarz bir adam değilim. Bana neler o ld u ğ u n u anlatm alısın.”

4 7 4 ■ Gregory' David R o berts

“A nlatam am .”

İç çektim ve dişlerim i sıkarak konuşm aya devam ettim .

“ Sanırım... B unu açıklamakta... İyi değilim . İşin aslı, ken d im d e saygı du y d uğ u m pek bir yan yok ama kalan azcık saygım da elim deki tek şey.

Bir adam başkasına saygı d u ym adan önce kendine saygı duym alı Karla.

Eğ er hiçbir açıklama olm aksızın senin b en d en istediğini yaparsam k en d ime saygı duym am . D ü rü st ol, sen de bana saygı duym azsın. Sana bir kere daha soruyorum . N eden ?”

“Açıklayam am ...”

“Açıklamayacağım d em ek istiy o rsu n .”

Karla yavaşça “Açıklayamam d iy o ru m ,” dedi ve g özlerim in içine baktı. “Ve açıklamayacağım. B u ndan ibaret. Ç ok kısa bir süre önce, benim için h er şeyi yapacağını söylem iştin. B urada kalm anı istiyorum . B om bay’a gitm eni istem iyorum . E ğer gidersen aram ızdaki h er şey b ite r.”

G ülüm sem eye çalışarak “ Buna boyun eğersem ne çeşit bir adam o lu rum ?” dedim .

Karla beni itip barakadan çıktı. “Sanırım cevabın bu . Seçimini yaptın.”

Ç antam ı topladım ve m o to ra bağladım . H azır o ld u ğ u m d a deniz ken arına indim . Karla ayağa kalktı ve ayağım kum da sürüyerek yavaşça yanıma geldi. Giysileri üzerine yapışmıştı. Siyah saçları güneşin altında ıslak gibi parlıyordu. G ö rd ü ğ ü m en güzel kadındı.

Karla k ollanm a sok u ld u ğ u n da, “ Seni seviyorum ,” dedim ve öpüştük.

Yüzüne, dudaklarına, g ö zlerine d o ğ ru k o n u ştu m , o nu yakınım da tu ttu m .

“Seni seviyorum. H e r şey yoluna girecek. G öreceksin. Ç o k kısa bir zam an sonra d ö n eceğ im .”

Karla sanki hayatı ve sevgisi o n d a n söküp alınmış gibi kıpırtısız bir h alde d u ru p d o n u k bir sesle “ H ay ır,” dedi. “ H e r şey yoluna girm eyecek. Bitti. B u g ü n d en sonra ben de bu rada olm ayacağım .”

Karla’m n gözlerinin içine baktım ve g u ru ru m u n içimi o y d u ğ u n u hissettim . Ellerim om u zların d an aşağı d ü ştü . D ö n d ü m ve m o to ra yürüdüm .

Son tepeyi de aşıp sahili görebileceğim son no k tad a m o to ru d u rd u rd u m ve gözlerim le Karla’yı aradım ama gitm işti. Sahilde, o y u n cu yunuslar gibi kıvrılan dalgalardan ve b o m b oş, ıssız, birbirine karışmış kum taneciklerinden başka bir şey yoktu.

YİRMİ BEŞİNCİ BÖLÜM

G

iiliimseyen hizm etçi kapıyı açıp beni içeri alırken bir yandan da sessiz olmam ı işaret ediyordu. Aslında b unu yapmasına gerek yoktu, çünkü o d a nın içindeki m üzik sesi o kadar yüksekti ki çığlık çığlığa bağırsam bile kim se beni duyam azdı. Eline çay fincanı şekli verip sanki on d an çay içiyormuş

gibi yapan hizm etçi, böylece çay içip içmeyeceğimi öğrenm ek istedi. Ben de olum lu anlam da başımı salladım. Adam arkasından yavaşça kapıyı kapayarak odadan çıktı ve beni A bdül Gani ile baş başa bıraktı. A bdül Gani iri gövdesiyle cum balı yüksek bir pencerenin ö n ü n de d urm uş, çatılannda b a h

çeler olan evleri, k u rutulm ak üzere balkonlara asılmış yeşil ve san sarileri ve balıksırtı çan kirem itlerini gözler ö n ü n e seren m anzaraya bakıyordu.

O da çok büy ü k tü . Geniş tavandaki şatafadı kartonpiyer, üç tane avizenin sarktığı alün zincirleri çevreliyordu. A na kapının yakınında, odan ın b itim ine d o ğ ru , on iki yüksek sırtlı sandalyesi olan u z u n bir yem ek masası bulu n u yo rd u . M asanın u z u n lu ğ u n d a m aun bir büfe bir duvara yaslanmış, üzerine de devasa bir ayna yerleştirilmişti. Büfenin yanında, yerden tavana u zanan bir kitaplık k o n ulm u ştu . O d anın karşıdaki duvarında yer alan d ö rt u z u n p en cered en aşağıdaki yolu çevreleyen çınar ağaçlarının üst d allan ve yapraklan görü lü y o rd u . Kitaplarla kaplı duvarla u z u n pencereler arasında kalan o d a n ın o rta kısmı, ofis olarak döşenm işti. T ikağacından ve deriden yapılma bir ko ltu k ana kapıya bakıyor, geniş barok bir m asanın arkasında d u ru y o rd u . O d an ın uzak köşesi kabarık deri kanepelerle ve rahat koltuklarla misafir ağırlam ak için düzenlenm işti. K anepelerin arkasında yer alan iki cum balı p encere, m ükem m el güneş g ö rüy o r ve odaya g ü n ışı

ğını hakim kılıyordu. İki p en cerenin arasında yer alan camlı kapılar, geniş

bir balkona açılıyordu ve C o lob a şehrinin çau bahçelerini, çamaşır iplerini ve ihmal edilm iş heykellerini göz ö n ü n e seriyordu.

4 7 6 ■ G regory David R oberts

A bdül Gani o rada d u rm u ş, kitaplarla kaplı duvara yerleştirilmiş pahalı m üzik sistem inden güm b ü rd ey erek yayılan m üziği dinleyip şarkıya eşlik e d iyordu. D inlediği bu m üzik ve şarkıcıların sesleri tanıdıktı. Birkaç saniye dikkatle dinleyince hatırladım . B unlar K adirbhai ile tanıştığım ilk gece d inlediğim K ör Şarkıcılar’dı. Bu şarkıyı, o gece verdikleri konserde d u y m am ıştım am a yine de içindeki tu tk u ve güç beni v u rdu. İnsana heyecan veren , kalp burkan seslerin ko ro su bitince kocam an bir sessizlikte kalakaldık.

A bdül G ani arkasına d ö n m ed e n “Şarkıyı söyleyenleri tanıyor m usun?”

diye sordu.

“ Evet, sanırım K ör Şarkıcılar.”

A bdül G ani, çok h o şum a gid en hafif H in d i aksam ve BBC haber spikeri ses to nuyla “D o ğ ru bild in ,” dedi. “ Lin, onların m üziklerini, şimdiye kadar dinlediğim h e r kü ltürd ek i m üzik ten daha çok severim. Bu sevgiye karşın k o rk tu ğ u m u da söylem eliyim . O n la n ne zam an duysam , ki evde o ld u ğ u m h e r zam an K ör Şarkıcıları dinlerim , sanki kendi ağıtım ı dinliyorm uş gibi h issediyorum .”

A bdül G ani hala y ü zün ü bana dönm em işti. U z u n o da n ın ortasında d u rd u m .

“Bu... R ahatsız edici olm alı.”

Gani “ R ahatsız ed ici...” ded i yavaşça. “ Evet, rahatsız edici. Söyle Lin, sence ü stü n b ir kabiliyetin sergilendiği büyük bir davranış, o n u n m eydana gelm esine olanak veren yüzlerce kusuru ve yanlışı affetm em ize ned en olmalı mı?”

“Şey... Söylemesi zo r. N e d em ek istediğinden tam em in değilim ama sanırım bu davranıştan kaç kişinin yararlandığı, kaç kişinin ise zarar g ö rd ü ğ ü n e göre değişir.”

A bdül G ani bana bakm ak için d ö n d ü ğ ü n d e ağladığım g ö rd ü m . Koca g ö zlerin d en yaşlar d u rm a d a n , h ızla aşağı süzülüyor, d o lg u n yanaklarınd an u z u n ipek göm leğinin g ö b e k kısm ına dö kü lü y ord u . N e var ki sesi sakin ve soğukkanlıydı.

“M acit’im izin d ü n gece ö ld ü rü ld ü ğ ü n ü biliyor m u su n ?”

Aldığım haberle şoke olm uş bir şekilde kaşlarımı çatarak “H ay ır,” d e dim . “ Ö ld ü rü lm ü ş m ü?”

“ Evet, öldürülm üş. Kendi evinde bir hayvan gibi doğranm ış. V ücudu parçalara ayrılmış ve bu parçalar evin odalarında bulu nm uş. M acit’in kanıyla duvarlara Sapna yazılmış. Polis, Sapna fanatiklerini suçluyor. Ü zgü n ü m Lin. Gözyaşlanm ı bağışla lütfen. Sanınm b u kö tü iş, beni epey etkiledi.”

“H ayır, hiç önem li değil... Ben başka zam an gelirim .”

SH A N T A R A M ■ 4 7 7

“ Lafı bile olm az. Şimdi buradasın. Kadir de senin başlam an için sabırsızlanıyor. Çay içeceğiz. Ben biraz kendim i toplayınca da birlikte pasaport işini inceleyeceğiz.”

A bdül G ani m üzik setine d o ğ ru y ürü d ü ve m üzik sednin içinden ka-sedi çıkardı. Kasedi, altın rengi plastik bir kılıfa koyduktan sonra bana yaklaştı ve kılıfı elime tu tu ştu rd u .

Gözleri ve yanakları hala yaşlarla ıslaktı. “ B unu ben d en bir hediye o larak alm anı istiyorum ,” dedi. “ Benim artık dinlem eyi kesm em in zamanı geldi. E m inim sen de dinlerken keyif alacaksın.”

H e m hediye hem de M acit’in ölü m ü karşısında afallamış bir halde

“T eşekkür e d erim ,” diye m ırıldandım .

“ Bir şey değil Lin. Gel, benim le o tu r. Sanırım G o a’daydın. Genç savaşçımız A ndrew Ferreira’yı tanıyor m usun? Evet, mi? O zam an o n u n da G o a ’dan o ld u ğ u n u biliyorsundur. O n lar için bir işim o ld u ğ u n d a, Salman ve Sanjay’ı da yanm a alıp oraya gider. Bir ara hep beraber gitm elisiniz.

O rada sana görülm esi gereken özel şeyleri gösterirler. N e d em ek istediğimi anlarsın. Söyle bakalım, y o lculuğun nasıldı?”

Kafamı sohbete vermeye çalışarak A bdül G ani’ye cevap verdim ama aklım M acit’in öldürülm esindeydi. O n u sevdiğimi ya da ona güvendiğim i söyleyemem. Yine de ölüm ü, öldürülm esi, bende garip bir endişe yaratmıştı.

A bdul’ü n dediğine göre birlikte çalıştığımız, bana altım ve altınla ilgili suçlan öğrettiği J u h u ’daki evinde ö ldürülm üştü. Evden görülen deniz m anzarasını, m o r fayanslı yüzm e havuzunu, M acit’in günde beş kere dizlerini b ü kerek gri kaşlanm yere değdirdiği soluk yeşil dua odasım hatırladım. O o d a nın dışında, havuzun yamnda o tu ru p o n u n namazım bitirmesini bekleyişimi hatırladım. H avuzu çevreleyen palmiyelerin eğilişini, mırıltı halinde d u y duğum duaları dinlerken m o r suya bakışımı şimdi bile hatırlıyorum .

Bir kez daha benim yaptıklarımla ya da isteklerim doğ ru ltu su n d a şekillenm eyen bir tuzağın, bir kaderin etkisi altında hissettim kendim i. Sanki çevrem dekiler, sürekli dön en ve kaderin benim için sakladığı o önem li an gelene kadar anlaşılmaz bir şekilde kendini tekrar tekrar düzenleyen devasa bir kafesin dış h a d a n n d an ibaretti. A nlam adığım çok şey vardı. Kendim e sorm a izni verm ediğim çok şey vardı. Bu bağlanülar ve gizem ler ağında son derece heyecanlıydım . Tehlike ve k o rku n u n kokusu bu rn u m a do lu y o rd u , İnsanın kalbini sıkıştıran, enerji veren bu coşkun hal öyle güçlüydii ki ancak b ir saat sonra A bdül G an i’n in p asaport işini yaptığı çalışma odasına girdiğim de tü m dikkatim i ona ve içinde b u lu n d u ğ u m u z ana verebildim .

4 7 8 ■ G regory David R o berts

Gani beni, birbirlerine çok ben zettiğim den ve kardeş olabileceklerini d ü şü n d ü ğ ü m iki kısa, zayıf, koyu tenli adamla tanıştırarak “Bu Krsihna, bu da Villu,” dedi. “Bu işte işinin ehli bir ded ek tif gibi aynntıya ö nem veren ve bir d o k to r gibi eli titrem ed en iş yapan birçok kadın ve erkek vardır. F akat kalpazanlık sanatındaki o n yıllık deneyim in ardından Krishna ve Villu gibi Sri Lankalılann dünyadaki en iyi kalpazanlar oldu ğ u n u söyleyebilirim.”

A dam lar bu kom plim ana bem beyaz dişlerini g ö zler ö n ü n e seren bir gülüm sem eyle karşılık verdi. İkisi de yakışıklıydı ve yüz hatları zarif kavislerle bezeliydi. Biz büyükçe o d ada dolanırken Sri Lankalılar da işlerine g e ri d ö n d ü .

Krishna bir İngiliz p a sap o rtun u incelerken ben de o n u n o m zu n d a n aşağı d o ğ ru baktım . Sayfanın ve oradaki fotoğrafın ü stü n d e n altına kadar karışık bir d ü zen d e dalgalı çizgiler geçm ekteydi. Bu p asap o rtu n yan ın d aki bir başka pasap o rtta Krishna aynı dalgalı şekilleri bir foto ğrafın üzerine ince uçlu bir kalemle uyguluyordu. D ah a sonra ışıklı masayı kullanarak bir deseni d iğerinin üzerine koyuyor ve uym ayan yerlere bakıyordu.

Abdül Gani beni diğer u zu n masaya götürerek “Villu bizim en iyi pulcu-m u zd u r,” dedi. M asanın arka kısmındaki bir rafta bir sürü plastik pul vardı.

“Villu ne kadar karm aşık olursa olsun h er cins pu lu yapabilir. Vize p u llan , giriş çıkış pulları, özel izin pu lları... N eye ihtiyacım ız olursa yapar.

P ul üretm ek için üç tane yeni kesm e m akinem iz var. M akineler bana p a halıya mal o ld u , onları Alm anya’dan g etirtm ek zo ru n d a kaldım . Tabii o n ları g ü m rü k te n geçirm ek için de bir o kadar bahşiş verdim . Fakat bizim sanatçı V illu’m u z çoğunlukla güzelim makinelerim i g örm e z d e n gelip yeni pulları eliyle kesiyor.”

Villu boş bir plastik şablonda p u l hazırlarken o n u izledim . Öncelikle orijinal p u lu fotoğraftaki gibi b ü y ü ttü . Bu, Atina havaalanından bir çıkış

p u luydu. S onra yeni p u lu neşterle ve kuyum cuların kullandığı eğeyle kesti. Yeni p u lu n ıstam pa testleri çok k üçük hatalara işaret ediyordu. Bunlar da yok edilince Villu bir zım para kağıdıyla p u lu n bir kenarını aşındırdı. B ilerek yapılan bu hareketle m ürekkepli kopya daha hakiki ve d oğal bir g ö rünüm kazanıyordu. Tam am lanm ış bu pul da tah rif edilm iş pasaportlarda kullanılm ak üzere diğer pul yığınlarının arasındaki yerini aldı.

A bdül G ani bilgisayarlan, fotokopi alederini, baskı m akinelerini, kesicilerini, p arşöm en kağıdı ve m ürekkep rezervlerini gö stererek fabrika t u ru n u tam am ladı. İlk ziyarette görülebilecek ne varsa g ö rd ü k te n sonra da beni C o lo b a ’ya geri götürm eyi teklif etti. Teklifi geri çevirerek biraz daha

SH A N T A R A M ■ 4 7 9

orada kalıp Sri Lankalı kalpazanları izlem e şansım olup olm adığını so rd u m . Gani benim bu hevesli tavrım dan hoşlanm ışa ya da en azından b u n u eğlenceli bulm uşa benziyordu. Y anım ızdan ayrıldıktan sonra içini çektiğini ve yasın, ü z ü n tü n ü n tekrar üzerin e çö k tü ğ ü n ü görd ü m .

Krishna, Villu ve ben çay içip üç saat boyunca durm adan konuştuk.

Kardeş olm am alarına rağm en ikisi de Sri L an k a’n ın Tarnil bölgesindendi ve Jaffna Y arım adasındaki aynı köyden geliyorlardı. Tam il Eelam ’ın Ö z g ü rlü k Kaplanları ile Sri Lanka o rd u su arasındaki çatışm ada köyleri yok o lm uştu. H e r ikisinin de ailesindeki h em en h em en herkes ölm üştü. İki genç adam , V illu’n u n kızkardeşi, k uzeni, K rishna’nın büyükannesi ile b ü yükbabası ve beş yaşın altındaki iki küçük yeğeni ile birlikte kaçmıştı. Jaffna ile C o ro m an d el sahili arasında insan kaçakçılığı rotasını takip ederek bir balıkçı teknesiyle H in d ista n ’a gelm işlerdi. D aha sonra B om bay’a ulaşmış, bu rad a bir süre kaldırım da, bir parça plastiğin altında yaşamışlardı.

İlk yıllanın günlük işçiler olarak az maaşlı işlerde çalışıp küçük suçlar işleyerek geçirmişler. Sonra bir g ü n onların İngilizceyi iyi derecede konuşup yaza bildiklerini öğ ren en kaldırım kom şularından biri bir belgeyi çevirmelerini istemiş. Çıkardıkları iş iyi o ld u ğ u n d an Bom bay kaldınm ındaki plastik tentelerine g ü n geçtikçe daha çok kişi gelmeye başlamış. O nların yeteneğini duyan A bdül Gani, Kadirbhai’den onlara kendilerini kanıtlamaları için bir şans vermesini rica etmiş. İki sene sonra, ben onlarla tanıştığım da, Krishna ve Villu hayatta kalan aile bireyleriyle birlikte geniş, konforlu bir apartm an dairesini paylaşıyor, cöm ert m aaşlanndan para biriktiriyordu ve H in d istan ’ın kalpazanlık başkenti Bom bay’ın tartışm asız en başanlı iki kalpazanıydılar.

H e r şeyi ö ğ ren m ek istiyordum . O n ların pasaporttaki ustalıklarının b ana kazandıracağı güvenliği ve h areket edebilm e serbestliğini istiyordum .

Krishna ve Villu, İngilizceyi iyi k on u şu yorlardı ve benim hevesim le o nların canayakmlığı birleşince ortaya neşeli bir so h b e t çıkmıştı. Yeni bir arkadaşlığa u m u t verici bir başlangıç yapmıştık.

Tanışm am ızın ard ın d an bir hafta boyunca h er gün Villu ile Krishn a ’nın yanına gittim . G enç adam lar u z u n saatler boyunca çalışıyordu ve bazen ben de o n saat boyunca onlarla kalıp çalışmalarını izliyor, yüzlerce soru soruyordum . Ü zerinde çalıştıkları p asaportlar iki ana gru b a ayrılıyordu. Hakiki olan, kullanılm ış p asaportlar ve boş, kullanılm am ış pasapordar.

Kullanılmış pasaportlar yankesicilikle elde edilen, tu risd er tarafından kaybedilen veya A vrupa, Afrika, A m erika ya da O kyanus ü lk elerin d en gelen uyuşturucu bağım lıları tarafından satılan pasaportlardan o luşuyordu. Boş

4 8 0 ■ G regory D avid Roberts

pasaportlar nadir olarak ele geçirilirdi. O n lar da büyükelçiliklerdeki, k o n solosluklardaki ya da göçm en bürolarındaki rüşvet yiyen m em urlar tarafından Fransa’dan T ürkiye’ye, Ç in ’e satılırdı. K adirbhai’nin etkili o lduğu b ölgelerde ele geçirilen pasaportlar h er ne pahasına olursa olsun satın alın ır ve h em en Krishna ile V illu’ya getirilirdi. Ö rnek olarak K anada’dan h akiki, kullanılm am ış, boş bir p asaport g ö sterdiler bana. Bu p asaport da İ n giltere, Alm anya, P o rtekiz ve V enezüella gibi ülkelerin pasaportlarıyla b irlikte yangına dayanıklı bir kasada tu tu lu yo rd u .

İki kalpazan yeterli sabır, uzm anlık ve kaynakla yeni bir kullanıcının ih tiyacına göre bir pasaporttaki hem en her şeyi değiştirebiliyordu. Fotoğraflar değiştiriliyor, puldaki kabarık yazılar dantel tığı gibi basit bir araçla taklit ediliyordu. Bazen pasaportu birleştiren dikişler dikkaüice sökülüyor ve ikinci bir pasaporttaki tem iz sayfalar kullanılarak birçok sayfanın yerine yenisi ekleniyordu. Tarihler, bilgiler, pullar, hepsi kimyasal çözeltilerle siliniyor ya da farklılaştırıyordu. Geniş bir katalogdan uygun m ürekkep seçilerek yeni bilgi gerekli gölge verilerek giriliyordu. Bazı değişiklikler u zm anlann bile g ö zü n d en kaçıyordu ve hiçbiri sıradan incelemelerde belli olm uyordu.

Pasaport işindeki ilk haftam da kom şu sem t T ard eo ’da, Hacı Ali Ca-m ii’nin yakınında Ulla için yeni, güvenli ve konforlu bir daire buldum . U lla’yı h em en h er g ün A bdullah’ın dairesinde ziyaret eden Lisa C arter, bu yeni daireyi Ulla ile paylaşmayı kabul etti. Onları ve eşyalannı taksilere yükleyip taşınmalarına yardımcı olduk. İki kadın birbirinden hoşlanıyor ve iyi g e

çiniyordu. İkisi de votka içiyor, scrabble’da ve kağıt oyun u n d a hile yapıyor, aym tü r filmleri seviyor ve giysi değiştokuşu yapıyordu. Geçen haftalar b o yunca A b dullah’ın şaşırtıcı derecede zengin bir stoğu olan m utfağında birbirlerinin yemeklerini de beğendiklerini keşfetmişlerdi. Yeni daire ikisi için de yeni bir başlangıçtı ve U lla’nın, M aurizio’n un çevirdiği üçkağıtlar yü zü n den duyd u ğ u korkuya rağm en iki kadın da m utlu ve iyimserdi.

A b dullah, Salm an ve Sanjay ile birlikte ağırlık kaldırm a ve karate çalışm alarım a devam ediyordum . Z in d e ,)g ü ç lü ve hızlıydık. İd m an günleri haftalara d ö n ü şü n ce A bdullah ile ben de tıpkı Salman ve Sanjay gibi arkadaş ve kardeş olarak yakınlaşmaya başladık. Bu konuşm ayı gerektirm eyecek bir yakınlıktı. Ç oğu n lu k la bu lu şu r, spor salonuna gid er, ağırlık çalışır, birkaç tu r boks yapar, yarım saat karate ile uğraşır ve birbirim izle on k elim ed en fazla konuşm azdık. Bazen b enim b ir bakışım dan ya da o n u n sıradışı b ir yüz ifadesinden ö tü rü gülm eye başlar, yerdeki m inderlere devrile-ne k adar kahkaha atmaya devam ederdik. Böylece, sözcüklere gerek o lm adan yavaşça A b d u llah ’a yüreğim i açtım ve onu sevmeye başladım .

SH A N T A R A M ■ 481

G o a ’dan d ö n d ü ğ ü m d e g ecek o n d u n u n başındaki adam Kazım Ali H ü seyin ve Joh n n y C igar’ın da dahil o ld u ğ u d iğer birkaç adamla k o n u şm u ştu m . H e r iki g ü n d e bir de P rabaker’i taksisinde görü y o rd u m . Fakat G an i’nin p asaport işinde öğreneceğim öyle çok şey ve son u n d a elde edece

ğim öyle büyük bir ödül vardı ki bu iş beni çok heyecanlandırıyor ve çok zam anım ı alıyordu. Bu yüzd en bir zam anlar evim olan o küçük barakada k u rd u ğ u m klinikte artık çalışamaz o lm uştum .

H aftalar sonra g ecekonduyu ilk ziyaret edişim de g ecekondu m üzisyenleri bazı p o p ü ler şarkıların provasını yaparken Prabaker’in de çırpınarak dans ettiğini g örünce oldukça şaşırdım . K üçük reh b er, taksici ü n ifo rması olan haki göm leğini ve beyaz p an to lo n u n u giymişti. B oynunda m or b ir fular, ayağında sarı plastik sandaletler vardı. G ö rü n m ed e n yaklaşıp bir süre sessizce o n u izledim . D ansında, kalçalarını sallarkenki edepsiz g ö rü n tü sü ile ellerini d ö n d ü rü rk e n yü zü n d e oluşan çocuksu saflığı birleştirm eyi başanyordu. Prabaker bir palyaçonun çekiciliğiyle avuç içlerini gülen y ü z ü n ü n yanında tu tark en b irdenbire hafifçe y ü zü n ü ekşiterek kasıklarını ileri geri oynatm aya başladı. En so n u n d a arkasına dö n ü p de beni g ö rü n ce yüzü o kocam an, kalpleri d o ld u ran gülüm sem esiyle kaplandı ve koşarak beni karşılamaya yanım a geldi.

Sevecen bir kucaklamayla başını göğ sü m e yaslayarak “A h, Lin!” dedi Prabaker. “Sana yeni haberlerim var. H arika haberlerim var! Seni h e r y erde aradım. Çıplak kadınların o ld u ğ u h e r o tele, karaborsacıların o lduğu h er bara baktım , her izbe gecekonduya, h e r ...”

“A nladım Prabu. E ee, h aberler neler?”

“ Evleniyorum ! Parvati ile evleneceğim . İnanabiliyor m usun?”

“ Evet, tabii ki inanabiliyorum . Tebrikler. Sanırım şimdi de d ü ğ ü n için alıştırma yapıy o rd u n .”

Prabaker kalçalarını bana do ğ ru sallayarak “ Evet!” dedi. “ Partide h e rkese oldukça seksi bir dans gösterisi su n m ak istiyorum . D ansım çok seksi değil mi?”

“ Ee... T abii... Ç ok seksi. Burada işler nasıl?”

“ Ç o k iyi. S o run yok. A h, Lin! N eredeyse u n u tu y o rd u m . Jo h n n y de evleniyor. Benim güzel Parvati’m in kızkardeşi Sita ile evlenecek.”

“Joh nn y nerede? Bir m erhaba d em ek isterim .”

“ Sahilde, kayaların ü zerinde yalnız başına otu ru yo r. Senin de yalnız kalm aktan h o şlandığın o yerde. O n u o rada b u lu rsu n .”

U zaklaşırken o m zu m u n ü zerin d en P rabaker’e bakınca dar kalçalarını m ekanik hareketlerle hızla salladığım ve m üzisyenleri devam etm eleri için

4 8 2 ■ G regory David R oberts

teşvik ettiğini g ö rd ü m . G e c e k o n d u n u n uç no k tasın d a, siyah kayaların d e nize do ğ ru indiği yerde Jo h n n y C ig ar’ı bu ld u m . Ü zerin d e beyaz bir a tletle yeşil şalvar vardı. Kollarını kavuşturm uş, geriye yaslanmış denizi izliyordu. Burası aylar önce bana ter ve gözyaşları içinde kolera salgınını h a ber verdiği yerdi.

Jo h n n y ’nin yanına o tu ru p ona bir sigara uzatırken “T eb rikler,” d e dim.

Başını sallayarak gülüm sedi ve “ T eşekkürler L in ,” dedi. Paketi kaldırdım ve bir süreliğine sessizce dalgaların kayalara v uruşunu izledik.

Joh n n y , H in d istan D eniz Kuvvetleri’nin kam pını g ö stererek “ Biliyor m usun, hayata tam şurada, N agar D en iz Kuvvetleri’nde m erhaba d em i

şim. Yani orad a d o ğ m u şu m ,” dedi. Sahil şeridi oraya d o ğ ru bir kıvrım yaptığından N a g a r’dan ayrılıyorduk am a oradaki evleri, barakaları ve kışlaları rahatlıkla görebiliyorduk.

“A nnem esasen D elhi taraflanndan. Ailesinin hepsi H ıristiyan’mış. İngilizlerin h izm eti altında iyi paralar kazanıyorlarmış ama Bağımsızlık’tan sonra m evkilerini ve ayrıcalıklarını kaybetm işler. A nnem o n beş yaşındayken B om bay’a taşınmışlar. A nnem in babası o rd u d a terzi olarak iş bulm uş

ve b u ran ın yakınlarında bir geceko n d u d a yaşamaya başlamışlar. A nnem bir denizciye aşık olm uş. Adam A m tirsar’dan u z u n boylu, genç biriymiş ve b ü tü n N ag ar’daki en güzel bıyık ondaym ış. A nnem bana ham ile kalınca ailesi o n u evden atm ış. B unun üzerine babam olan o den izcid en yardım istem iş ama o da N ag ar’dan ayrılmış. A nnem o n u bir daha hiç gö rm em iş.”

J o h h n y bir süreliğine d u rd u. Parlayan d en izd en yansıyan ışık ve taze, ısrarlı rü zg ar y üzü n den gözlerini kıstı. Arkam ızda g ecek o n d u n u n g ü rü ltü sü n ü duyabiliyorduk. Seyyar satıcıların bağrışları, çamaşır yıkanan yerde giysilerin kayalara vuru lu şu n un sesi, oynayan çocukların g ü rü ltü sü , bir ağız dalaşı ve P rabaker’in kalçalarım harekete geçiren bir m üzik.

“A n n em çok zo r zam anlar geçirm iş Lin. A nnem i evden k ovduklarında ham ileliğinin ileri zam anlarındaym ış. Crawford Pazan civarında kaldırım da yaşayanlara katılmış ve d u llan n giydiği beyaz sariyi giyerek sanki bir kocası varmış da ölm üş gibi rol yapm ış. H albuki b u hayatta evlenem eden önce dul kalmış. Ben de işte b u y üzden hiç evlenm edim . O tu z sekiz ya

şındayım. A n n em eğitim alm am için çok u ğ raştı, bu yüzd en okum a y azm am var. Şim di g ecekondudaki işyerlerinin ve dükkanların hesaplarını t u tu y o ru m . V ergisini ödeyen h e r adam a bu işlerde yardım cı o luyorum . İyi para kazanıyorum ve burada insanlar bana saygı duyuyor. O n beş, belki de yirmi sene önce evlenm eliydim am a annem benim için b ü tü n hayatı

SH A N T A R A M ■ 4 8 3

boyunca dul olarak yaşadı. O n a b u n u yapam azdım , evlenem ezdim . H ep o çok güzel bir bıyığı olan denizciyi,görm eyi u m d u m . A n n em d e ikisinin o ldukça eski, birlikteyken çektirdikleri, çok ciddi ve so m urtkan bir ifadeyle yan yana d u rdukları bir fotoğrafları vardı. Bu y üzden hep buralarda ya

şadım . İçim de h e r zam an babam ı gö rm e üm idi vardı. Ve hiç evlenm edim .

A n n em geçen hafta öld ü L in .”

Jo h h ny bana d ö n d ü ğ ü n d e gözleri akmasına izin verm eyeceği gözyaşları ile doluydu.

“ O geçen hafta öldü. Şimdi de ev leniyorum .”

“A n nene ü z ü ld ü m Joh n n y ama em inim o da senin evlenm eni isterdi.

Sanırım sen iyi bir baba olacaksın. Aslına bakarsan iyi bir baba olacağını biliyorum , b u n d a n hiç kuşkum yok.”

Jo h nn y bana baktı. Gözleriyle hissedebildiğim ama anlayam adığım bir lisan ko n u şu y o r gibiydi. O n u orada bıraktığım da Joh n n y hala rüzgarın n e d en old u ğ u beyaz çadaklara sinirlenm iş gibi k ö p ü ren d enizin uçsuz bu-caksızlığım seyrediyordu.

G ecekonduya, kliniğe d o ğ ru y ü rü d ü m . Kliniği idare etm eleri için e ğ ittiğim iki genç adam , Eyüp ile S iddhartha bana h er şeyin yo lunda g ittiğ ini söyledi. O nlara acil du ru m lard a kullanılm ak üzere, P rabaker’e de d ü

ğ ün hazırlıkları için bir m iktar para bıraktım . Kazım Ali H ü sey in ’e de n e zaket ziyaretinde b u lu n d u m ve o da bana çay ikram etti. Jeeten d ra ve A nand Rao gibi eski kom şularım ın yanı sıra iyi tanıdığım birkaç adam d a ha bize katıldı. Kazım Ali, Basra K örfezi’nd e çalışmaya gid en oğlu Sadık’tan bahsetti. Biz de şehirdeki dinsel ve toplum sal çatışm adan, kulelerin in şaatından, tam am lanm alanna daha en az iki yıl daha o ld u ğ u n d an ve Prabaker ile Jo hn n y C igar’ın d ü ğ ü n lerin d en konuştuk.

So h b etim iz samimi ve neşeliydi. Bu d ü rü st, sade, d ü z g ü n adamlarla her karşılaşm am da içime d olan güç ve cesaretle gitm ek için ayağa kalktım.

Sadece birkaç adım ilerlem iştim ki genç Sih A nand Rao bana yetişti.

“ L inbaba bir so ru n var,” dedi yavaşça. A n and çok ağırbaşlı bir ad am dı ama benim le konu şu rk en ifadesi su g ö tü rm e z bir şekilde sertti. “ Raşit, şu birlikte ev paylaştığım adam . H atırlıyor m u sun?”

Zayıf, sakallı yüzü ve h u zu rsu z, suçluym uşçasına bakan adam ı, bir sened en fazladır A n an d ile birlikte k om şum olan Raşit’i g ö z ü m ü n ö n ü n e getirerek “ Evet, o n u hatırlıy oru m ,” dedim .

A n and Rao lafını sakınm adan “ İyi işler yapm ıyor,” d edi. “ Karısı ve o n u n kızkardeşi köyden geldi. Ben de o n lar gelince barakadan ayrıldım.

Şimdi bir sü redir o rada onlarla tek başına yaşıyor.”

4 8 4 ■ G regory David Roberts

Birlikte yola yürürk en “ Peki, so ru n ne?” dedim . A nand R a o ’n u n varm ak istediği no k ta hakkında en ufak bir fikrim ve sabrım yoktu. G ecek o n d u d a yaşarken b u n u n gibi şikayederi h em en h er g ün dinlerdim . Ç o ğ u zam an bu şikayetler hiçbir yere varm azdı. Ç o ğ u zam an da benim için en iyisi hiç karışmam aktı.

A n and Rao sabırsızlığımı hissederek “Şey...” diye tere d d ü t etti. “ O ...

Çok kö tü bir şey... Bir şey...”

A nand sandaledi ayaklarına bakarak sustu. O n u n geniş, g u ru rlu , zayıf o m zu n a elimi koydum . A nand yavaşça gözlerini kaldırdı ve sessiz bir yakarışla bana baktı.

Elimi cebim e atarak “S orun p ara m ı?” dedim . “Paraya mı ihtiyacın var?”

A nand sanki o n a lanet o k um u şu m gibi geri çekildi. D ö n ü p g e cek on duya gitm eden önce bir süre daha bana bakü.

Tanıdık sokaklar arasından ilerlerken kendim e her şeyin y o lunda o ld u

ğu n u söylüyordum . A n and Rao ve Raşit iki sen eden fazla süredir aynı b arakayı paylaşıyordu. R aşit’in karısı ve o n u n kızkardeşi geldi diye A nand barakadan çıkm ak zo ru n d a kaldıysa m u h tem elen b u n u kabul etm esi g e re kecekti. Bu iş beni ilgilendirm ezdi. G ülerek kafamı salladım ve A n and Rao ’n u n n ed en para teklifime böylesine sert tepki verdiğini d ü şü n d ü m . Para istediğini d ü şü n m em ve teklif etm em m antıksız bir davranış değildi.

G ecek o n d u dan L e o po ld ’u n Yeri’n e giderken yolda beş kişiye daha para verdim . Bu kişilerin arasında' Zodyak G e o rg e ’lar da vardı. İçim d en Sorun her ne ise bu n u a tla ta c a ktır, dedim . H er ha lükarda b u n u n benimle hip ilg isi yok. Fakat kendim ize söylediğim iz yalanlar geceleyin üzerim ize çöken karabasanlar gibidir. A n a n d ’ı ve g ecekonduyu kafam dan attıysam da o sıcak öğ led en sonra Causew ay’de y ü rü rk en bu yalanın nefesini yü zü m d e hissettim .

L eopold’a adım atar atm az oturm aya ya da konuşmaya firsat bulam adan D idier beni k olum dan tu ttu ve dışarıda bekleyen taksiye d o ğ ru sürükledi.

Taksi hareket ederken “Seni h er yerde arad ım ,” dedi D idier. “Seni her delikte aradım .”

“ H erkes de beni arıyor.”

“ Lin, d o ğ ru d ü rü st alkol satılan yerlerde biraz daha fazla zam an geçirmelisin. Belki seni yine kolayca bulam ayız ama en azından ararken bu kad ar sıkıntıya katlanm ayız.”

“ N ereye gidiyoruz D idier?”

SH A N T A R A M ■ 4 85

“V ikram ’ın L etitia’nın soğuk ve taştan İngiliz kalbini ele geçirm e stra tejisi, daha do ğ ru su benim şu m ükem m el planım tam şu anda, biz k o n u

şurken sonuca ulaşm ak ü z e re .”

Kaşlarımı çatarak “ Eee, g üzel, V ikram ’a başarılar dilerim ,” dedim .

“A m a ben açım. L e o p o ld’u n Yeri’nde iştahla sebzeli pilav götürm eyi planlıyordum . Ben burada ineyim ,” diye ekledim.

D idier “ Hayır! Bu imkansız!” diye bana karşı çıktı. “Letitia çok inatçı bir kadın. Sırf birisi kabul etmesini istiyor diye altın ve m ücevher bile kabul e tmez. Eğer birisi o nu ikna etm ezse bizim plan yürüm ez. Bu kişi de sensin dostum . Yanm saat içinde bu işi gerçekleştirmelisin. Ü çü altı geçe iş bitm eli.”

“ L ettie’nin beni dinleyeceğini nered en çıkardın?”

“Şu an nefret etm ediği ya da geçm işte nefret etm ediği tek kişi sensin.

L etitia gibi biri için, Senden nefret etm iyorum , dem ek tu tk u lu bir aşk şiiri gibidir. Seni dinleyecektir, b u n a em inim . Sen olm azsan plam m ız suya d ü

şer. Ve iyi kalpli V ikram , sanki Letitia gibi b ir kadını sevmek yeterince d e lice değilm iş gibi bu plan u ğ ru n a da birçok defa delice hayatını tehlikeye attı. Sadece bu an için Vikram ile benim ne kadar hazırlık yaptığım ızı ta h m in ed em ezsin .”

Aklım hala L e o p o ld ’u n Yeri’ndeki lezzetli pilavdaydı. “İyi de bana kimse bu k o n u d a bir şey söylem edi,” diye şikayet ettim .

“Ben de bu y ü zd en seni b ü tü n C o lo b a ’da aradım ya! Başka seçeneğin yok Lin. O n a yardım etm elisin. Seni tanıyorum . Sen de tıpkı benim gibi içten içe aşka karşı hastalıklı bir inanç besliyor ve o n u n kurbanlarını deliye d ö n ü ştü rm esin e hayranlık d u y u y o rsu n .”

“Ben b u n u böyle ifade etm ezdim D id ier.”

D idier ilk kez gülerek “İstediğin gibi ifade edebilirsin,” dedi. “Am a sende d e aşk hastalığı var Lin. Benim gibi, sen de V ikram ’a yardım e tm en gerektiğini biliyorsun.”

Açlığımı bastırm ak için bir sigara yakarak “O f T a n rım ,” diye y um uşadım. “Yardım etm ek için elim den geleni yapacağım. Plan nedir?”

“ Ee, plan biraz k arm aşık ...”

D id ier’in sö zü n ü kesm ek için elimi kaldırarak “ Bir dakika,” dedim .

“ Şu sizin planınız tehlikeli mi?”

“Şey...”

“ Peki, yasalan çiğnem ek gerekiyor m u?”

“Şey...”

“ Ben d e öyle d ü şü n m ü ştü m . O zam an oraya gidene kadar bana bir şey anlatm a. Z a ten yeterince derdim var.”

4 8 6 ■ G regory David R oberts

“D ’accord. Sana güvenebileceğim izi biliyordum . Alors, d e rtte n ba h setm işken sana yardım cı olabilecek bir haberim var.”

“ D in liy o ru m .”

“ H akkında şikayetçi olup seni hapse tıktıran kadın H intli değilmiş.

B unu kesinkes ö ğ rendim . Kadın B om bay’da yaşayan b ir yabancıym ış.”

“ Başka bir şey var mı?”

“ H ayır, korkarım ki yok. Şimdilik yok ama h er şeyi ö ğ ren en e kadar durm ayacağım .”

“ Teşekkürler D id ier.”

“ Ö nem li değil. Bu arada iyi g ö rü n ü yo rsu n . H apse girm ed en öncekin den bile iyi g ö rü n ü y o r olabilirsin.”

“ Teşekkürler. Biraz daha kiloluyum ve zindeyim .”

“Ve belki de... Biraz daha... Delisin?”

D id ier’e bakm adan g ü ld ü m , çünkü söylediği d o ğru y d u . Taksi, M arine Lines îsta sy o n u ’n d a d u rd u . M arine Lines, C h u rh g a te ’deki şehir term inalinden önceki ilk tren istasyonuydu. K aldırım dan y ü rü d ü k ve V ikram ’ı arkadaşlarıyla beraber istasyonun p latfo rm u n d a bizi beklerken bulduk.

Vikram elimi iki elinin arasına alıp çılgınca sıkarken “ Kahretsin! Şükür ki buradasın d o stu m !” dedi. “ Gelmeyeceğini d ü şü n ü y o rd u m .”

“ Letitia nerede?” diye so rd u Didier.

“ P latform un aşağısında yaar. K endine soğuk bir şeyler alıyor. G ö rd ü n mü? Çay d ü kkanının ilerisinde.”

“ Evet. Plandan haberi yok değil mi?”

“ H iç bir şeyden haberi yok d o stu m . İşe yaramayacak diye çok k o rk u yorum yaar. Ya ölürse Didier? E ğ er teklifim o n u öld ü rü rse bu bizim için iyiye işaret o lm az.”

“ O n u öld ü rm ek kesinlikle k ö tü bir başlangıç o lu r,” dedim alaycı bir şekilde.

D idier kokulu bir m endille alnını silip gelecek trenin y olunu gözlerken

“ Endişelenm e, h er şey yolunda g idecek,” diye V ikram ’ı yatıştırdı.

“Jonesville’dc de böyle söylem işlerdi ya ur.

O n u yatıştırmaya çalışarak “N e yapm am ı istiyorsun Vikram ?” diye so rdum .

Vikram sanki az önce m erdiven çıkmış gibi nefes nefese “ Pekala,” d e di. “İlk olarak L ettie tam şurada sana d o ğ ru bakıyor olm alı. Tıpkı benim d u rd u ğ u m g ib i.”

“H ı, h ı.”

SH A N T A R A M ■ 4 8 7

“Burada durm alı. Tam burada. B u n u yüz defa denedik d o stu m , tam b urada olmalı. A nladın m ı?”

“ Şey... Sanırım . Yani şim di sen ta m ...”

“ B urada!”

“ Burada m ı?” diye V ikram ’a takıldım.

“ Dalga geçm e d o stu m , bu ciddi bir iş!”

“ Pekala! Sakin ol. L e ttie ’nin tam b u rad a d urm asını sağlam am ı istiy o rsu n .”

“ Evet. Burada. Aynı zam anda gözlerini de bağlam alısın.”

“ G özlerini mi bağlayacağım ?”

“Evet. G özleri kapalı olmalı Lin, başka tü rlü işe yaram az. Korksa bile g ö z ü n ü açm am alı.”

“ Korksa b ile...”

“ Evet. Senin görevin bu. Sen sadece işaret verdiğim izde g ö z ü n ü kap attır, bağırsa bile g ö z ü n ü açmamasını sağla y eter.”

“ Bağırsa...”

“ Evet. A ğız tıkacını da düşü nd ü k ama ters tepebilir, tıkacı gö rü n ce çıldırabilir. Z aten ağız tıkacı kullanm asak da yeterince aklını kaçıracak...”

“Ağız ü kacı...”

“ Evet. Pekala, işte geliyor. Sen sinyal için hazır o l.”

Lettie yanağım dan öperek “ M erhaba Lin, seni h erg ele,” dedi. “ G er

çekten de ken d in e iyi bakıyorsun değil mi?”

L ettie’yi g ö rm e n in m em nuniyetiyle gülüm seyerek “Sen de iyi g ö rü n ü y o rsu n ,” dedim .

“ Peki, neler oluyor bakalım?” diye sordu L etüe. “ G örü n üşe gö re b ü tü n çete b u rad a .”

O m u z silkerek “ Sen bilm iyor m usun?” diye sordum .

“ H ayır, bilm iyorum elb ette. Vikram sadece seninle ve D id ier ile b u lu

şacağımızı söyledi. Selam D idier. H ep im iz de buradayız işte. N e oluyor?”

C h u rch g ate İstasy o n u ’nda tre n sabit bir hızla bize do ğ ru yaklaşmaya başlamıştı. Vikram bana işaret verirken gözlerini açabildiği kadar kocam an açarak kafasını sallamaya başladı. Ellerimi L e ttie ’nin o m uzlarına koydum ve o nu yavaşça V ikram ’ın istediği yöne çevirdim . Böylece raylara arkasını d ö n m ü ştü .

“ Bana g ü veniyor m u su n Lettie?” diye sordum .

L ettie gülüm sedi. .

“ Biraz,” diye yanıtladı.

4 8 8 ■ G regory David R oberts

“ T a m am ,” diyerek başımı salladım. “Senden bir şey yapm anı isteyece

ğim . Biraz garip gelecek biliyorum ama eğer dediğim i yapm azsan hiçbir zam an V ikram ’ın ve tabii bizim de seni ne kadar çok sevdiğimizi ö ğ ren e meyeceksin. Bu senin için hazırladığım ız bir sürpriz ve sevgiyle ilgili...”

İstasyona giren tre n L ettie’nin arkasında yavaşlamıştı. L e ttie ’nin g ö z leri parlıyordu. Aralık dudaklarında bir gülüm sem e belirdi ve kayboldu.

Lettie h em şaşırmış h em heyecanlanm ışa. Vikram ve D id ier arkadan deli gibi elimi çabuk tu tm am ı işaret ediyordu. T ren gıcırdayarak d u rdu .

“ Evet, işte burada, bun un la gözlerini bağlam alıyım . Ve sana söyleyene kadar gözlerini açm am alısın.”

“ H epsi bu m u?”

O m u z silkerek “Şey, evet,” dedim .

Lettie bana baktı ve gülüm sedi. Kaşlarını kaldırdı ve b u n u yapıp yapmamayı d ü şü n d ü k te n sonra başım salladı.

“T a m am ,” diyerek güldü. “ H adi bakalım .”

V ikram , L e ttie ’n in gözlerini bağladı ve on a çok sıkı olup olm adığını sordu. D aha sonra L ettie’yi bir-iki adım geriye, trene d o ğ ru g ö tü rd ü ve kollannı başının üzerine kaldırm asını söyledi.

“ Kollarımı mı kaldırayım? Nasıl, böyle mi? E ğ er beni gıdıklarsan bu n u pahalıya ödersin V ikram !”

T ren in v ag o n u n u n tepesi üzerin d e bazı adam lar belirdi. U z u n zam an dır tren in çatısında olmalıydılar. A dam lar u zan ıp L e ttie ’yi u zattığı kollarından yakaladılar ve o n u n zayıf bedenini zorlan m ad an kaldırıp çatıya, yanlarına o tu rttu la r. L ettie bir çığlık attı ama tren bekçisinin d ü d ü ğ ü n ü n sesi sayesinde sesi pek duyulm adı. T ren hareket etm eye başlamıştı.

Vikram , L e ttie ’nin yanına gitm ek için trene tırm anırken bana da “ H a di gel!” diye bağırdı.

D id ier’e baktım .

“ Hayır, d o stu m !” diye bağırdı. “ Bu bana.göre değil. Sen git! Acele et!”

Trenle birlikte koşarak vagonun dışına tu tu n u p oradan da çatıya çıktım.

Ç anda bir düzin ed en fazla adam vardı. İçlerinden bazıları m üzisyendi.

O tu rm u ş, kucaklarında vurmalı çalgılar, ziller, flütler ve tefler koym uşlardı. Tozlu çatının uzağında bir g ru p daha vardı. Lettie b u g ru b u n arasına o tu ru y o rd u ve gözleri hala bağlıydı. Adam lar Lettie güvende olsun diye o nu om u zların d an tu tu y ord u . İki k o lundan iki adam tu tark en iki adam da arkadan o nu destekliyordu. Vikram , L ettie’nin ö n ü n e diz çöktü. Onlara doğru sürünerek yaklaştığımda V ikram ’ın söylediklerini işitebildim .

“Bana inan Lettie. Bu g erçek ten de harika b ir sü rp riz.”

SH A N T A R A M ■ 4 8 9

“T am am , kahrolası b ir sürpriz işte,” dedi Lettie. “Ama buradan in in ce karşılaşacağın sürprizin yanında az kalır Vikram Patel!”

Ben de “M erh ab a L ettie!” diye seslendim . “ H arika m anzara değil mi?

Ah, p ard o n . G özlerinin bağlı o ld u ğ u n u u n u tm u şu m . Şey, g ö rd ü ğü n d e ne harika bir m anzara o ld u ğ u n u anlayacaksın.”

Lettie “Bu çılgınlık L in!” diye bağırdı. “Şu heriflere beni bırakm alarını söyle!”

“ Bu hiç akıllıca bir hareket olm az L ettie,” diye yanıtladı Vikram. “Seni dü şm em en için, ayağa kalkm am an ya da tellere falan takılman için tu tuyorlar. Sadece yarım dakika daha bekleyeceksin. Sana söz veriyorum , sonra neler olup bittiğini anlayacaksın za te n .”

“Sen m erak etm e, ben anladım . Ben şuradan inince sen ölü bir adam olacaksın Vikram . İstersen beni şim di çatıdan aşağı atabilirsin. Sana söylüyorum , eğer b e n im ...”

Vikram , o n u n gözlerini açtı ve Lettie etrafa bakıp hızla giden trenin çatısından g ö rü n en m anzarayı izlerken Vikram da o n u seyretti. L ettie’nin ağzı hay retten beş kanş açıldı ve ard ınd an y ü zün d e yavaşça vahşi bir g ü lüm sem e belirdi.

“Vay! B u... Vay! G erçekten de harika bir m anzara!”

“ Bak!” d edi Vikram ve tren vagonlarının çatıları üzerindeki bir n o k ta yı işaret etti. Rayları çevreleyen elektrik direklerinin arasına bir şey gerilmişti. Bu rüzg ard a b ir gem inin yelkeni gibi şişen büyük bir afişti. Ü z e rin de kelim eler vardı. Biz afişe yaklaşırken yazı da okunabilecek kadar netleşti. Yazı b ü tü n bezi kaplıyordu.

LETİTİA SENİ SEVİYORUM

“Ayağa kalkıp ken d in e zarar v erm enden k o rk tu m ,” dedi Vikram . “Bu yüzden adam lar kollarından tu tu y o r.”

B irdenbire m üzisyenler çalgılarını ellerine aldı ve p o p ü ler bir aşk şarkısı çalmaya başladı. Sesleri vurm alı çalgıların ve flütlerin arasından d u y u luyordu. V ikram ile Lettie tren istasyonda d uran a ve tekrar hareket edene kadar birbirine baktı. Bir sonraki istasyona d o ğ ru giderken yarı yolda bir başka afişe dah a rastladık. Vikram gözlerini L e ttie ’nin üzerin d en zorla alıp ileri baktı. L ettie de bakışlarım o yöne çevirdi. Beyaz bezin ü zerinde başka bir şeyler yazılıydı.

BENİM LE E V LEN İR MİSİN?

4 9 0 ■ G regory David Roberts

Yazının altından geçip yum uşak öğ led en sonrası aydınlığına çıktık.

L ettie ağlıyordu. İkisi de ağlıyordu. Vikram ileri atıldı ve L e ttie ’yi kollarına aldı. Ö p ü ştü ler. O nları bir süre izledikten sonra kafamı çevirip m üzisyenlere baktım . A dam lar bana sırıttı, bir yandan şarkı söyleyip bir yandan kafalarını sallayarak ve gülerek şarkılarına devam ettiler. T ren banliyölere d o ğ ru sallanarak ilerlerken ben de o n lar için k üçük bir zafer dansı yapm ayı ihmal etm edim .

H e r g ü n , çevrem izde milyonlarca düş d o ğ u y o rdu . M ilyonlarca düş so na ererken bir o kadan daha d o ğ u y o rd u . M u m b a i’m in h er yerinde nemli hava hayallerle doluydu. Bu şehir hayallerin bunaltıcı, terletici serası gibiydi. O rada, kırm ızı, paslı metal çatının ü zerind e aşkın yeni bir düşü ortaya çıkmıştı. N em li düşsel havada ilerlerken ben de ailemi ve Karla’yı d ü ş ü n düm . Ve çelik yılan, alçalıp yükselen sonsuz, yok olm az denizin yanında kıvrılarak kayarken o n u n üzerin d e dans ettim .

Vikram ile Lettie bir haftalığına o rtad an kaybolm uştu ama Lettie, Vikram ’ın teklifini kabul ettik ten sonra L e p o ld ’u n kalabalığını iyimser, m u tluluğa b en zer bir hava etkisi altına almıştı. Vikram d ö n d ü ğ ü n d e gülen yüzlerle ve büyük bir sevgiyle karşılandı. A b d u llah ’la ben antrenm anım ızı yeni bitirm iştik ve hiç acım adan o n u n deli gibi coşkusuna takıldık. D aha sonra Vikram aşktan bahsederken de manalı bir sessizlikle ve açlıkla yemeklerim izi yedik. D id ier ro m an tik planının başarıyla sonuçlanm asından ö tü rü çok sevinçliydi ve tanıdığı herkesin başarısını kutlam ak için g ö n d e rdiği içkileri kabul ediyordu.

Kafamı kaldırıp baktığım da sokakta karaborsacılar için çalışan ço cuklardan birinin bana heyecanla birtakım işaretler yaptığını g ö rd ü m . M asadan kalküm ve on u n la konuşm ak için yola çıktım.

Ç ocuk sağa sola endişeli gözlerle bakarak “Lin! Başın büyük d e rtte ,”

dedi. “ Üç adam . Afrikalı. Ç ok iriler. Ç o k güçlüler. Seni arıyorlar. Seni ö ldürm ek istiyorlar.”

“ Beni ö ldü rm ek mi istiyorlar?”

“ E vet, b u n a em inim . E n iyisi sen git. Bir süreliğine B o m b ay ’dan uzaklaş!”

Ç o cu k b u n u söyler söylem ez k o ştu ve kalabalığın arasında kayboldu.

Şaşırmış am a endişelenm em iş bir halde masaya d ö n d ü m . D ah a yem eğim den iki kaşık yemiştim ki başka bir adam beni yine dışarı çağırdı. Bu sefer beni çağıran İkizler G e o rg e ’du.

“ Yaşlı d o stu m , sanırım başın belad a,” d ed i İkizler. Sesi neşeliydi ama yüzündeki ifade gergin ve korkuluydu.

SH A N T A R A M ■ 491

“ H ı, h ı ”

“ G ö rü n ü şe gö re üç Afrikalı irikıyım adam , sanırım Nijeryalılar, senin üzerinde biraz çalışmak istiyor, ne d em ek istediğim i anlarsın.”

“ N eredeler?”

“ Bilm iyom m d o stu m . O nları sokaktaki adam larla ko nuşurken g ö rdüm . Sonra taksiye binip gittiler. O ldukça iri adam lar bunlar. Taksiyi kımıldayacak yer kalmayacak şekilde d o ld u rd u üçü. Neredeyse cam lardan dışarı çıkıyorlardı.”

“ K onu ne?”

“ H içb ir fikrim yok do stum . N eyin peşinde olduklarıyla ilgili bir şey söylem em işler Lin. Sadece seni arıyorlar ve iyi niyetli değiller. Yerinde o lsam arkam ı kollarım .”

Elimi cebim e attım ama İkizler G eorge bileğimi tu ttu .

“ İstem em d o stum . Bu b enden. Yani, adam lar neyin peşinde olursa o lsun d o ğ ru bir amaçları y o k .”

İkizler G eo rg e b u n u söyledikten sonra üç kişilik bir Alm an turist to p lu lu ğu n u n peşine takıldı. Ben de restorana geri d ö n d ü m . İkizler Geor-ge’u n kendim i k orum am la ilgili söylediklerinden biraz endişelenm iştim .

Yemeğimi n o rm a ld en dah a u z u n bir sürede bitirdim . Ç ok geçm eden yanımıza bir ü ç ü n cü ziyaretçi geldi. Bu da P rabaker’di.

Prabu delice bir ifadeyle “ Lin!” dedi. “K ötü haberler var!”

“ Biliyorum P ra b u .”

“ Ü ç adam , Afrikalı, seni döve döve ö ld ürm ek istiyor! H e r yerde s o ru lar soruyorlar. A dam lar çok iri! Bufalo gibiler! H e m e n sıvışmaksın!”

Prabaker’i sakinleştirm ek tam olarak beş dakikamı aldı. Yanımdan uzaklaştırm ak içinse ona bir görev verm ek z o ru n d a kaldım . Prabu iyi bildiği o tellerd e Afrikalıların izini sürecekti. Tekrar D idier, Vikram ve A b dullah ile yalnız kalınca bir süre sessizlikte seçeneklerimi d üşündük. İlk konuşan V ikram oldu.

D estek alm ak için herkesin su ratın a bakarak “T am am o zam an bu piç kurularını bulalım ve kafalarını koparalım y a a r,” dedi.

A bdullah da “Tabii on lan ö ld ü rd ü k te n so n ra,” diye ekledi.

Vikram da onaylam ak için kafasını iki yana salladı.

D id ier yavaşça “ İki şey kesin,” dedi. “Bir, bu iş çö zü m lenene kadar yalnız kalm amalısın L in .”

Vikram ve A b dullah kafasını salladı.

A bdullah “Salman ile Sanjay’ı çağıracağım ,” dedi. “Yalnız olm ayacaksın kard eşim .”

4 9 2 ■ G regory David R oberts

“Ve iki, kim olurlarsa olsunlar, sebepleri ne olursa olsun B om b ay ’da kalam azlar. Bir şekilde b u radan gitm eliler.”

H esabı ödem ek ve dışarı çıkmak için ayağa kalktık. Diğerleri kasiyerin yanma giderken D idier beni d u rd u rd u ve yanındaki sandalyelerden birine o tu rttu . M asadan bir peçete aldıktan sonra m asanın altında uğraşıp bana d o ğ ru peçeteyle sanlı bir şey uzattı. Peçetenin içinde bir tabanca vardı. Kimse D idier’in silah taşıdığım bilmezdi. Silahı gören ve eline alan tek kişinin ben olduğ u m d an em indim . Silahı peçetesinden sıkıca tutarak diğerlerine katıldım. O m zu m d an geriye doğru baktığımda D idier ciddi bir ifadeyle ba

şını salladı. O esnada siyah kıvırcık saçları da onunla birlikte sallanıyordu.

Adam ları so n u n d a b ulduk ama bu bizim b ü tü n g ü n ü m ü ze ve g ecem izin de ç o ğ u na mal o ldu. Bize gerekli ip u cu n u veren kişiyse bir başka N ijeryalI, H aşan O bikw a o lm uştu. A dam lar turistti, şehre ve O bikw a’ya yabancıydılar. O b ik w a’nın adam lann niye beni aradığı hakkında kesin bir bilgisi yoktu ama bir uyu şturucu işiyle ilgiliydi. Ve bağlan tılan n d an ad am ların benim işimi bitirm ek için geldiğini öğrenm işti.

H apiste aldığı yaralan tam am en iyileşen H a sa n ’ın şoförü Rahim de adam ların F o rt bölgesindeki o tellerd en birinde o ld u ğ u n u keşfetmiş, m eseleyi çözm eyi teklif etm işti. O n u A rth u r Yolu H apishanesi’n d e n çıkardı

ğım için bana borçlu o ld u ğ u n u biliyordu. D ü rü st, neredeyse u tangaç bir ifadeyle bana iyilik yapmış olmak için adamları yavaşça ve acılı bir şekilde ö ldürm eyi tek lif etti. Bu şartlar altında en azından b u n u yapabilmeyi u m u y o rd u . Bense bu teklifi red d e ttim , çü n k ü k o n u n u n ne o ld u ğ u n u ö ğ renm eli ve bu işe bir no k ta koym alıydım . Hayalkırıklığına uğradığı açıkça belli olan Rahim kararımı kabullendi ve bizi F o rt’daki küçük otele g ö tü r d ü. Biz içeri girerken o da iki arabanın başında bizi bekledi. Salman ve Sanjay da on u n la kalarak sokağı gözlediler. Amaçları eğ er polisler gelirse onları d u rd u rm ak ya da bizim kaçm am ıza olanak sağlayacak kadar u zun bir süre oyalam aktı.

A b du llah ’ın bağ lan tılan n d an biri bizi içeri, Afrikalılar tarafından t u tu lan o dan ın bitişiğindeki odaya aldı. Kulaklarımızı ortadaki duvara dayadı

ğım ızda ne dediklerini rahadıkla duyabiliyorduk. A dam lar şakalaşıyor, h a vadan sud an konu şu y o rd u . S o n u n d a içlerinden bir tanesi y ü z ü m ü d eh şetle ekşitm em e n eden olan bir yorum yaptı.

“O n d a o m adalyon var,” dedi. “ B oynunda asılı. O m adalyon altın, o n u istiy o rum .”

Başka b ir ses de “ Ben de o n u n botlarını seviyorum ,” dedi. “ O n u n b o tlarını istiy o ru m .”

SH A N T A R A M ■ 4 93

Daha sonra da planlan hakkından konuşmaya devam ettiler. Biraz tartıştılar. İçlerinden bir tanesi biraz daha ısrarcıydı. Sonunda diğerleri de beni Leopold’dan apartm anım ın altındaki ıssız otoparka kadar izlemeyi ve daha sonra beni öldürene kadar dövüp üzerimdekileri alma planına katıldı.

Karanlıkta d u rup kendi cinayetim in detaylarını dinlem ek oldukça g a rip bir duyguydu. M idem bulantı ve öfkeyle kasılıyordu. N e d e n böyle bir işe kalkışüklarına dair bir ip u cu duym ayı u m d u m ama b u n d a n bahsedilmedi. A bdullah sol kulağım , ben ise sağ kulağım ı duvara yaslamıştım.

G özlerim iz birbirine bir kanş uzaklıktaydı. Başımı salladığımda verdiğimiz harekete geçm e işareti o kadar belli belirsizdi ki sanki birbirim izin aklını okuyarak anlaşmıştık.

Vikram , A bdullah ve ben adam ların kapısının ö n ü n d e , kapının an a h ta rını kilide yerleştirip bir an d u rd u k . Üc... iki... bir, diye saydık ve anahtarı çevirip kapıyı yokladım . Kapı içeriden kilitlenm em işti. Geride d u ru p kapıya bir tekm e attım . Korkm uş ve şaşırmış adam lar bize ağızları açılmış, gözleri kocam an olm uş bakarken üç saniye kadar hiçbir h areket olmadı.

I'n yakınım ızda u z u n boylu, sağlam yapılı, kel kafalı, yanağında derin yara izleri olan bir adam vardı. A tlet ve şo rt giymişti. O n u n arkasında biraz ilaha kısa, ü zerin d e sadece iç çamaşırı olan bir adam d u ru y o rd u . Adam t u valet m asasının üzerine eğilmiş eroin çekiyordu. Ü çü n cü adam hepsinden kısaydı am a kolları ve göğsü oldukça iriydi. O d a n ın en uzak ucundaki yataklardan birine uzanm ış, elinde bir Playboy dergisi tu tu y o rd u . O dad a keskin bir koku vardı. Bu terin ve k o rk u n u n kokuşuydu. Bu k o k u n u n bir kısmı da bana aitti.

A bdullah odan ın kapısını arkasından yavaşça kapadı ve kilitledi. Siyah giysiler giymişti. Z aten h em en h er zam an siyah p a n to lo n ve göm lek giyerdi. Vikram da siyah kovboy kıyafetleri içindeydi. Şans eseri ben de siyah tişört ve p a n to lo n giym iştim . O dadaki gözleri yerinden fırlamış adamlara çete üyeleri gibi g ö rü n m ü ş olmalıydık.

En irileri “N e h a lte tm e y e ...” diye söze başladı.

O na do ğru ko ştu m ve ağzına bir yum ruk savurdum am a adam kollarım kaldıracak zam anı bu ld u. Y um ruklar havada u çu şurken birbirim izi tuttıık ve göğüs göğse çarpışmaya başladık.

Vikram yataktaki adam ın ü stü n e atıldı. A bdullah tuvalet masasının oradaki ad am ın ü zerine çöktü. Kavga kısa ve kanlıydı. Küçük bir o d ada allı iriyarı adam dık. Birbirim ize saldırm aktan başka yapılabilecek şey yoktu.

A bdullah kendi adam ının işini çabucak bitirdi. Kuvvetli bir sağ k roşeyi adam ın boğazına indirince ad am d an b o ğ u lu r gibi korku do lu bir çığlık

4 9 4 ■ G regory David R oberts

çıkmıştı. G ö z ü m ü n ucuyla bakınca adam ın boğazını tu tarak ve nefes almaya çalışarak yere yıkıldığını görebildim . Yataktaki adam yüksekte o lm aktan faydalanmaya çalışarak o ld u ğ u yerde ayağa kalkıp bir tekm e savurdu. A b dullah ve Vikram yatağı tersyüz ederek adamı yere devirdi. D aha sonra adam ın ü zerin e adayarak hareketsiz kalana kadar o n u tekm elediler.

Ben de sol elimle benim adam ın ad etini tu tu p sağ elimle on a yum ruk sallıyordum . Başına indirdiğim darbelere rağm en adam ellerini boynum a doladı ve sıkmaya başladı. B oğazım kilitlendi. T u ttu ğ u m nefesin o n u n işini bitirinceye kadar alacağım son nefes o ld u ğ u n u biliyordum . Sağ elimle u m utsuzca adam ın y ü züne d o ğ ru uzandım . B aşparm ağım adam ın g ö z ü ne ulaştı. G ö z ü n ü içeri, beynine kadar yollam ak istedim ama adam kafasını kım ıldatınca parm ağım gözüyle şakağının arasına d o ğ ru kaydı. P arm a

ğımı kuvvetle g ö z ü n e d oğ ru so k tu m ve g ö z ü n ü yuvasından çıkardım .

A dam ın g ö z ü kanlı lifleriyle dışarı d o ğ ru sarkıyordu. O n a ulaşıp g ö zü n ü y erinden sökm eye ya da parm ağım ı boş gözyuvasına sokmaya uğraştım am a adam geri çekildi. G ö z yanağına sarkarken ben de kafatasını parçalamaya çalışarak kafasına y u m ruklar attım .

Adam oldukça zorluydu ve pes etm iyordu. Elleriyle boğazım a daha da sıkı yapıştı. Boynum g ü çlüydü, kaslarım da oldukça gelişmişti ama yine de adam ın beni öldürebilecek g ü çte o ld u ğ u n u biliyordum . Elim cebim deki tabancaya gitti. O n u vurm alıydım , öldürm eliydim . U m ru m d a değildi. C i

ğerlerim deki hava tükenm işti ve beynim de şim şekler çakmaya başlamıştı.

Ö lü y o rd um ve o n u öld ü rm ek istiyordum .

Vikram iri adam ın kel kafasına ağır, ahşap bir tabure indirdi. Bir adamı filmlerdeki gibi kafasına vurarak yere serm ek hiç de kolay değildir.

Şanslı bir vuruşla tek ham lede amaca ulaşabileceğiniz d o ğ ru ama benim kafama da birçok kereler dem ir çubuklar, tahta keresteler, b o tlar ve sıkı yum ruklarla vurulm uş olm asına rağ m en sadece bir kere bayılmıştım.

Adam dü şm ed en önce de Vikram tabureyle adam ın kafasına beş kez b ü tü n gücüyle vurdu. Kafatasının birkaç yerden çatladığını biliyordum ama h er nasılsa adam hala bilincini kaybetm em işti.

Yarım saat adam ların ü zerin d e çalıştıktan sonra konuşm adaki isteksizliklerinin ü stesinden gelm iştik. R ahim aramıza katılarak hem İngilizce hem de Nijerya dilinde konuşm aya başladı. Pasaportlarında adam ların t u rist vizesiyle buraya gelmiş Nijerya vatandaşları o ld u ğ u yazılıydı. C ü z d a n ları ve bavullarındaki bilgilerden de B om bay’a gelm ed en önce Lagos’ta nerede kaldıklarını öğrendik. Z am an geçtikçe hikaye yavaşça şekillenmeye

SH A N T A R A M ■ 4 95

başlamıştı. A dam lar yanlış giden büyük bir eroin ve M andrax tableti an laşm asının so n u cu n d a beni cezalandırm ak için Lagos’taki bir gan g ster ta rafından yollanmış tetikçilerdi. D olandırıcı h er kimse, bu planın arkasındaki kişi olarak benim ism im i verdiğinden parayı söğüşleyenin de ben o ld u ğ u n u düşünm üşlerdi.

Kiralık adam lar bunları anlattıktan sonra direnm eye başladılar. Bana tuzak ku ran, onları ü zerim e yollayan adam ın ismini verm ek istem ediler.

Nijeryalı patro n ların ın izni olm adan adam a ihan et etm ek istem iyorlardı.

Biz bayağı ısrar edince adam lar son u n d a ikna oldu. Bana tuzak kuran adam ın adı M aurizio Belcane’ydi.

Koca adam ın g ö z ü n ü yerine yerleştirdim ama yine de garip bir açıyla bakıyordu. Adam bana bakm ak için kafasını d ö n d ü rü n ce hen ü z o g ö z ü y le g ö rem ediğini d ü şü n d ü m ve g ö z ü n ü n bir daha asla eskisi gibi yerine o tu rm ayacağından şüphelendim . G özü yara bandıyla kapadık, kafasını sardık ve d iğer adamları bağladık. D aha so n ra onlarla k on u ştu m .

“ Bu adam lar sizi havaalanına g ö türecek. O to p ark ta bekleyeceksiniz.

Yarın sabah L agos’a bir uçak var. Siz bu uçakta olacaksınız. Biletleri sizin paranızla alacağız. Şunu kafanıza iyi yerleştirin. Benim bu işle hiçbir alakam yok. Bu sizin değil, M aurizio ’n u n hatası am a n edense bu n a sevinem iyorum . M au rizio ’dan yalan söylem esinin ö c ü n ü alacağım. Artık bu b e nim işim oldu. P a tro n u n u z a geri gidip M au rizio ’n un su çu n u n bedelini ödeyeceğini söyleyebilirsiniz. Fakat bir daha buraya geri gelirseniz sizi ö ldü rü rü z . A nladınız mı? B om bay’a geri gelirseniz ö lü rsü n ü z .”

Vikram da b ir tekm e savurarak “E vet, anladınız mı, hı?” diye bağırdı.

“Buraya gelip H in d ilere sataşayım dem eyin. Sizi beş para e tm ez bok kafalar! H in d istan sizin için bitm iştir. Buraya gelirseniz taşaklarınızı kendi ellerimle koparırım . Şapkamı g ö rü y o r m usunuz? Şapkamın üzerindeki lan et olası çizgiyi gö rüy o r m u sun u z lan e t olası bahinchhudi Şapkamı çizdiniz! Bir H in tlin in şapkasıyla oyun olm az. Şapkası olsun olm asın bir H in tliyle şaka olm az. Am a özellikle de bir H in tli şapka takıyorsa sakın on a b u laşayım dem ey in !”

Onları orada bırakıp U lla’nın yeni dairesine gitm ek için taksiye atladım. Sadece Ulla, M au rizio ’n u n n erede o ld u ğ u n u bilebilirdi. Boğazım ağrıyor, güçlükle konuşu y o rd u m . Tek d üşünebildiğim cebim deki silahtı.

Kafamda kocam an olana kadar bü y ü m ü ş, kabzasındaki kabartılar meşe ağacının k ab u ğ u kadar o lm uştu. T abanca W alther P 3 8 ’di. D ünyadaki en iyi yarı o to m a tik tabancalardan biriydi. Sekizlik bir şarjörden 9 m ilim etre

4 9 6 ■ G regory David R oberts

lik kurşunlar atardı ve ben bu sekiz m erm inin de M au rizio ’n u n v ücuduna saplandığını hayal ediyordum . M a u rizio , M aurizio, diye m ırıldanırken içim den bir ses de O n u görm eden önce silahtan ku rtul, diyordu.

D airenin kapısını sertçe vu rdu m ve kapıyı Lisa açınca on u hızla g eçerek içeri girdim ve U lla’nın k anepede o tu rd u ğ u n u g ö rd ü m . Ulla ağlıyordu . Ben içeri girdiğim de kafasını kaldırdı, sol g ö z ü n ü n dayak yemiş gibi şiştiğini görd ü m .

“ M aurizio!” dedim . “N ered e?”

“ Lin b e n ...” diye hıçkırdı Ulla. “M o d e n a...”

“ M o dena beni ilgilendirm iyor. Ben M aurizio ’yu istiyorum ! Bana n e rede o ld u ğ u n u söyle!”

Lisa kolum a do k u n d u . D ö n ü p ona baktığım da elinde koca bir mutfak bıçağı o ld u ğ u n u farkettim . Yakındaki yatak odasına do ğ ru kafasıyla işaret ediyordu. Ö nce U lla’ya, sonra Lisa’ya baktım . Lisa yavaşça kafasını salladı.

M aurizio gard ıro b un içinde saklanıyordu. O n u dışarı çıkarıp sürükledi

ğim de bana yalvarmaya başladı. P a n to lo n u n u n arkasından, kem erinden tu ttu m ve o n u dairenin kapısına k adar g ö türd ü m . M aurizio yardım için ba

ğırınca silahla suratına v urdum . Bir kez daha bağınnca bu sefer daha g ü ç lü bir şekilde bir kez daha v urdum . M aurizio’n ü n dudaklan aralandı ve b a

ğırmaya çalıştı am a o n u d ö vdüm ve kafasına silahı dayadım . Artık sessizdi.

Lisa bıçağı sallayarak ona d o ğ ru haykırdı.

“Şanslısın ki b u n u b ö ğ rü ne saplam adım , seni oro sp u çocuğu! Eğer Ulla’ya b ir daha vurursan seni ö ld ü rü rü m !”

“N e istiyor?” diye sordum Lisa’ya.

“S o ru n para. Parayı M o d en a almış. Ulla, M au rizio’yu a ra d ı...”

Ben U lla’ya büyük b ir öfkeyle bakınca Lisa şaşırıp k ekeledi.

“ Evet, biliyorum kimseyi aram am ası gerekiyordu. A m a aradı ve ona burad an bahsetti. Bu akşam ikisiyle de burada buluşacaktı fakat M od en a gelm edi. B u U lla ’n ın suçu değil Lin. M au rizio ’n u n seni bu işe karışürdı-ğını bilm iyordu. M aurizio daha b ir dakika önce bize olanları anlattı. Bir grup Nijeryalı katile senin ism ini verdiğini söyledi. K endini k u rtarm ak için senin adını verm iş. Kaçmak için paraya ihtiyacı o ld u ğ u n u , çünkü senin işini hallettik ten sonra adam ların o n u n peşine düşeceğini söyledi. Sen geldi

ğinde, kahram anım ız U lla’yı döverek M o d e n a ’nın nered e o ld u ğ u n u ö ğ renm eye çalışıyordu.”

U lla’ya d ö n e re k “Para n erede?” diye sordum .

“Bilm iyorum Lin,” dedi U lla ağlayarak. “Parayı siktir et! Z aten en b a

şından beri istem em iştim . M o d en a ben çalışıyorum diye utanıyordu. A nla

SH A N T A R A M ■ 4 9 7

m ıyor. Bu delice işlerle uğraşacağım a sokakta çalışıp o nu güvende tutm ayı tercih ederim . M odena beni seviyor. Beni seviyor. Lin, yemin ederim seninle ve NijeryalIlarla hiçbir ilgisi yok. Bu M aurizio’n u n fikriydi. H aftalardır bu iş devam ediyor. Bu y ü zden çok korkuyordum . Bu akşam da M o dena, M au rizio ’n u n çaldığı parayı, Afrikalılardan çaldığı parayı ele geçirdi ve sakladı. B unu benim için yaptı Lin. Beni seviyor. M odena beni seviyor.”

U lla’n ın sesi hıçkırıklarının arasında kayboldu. Lisa’ya d ön d ü m .

“ M au rizio ’yu yanım da g ö tü rü y o ru m .”

“ G ü zel!”

“ İd are ed er misiniz?”

“ Evet. Biz iyiyiz.”

“ Paranız var mı?”

“ Evet. M erak e tm e .”

“ O labildiğince çabuk A b d u llah’ı yanınıza yollarım. Kapıları kilideyin ve bizd en başkasını içeri alm ayın tam am mı?”

Lisa gülüm seyerek “T a m am d ır,” dedi. “ T eşekkürler G ilbert, bu beni ikinci kurtarışın o ld u .”

“ U n u t g itsin .”

Lisa kapıyı kapatıp arkam ızdan kilitierken “ H ayır, unutm ay acağ ım ,”

dedi.

Keşke M au rizio ’ya vurm adım diyebilseydim. K endini koruyacak denli iri ve güçlü olm asına rağm en dövüşm ek için cesareti yoktu ve o n u d ö v d ü

ğü n ü z d e k endinizi galip h issetm iyordunuz. M aurizio hiç dövüşm edi, h a tta karşı bile koym adı. Sadece ağlayıp sızladı ve yalvardı. O n a y u m ruk a tm am a n ed e n olan şeyin adalet d uy g u m ve haklı intikam ım o ld u ğ u n u söylem ek isterdim ama şimdi bile, seneler sonrasında, ona karşı uyguladığım şiddetin daha d erin , daha karanlık ve daha az adaletli bir şeyden kaynaklanıp kaynaklanm adığına em in olam ıyorum . İşin aslı M a u riz io ’yu u z u n zam andır kıskanıyordum . Ve az d a olsa ona ihaneti için değil, güzelliği için saldırm ış olabilirim .

D iğ er yandan d a o n u ö ld ü rm em gerekirdi. O n u Aziz G eo rge H a sta n e s in in yakınında kanlı, harap b ir h alde bıraktığım da içim den bir ses bana k o n u n u n b u rad a bitm ediğini söylüyordu. G özlerim de ö ld ü rm e arzu suyla o n u n üzerine kapandığım da b ir an tere d d ü t etm iş ve canını alam amıştım . O n a vurmayı kesm em için yalvarırken söylediği bir şey beni d u rd u rm u ştu . Nijeryalı katillerden kaçm ak için birinin adını v erm ek zo ru n d a kaldığında aklına benim adım ın geldiğini, çünkü beni hep kıskandığım

4 9 8 ■ G regory David R oberts

söylemişti. Benim g ü cü m ü , güvenim i, arkadaşlıklarımı kıskanm ıştı. Beni kıskanm ıştı. Ve bu kıskançlık y ü z ü n d e n b en d en n efret etm işti. Bu k o n u d a M aurizio ile ben çok da farklı sayılmazdık.

Ertesi gün Nijeryalılar gidince ve tabancasını D id ier’e geri verm ek için L e o p o ld ’u n Yeri’ne uğradım . Tabanca üzerim deydi. Ü zerim deydi ve kafamı öfkeyle, pişm anlıkla d o ld uru y o rd u . O sırada restoranın kapısının ö n ü n d e Jo h n n y C igar’ı g ö rd ü m . Beni bekliyordu. Jo h n n y ’nin söylediklerini anlam ak için kendim i zo rlu yo rd u m .

“ Ç ok kötü bir şey o ld u ,” dedi Joh n n y . “A nand Rao bu sabah Raşit’i ö ldü rd ü . Boğazını kesti. Bu bir ilk L in.”

J o h n n y ’nin ne dem ek istediğini anlıyordum . G ecek ondum uzdaki ilk cinayetti bu. Cuffe P arade’de ilk kez bir gecek o n d u sakini diğerini ö ld ü rü yordu. O k üçük yerde yirmi beş bin insan yaşıyordu. H e r zam an kavga edip, birbirleriyle tartışıyorlardı am a hiçbiri daha önce b ir d iğerini ö ld ü rm em işti. Şoke old u ğ u m o an b irdenbire aklım a M acit geldi. O da ö ld ü rü lm ü ştü . O n u n ö ld ürü lü şü n ü d ü şünm em eye çalışıyordum am a b ü tü n bu süre içinde hep aklımın bir k enarında bu vardı. Raşit’in ö lüm haberiyle bu düşünce iyice ayyuka çıkmıştı. G an i’nin dediği gibi ‘mafya p atro n larınd an birinin katli’ de A n a n d ’ın ellerindeki kanla karıştı. İsm inin anlam ı m u tlu dem ek olan A n a n d ’la. O g ü n yardım istem ek için yanım a gelip benim le konuşm aya çalışan ama karşılık bulam ayan A nand.

Elerimi y üzüm e g ö tü rd ü m ve saçlarım ın arasından geçirdim . Bizi çevreleyen sokak h er zam anki gibi kalabalık ve renkliydi. L e o p o ld ’daki m üşteriler h er zam anki gibi gülüyor, k o n u şu yo r ve içiyordu. Fakat Jo h n n y ile benim bildiğim iz dünyada bir şeyler değişm işti. M asum iyet kaybolm uştu ve hiçbir şey artık eskisi gibi olm ayacaktı. Kafam dan aynı şey geçip d u ru yordu. H ipbir şey eskisi g ib i olmayacak.

K aderin gön d erd iğ i bir k artpostal, sanki o an g özlerim in ö n ü n d e n geçti. Bu g ö rü n tü d e ö lüm vardı. Ç ılgınlık vardı. Korku vardı. A m a resim b ulanıktı, n e t olarak g örem iy o rd um . Detayları yakalayam ıyordum . Ç ılgınlık ve ö lü m ü n benim başıma mı, etrafım dakilerin başına mı geleceğini bilem iyordum . Bir bakım a bu n u u m ursam ıyordum da. U ta n ç ve öfke dolu bir pişm anlıkla b u n u um u rsam ıyo rd u m . Gözlerimi kırpıştırdım ve şişmiş

b oğazım ı tem izledim ve kahkahanın, m üziğin ve ışığın old u ğ u içeriye adım attım .

YİRMİ ALTINCI BÖLÜM

D idier bilmiş bir edayla ve haylaz bir gülümsemeyle “Hintliler, As-ya’nın İtalyanları g ib id ir,” dedi. “Tabii bu d u ru m d a İtalyanların da, Avru p a’nın H intlileri old uğ u söylenebilir ama sen ne dem ek istediğim i an larsın. H in d ile rd e o kadar İtalyanlık, İtalyanlarda da o kadar H intlilik var ki. H e r iki halk da M a d o n na h alk ı... D inleri bir tane verm ese bile onlar m uhakkak bir tanrıça yaratıyorlar. H e r iki ülkede de erkekler m u d u o lduklarında şarkıcı kesilir, kadınlar da köşedeki m arkete yürürken bile ad eta dans eder. Yemek v ü cu d u n m üziğidir, m üzik ise kalbin yiyeceğidir.

İtalyanca ve H in tçe , iki dil de herkesi şair kılar ve her banalite onlarla d a ha güzel hale gelir. Bu ülkelerde aşk -ctmore, pyaar- köşe başındaki bir gangsteri şövalyeye, sadece bir an bakıştığın b ir köylü kızı prensese d ö n ü ştürür. İlk aşkım İtalyan old u ğ u için H in d ista n ’ı bu kadar seviyorum L in .”

“ N ered e d o ğ d u n D idier?”

“ B edenim M arsilya’da d o ğ m u ş olsa da kalbim ve ru h u m tam on altı yıl sonra C enova’da d o ğ du diyebilirim .”

D id ier b u n u söylerken bir garson u n dikkatini çekmeyi başarıp eliyle tem belce işaret ederek bir içki dah a istedi. H e n ü z önün d ek i içkiden sadece bir yu d u m alm ışken sipariş verdiğine bakılırsa, D idier u z u n söylevlerinden birine daha hazırlanıyordu. O g ü n b u lu d u bir çarşamba g ü n ü ö ğ le den sonrasıydı ve Kiralık Katillerin G ecesi’nin ü zerind en üç ay geçmişti.

M uson yağışlanna bir hafta kadar vardı ama şehirdeki h e r canlıyı bir bek-letıd, bir tü r gerilim sarmıştı. Sanki şehrin dışında karşı konulam az bir saldırı planlayan büyük bir o rdu to p lan ıy o rd u . Ben ise m u so n d an önceki haftayı severdim. D iğer insanlarda gözlem lediğim gerginlik ve heyecan benim h em en h em en her zam an hissettiğim huzu rsu zlu k tu .

“Annem fotoğraflarından belli old u ğ u üzere zarif ve güzel bir kadındı,”

diye devam etti Didier. “ Ben d o ğ d u ğ u m d a on sekiz, ö ld üğünde ise daha

5 02 ■ Gregory David R oberts

yirmi yaşında bile değilmiş. O n u öldüren grip olm uş. Ama söylentilere g ö re, ki bunlar insafsız söylentiler, babam onu ihmal etmiş ve annem hastalandığında doktorlara para vermek istememiş. Gerçek ne olursa olsun annem ben iki yaşına bile gelm eden ö ld ü . O nunla ilgili tek bir anım bile yok.

“ Babam kimya ve m atem atik öğretm eniydi. Annem le evlendiğinde o n dan çok daha yaşlıymış. Ben okula başladığım da babam m ü d ü rd ü . Söylenenlere göre babam harika bir adam dı, çünkü bir Y ahudi’nin Fransız o k u lu n d a m ü d ü r olabilmesi için harika olması gerekirdi. O zam anlar, savaştan çok kısa bir zam an sonrasında M arsilya’da ve civarında ırkçılık ve Yahudi aleyhtarlığı hastalık gibiydi. İnsanlar suçluluk duygusuyla yanıp tu tu şu y o rd u sanırım . Babam inatçı bir adam dı. Z aten m atem atikçi olm ak için de inatçı olmak gerekir değil mi? Belki de m atem atik bir in attır ne dersin?”

“ Belki,” dedim gülüm seyerek. “H iç bu şekilde düşünm em iştim ama haklı olabilirsin.”

“ Alors, savaştan sonra babam M arsilya’ya, kasabayı ele geçiren Yahudi aleyhtarlarının o n u k o v du ğ u evine geri d ö n d ü . D ireniş birliklerinde savaşmış ve A lm anlarla göğüs göğüse çarpışırken yaralanmıştı. Bu n edenle k im se on a m eydan okum aya cesaret edem ezdi. En azından açık bir şekilde b u n u yapam azlardı. Em inim babam ın o Yahudi suratı, Yahudi g u ru ru ve genç ve güzel Yahudi karısı, M arsilya’nın iyi insanlarına ih an et edip ö lü me yolladıkları binlerce Fransız Y ahudisi’ni hatırlatm ıştır. Zorla çıkarıldı

ğı eve ve ona ih an et eden halkın arasına dö n m ek babam için soğuk bir z a ferdi. A n n em ö ld ü ğ ü n d e babam ın kalbine bir soğukluk yerleşmişti. Şim di d ü şü n ü y o ru m da bana d o k u n u rk en bile elleri hep s o ğ u k tu .”

D idier bir an için konuşm aya ara verdi ve içkisinden b ir y udum aldıktan sonra bardağını yavaşça ve büyük bir aikkatle tek rar m asanın üzerine, tam bardak izinin old u ğ u yere bıraktı.

D aha so n ra h em en gülüm seyerek “Şey, yine de harika bir ad am dı,” d iye lafına devam etti. “Sadece tek istisnayla da m ükem m el bir ö ğ retm en d i.

O istisna bendim . O n u n tek başarısızlığı bendim . Kafam ne fen bilgisine ne m atem atiğe çalışıyordu ve b u dersler benim hiçbir zam an anlayam ayacağım ve çözem eyeceğim bir dildeydi. Babam b u yeteneksizliğim i acım asız bir öfkeyle karşıladı. Ç ocukken o so ğuk eli g ö zü m e o kadar büyük g e lirdi ki bana v u rd u ğ u n d a bir dev b ü tü n vü cu d u m u sarsıp yaraladı gibi hissederdim . B abam dan k o rk tu ğ u m d a n ve okuldaki başarısızlığım dan u ta n dığım dan sık sık okuldan kaçmaya ve İngilizlerin dediği gibi yanlış a rk a daşlıklar kurm aya başladım. Kendim i çoğu zam an m ahkem ede buldum

SH A N T A R A M ■ 503

ve- daha on ü çü m e basm adan iki sene çocuk hapishanesinde yattım . O n altı yaşıma geldiğim de babam ın evini, şehrini ve ülkesini bir daha dönm ek-sı/.iıı terkettim .

“Şans eseri C en o v a’ya geldim . Orayı g ö rd ü n mü? Cenova bir m ücevherdir. Bir g ü n C enova sahilinde, dünyadaki b ü tü n iyi ve güzel şeylere j',özlerimi açmam ı sağlayan bir adam la tanıştım . Adı R inaldo’ydu. Ben on

.illiyken o kırk sekiz yaşındaydı. C o lo m b ’a dek u zanan asil bir soyağacı v.ırdı ama o unvanıyla gösteriş yapm az, tepedeki harikulade evinde yaşardı. Riııaldo tam bir araştırm acı, tanıdığım tek gerçek Rönesans adamıydı.

Kana uygarlıkların sırlarını, sanat tarihini, şiirin m üziğini, m üziğin şiirini ı >y,retti. G üzel bir adam dı da. Saçları d o lunay gibi gri ve beyaz, h ü zünlü gözleri ise griydi. Babam ın tüyler ü rp erten kaba ellerinin tam tersi, Ronal-d o ’nun elleri u z u n , ince, sıcak ve biçimliydi. H e r şeye şefkatle d o k u n u rdu. Aşkın ne o ld u ğ u n u b ü tü n kalbim le ve v ücudum la o n d a n öğ ren d im ve D in in ellerinde yen id en d o ğ d u m .”

D idier b irden öksürm eye başladı ve boğazını tem izlem eye çalışırken öksürüğü v ü cu d u n a ağrılı kram plar saplayan bir krize d ö n ü ştü .

“Sigarayı ve içkiyi bırakm alısın D idier. H a tta biraz egzersiz yapsan hiç U na o lm az.”

Ö k sü rü ğ ü dinince sigarasını sö n dü rü p bir diğerini almak için paketine u/.anırken titreyerek “ O f, lü tfen !” dedi. “N asihat kadar insana kötü gelen l>ir şey daha yo ktur. Bana nasihat etm ezsen çok sevinirim. Açıkçası senin lnınu yapm ana çok şaşırdım. B unu biliyor olmalısın. Seneler önce bana ve-ıılcn saçma sapan bir ö ğ ü t y ü z ü n d e n altı ay bunalım a girdim . O bunalım ı neredeyse aşam ayacaktım .”

“Afedersin,” dedim gülümseyerek. “Bana birden ne oldu anlayam adım .”

Garson bir viski daha getirirken bardağındakini bitiren D id ier b u rn u nu çekerek “A fedildin,” dedi.

“Biliyor m u su n , Karla bunalım a giren insanların üzülm eyi bilm edikle-

*ıni söyler,” dedim .

“ Karla yanılıyor!” diye cevapladı D idier. “Ben tristesse k o n u su n d a u z m anım . B u tam da insana ö z g ü , m ükem m el bir davranıştır. M utluluklarını ifade ed en çok hayvan vardır ama yalnızca insanoğlu büyük bir iizün-iıiyii belli edebilecek dehaya sahiptir. Benim için bu özel bir şeydir, bir n e vi günlük n ıeditasyondur. H ü z ü n benim biricik san atım d ır.”

D idier bunları söyledikten sonra bir süre ara verdi. D evam edem eyecek denli sinirlenm işti ve dudağını bükü y o rd u am a birden gözlerim e bak-iı ve kahkahayla g üldü.

5 04 ■ G regory David R oberts

“ Karla’dan hab er aldın mı?”

“ H ayır.”

“Am a nerede o ld uğ u n u biliyorsun?”

“ H ay ır.”

“ G o a ’dan ayrıldı mı?”

“ O rad a tanıdığım D ash ran t adlı b irinden ona g ö z kulak olmasını istem iştim . A dam ın Karla’m n kaldığı sahilde bir restoranı vardı. Geçen hafta D ash ran t’ı aradığım da bana Karla’nın gittiğini söyledi. O n u kalması için ikna etm eye çalışmış am a... Karla’yı bilirsin.”

D idier düşünceli bir şekilde dudaklarını b ü zd ü , ikim iz de L e o p o ld ’u n Yeri’nin geniş giriş kapısından dışarıyı, yalnızca iki yüz m etre ötem izdeki kaynayan, telaşlı sokağı izledik.

En so n u n d a D id ier “E t bien, Karla için en dişelenm e,” dedi. “ En azından iyi k o ru n u y o r.”

D id ier’in cüm lesinden Karla’nm kendine bakabildiği ve şanslı biri o ld u

ğu anlam ını çıkardım. Yanılmıştım. Bu cüm lede daha başka bir anlam vardı. E lbette o zam an D idier’e ne dem ek istediğini sorm alıydım . O sohbetin ü zerin d en yıllar geçtikten sonra belki bin defa kendim e eğer o zam an D idier’e b u n u sorsaydım hayatımın nasıl değişeceğini d ü şün d ü m . O anda ise kafamda düşünceler, kalbim de g u ru r, konuyu değiştirm eyi seçtim.

“Evet... N e oldu?”

D idier şaşırmış bir şekilde “N e mi oldu?” dedi.

“ C en o va’d a, Rinaldo ile sana n e oldu?”

“A h, evet. Beni sevdi, ben de o n u sevdim am a R inaldo yanlış bir karar verdi ve aşkımı test etm eye kalktı. Büyük bir m iktar parayı n erede sakladı

ğını ö ğ renm em e izin verdi ve ben de b u n u n cazibesine karşı koyamadım.

Parayı alıp kaçtım . O n u sevmiştim ama parasını alıp kaçtım . B ütü n bilgeli

ğine rağm en aşkın test edilemeyeceğini öğrenem em işti. D ü rü stlü k ve b a ğ lılık test edilebilir ama aşkın testi yoktur. Aşk bir defa başladı mı aşık o ld u

ğ u m u z insandan nefret etsek bile sonsuza dek devam eder. Sonsuza kadar devam eder, çü n k ü o artık içim izde, ölm eyen bir parçam ızda d o ğ m u ştu r.”

“ O n u bir daha g ö rd ü n m ü?”

“ Evet. G ördüm . Neredeyse on beş sene sonra kaderin bir cilvesiyle ken dimi tekrar C enova’da buld u m . O n u n bana R im baud ve Verlaine okumayı öğrettiği o kum la kaplı geniş bulvarda bir kez daha yürüdüm . Ve onu g ö rdüm . O zam an altmış yaşını aşmıştı ve kendiyle aym yaşlardaki adamlarla birlikte, satranç oynayan iki yaşlı adamı izliyordu. H ava soğuk olmam asına

SH A N TA RA M ■ 505

rağm en üzerinde gri bir hırka ve siyah kadife bir atkı vardı. Saçlarının neredeyse hepsi dökülm üştü. Kafasında güm üş bir taç gibi duran saçlar... G itmişti. Yüzü çukurlaşmış, derisi kötü bir renk almışü. Sanki ağır bir hastalıktan sonra kendini toparlam aya çalışıyordu. Belki de hastalığa teslim olm uştu, em in değilim. Beni tanım asın diye kafamı başka yöne çevirip ö n ü nden geçtim. H a tta yürüyüşüm ü de değiştirip garip, kam bur bir şekilde yürüm eye başladım. Son anda dö n ü p ona bir göz attığım da beyaz bir mendile k ö tü şekilde öksürdüğünü g ördüm . Sanırım beyaz mendil kanlanmıştı. D e h

şete düşüp adımlarımı gitgide hızlandırarak koşmaya başladım.”

Bir kez daha sessiz kaldık ve mavi sarıklı bir adam , kara çarşaflı ve p e

çeli bir kadın gibi gelip geçen insanları izlemeye koyulduk.

“ Biliyorsun Lin herkesin ya da birçok kişinin, ahlaksız diye nitelen d ireceği bir hayat yaşadım . Beni hapse atabilecek, bazı ülkelerde idam a g ö türebilecek şeyler yapüm . G u ru r duym adığım pek çok iş yaptığımı söyleyebilirim ama hayatım da gerçekten u tan d ığ ım tek şey var. O m ükem m el adam ın y anından hızla geçtim , ü stü n e ü stlük o n a yardım edecek kadar p a ram, zam anım ve sağlığım vardı. O n d a n kaçm am ın nedeni parasını çaldı

ğım için d u y d u ğ u m u tan ç değildi. H astalığından ya da b u n u n bana n e kadar özveriye mal olabileceğinden de korkm adım . Beni seven ve bana sevmeyi ö ğ reten o iyi ve harikulade adam d an kaçtım , çünkü o artık yaşlıydı.

Eski güzelliğinden geriye bir şey kalm am ıştı.”

D idier b u n u söyledikten sonra bardağında kalan son y u d u m u da içti ve bir süre dikkatlice boş bardağa baktıktan sonra o nu sanki elinde patlamak üzere olan bir bom ba tutuyorm uş gibi özenle masanın üzerine koydu.

So n u n d a “M erde! H adi içelim d o stu m !” diye bağırdı am a elimi o n u n elinin ü zerin e koyarak g arsonu çağırm asını engelledim .

“Yapam am D idier. Lisa’yla Sea R o c k ’ta buluşm am gerekiyor. O n u n la orada buluşm am ı istedi. E ğ er yetişm ek istiyorsam şimdi yola çıkm alıyım .”

D id ier b u n u n ü zerine bir ricasını dile g etirm ek ten ya da bir itirafta d aha bulu n m ak tan vazgeçm iş gibi ağzını kapadı. Elim hala o n u n elinin ü z e rindeydi.

“D in le, eğer istersen sen de gelebilirsin. Bu özel bir buluşm a değil.

H em J u h u ’ya yolculuk zevkli olacaktır.”

D idier yavaşça gülüm sedi ve elini kaçırdı. G özlerim e bakarken elini kaldırıp bir parm ağıyla işaret etti. Bir garson h em en masaya geldi. D idier garsona bakm aksızın bir viski daha sipariş etti. H esabı ödeyip sokağa çıkarken D idier b ir eliyle içkisini tu tm u ştu . Ö k sürüyordu ve d iğer eliyle de ağzını kapıyordu.

506 ■ G regory D avid R oberts

Bir ay önce bir E nfıeld Bullet m otosikleti alm ıştım . G o a ’da tadına vardığım bu iki tekerlikli adrenalin kaynağı, A b d u llah ’la o n u n tanıdığı bir tamirciye gidip kendim e bir m o to r alana kadar aklım dan çıkm amıştı. H ü s e yin adındaki Tam illi tam irci, A bd u llah ’ı da en az m otosikletleri sevdiği kad ar seviyordu. A dam ın bana sattığı Enfield m ükem m el d u rum daydı ve b eni bir kere bile olsun hayalkırıklığına uğ ratm adı. Vikram m otosikletim i o kadar beğenm işti ki bir hafta sonra o da H ü sey in ’den bir Enfıeld aldı. B azen güneş gülüm seyen suratlarım ıza vuru rken A bdullah, Vikram ve ben m otosikletlerim izle yan yana dolaşırdık.

D id ier’i tek başına bırakıp L eo p o ld ’u n Yeri’n d e n çıktığım da m o to ru m u yavaşça sürdüm ve kendim e dü şü n m ek için zam an verdim . Karla, An-juna sahilindeki küçük evden gitm işti. Ulla, Karla’m n o n a artık yazm adı

ğını söylem işti, ki yalan söylemesi için hiçbir n ed en yoktu. Yani Karla g itm işti ve o n u bu lm anın bir yolu yoktu. H e r g ü n uyanır uyanm az aklıma ya Karla ya da on un la ilgili g ö rd ü ğ ü m bir rüya geliyordu. H e r gece, g ö ğ sü me saplı bir pişm anlık bıçağıyla uyuyordum .

M oto ru sürerken düşüncelerim Kadirbhai’ye kaydı. O n u n mafya ağında oynadığım rolden m em nu n d u . İç hatlarda ve dış hatlarda altın kaçakçılığını y ürütüyor, beş yıldızlı otellerde ve havayollarındaki ofislerde aracılarla döviz değişimi yapıyor, yabancılardan pasaport saün alma işleriyle ilgilen iyordum . B ü tü n bunlar b ir ^ o r a ’nın, bir H in t’e göre daha az dikkat çekerek daha çok başanlı olabileceği işlerdi. D ikkat çekm em em in nedeni biraz garip ve kom ik bir kamuflaj şekliydi aslında. H in d istan ’da yabancılara uzu n u z u n bakılırdı. Beş m ilenyum luk bir sürenin ardından bu bakışlar kısaca bir g ö z atmaya dek gelebilm işti. Ben B om bay’a geldiğim de yabancılara olan ilgi göz süzerek bakm alardan gözlerini koca koca açarak seyretmelere dek çeşitlilik gösterirdi. G ittiğim h er yerde Bana eşlik eden b u bakışlar meraklı, saf ve hem en hem en h e r zam an dostça bakışlardı. Bu yoğun ilginin faydası o lu yordu, çünkü çoğu zam an insanlar ne yaptığımla değil kim olduğum la ilgileniyordu. Yabancılann yaptıklan neredeyse görünm ezdi. Ben de böylece seyahat acentelerini, büyük otelleri, işyerlerini gezerken beni gören ama Kadir için işlediğim suçlan g örm eyen gözler tarafından izlendim .

H acı Ali C am ii’ni geçip ö ğ led en sonra trafiğinde geniş caddede gaza asılırken A b d ül Kadir H a n ’ın n ed en arkadaşı ve iş ortağı M a cit’in ö lü m ü y le ilgili hiç konuşm adığını d ü şü n d ü m . Bu olay hala kafamı m eşgul ed iyord u ve b u n u n la ilgili sorular sorm ak istiyordum ama cinayetten kısa bir sü re sonra M acit’in adım an dığ ım d a Kadir’in yüzü öyle bir acıyla kaplandı

SH A N T A R A M - 5 0 7

ki k o nuyu kapadım . G ü nler haftalara, haftalar da aya dön erken bu k o n u dan bahsetm ek de gittikçe güçleşiyordu. Kafamda bu cinayetle ilgili bir sürü soru olmasına rağ m en bunları sır gibi saklıyor ve ona hiçbir şey sora-m ıyordum . B u n u n yerine ya iş ya da felsefe k o n u şuyorduk. U z u n so h b e tlerim izden birinde, so n u n d a Kadir büyük so ru m u yanıtladı. O n u n ö ğ re tisini anladığım ı kanıtladığım da gözlerinde beliren heyecanı ve g u ruru anım sadım . D id ier’in itirafının ardından Lisa ile buluşm aya giderken H a n ’ın sözlerini d ü şü n ü yo r, aram ızdaki konuşm ayı kelimesi kelimesine aklım dan geçiriyordum .

“Yani bu k o n u n u n ö z ü n ü bu noktaya kadar anladın?”

“E v et,” diye cevap verdim . Bir hafta kadar önce bir akşam, K adir’in D o n g ri’deki m alikanesine, A bdül Gani tarafından y ön edlen pasaport im alathanesinde benim önerim le yapılan değişikliklerle ilgili rapor vermeye gelm iştim . G ani’n in onayı ve desteğiyle işlerimizi ehliyet, banka hesap defterleri, kredi k a rtlan , h atta spor kulüplerinin üyelik kard an gibi b ü tü n kimlik kartlarını içerecek şekilde genişletm iştik. Kadir bu yeniliklerden m em n u n d u ama çok geçm eden k o nuyu en sevdiği başlıklar olan iyi ve k ö tü ile hayatın amacına getirm eyi ihmal etm edi.

Kafasını sallarken çeşm eden etrafa sıçrayarak akan suya bakarak “ Belki de bana h atırlatırsın,” dedi. Dirsekleri beyaz k o ltu ğ u n kollarına dayalıydı ve parm aklannı dudaklarının ve d ü z g ü n kesilmiş güm üş grisi bıyığının ü zerinde gezdiriyordu.

“ H ım , elbette. B ü tü n evrenin m utlak bir karm aşıklığa d o ğ ru ilerledi

ğini söylem iştin. Bu kainatın başlangıcından beri devam ediyor ve fizikçiler de b u n a karm aşıklığa y a tk ın lık diyorlar. Ve bu amaca h izm et eden her şey iyiyken b u na engel olan her şey de k ö tü .”

Kadir gü lü m serken bir kaşını kaldırarak “ Ç ok iyi,” dedi. H e r zamanki gibi beni onayladığını mı, yoksa benim le dalga mı geçtiğini ya da her ikisini b irden mi yaptığını anlayam ıyordum . Kadir aynı zam anda tam aksini de hissedip g ö sterm ed en hiçbir d u yg u su n u ifade etm eyen biriydi. Bu b elki hepim iz için bir noktaya kadar geçerli olabilir. A m a söz konusu Lord Abdül Kadir H a n olunca sizin hakkınızda ne d ü şü n d ü ğ ü n ü ya da hissettiğini bilm eniz im kansız olu rd u . O n u n g özlerinde b ü tü n gerçeği g ö rd ü

ğüm tek sefer -K ederin Ö dülü denen bir dağdaydık- artık b u n u n için çok geçti ve bir daha da o n u görm edim .

“Ve ulaşılacak bu karmaşıklığa T an rı, Evrensel G erçek ya da M utlak Karmaşıklık diyebilirsin,” diye ekledi Kadir. “Ben bu n a Tanrı d em ekte bir

508 ■ G regory D avid Roberts

sakınca gö rm ü y o ru m . B ü tü n evren T a n rı’ya d o ğ ru hareket ediyor, Tan-ıı’nın m u d ak karm aşıklığına d o ğ ru .”

“ Bu da geçen sefer size so rd uğ u m soruyu akla gedriyor. Bir şeyin iyi ya da k ö tü o ld u ğ u n a nasıl karar veriyorsunuz?”

“ D o ğ ru , bu so ru n a bir cevap vereceğim e dair sana söz verm iştim genç Bay Lin. A m a ilk önce bir soruya yanıt verm elisin. Ö ld ü rm ek n eden yanlıştır?”

“Şey, ben h e r zam an yanlış o ld u ğ u n u d ü şü n m ü y o ru m .”

Kadir k ehribar gözleri ışıldayarak alaycı bir şekilde gülüm sedi. “A h, söylemeliyim ki ö ld ü rm ek h er zam an yanlıştır. Buna konuşm am ızın ilerleyen zam anlarında açıklık getireceğiz. Şimdilik yanlış o ld u ğ u n u d ü ş ü n d ü ğ ü n öldürm eyi ve n e d e n böyle d ü şü n d ü ğ ü n ü söyle b an a.”

“T am am , şey, can almak yasaya aykırıdır.”

“ Kim in yasasına?”

T u tu n d u ğ u m felsefî g ö rüşü n ellerim arasından kaymak üzere o ld u ğ u n u hissederek “T o p lu m yasasına. D evletin yasalarına aykırıdır,” diye cevapladım.

Kadir nazikçe “ Peki bu yasayı kim yapıyor?” dedi.

“Yasaları yürürlüğe koyan politikacılardır. C eza kanunları uygarlıkların kuru luşu n a dek uzanır. Ö ld ü rm e n in yasadışı olması, belki ta m ağara yaşam ına kadar g id iy o rd u r.”

“ Peki, birini ö ldürm ek n e d e n yanlış?”

“ Şey... Ç ü n k ü sadece tek b ir yaşam hakkı var. Sadece bir şansınız olan şeyin elin izd en alınm ası k orkunç bir şey.”

“ Fırtına da kork u n ç bir şey am a bu o n u k ö tü yapar mı?”

Biraz sinirlenerek “ H ayır, e lb e tte y apm az,” dedim . “ Ö ldürm eye karşı yasaların arkasında n e o ld u ğ u n u n e d en bulm aya çalıştığım ızı anlam adım .

Herkesin sadece tek b ir yaşam hakkı var ve bu hakkı iyi bir n eden olm aksızın alırsanız yanlış bir şey yapmış o lu rsu n u z .”

Kadir sabırla “ E v et,” dedi. “A m a n ed en yanlış olur?”

“Yanlıştır işte.”

D aha ciddi bir ses tonuyla “ H epim izin vardığı n o k ta da b u d u r,” dedi.

Kadir, sandalyem in k o luna dayadığım bileğim in üzerine elini koyup önem li n o ktalara parm aklanın hafifçe vurarak vu rg u yaptı. “ İnsanlara cinayetin ya da başka bir su çu n n e d e n yanlış o ld u ğ u n u sorarsan sana bu n u n kanunlara, İnciPe, U panişad’lara, K u ran ’a, B u d a’nın sekiz aşamalı yoluna, ailelerinin g ö rüşüne ya da başka bir otoriteye aykırı o ld u ğ u n u söylerler.

SH A N T A R A M - 509

I tk.ıi neden yanlış o ld u ğ u n u bilm ezler. Söyledikleri do ğ ru olabilir ama m ılcıı d o ğ ru o ld u ğ u n d an habersizdirler.

"Bir eylemi, niyeti ya da neticeyi bilebilm ek için öncelikle kendim ize ıh sorıı sorm alıyız. Birincisi, herkes bizim le aynı şeyi yapsa ne olur? İkin-

■

ısı, bıı karm aşıklığa d o ğ ru olan yolculuğa yardım cı mı olacak, yoksa o n u

■

lu’clleyecek m i?”

Bir hizm etçiyle N azir içeri girince K adirbhai sustu. H izm etçi u zu n I uı t hıklarda siyah Süleymaniye çayı ve güm üş bir tepside de karşı k o n u lanı, 1/ şekerlem eler getirm işti. N azir K adirbhai’ye meraklı gözlerle, bana ise t .ılıksız bir nefretle baktı. Kadir ona ve hizm etçiye teşekkür edince ikisi de l'i/ı tekrar yalnız bıraktı.

Kadir ağzına aldığı bir şeker k ü p ü n ü n ardından çayını yudum ladıktan

■.oma “ K onu birini ö ld ü rm e k ... H erkes birbirini öldürseydi ne olurdu?

Hu karmaşıklık y olculuğuna yardım mı ederdi, engel mi olurd u ?”

“ Herkes birbirini öldürseydi soyum uz tükenirdik. Yani b u n u n bir yaı-

■

lııııı olmazdı.”

“ Evet. Biz insanlar bilebildiğim iz en karmaşık düzenlem eyiz ama ev-ıı ııııı son işi de değiliz. Biz de kainatın geri kalanıyla birlikte gelişip deği-şft fğiz. Eğer ayrım g ö ze tm e d en birbirim izi öldürürsek bir yere ulaşama-yı/ Soyum uz tü k en ir ve m ilyonlarca, milyarlarca yıl boyunca edindiğim iz

^rlışim süreci yok olur. Aynı şey hırsızlık için de geçerli. H erkes bir şeyin çalsaydı ne olurdu? Bu bize yardım cı mı o lu rd u , yoksa engel mi?”

“ D em ek istediğini anladım. E ğer herkes b irbirinden bir şeyler çalıyor nisaydı öyle paranoyak bir hale gelir ve b u iş u ğ ru n a öyle çok para ve za-111,111 harcardık ki yavaşlar, y o l u m u z a ...”

Kadir d ü şüncem i benim yerim e tam am ladı. “ Karmaşıklık yoluna asla nl.ış.unazdık. İşte bu yüzd en adam ö ld ü rm ek ve hırsızlık yapm ak yanlış.

Bıı kitap ya da ruhani bir reh b er bize b u n u n yanlış o ld u ğ u n u söyledi d iye değil. E ğer b u eylemleri yaparsak m utlak karmaşıklık olan T a n rı’ya, evim in geri kalanı ile birlikte ulaşam ayız diye. Bu eylem lerin z ıtü ise doğ-ıı ulur. Sevgi n e d e n iyidir? H erkes birbirini sevse ne olurdu? Bu bize yardımcı o lu r m u y d u , yoksa bize engel mi o lu rd u ? ”

Bana hazırladığı tuzağa gülerek “Yardım cı o lu rd u ,” dedim .

“Evet, aslında böyle evrensel bir sevgi T a n rı’ya yapılan yolculuğu hayli hızlandırırdı. Sevgi iyidir. D o stlu k iyidir. Sadakat iyidir. Ö z g ü rlü k iyidir.

l>iirüsdük iyidir. Bunların iyi o ld u ğ u n u h ep b iliy o rd u k ... Bunları kalpten biliyorduk ve b ü tü n büyük bilginler bize hep b u n u söyledi... Ama şimdi

5 10 ■ G regory David R oberts

iyilik ve kö tü lü ğ ü tarif ettiğim iz için bunların niye iyi o ld u ğ u n u anlıyoruz.

Tıpkı hırsızlığın, yalanın, adam ö ld ü rm enin n ed e n k ö tü o ld u ğ u n u anladı

ğım ız g ib i.”

“Ama b a z en ...” diye itiraz edecek oldum . “ Kendini savunmaya ne d e meli? Kendini savunm ak için öldürm eye ne dem eli?”

“ Güzel bir no k ta Lin. Benim için bir sahne hayal etm eni istiyorum .

Ö n ü n d e bir masayla bir odada d u ruyorsun. O d an ın diğer köşesinde a n n en var. K ötü bir adam ann en in boğazına bıçak dayamış. A dam anneni ö ldürecek. Ö n ü n d ek i masada bir d üğm e var. E ğ er on a basarsan adam ölecek, basm azsan anneni öldürecek. Sadece ikisinden biri olacak. Eğer hiçbir şey yapm azsan annen ölecek. D üğm eye basarsan adam ölecek ama an-en kurtulacak. N e yapardın?”

H iç te re d d ü t etm e d e n “A dam ın işini bitirirdim ,” dedim .

Belki de düğm eye basm adan önce biraz daha dü şünm em i u m u t etmiş

olan Kadirbhai içini çekerek “ Kesinlikle,” dedi. “Peki, anneni bu kö tü k atilden kurtarm akla iyi bir şey m i, yoksa k ö tü bir şey mi yapmış olursun?”

Aynı hızla “ İyi bir şey,” dedim .

Kadirbhai kaşlarını çatarak “ H ayır Lin, ne yazık ki h ay ır,” dedi. “İyi ve k ö tü n ü n ob jek tif tanım ını yaparak öld ü rm en in h er zam an yanlış o ld u ğ u n u , çünkü b u n u n bizi evrenin geri kalanıyla birlikte m utlak karmaşıklığa, T a n rı’ya götürm eyeceğini söyledik. Yani ö ld ürm ek yanlış ama senin d o ğ ru ned en lerin vardı. Bu kararın so nucu ise d o ğ ru sebeplerden ö tü rü y a n lış şeyi yap tığ ın d ır.”

K adir’in etik üzerine yaptığı bu kısa k o n uşm anın ü z e rin d e n bir hafta geçmişti ve ben rüzgarda, h em eski h em m o d ern bir trafiğin içinde, karanlık ve u ğ u rsu z bir b u lu t küm esinin altında m otosikletim le yol alırken hala b u söylenenleri d ü şü n ü y o rd um . Doğru sebeplerden ö türü yanlış şeyi yapm ak. M otosikletim i sürm eye devam ettim ve K adir’in bu küçük dersini düşünm eyi bıraküğım da bile b u kelim eler b ir hayaldeym işçesine zih n im in içinde d ö n ü p d u rd u . Bu kelim eler sanki bir m an tra, kaderin karanlı

ğın içinden bana seslenişi gibiydi ve onları tekrar ettirerek beni uyarmaya çalışıyordu. D oğru sebeplerden ötürü... Y a n lış şeyi ya p m a k ...

D id ier’in yanından ayrılm am ın ü z erin den bir saat geçm işti ki içimdeki b u uyarı fısıltıları dinm eye başladı. İster yanlış ister do ğ ru olsun yaptığım şeyi n eden ö tü rü yaptığım ı ya da K adir’in yah u t h erhangi birinin sebeplerini d ü şünm ek istem iyordum . İyi ve k ö tü ile ilgili yaptığım ız tartışm alard an keyif alıyordum ama b u n u sadece bir eğlence, bir oyun olarak görü-

SH A N T A R A M > 511

\Mulıım. Aslında gerçeği istem iyordum . G erçekten, özellikle de kendi K ö ç e ğ im d e n bıkm ıştım ve o n u n la yüz yüze gelem iyordum . Böylece zıiı-nımtle yankılanan düşü n celer ve önseziler biraz sonra nemli rüzgarla bir-lıl ir uçup gitm işti. Sea Rock O te l’e g iden son dönem eci aldığım da z ih nim karanlık ve titrek denizin üzerindeki ufuk kadar netti.

Bom bay’daki d iğ er beş yıldızlı o teller gibi gösterişli bir servisi ve lük-mi olan Sea R ock O te l, J u h u ’da d enizdeki kayaların ü zerin e inşa edilm işti Büyük resto ranlarından, barlarından ve yüzlerce penceresinin hepsin-ılı ıı U m m an D e n iz i’nin dalgaları izlenebiliyordu. O teld e aynı zam anda

■.■-hırdeki en iyi ve en zengin açık büfe vardı. O tele girdiğim de oldukça aç

ımı ve giriş salonunda Lisa’yı g ö rd ü ğ ü m e sevindim . Lisa kolalı gök mavi-

«ı göm leğinin yakalarını yukarı kaldırm ış, altına yine aynı renk bir p an to İmi etek giymişti. Sarı saçlarını balıksırtı ö rm ü ştü . Bir seneden fazla süre-

• Iı t eroin d en uzak kalmayı başarm ıştı. B ronz, sağlıklı ve k endine güvenli m inüyordu.

I isa beni yanağım dan öperek karşılarken gülüm seyerek “M erhaba I m ,” dedi. “ Tam zam anında g eld in .”

“ I Iarika. A çlıktan ö lü y o ru m .”

“ Benim k astettiğim Kalpana ile tanışm ak için tam zam anında geldiğ in di Bir dakika... İşte geliyor.”

M odern, Batılı tarzd a kesilmiş kısa saçları, m o d a bir k o t ve d ar kırmı-m lıi r tişö rt giymiş olan g enç b ir k ad ın bize yaklaştı. B o y n u n d a bir k ro n o -

mr i ı e asılıydı, elinde de bir klasör tu tu y o rd u . Yirmili yaşlarının ortaların-ıl.ı g ö rü n ü y o rdu .

I .isa bizi tanıştırınca “M e rh a b a ,” dedim . “ Dışarıdakiler sizin teçh izatını/ mı? Yayın arabaları, kablolar falan... Bir film mi çekiyorsunuz?”

Kalpana b enim bayıldığım ve farkında olm adan taklit ettiğim Bom -

l'.ıy’a ö z g ü sesli harfleri vurgulayan aksanıyla “Ç ekm em iz gerekiyordu ycı-m ," dedi. “Y önetm en dansçılardan biriyle ortadan kayboldu. B unun bir n olması gerekiyordu yatır ama şim di b ü tü n set b u n u kon u şu y o r. Kırk l'i-s dakikalık bir m olam ız var. Gerçi söylenildiğinde göre bizim y ö n e tm e nin ihtiyacı olan sü reden on kat fazlaymış b u .”

bilerimi birleştirerek “ Pekala, bu bize yem ek yem ek için fırsat verir,”

■ İ n l i m .

Kalpana itiraz ederek “Yemeği siktir et, önce kafa çekelim ,” dedi. “Yanında haşhaş var mı?”

“ Evet, e lb e tte ,” diye o m u z silktim.

5 12 ■ G regory David R oberts

“A raban var mı?”

“ M otosikletle geld im .”

“Tam am , o zam an benim arabam ı alalım, o to p ark ta.”

O te ld e n çıktık ve haşhaş içm ek için K alpana’nın yeni Fiat’ına bindik.

Ben jo in t’i hazırlarken bana b u n u n gibi pek çok film de y ö n e tm e n asistanlığı yaptığını söyledi. G örevlerinden biri de filmlerde k üçük rolleri oy n ayacak oyuncaları bulm aktı. Kalpana bu görevi bir oyu ncu bulm a ajansına vermişti ama onlar da küçük, k o nuşm a olm ayan rollere yabancı figüran bulm akta zorlanıyordu.

Kalpana jo in t’i içerken Lisa da k o nuyu özetledi. “ Kalpana geçen hafta akşam yem eğinde konuyu açtı. Film lerde, bilirsin diskodaki ya da bir p a rtideki veya İngiliz egem enliği zam anlarındaki İngilizleri canlandırılacak sahnelerde oynayacak yabancı figüran bulam adığını söyledi. Ben de... S eni d ü ş ü n d ü m .”

“ H ım .”

Kalpana ü zerinde çalışıldığı belli olan bir gülüm sem eyle “ İhtiyacım ız o ld u ğ u n d a bizim için go ra bulabilirsen çok yardım cı olm uş o lu rsu n ,” d e di. Ü zerin d e çalışmış olsun ya da olm asın, gülüşü o ldukça etkiliydi. “ O n ları çekim e getirecek, işleri bitince de götürecek bir araba ayarlıyoruz. Ç e kim arasında yemek veriyoruz. Ve kişi başına g ü n de iki bin rupi ö d ü y o ruz. Bu parayı artı kişi başına alacağın belli bir kom isyonu sana veriyoruz.

O nlara ne kadar para ödeyeceğin sana kalmış. Yabancıların çoğu b u işi p ara alm adan da m em nuniyetle yapıyor ve onlara ö dem e yapağ ım ızd a g e r

çekten şaşırıyorlar.”

Lisa gözleri parlayarak bana bakıp “ N e diyorsun?” diye sordu.

“ İlgim i çekti d o ğrusu. ”

A klım dan bu işin bana sağlayabileceği faydalar geçiyordu. G ö z ardı edilem eyecek avantajları olabilirdi. Film yapımcıları sık sık yurtdışına y o lculuk ettiklerinden karaborsa dolara ihtiyaç duyabilecek m üşterilerdi m e sela. Ü stelik bu işin Lisa için ö nem li old u ğ u da belliydi. Sadece bu bile bu işe girm em için yeterli sebepti. Lisa’dan hoşlarurdım ve o n u n da b en d en hoşlanm asına m em n u n d u m .

Kalpana “ İy i,” dedi ve arabam n kapısını açarak dışarı çıktı. G ö zlerim izd e güneş gözlükleriyle tekrar otele girdik. Yarım saat önce b u lu ştuğ u m u z yerde de el sıkıştık.

“ Siz yemeğinizi yiyin,” dedi Kalpana. “Ben sete geri döneceğim . Balo salonundayız. İşiniz bitince kabloları izleyin, beni kolayca bulursunuz. Si

SH A N T A R A M - 5 1 3

zi diğerleriyle tanıştırırım , h em en işe başlarsınız. Yarınki çekim ler için b irkaç yabancıya ihtiyacım ız var. İki adam ile iki kız yaar. Eğer bulabilirseniz sarışın, İsveçli tipler olsun. H ey , içtiğim iz Keşmir haşhaşıydı değil mi?

Seninle iyi anlaşacağız Lin. Ciao! C im bebek!”

R estoranda Lisa ile tabaklarım ızı d o ld u rd u k ve karşı karşıya o tu rd u k .

Lisa koca bir lokmayı çiğnerken “ Kalpana iyidir,” dedi. “ Bazen çok alaycı olabiliyor ve çok hırslı bir kız ama d ü rü sttü r ve iyi bir arkadaştır. Bana bu oyuncu bulm a işinden b ah settiğinde aklıma sen geldin. Senin bir şeyler yapabileceğini d ü ş ü n d ü m .”

Lisa’ya bakıp gözlerindeki ifadeyi anlamaya çalışarak “Teşekkürler,”

dedim . “D ü şün m en e sevindim. Bu işte benim le ortak olm ak ister misin?”

“ E v et,” dedi Lisa hem en. “Ben de sorm anı... Sorm anı u m u y o rd u m .”

“Birlikte çalışabiliriz,” diye önerdim . “Film lerde çalışacak yabancı b ulmak k o n u su n d a zorluk yaşayacağımı sanm ıyorum ama işin geri kalanıyla uğraşm ak istem iyorum . E ğer istersen bu kısımla sen ilgilenirsin. O nları almak, sette onlara gö z kulak olm ak ve ödem eleri yapm aktan sen sorum lu olursun. Ben onları ikna ederim , sen de gerisini halledersin. E ğer işle ilgileniyorsan seninle çalışmak ho şu m a g id er.”

Lisa gülüm sedi. Bu u n u tm ak istemeyeceğiniz, güzel bir gülümsemeydi.

“B unu çok isterim ,” dedi utan ıp hafifçe kızararak. “A rtık bir şeyler yapmalıyım L in, sanırım hazırım . Kalpana bu iş k o n u su n u bana açınca üzerine atlam ak istedim am a işi sadece kendim yapamayacak denli g e rg in dim. T eşekkürler.”

“ Lafı bile olm az. A b d u llah ’la aranız nasıl?”

Lisa ağzındaki lokmayı çiğneyip yutarken “H ım m ,” dedi. “Anlarsın, o işi yapm ıyorum ve b u da bir şeydir. Saray’da çalışm ıyorum , uyu ştu ru cu kullanm ıyorum . A bdullah bana para verdi, epey yüklü bir para. Parayı n e reden b u ldu bilm iyorum ve g erçekten de um ursam ıyorum . D aha önce hiç görm ediğim kadar çok paraydı ama. Para m etal bir çantada. B unu bana verdi ve o n u n yerine paraya gö z kulak olm am ı ve ihtiyacım o ld u ğ u n d a orad an harcam am ı istedi. G erçekten de garipti... Sanki... Son isteği ya da vasiyeti gibi bir şeydi.”

Sorgulayıcı bir ifadeyle farkında olm adan bir kaşımı kaldırdım . Lisa b a kışımı yakaladı, biraz d ü şü n d ü ve konuşm aya başladı.

“ Sana güveniyorum Lin. Bu şehirde güvendiğim tek kişi sensin. İşin kom iği bana parayı v eren kişi A b d u llah ve sanırım o n u garip b ir şekilde seviyorum am a o n a güvenm iyorum . Birlikte yaşadığın erkek hakkında b ö y le k o nuşm ak çok mu korkunç bir şey?”

5 14 ■ G regory David Roberts

“ H ayır.”

“ Sen o n a güveniyor m usun?”

“ H ay anm pahasına.”

“ N ed en ?”

Bir süre te re d d ü t ettim . Verecek yanıtım yoktu. Yem eğim izi bitirdik ve arkam ıza yaslanıp denizi seyrettik.

“ Birlikte bir şeyleri aştık,” dedim . “Sadece bu değil ama. A b d u llah ’a birlikte bir şeyler atlatm adan da güveniyordum . N e d e n bilm iyorum . Bir adam karşısındakine o nda biraz olsun kendini g ö rd ü ğ ü n d e güvenir h e rhalde. Ya da belki kendinde olmasını istediklerini g ö rd ü ğ ü n d e .”

Yine sessizlik oldu. İkim iz de kendi açım ızdan inatla kadere karşı g eliyorduk.

Lisa’ya “ H azır mısın?” diye so rd u m , o da yanıt olarak başını salladı.

“ H ad i filme gid elim .”

O telin dışındaki jen eratö rlü kam yonlardan u zan an siyah kabloları ta kip etük. Kablolar bizi yandaki bir girişe, orad an da set olarak kiralanan ve içinde bir sürü asistanın ko şu ştu rd u ğ u , insanların girip çıktığı balo sa lo n u na g ö tü rd ü . O d a insanlarla, güçlü ışıklarla, g ö z kamaştırıcı yansıtıcı p an ellerle, kameralarla ve araç gereçle doluydu. Biz içeri g ird ik ten saniyeler sonra biri Sessizlik lütfen, diye bağırdı ve h em en ardından cüm büşlü bir m üzikal sahne çekimi başladı.

H in t filmleri herkese hitap etm ez. K on u ştuğ u m bazı yabancılar m ü zikallerdeki sürekli kargaşadan, ağlayan ann elerd en , insanı çıldırtan iç çekişlerd en , kavgacı kö tü adam lardan n efret ettiklerini söylediler. N e dem ek istediklerini anlasam da onlara katılm ıyordum . Bir sene kadar önce bir k o nuşm am ızda Joh n n y C igar bana önceki yaşantılarım da en az altı kez H intli olm uş olm am gerektiğini söylemişti. B unu g ü zel b ir kom plim an olarak almış am a ilk B ollyw ood film çekim ini gö ren e kadar ne dem ek istediğini anlam am ıştım . O raya bakar bakm az şarkıları, dansları, m üziği tü m kalbim le sevmiştim.

Yapımcılar iki bin vatlık bir amfi kiralamıştı. M ü zik balo salo nunun duvarlarına çarpıp içimizi titretiy o rd u. İçerideki renkler tro p ik bir denizin renkleriydi. M ilyonlarca ışık güneşin vurd u ğu bir göl kadar g ö z alıcıydı.

G ö rd ü ğ ü m suratlar tapınak duvarlarına oyulan yüzler kadar güzeldi. Dans heyecanlı, coşkulu bir şehvetle eskilerden kalm a klasik m aharetleri içinde b arındırıyordu. Aşk ve hayat, dram ve kom ed i, zarif b ir elin havaya kaldırılışı veya b aştan çıkaran bir gö z kırpm ası ile basitçe ifade ediliveriyordu.

SH A N T A RA M ■ 515

Bir saat kadar dansın prova edilip düzenlenm esini ve en so n unda da I ilme çekilmesini izledik. B u n u takip ed en bir m olada Kalpana beni filmin d ö rt yapım cısından ikisiyle, Cliff D e S ouza ve C hand ra M eh ta ile tanışnr-dı. De Souza u z u n boylu, kıvırcık saçlı, kendini sevdiren bir gülüşü olan vc u z u n adım larla yürüyen o tu z yaşlarında G o a ’lı bir adam dı. C han d ra M ehta kırkına yaklaşmıştı. Kiloluydu ama kendiyle barışık, kendini beğ enen bir adam dı. İki adamı da sevdim ve u z u n süre konuşamayacak kadar yoğun olm alarına rağm en samimi ve h oş bir tanışm a oldu.

Lisa’yı eve bırakmayı ö n erd im ama o Kalpana ile dönm eyi planlam ıştı, o yüzden orada kaldı. O n a yeni dairem in telefon num arasını verdim ve rğ er ihtiyacı olursa beni aram asını söyledim. O telden çıkarken Kavita Singh’le karşılaştım. Son aylarda ikim iz de oldukça m eşguldük. O , suçları yazmakla m eşguldü, bense suç işlem ekle... Ve haftalardır birbirim izi görm em iştik.

O na yetişm ek için koşarken “ Kavita!” diye bağırdım . “Tam da g örm ek istediğim kadın! B om bay’ın bir num aralı gazetesinin bir num aralı m u h a biri. Nasılsın? Sen... H arika... G ö rü n ü y o rsu n !”

Kavita ipek bir p a n to lo n ceket takım giymişti. Takım ı krem rengindey-ıli ve aynı renkte k eten bir el çantası vardı. T ek düğm eli ceketinin dek o ltesi derindi ve Kavita’nın ceketin alüna bir şey giymediği belli oluyordu.

Kavita sırıüp u tanarak “Ü f, sen de takılm a!” dedi. “Bu benim vurucu kıyafetim. Vasal Lal ile röportaj yapm am gerekiyordu. Şim di oradan çıktım .”

Popülist politikacıyı gazetelerdeki resim lerinden hatırlayarak “G üçlü kesim lerde dolan ıy o rsu n ,” dedim . Bu politikacının halkı kışkırtması so n u cunda isyanlar, kundaklam alar ve cinayetler o lm uştu. A dam ı televizyonda ne zam an görsem ya da fanatik söylem lerinden birini g azetede ne zam an okusam aklıma çılgın cani Sapna geliyordu. Bu adam da psikopat katilin politik versiyonuydu.

Kavita “Süiti yılan yuvası gibiydi am a röportajım ı yaptım . A dam ın b ü yük m em elere zaafı var,” dedik ten sonra parm ağını yüzüm e d o ğ ru salladı. “Sakın bir şey söylem e!”

Ellerimi kaldınp başımı sallayarak “H ey !” dedim . “ H içbir şey söylemiyorum yaar. Kesinlikle bir şey söylemiyorum. Bakıyorum ve keşke üç g ö züm olsaydı diye içim den geçiriyorum ama sana söylediğim hiçbir şey yok!”

Kavita sıktığı dişlerinin arasından g ülerek “ Seni h ergele!” dedi. “Şehirdeki en ö nem li adam lardan b irinin y ü zü n e bakm azken m em elerine iki sa

516 ■ G regory David R oberts

atlik bir rö p ortaj verm esine ne demeli? N e oluyor bu dünyaya? Sence de erkekler pislik birer sapık değil mi?”

“ Beni köşeye sıkıştırdın Kavita!” dedim içimi çekerek.

“ H epsi d o m u z y a a r.”

“ Karşı çıkam am. D o ğ ru söze ne d e n ir.”

Kavita bana şüphe do lu gözlerle baktı.

“ N ed en bu kadar anlayışlısın Lin?”

“ N ereye gidiyorsun?”

“ E fendim ?”

“Şimdi nereye gidiyordun?”

“Şehre geri dö n m ek için taksi çevireceküm . Şim dilerde Flora Ç eşm es in in yakınında o tu ru y o ru m .”

“ Seni m otosikletim le bırakm am a ne dersin? Seninle konuşm ak istiyoru m . Bana bir so ru n u m d a yardım cı olm anı istiyorum .”

Kavita beni iyi tanım ıyordu. Gözleri tarçın ağacının kab u ğ u rengindeydi ve içlerinde sarı benekler vardı. O gözlerle beni b aştan aşağı süzdü ve adli incelem esinin ard ınd an biraz tere d d ü t etti.

“ N e çeşit bir sorun?” diye sordu.

“ Bir cinayetle ilgili,” diye cevap verdim. “ B unu birinci sayfa haberi yapmanı istiyorum . Hikayenin bü tü n detaylarını dairende anlatırım. Sen de yolda bana Vasan Lal’la ilgili detayları anlatırsın. M otosikletin arkasından sesini duyurm ak için bağırm an gerekeceğinden de adamı sistem inden atarsın.”

Kırk dakika kadar sonra Kavita’nın F o rt bölgesinin köşesinde, Flora Ç eşm esi’nin yakınında bulu n an d ö rd ü n cü kattaki dairesindeydik. A p a rtm anda yüzlerce gü rü ltü lü kom şu bu lu n u y o rd u . D airen in içindeyse bir çekyat ve basit bir m utfak vardı. Buna rağm en banyo o ldukça genişti, bir çamaşır makinesi ile k u ru tm a makinesi rahatça yerleştirilmişti. D airenin, çeşm enin etrafım saran kalabalık ve geniş caddeye bakan, antika dövm e dem ird en parm aklıklarla çevrelenm iş bir balkonu da vardı.

“Adı A nand R ao,” diye söze başladım, Kavita’nın benim için hazırladı

ğı sert espresso’dan bir yudum alıp. “ G ecekonduda Raşit adlı bir adamla aynı barakayı paylaşıyordu. O rada yaşadığım zam anlarda benim kom şulanm -

dı. Raşit’in kansı ve o n u n kızkardeşi Rajasthan’daki köyden gecekonduya kalmaya geldiler ve A nand kadınlara yer açmak için barakadan taşındı.”

Kavita araya girerek “ Bekle biraz, bu n u n o t etsem iyi olacak,” dedi.

Ayağa kalkarak beyaz, d ağınık b ir masaya do ğ ru y ü rü d ü ve oradan bir b lo k n o t, kalem ve teyp aldı. Takım ını çıkarmış, yerine şalvar ve atlet giy

SH A N T A R A M > 5 1 7

inişti. Kavita’yı y ü rürken izledim , o n u n hızlı, anlamlı ve zarif hareketlerine bakarken ilk kez ne kadar güzel o ld u ğ u n u n farkına vardım . Kavita g e ri d ö n ü p teybi ayarladığında ayaklarını altına aldı ve yazmaya hazırlanırken bakışlarımı farketti.

“N e var?” d edi gülüm seyerek.

Ben de gülüm sedim ve “ H içb ir şey,” diye yanıtladım . “Pekala, A nand Rao böylece R aşit’in kansı ve o n u n kızkardeşi ile tanıştı ve onları sevdi.

Kadınlar u tan g açtı ama d o st canlısı, neşeli ve kibar insanlardı. Şimdi satır aralarına dikkat edince A n a n d ’ın kızkardeşe hafiften abayı yakmış o ld u ğ u nu dü şü n ü y o ru m . H e r neyse, bir g ü n Raşit karısına istedikleri küçük d ü k kanı açm anın tek y o lunun bildiği özel bir hastanede b ö breğini satması o ld u ğ u n u söyler. Karısı b una karşı çıkar am a A n and o n u ikna eder.

'

“ Raşit daha sonra h astaneden gelir ve hem iyi hem de kötü haberleri o ld u ğ u n u belirtir. İyi hab er hastanedekilerin kesinlikle bir b ö brek istedi

ğidir. K ötü hab er ise bir erkek değil, kadın b öbreği istem eleridir.”

“ E v et,” dedi Kavita başını sallayıp içini çekerek.

“E vet, adam tam bir prens. N eyse, R aşit’in karısı doğal olarak b u n u istem ez ama Raşit o n u ikna eder, kadın da gidip ameliyat o lu r.”

“Bu ameliyatın nerede yapıldığını biliyor m usun?” diye so rd u Kavita.

“Evet, A n and Rao h er şeyi araştırmış ve g e c ek o n d un u n başındaki adam olan Kazım Ali’ye anlatmış. D etayları o biliyor. A nand R ao, R aşit’in karısı hastan ed en geldiğinde olanları duyunca öfkeden çıldırmış. A nand, Raşit’i iyi tanır. U n u tm am ak gerekir ki iki sene boyunca aynı evi paylaşmışlar. Ve o n u n bir dolandırıcı o ld u ğ u n u bilir. R aşit’le yüzleşir ama so nuçta h içbir şey olm az. Raşit çok içerler ve üzerine gazyağı dök ü p o kadar k ö tü bir insan o ld u ğ u nu düşü n ü yo rsa ve kendisine güvenm iyorsa Aııand’ın o n u yakmasını ister. A nan d da Raşit’i kadınlara iyi bakması k o nusunda uyarıp olayı orada bırakır.”

“ Bu olay ne zam an oldu?”

“Am eliyat altı ay önceydi. Bu olaydan sonra Raşit karısına hastaneye yirmi kez gittiğini ama o n u n böb reğin i istem ediklerini anlatır ve kazandıkları p aranın ihtiyaçlarının ancak yarısı kadar o ld u ğ u n u ekler. H a stan e dekilerin hala kadın b ö b reği aradığını söyleyerek baldızının b ö breğini satması k o n u su nu açar. Raşit’in karısı b u n a karşı çıkar ama Raşit baldızına eğer o n u n b ö b reğ in i de satm azlarsa ablasının böbreğini bir hiç u ğ ru n a kaybetmiş olacağını söyleyerek genç kızı etkilem eye çalışır. S o n u n da da kadınlar pes eder. Raşit baldızını hastaneye taşır ve kız da tıpkı ablası gibi bir b öbreği eksik olarak eve d ö n e r.”

518 ■ G regory David R oberts

“ N e adam am a,” diye m ırıldandı Kavita.

“ Evet, ben de o n d an hiçbir zam an hoşlanm adım . G ülüm seyecek bir sebebi olm asa bile taktik gereği gülüm seyen adam lardandı. Bir şem p an zen in gülüm sem esine benziyor b u .”

“ Peki, ne oldu? H erh ald e adam parayla ortad an k ay b o ld u .”

“ Evet, Raşit parayı aldı ve kaçtı. İki kızkardeş yıkıldı ve sağlıkları g ün geçtikçe kötüleşm eye başladı. S o n u n d a da kendilerini hastanede buldular.

İki kadın da ardı ardına kom aya girdi. H astan e yataklarında yan yana yatarken peş peşe ölüm haberleri geldi. A n and o esnada gecek o n d u d an b irkaç kişiyle hastanedeydi ve iki kadının üzerlerine ö rtülerin ö rtü ld ü ğ ü n ü görecek kadar kaldı. Sanırım öfke ve suçluluk duygusu içinde aklını kaçırdı. Raşit’i aram aya koyuldu. O n u n içki içtiği yerlerin hepsini biliyordu ve o n u b u ld u ğ u n d a Raşit bir çöplükte alem yapm ış, sızıp kalm ıştı. Raşit sarhoşken ona sıçanların saldırm asına engel olsunlar diye birkaç çocuğa da para ödem iş. A n and onları uzaklaştırıp R aşit’in yanına o tu rarak bir süre horlam asını dinlem iş. D aha so nra da boğazını kesip kan akışı d u ran a k ad ar yanında beklem iş.”

Kavita b lo k n o tu n d a n başını kaldırm adan “ O ldukça k ö tü ,” dedi.

“ Evet, öyle. A n and daha so nra polise teslim oldu ve yaptığını itira f e tti. Şim di cinayetten yargılanıyor.”

“Benim ne yapm am ı istiyorsun?”

“ B unu ilk sayfa haberi yapmam istiyorum . A n an d ’ın halk desteği almasını sağlamanı, böylece o n u n hakkında hüküm verenlerin biraz daha insaflı davranm alarım sağlamam istiyorum . O n u elbette suçlu bulacaklar ama cezası belki biraz hafifletilebilir. H apishanedeyken on a destek olacak insanlan n olmasını, hapis cezasının m üm kün olduğunca inmesini istiyonım .”

“ Ç ok fazla istiyorum 'lu cüm le o ld u .”

“ B iliyorum .”

“ Şey, bu ilginç bir hikaye ama b u n u n gibi pek çok hikayeyle karşılaşıyoruz L in ,” dedi Kavita kaşlarını çatarak. “ Karısını yakanlar, başlık parası cinayetleri, çocuk fu h u şu , köle pazarları, kız bebeklerin katli... H in d ista n ’d a kadınlara açılmış bir savaş var Lin. Bu ö lü m ü n e b ir savaş ve ö len ler de genellikle kadınlar. Arkadaşına yardım etm ek isterim ama bu hik aye birinci sayfa haberi değil yaar. H e m birinci sayfa k o n u su n d a herhangi bir söz hakkım yok. U n u tm a, ben daha orada yeniyim .”

“A m a bu hikayede fazlası var,” diye üsteledim . “Asıl b o m b a kızkardeşlerin ölmeyişi. Ö ldükleri ilan edildikten yarım saat so n ra R aşit’in karısı

SH A N T A R A M ■ 519

(..ırşafın altında nefes almaya başlamış. Birkaç dakika sonra da kızkardeşi inleyip kım ıldanm ış. Şimdi ikisi de hayatta ve durum ları iyi. G ec e k o n d u daki barakaları tapm ak gibi bir yer haline geldi. Şehrin d ö rt bir yanından insanlar ö lü m d e n d ö n e n kardeşleri görm eye geliyor. G ecekonduda işler lıiç olm adığı kadar iyi. Buraya gelen seyyahlar sayesinde ticaret çok iyi g idiyor. Kızkardeşler de hayal bile etm edikleri kadar zenginler. İnsanlar on-l.ıra ardı ardına bir-iki rupi de olsa para y ağ dınyor ve bu paralar birikip d u ruyor. Kızkardeşler terkedilm iş kadınlar için bir yardım k uruluşu kurdu -

l.ır. Sanırım o n lan n ö lü m d e n d ö n m e hikayesi bile bu haberi birinci sayfaya taşımaya y e te r.”

“ A rre yy a a r, baba!” diye bağırdı Kavita. “ Pekala, ilk önce beni kadınl.ırla bir araya getirm elisin. Bu işin kilit noktası onlar. D aha so n ra da h a pishanede A n an d Rao ile röp o rtaj yapm alıyım .”

“Seni oraya g ö tü rü rü m .”

“ H ay ır,” dedi Kavita. “A n and ile yalnız konuşm alıyım . O n u yönlendirm em elisin. Kendi başına n e yapacağını gö rm em lazım. E ğ er A n a n d ’ın ı-ı rafında d ö n e n bir kam panya oluşturacaksak tek başına durm asını b ilm eli yaar. Fakat sen ön ced en o n u n la k o n u şu p rö p o rtaja hazırlanm asını isteyebilirsin. O n u ö n ü m ü zd ek i iki ya d a üç hafta içinde görm eye çalışacağım.

Yapacak çok işimiz var.”

İki saat boyunca Kavita ile kam panyayı k o nuştuk. Bu sırada o n u n s o m larına yanıt verdim . Kavita’nın yanın d an ayrıldığımda gayet m utlu ve hevesliydi. O ra d a n d o ğ ru ca N arim an B u rn u ’na gittim ve sahile park etm iş

l.ıst food satan m in ibüslerden b irind en kendim e sıcak bir yem ek aldım . Yiyeceğim in yansın d an azını yedim , iştahım yerinde değildi. D ah a so nra ellerimi d enizde yıkam ak için kayaların oraya yü rü d ü m ve üç yıl önce A b dullah’ın yanım a geldiği yere yaklaştım.

Bir kez daha aklım dan hızlıca K adir’in söylediği sözler geçti, D oğru nedenlerle yan lış şeyi yapm ak... A nand R a o ’yu, A rth u r Yolu H apishanesi’nde nezaretçilerle ve v ü c u t bitleriyle bo ğ u şu rk en d ü şü n d ü m ve esen m eltem de b u düşünceyle ürperd im . Kavita bana A nand R a o ’n u n davasının ned en b enim için b u kadar önem li o ld u ğ u n u so rm u ştu. O n a A nand’ın R aşit’in boğazını k esm eden, o n u ö ld ü rm ed en yalnızca bir hafta ön ce bana geldiğini söylem edim . Kavita’ya o n u başım dan savdığım ı, in-ı ittiğim i ve sıkıntısını parayla d indirm eye çalışıp o n u küçüm sediğim i söylem edim . Sadece d o ğ ru olanı yapm aya, b ir arkadaşım a yardım etm eye çalıştığımı söyleyerek konu y u geçiştirdim .

5 2 0 ■ G regory David R oberts

Kadirbhai bir keresinde her erdem li davranışın karanlık bir sır y ü z ü n den ortaya çıktığını söylemişti. Bu herkes için d o ğ ru olm ayabilir ama b e nim için d o ğ ru y du . Şu dünyada yaptığım küçük iyilikler bile arkasında karanlık bir n ed e n taşırdı. O zam an bilm ediğim ama şimdi bildiğim şey ise iyi amaçlar için sahip o ld u ğ u m u z neden lerin daha önem li o ldu ğuydu.

Yaptığım ız şeyler için d uy d u ğ u m u z suçluluk ve u tan ç dinince bizi k u rta racak olan geriye kalan iyiliklerimizdir. Yine de günah lard an arınm a g ün ü geldiğinde sakladığım ız sırlar, gizlediğim iz sebepler gölgelerden çıkacak.

Yaptığım ız iyiliklerin ardındaki bu karanlık sırlar bize tu tunacak. K urtuluş

adına yaptığım ız tırm anışta yaptığım ız iyilikler gizli bir u tan çtan kaynaklanıyorsa ö n ü m üzd ek i yokuş çok dik olacak.

Tabii b ü tü n bunları o zam an bilm iyordum . Ellerim i soğuk suda yıkadım . V icdanım yıldızlar kadar sessiz ve ulaşılm azdı.

YİRMİ YEDİNCİ BÖLÜM

D e f t e r olarak adlandırdığım ız kullanılm ış pasaportlar, onları pazarlayan kalpazanlarla kaçakçılar tarafından satılm adan veya karaborsaya d ü şm eden önce k o n tro l edilm eliydi. A dam larım ıza pasaportlarını satan uy uşturucu bağım lılarının ya da yoksul yabancıların kendi ülkelerinde veya başka bir ulkede ciddi bir suçtan ö tü rü aranıyor olmaları m ü m k ü nd ü . Kaçakçıların bazıları b u y ü z d e n yakayı ele verirdi. K endilerine p asap o rt satın alır, ü z e rinde oynar ama pasap o rtu n asıl sahibi cinayetten, hırsızlıktan ya da başka bir kaçakçılık suçu n d an arandığından dolayı y a b a n a bir havaalanında yakalanırlardı. M üşterilerim izin m em nuniyetini ve kuryelerim izin güvenliğini sağlam ak için A bdül Gani çaldığı ya da satın aldığı h er yeni pasaportu iki aşamalı b ir ko n tro ld e n geçirirdi.

İlk aşam a, B om bay’daki uluslararası havaalanında çalışan ve bilgisayar sistemine girm eye yetkili bir g ü m rü k m em uruydu. G ü m rü k m em u ru n a kendi seçtiği bir zam an ve m ekanda, ü zerinde p asaport nu m aralan , hangi iilkeye ait oldukları ve asıl sahiplerinin isimlerinin yazılı o ldu ğ u bir kağıt verilirdi. Bir ya da iki g ü n sonra m em ur, bilgisayarında etiketlenm iş g ö rü nen pasapo rü arın num araların ü stü n ü kalem le çizerek kağıdı teslim ed e rdi. P asap o rd ard an bazıları etiketlenm işti, çünkü orijinal sahipleri için uluslararası tu tuklam a em ri b u lu n u y o rdu . Bazıları da sahiplerinden şüph d e n ild iğ in d e n , silah ya da yasadışı ilaç kaçakçılığına ya da güvenlik g ü ç lerini rahatsız ed en politik bir bağlantının varlığına istinaden işaretlenm işti. Pasaportların etiketlenm e sebebi ne olursa olsun işaretlenm iş olanlar karaborsada satılam az ve G ani’nin kuryeleri tarafından kullanılam azdı.

Yine de işaretli defterlerin işe yaradığı o lu rd u . Böyle pasaportlar sö k ü lür, tem iz sayfaları kullanılm ak üzere başka defterlere eklenirdi. H in d istan ’da işaredi p asaporüarın b ir başka kullanım yeri daha vardı. Yabancılar

522 ■ G regory David R oberts

otele giriş yapm ak için pasaportlarını gösterm ek zorundaydı ama h er şehirde p asap o rt ile sahibi arasındaki farklar k o n u su n d a o kadar da hassas davranm ayan yerler b u lu n u rd u . İşaretli bir pasap o rd a H in d istan dışına çıkam azdınız ama iç h adard a güvenle yolculuk edebilir, yardım sever bir otel m ü d ü rü n ü n gerekli g ö rd ü ğ ü m inim um koşulları yerine getirip kalacak yere sahip o lu rd u n u z.

M em u ru n k o n tro lü n d e n geçen işareüenm em iş pasap o rd ar da havayo-lundaki uçak şirkederinin b ü ro su n d a ikinci bir k o n tro ld e n geçerdi. Bütün büyük havayolu şirkederi işaretienm iş ya da şüpheli p asapordarın b u lu n d u ğ u , kendilerine ait birer listeye sahipti. Bu listede yer almak için kredi n o tu n u z u n düşük olması ya da bir uçakta yolcuyken saldırganlık eğilimi g ö sterm en iz yeterli olu rd u . D oğal olarak kaçakçılar suç işlem ek amacıyla yolculuğa çıkarken havaalanı personelinin, g üm rü k m em u ru n u n ya da p o lisin dikkatini çekecek küçük bir nokta dahi olsun istem ezlerdi. H e r ne se bep ten olursa olsun işaretienm iş bir p asap o rt işe yaram azdı. A bdül G a n i’nin B om bay’daki büyük havaalanlarında çalışan adamları ele geçirdiğim iz p asapordarın num arasına ve üzerindeki resm e bakar, işaredi olanları bize söylerlerdi. İki k o n tro ld e n de geçen tem iz p asapordar, ki bunların sayısı elim ize geçenin yarısından biraz daha azdı, satılır ya da K adir’in k u ryeleri tarafından kullanılırdı.

G ani’nin yasadışı pasaportiarını satın alan m ü şteriler üçe ayrılırdı.

M ü şterilerd en ilki ekonom ik sebeplerden yurtdışına çıkm ak isteyen, to p raklarından salgın hastalık y ü z ü n d e n ayrılmış ya da yeni bir ülkede daha iyi b ir yaşam kurm ak için g itm ek isteyen m ültecilerdi. T ürk ler, A lm any a’da, A rn av u d ar, İtalya’da, Cezayirliler, Fransa’da, Asya ülkeleri vatandaşları da K anada’da ya da A m erika’da çalışmak isterdi. Bir aile ya da birkaç aile, bazen de b ü tü n b ir köy A b d ü l’ü n p asap o rd arın d an birini almak ve en sevilen erkek çocuklardan birini vaat edilmiş top raklardan birine yollam ak için ellerine geçen azıcık parayı biriktirirdi. Y urtdışına g iden genç, o nu yollayanlara b o rcu n u ö d em ek için ve kendi çevresinden kadınları ve erkekleri yanına aldırm ak için çalışırdı. Pasapordar beş ile yirmi beş bin dolar arasında satılırdı. K adirbhai’n in ö rg ü tü bu amaca h izm et için her yıl yaklaşık olarak yüz tane p a sap o rt basardı. B ütün masraflar çıktıktan sonra geriye bir m ilyon d o lardan fazla kazanç kalırdı.

İkinci tip m üşteriler, p olitik m ü ltecilerden o lu şurdu. Bu insanların sü rgü n e gitm esine sebep o lan karışıklıklar g enelde çok büyük olurdu. Böyle insanlar to p lu m , din ya da etnik k ökenler y ü z ü n d e n çıkan savaşlann k u r

SH A N T A R A M ■ 523

banlarıydı. Bazen de yasaların... M esela İngiltere 1984 yılında o n üç yıllık egem enlikten sonra Ç in ’e kolonisini geri verince artık İngiliz vatanda

şı sayılamayan H o n g K onglular potansiyel m üşteri oluverdi. D ünyanın d ö rt bir yanında kam plarda ve barınaklarda yaşayan yirmi m ilyon mülteci vardı ve A bdül G an i’nin p asap o rt işiyle uğraşan adam lan hiç boş kalm azdı. Böyle kişiler için yeni bir p asapo rtu n bedeli o n bin ile elli bin dolar arasında değişirdi. Fiyat savaştaki bölgelere p asap o rt sokm anın tehlikesine ve buralardan kaçm ak için olan talebe göre artardı.

A b d ü l’ü n yasadışı pasaport işinin üçüncü tip m üşterilerini suçlular oluşturuyordu. G enelde bu suçlular, yani hırsızlar, kaçakçılar ve kiralık katiller, tıpkı benim gibi polisten bir adım ön d e olm ak isteyen adamlardı. Yine de Abdül G an i’nin m üşterilerinin büyük bö lü m ü , hapishanede yatm aktan ziyade onları inşa edecek ve içine başka adam lan dolduracak insanlardı. A ralarında, suçlan açığa çıktığından ya d a rejimleri başansız old u ğu n d an ülkelerinden ayrılmak zo ru n d a kalan diktatörler, askeri darbe liderleri, gizli p o lisler, lekelenmiş rejim lerin bürokratlan bu lu n u rd u . Şahsen ilgilendiğim Ugandalı bir m ülteci, bir çocuk hastanesini de kapsayan gerekli hizm et binalarının inşası için yardım kuruluşları tarafından toplanan bir milyon d o lan çalmıştı. H astan e inşa edilemem iş, bu n u n yerine hasta, yaralı, ölmek üzere olan çocuklar uzaktaki bir kam pa nakledilm iş ve orada bir başlarına bırakılmışlardı. Z aire’de, Kinshasa’da ayarladığım bir buluşm ada adam bana kusursuz bir İsviçre pasaportu ile kullanılm am ış, orijinal bir Kanada pasaportu için iki yüz bin dolar ödem iş ve güvenle V enezüella’ya kaçmıştı.

A b d ü l’ü n G üney Am erika, Asya ve Afrika’daki adamları düşm üş zorba h ü k ü m ed eri destekleyenlerle, zim m etine para geçiren parti yöneticileri ya da işkenceci despodarla bağlantı kurardı. O nlarla iş yapmak o ana dek Ka-d irb h ai’n in hizm etin d e yapüğım h er şeyden daha fazla u tanç verdi bana.

G ençliğim de ö z g ü r bir adam dım ve gazetelere köşe yazılan yazan, işini seven bir yazardım . Böyle adam lar tarafından işlenen suçları araştırm ak ve açığa çıkarm ak için yıllarımı harcam ıştım . Polisle girilen çatışm alarda böy-lelerinin k urbanlarına destek olm ak için ö n saflarda yer alm ıştım . Onlarla iş yaparken o eski nefretim in ve nefesim i kesen öfkem in bir kısmını hala hissediyordum ama eskiden bildiğim o hayat artık gitm işti. Devrim ci sosyal eylem ci, ero in ve suç b atağ ın d a ideallerini kaybetm işti. A rtık ben de aranan b ir adam d ım ve benim de başım a ö d ül koym uşlardı. Şimdi beni hapishanedeki işkencelerden k u rtaran K adir’in m afyasına girm iş, g ü n ü b irlik yaşayan bir gangsterdim .

524 ■ G regory David R oberts

Böylece G an i’nin sistem inde bana düşen görevi yerine getirerek birçok insanın ö lü m ü n e sebep olm uş adam lara ülkelerinde aldıkları ölüm cezalarından kaçmaları için yardım cı o ld u m . İşim den de, böyle adam lardan h o şlanm adığım ı da açıkça belli ettim . H e r anlaşmayı yokuşa sürerek onlarda uyandırdığım öfkede teselli buld u m . D iğ e r insanların haklarını yok sayan bu nam ussuzlar ise başkalarından çaldıkları parayı harcam aktan inanılm az rahatsız olu p öfkeden çıldırm ış bir biçim de pazarlık yapıyorlardı. A m a so n u n d a hepsi pes edip şartlarım ızı kabul ediyor, bize yüklü m iktarda bir p a ra ödüyorlardı.

K adirbhai’n in ö rg ü tü n d e çalışan hiç kimse, onlara benim kadar kızm ıyor ya da bu işi yapm aktan ö tü rü benim gibi utanç duym uyordu. Sanırım profesyonel suçlular kadar politika ve politikacılar hakkında o lum suz d ü şü nen bir başka kesim daha yoktur. Profesyonellere gö re b ü tü n politikacılar acımasız ve yozlaşmıştır. B ü tü n p o lidk düzen ler de savunmasız fakirlere karşı güçlü zengini k orur. Zam anla ben de bir bakım a bu görüşe hak verm eye başladım , çünkü neye dayanılarak böyle bir sonuca ulaşıldığını bizzat görerek öğrenm iştim . H apis hayatı bana insan haklarının nasıl ihlal edildi

ğini yalandan gösterdi. H em en h er g ü n m ahkem elerden çıkan kararlar da hukuk sistemi hakkında düşündüklerim izi kanıtlıyordu. H angi ülkede, hangi d ü zen d e olursa olsun zengin kesim parayla adaleti satın alabiliyordu.

D iğ er yandan Kadir için çalışan suçlular kom ünistleri ve G nostik H i-ristiyanlan kendilerine hayran bırakacak bir eşitlik d u y gu su n a sahipti.

M üşterileri, derisinin ren g in e, d inine, ırkına ya da sav unduğu politik g ö rüşe, geçm işine bakarak yargılam azlardı. İster m asum ister kötülüklerle do lu bir yaşam ınız olsun h er şey d ö n ü p dolaşır tek b ir so ru d a biterdi. D e ftere ne k a da r çok ihtiyacın va r ? Bu soruya verilen cevap pasap o rtu n ne kadara satılacağım belirlerdi, çünkü ö d em e gücü olan h e r m üşteri böylece hiçbir g ü n a h ya da kö tü geçm işe sahip olm adan yeniden do ğ m u ş gibi o lu rd u . K adir’in adam larının g ö z ü n d e hiçbir m üşteri d iğ erin d en daha k ötü ya da iyi değildi.

A bdül G ani defter piyasasının gayriahlaki ruhu tarafından yönlendirilerek generallere, paralı askerlere, halkın parasım çalan dolandırıcılara ve katillere bir nebze olsun eleştirel yaklaşmazdı. Bu adam lar sayesinde h er sene iki milyon d o lar n et kazanç sağlanıyordu. Gani gelirin kim lerden, nasıl geldiği k onusunda çok titiz olmasa d a b u n u harcam a konu su n da oldukça katı prensiplere ve inançlara sahipti. Zehir saçan m üşterilerden kazanılan her dolar K adirbhai’nin İranlı ve A fgan m ülteciler için açtığı bir yardım prog-

SH A N T A RA M ■ 525

ı.unına gidiyordu. D ik tatörler veya onların yaverleri tarafından satın alman İm pasaporttan kazanılan ile Afgan ve İranlı m ültecilere elli pasaport, kim lik kartı ya da seyahat belgesi satın alınıyordu. Kaderin, açgözlülük ve k o rku etrafına inşa etm ekten hoşlandığı ruhani labirentlerden birinde, zorbal.ıı ııı perişan ettiği insanlar yine zorbalar tarafından kurtarılıyordu.

Krishna ve Villu pasap o rt işiyle ilgili bildikleri her şeyi bana öğ retm işlerdi. Zam anla k endim e A m erikan, K anada, A lm an, İngiliz, H o llanda p a saportları yaparak öğrendiklerim i uygulam aya başladım. Benim çıkardı

ğım iş onlarınki kadar iyi değildi, asla da öyle olam azdı. İyi kalpazanların hepsi birer sanatçıdır. O nların sanatsal görüşleri ve yaratıcılıkları baştan yaratılan ya da üzerind e oynanan her sahte sayfaya bir gerçeklik katar. Yan i tıkları h er sayfa, eserlerini ortaya koyan m inyatür b ir boyam a çalışması gibidir. Hafifçe eğrilmiş b ir p u lu n aldığı açı ya da bir diğerinin zamanla ıcııginin soluşu, büyük bir ustan ın resm indeki bir gülün rengi, şekli, p o zisyonu kadar ö n em lidir onlar için. Bu etki, iş ne kadar ustalıkla yapılmış

olursa olsun h er zam an sanatçının sezgileriyle sağlanır. Sanatçı sezgisi ise ı ığretilebilir bir şey değildir.

Benim yeteneğim de her yeni üretilen pasaport için yeni bir hikaye uydurm a kısm ında açığa çıktı. Yabancılardan aldığımız pasapordarda, yolculuk kıyıdan arasında aylar, hatta yıllar süren boşluklar olurdu. Bazılan da vize surelerini aştığından bu sürenin pasaport tekrar kullanılm adan önce d ü z e n lenmesi gerekirdi. Son vizenin bitiş tarihinden önce Bom bay havaalanından bir çıkış damgası vurup pasaport sahibi vize süresi dolm adan ülkeden çıkmış

f,ibi gösteriyorduk. D aha sonra h er pasaport için Vıllu’n u n yaptığı giriş çıkış

d.ungalanm kullanarak pasaport sahibi sanki bir ülkeden diğerine yolculuk cimiş gibi bir yolculuk tarihçesi oluşturuyordum . Yavaş yavaş her pasaportu Hİiııcelliyor, en sonunda da içlerine H indistan için bir vize ekleyip Bombay havaalanında vurulan giriş dam gasından vurarak işimi bitiriyordum .

Pasaportlarda aradaki zamanı giriş ve çıkışlarla d o ld u ru rk e n her zaman dikkatli hesaplam alar yapm ak gerekiyordu. Krishna ve V illu’nu n büyük havayollarının uçuş tarihlerini içeren kapsamlı seyir defterleri vardı ve bunlarda A vrupa, Asya, Afrika ve A m erika’ya yapılan h er u çuşun kalkış ve ıııiş saatleri yer alırdı. Ö rn eğ in İngiliz pasaportlarından birine p asapo rt sahibinin tem m u zu n d ö rd ü n d e A tin a’ya indiğini belirten b ir d am ga v u ru rsak o g ü n B ritish Airvvays’e ait bir uçağın A tina’ya ind iğin d en em in o lm alıydık. Bu şekilde h e r p asaportun seyirlerle, çizelgelerle, hava şardarıyla desteklenen b ir tarihçesi olurken bunlar yeni sahiplerine inandırıcı bir geçmiş de kazandırırdı.

5 26 ■ G regory D avid R o berts

Kendi başım a ürettiğ im pasaportları, ilk önce ‘çift vardiya’ diye de a d landırılan iç h atlarda test etü m . Binlerce İranlı ve Afgan m ülteci, Kanada, Avustralya, Am erika gibi ülkelere sığınmak istiyordu ama bu ülkelerin h ü küm etleri onları kabul etm iyordu. M ülteciler b u Batılı ülkelere ayak basmayı başarırsa kendilerini siyasi sığınmacı olarak ilan edebilir ve d eğ erlen dirilm eye alınırlardı. Bu insanlar siyasi m ülteci o ld uklarından girişimleri gittikleri ülkede çoğunlukla başarıyla sonuçlanırdı. Asıl önem li olan on ları K anada’ya, İsviçre’ye ya da istedikleri ülkeye ulaştırm aktı.

Ç ift vardiya bizim kullandığım ız bir yöntem di. B om bay’daki İranlıların ya da A fganların sığınmacı olarak gidecekleri ülkeler için geçerli vizeleri olması gerekiyordu. Vizeleri yasal yollardan alam ıyorlardı. Sahte o lan lar da, vizeler hem en konsolosluktaki kayıtlardan k o n tro l edildiği için işe yaram ıyordu. Bu y ü zden ben de sahte b ir vizeyle Kanada ya da İsviçre bileti alıyordum . Bir gora, iyi giyimli ve Avrupalı bir yabancı o ld u ğ u m d an bana ü stü n k ö rü bir bakış atılıyordu sadece. Kimse vizem sahici mi diye bakmakla uğraşm ıyordu. Yardım edeceğim m ülteci de iç hatlar için, m e sela B om bay’dan D elh i’ye giden aynı uçaktan bilet alıyordu. U çağa b in erken bize biniş kartları veriliyordu. Ben de yeşil uluslararası biniş kartı, m ültecide ise kırm ızı iç hatlar biniş kartı olu y o rdu . U çak havalanınca b iniş kartlarım ızı değiştiriyorduk. Delhi havaalanına varınca sadece yeşil b iniş kartı olan yolcuların uçakta kalm asına izin veriliyordu. Ben elim de iç hatlar kartım la D elh i’de uçaktan iniyor, m ülteciyi K anada’ya, İsviçre’ye ya da seçtiği b ir başka ülkeye olan yolcu lu ğ u n d a yalnız bırakıyordum . M ü ltecim iz uçak indiğinde kendini sığınmacı olarak tan ıtıy o r ve böylece on ay lanm a süreci yürürlüğe girm iş olu y o rd u . Ben de D e lh i’de beş yıldızlı bir otelde geceliyor ve daha sonra bu işlemi -çift vardiya- tekrar uygulam ak üzere D elh i’d e n B om bay’a yolculuk eden başka bir m ülteciyle kartlan d e

ğiştirm ek üzere bir bilet daha satın alıyordum .

Bu y ö n tem işe yarıyordu. O yıllarda yüzlerce İranlı ya da Afgan d o k to ru , m üh end isi, m im arı, akadem isyeni ve şairi b u yolla g itm ek istedikleri ülkeye yollamıştık.

Çift vardiya için üç bin do lar alıyordum . Bir süreliğine ayda iki kez çift vardiya yapum . B om bay’dan D e lh i’ye, C a lc u tta ’ya, M adras’a, oradan da geriye yaptığım üç ay süren iç h atlar yolculuklarından sonra A bdül Gani beni ilk uluslararası kuryelik işim için görevlendirdi. Z a ire ’ye o n pasap o rttan oluşan b ir paket taşıyacaktım . Başkent Kinshasa’d a n gelen fotoğrafla-n kullanan Kirishna ve Villu pasaportları m ükem m el hale getirm işti. O n-

SH A N T A R A M ■ 5 2 7

l.ııı plastikle kapladıktan sonra vücu d u m a bantladım ve kendim i Kinshas.ı’nın uluslararası havaalamndaki kargaşanın içine attım .

Bana verilen bu görev tehlikeliydi. O zam anlarda Zaire, A ngola’da, M ozam bik’te, N am ibya’da, S u d an ’da, U g a n d a ’da ve K onga’da yapılan K.ııılı savaşlar esnasında bir nevi tarafsız bölgeydi. Burası deli o lduğu apa

çık bir şekilde belli olan d ik tatö r M o b u tu ’nu n toprağıydı ve ülkede işlenen her suçtan belli bir yüzde o n u n cebine inm ekteydi. M o b u tu aynı zam anda Hatılı güçlerin gözbebeğiydi, çünkü ona satmayı önerdikleri her pahalı si-l.ılıı tartışm asız satın alıyordu. M o b u tu ’n u n bu silahlan sosyal reformcula-ı .ı ya da birleşme taraflanna karşı yöneltebileceğiyle ilgili endişe duyuyorlarsa da b u n u hiç belli etm iyorlardı. D ik tatö rü n hapishanelerinde yüzlerce

.ulam ve kadın işkence edilip ö ld ü rülürken bu h ü k üm etler kendisini resmi ı cscpsiyonlara davet ediyorlardı. Aynı h ü k ü m etler beni uluslararası polis U'şkilau, yani Interp o l aracılığıyla arıyordu ve m üttefiklerinin onlar adına işimi bitirm ekten m em nuniyet duyacağına em indim . Tabii pasaport işi v.ııılış gider de kendim i d ik tatörün şehrinde tutuklanm ış bulursam.

Yine de Kinshasa’daki çılgınlığı sevdim . B urada altından uyuşturucu-v.ı, hatta ro k etatara kadar h e r tü r kaçakçılık açık açık yapılırdı. Şehir kiralık askerler, kaçaklar, suçlular, karaborsacılar ve Afrika’nın d ö rt bir yamn-ıl.ııı gelen açıkgöz fırsatçılarla do lu y d u . O rad a kendim i evim de gibi hissin m em e ve daha u z u n kalm ak istem em e rağ m en yetm iş iki saat içinde p a saportların teslim atını yapıp karşılığında yüz yirmi bin dolar almıştım. Pa-ı.ı K adirbhai’n indi ve o n u teslim etm ek için sabırsızlanıyordum . İlk uçakl.ı Bom bay’a d ö n ü p A b d ü l G ani’yi olanlardan hab erd ar ettim .

G örevden o n bin dolar ve saha tecrübesi kazanm ış, b u n u n yanında ı i.ıııi’n in ö rg ü tü n ü n Afrika ayağıyla da tanışm ıştım . Ö rg ü t ve kazandığım iiTrübe b u tehlikeyi göze almaya y eter gibi geliyordu bana. Para ö n e m sizdi. Bu işi yarı fiyatına, h atta daha azına bile yapardım . B om bay’da b azı1 ıı insan yaşam ının b u n d a n çok daha az ettiğini biliyordum .

H er şeyden ö te, ortad a tehlike vardı. Bazı insanlar için tehlike bir çe

şit ilaç, h atta bir afrodizyaktır. Bir kaçak olarak h er g ü n ve h e r gece yakal.nıma ve öld ü rü lm e korkusuyla yaşayan benim için ise tehlike başka bir şeydi. Tehlike, stres canavarını yenm em e ve uyum am a yardım ed en bir şeydi. Tehlikeli yerlere gidip tehlikeli işler yaptığım da yeni ve farklı bir korku b ü tü n v ü cu d u m u kaplıyordu. Bu korku da çoğu gece beni uykusuz bırakan endişelerim den k u rtu lm am a yardım ediyordu. Aldığım iş halloldu ğ unda ve yeni hissettiğim korku dinm eye başladığında tükenm iş olarak kendim i uy k u n u n kollarına teslim ediy o rd u m .

528 ■ G regory David R o berts

"Tehlikeli iş ko nusundaki açlığım da yalnız da değildim . İş esnasında d i

ğer kaçakçılarla, paralı askerlerle karşılaşıyor, onların heyecanla bakan g ö z lerinin, adrenalinin tetiklediği reflekslerinin, benim kilere ne kadar b e n z e diğini g örü y o rd u m . Tıpkı benim gibi o nlar da bir şeylerden kaçıyorlardı.

U nutam adıkları ve yüzleşem edikleri bir şeylerden. Sadece g ö z ü n ü karartıp risk alarak kazanılabilecek tehlikeli para peşinde olm aları, birkaç saatli

ğine b u n u unutm aların a ve uyum alarına olanak tanıyordu.

Afrika’ya yaptığım ikinci, ü çüncü ve d ö rd ü n cü seyahatler de olaysız geçti. Üç değişik p asap o rt kullanıyor, farklı H in d istan havaalanlarından uçağa binip iniyor, daha sonra da B om bay’a iç hatları kullanarak geri d ö n ü y o rd u m . D elhi ve Bom bay arasındaki çift vardiyalar da devam e tm ek teydi. K haled’in para tacirleri ve bazı altın satıcıları ile gerçekleştirdiğim çeşidi işler y ü z ü n d e n hep yoğ u n d u m . T ü m bun lar sürekli Karla’yı d ü şü n m em e de engel oluyordu.

M uso n u n sonlarına d o ğ ru gecekonduyu ziyaret ederek Kazım Ali ’ye g ü n lü k incelem e tu ru n d a eşlik ettim . Kanalizasyon kanallarını k o ntrol ed ip zarar g ö rm üş barakaların tam ir edilm esini isteyen K azım ’ı izlerken geceko n d u d a yaşarken ona ne kadar hayran ve bağlı o ld u ğ u m u hatırladım . Yeni botlarım ve siyah k o t p an to lo n u m la Kazım Ali’yi takip ederken yalınayak genç ve güçlü adam ların bir zam anlar tıpkı benim yapüğım gibi elleriyle toprağı kazmalarını izledim . G e c e k o n d u n un m u so n yağışları b iten e dek g üvende olm asını sağlam ak için duvarları sağlam laştırıp tıkalı kanalizasyon borularını açıyorlardı. O nları kıskandım. Yaptıkları işin ö n e m ine olan inançlarını ve kendilerini bu işe adam alarını kıskandım . Bu kend ini so rgusuz sualsiz adam a halini bir zam anlar ben de yaşam ıştım. Bu kirli işin ardından gecekondu sakinlerinin şükran dolu gülüm sem elerine hak k azanm ıştım . Fakat artık benim için bu hayat bitm işti. Tıpkı A vustralya’daki yaşantım gibi, bu hayatın bana su n d uğ u paha biçilem ez avuntu ve fazilet de bir daha ele geçirem eyeceğim denli uzaktaydı artık.

Belki de karam sar ru h halimi sezdiğinden Kazım Ali beni Prabaker ile J o h n n y C igar’ın d üğünleri için ilk hazırlıkları yaptıkları açık alana y ö n len dirdi. Jo h h n y ve kom şularından yaklaşık bir dü zin e kadarı d ü ğ ü n tö re n le rinin gerçekleştirileceği sh am ia n a ' yı, yani büyük çadırı kurm ak için u ğ ra

şıyordu. Biraz uzakta başkaları, yeni evli çiftlerin tö re n d e n sonra o tu ru p aile dostları ve arkadaşlarından gelen hediyeleri kab u l edecekleri küçük sahneyi inşa ediyordu. Jo h h n y beni büyük b ir sıcaklıkla karşıladı ve P rab ak er’in kiralık takside çalıştığını, g ü n b atım ın d an sonra geleceğini söyledi.

SH A N T A R A M ■ 5 29

I >.ıha sonra birlikte iskeleti kurulm uş yapının etrafını dolaştık ve buranın ıı/.erini plastik bir örtüyle m i, yoksa p am uk bir örtüyle mi kaplam ak ge-ıektiğini k o nuştuk.

Beni çay içmeye davet eden Jo h n n y ’yle birlikte sahneyi inşa eden g ru ba d o ğ ru y ürüdük. Eski kom şum Jeetend ra bu işin gözetm eniydi. Karısını kolera salgını sırasında kaybettikten sonra aylardır o n u esir alan ked erden biraz olsun ku rtu lm u ş gibi g ö rü n ü y ord u . Ç ok kuvvetli g ö rü n m ü y o rdu -o heybedi göbeği küçük bir çıkıntı haline gelm işti- ama gözleri yeniden um utia parlam aya başlamıştı ve gülüm sem esi artık zoraki değildi. O ğ lu Satiş annesinin ö lü m ü n d e n bu yana oldukça büyüm üştü. O n u n la el sıkışırken Satiş’in eline yüz rupi sıkıştırdım . Satiş de sessizce b u n u kabul edip hem en şo rtu n u n cebine koydu. Bana içten bir gülüm sem eyle karşılık verm esine rağm en annesinin ölü m ü y ü zü n d en hala yaralıydı. G ö zlerinde bir boşluk vardı. Şokla gelen bir keder ve b ü tü n soruları y utan ve h içbir cevap verm eyen siyah bir girdaptı gözleri. Satiş işine d ö n d ü ve hindis-ı.ıncevizi lifinden ip olarak kestiği u z u n şeritleri adamlara verip bam bula-ıı birbirine bağlam alarına yardım cı o ldu. Fakat genç y ü z ü n d e duygusuz bir ifade vardı. Bu ifadeyi biliyordum . Bazen aynaya baktığım da ben de böyle bir ifadeyle karşılaşıyordum . M u tlu lu ğ u m u z u n m asum ve güven dolu kısmı elim izden alındığında ve b u n u n için haklı ya da haksız yere kendim izi suçladığım ızda oluşan ifadeydi bu.

“ İsm imi n e re d e n aldım biliyor m usun?” diye so rd u Joh n n y sıcak ve lezzetli g ecek o n d u çayımızı yudum larken.

O n u n gözlerindeki neşeye uyacak şekilde gülüm seyip “H ay ır,” diye cevapladım.

“C raw ford Pazarı’nın oradaki kaldırım da d o ğm u şu m . A nnem in orada plastikten ve iki çu b u k tan oluşm uş k üçük bir barakası varmış. Plastik plaka bir yazının altında, duvara bağkymış. D uvarda iki po sterin yırtılmış p a rka la rı du rm aktaym ış. Bir taraftaki y ıruk film p o sterin in ü z e rin d e Johnny yazıyormuş. D iğer p oster de kolayca tah m in edebileceğin gibi bir sigara ı i'klamıymış ve üzerin d e C ıg a r yazısı d urm aktaym ış.”

“A n n en de b u n d an hoşlanm ış v e ...” diye sözü on d an bir süreliğine devraldım .

“ Bana Jo h n n y C ig ar demiş. Ailesi annem i evden k o v du ğ u , babam olaı ak adam da terkettiği için annem benim o iki soyadını da almamı istem emiş. Beni o kaldırım da d o ğ u ru rk en de o kelim elere, Jo h n n y C ig ar’a bak

ıc ın d a n bu n u b ir işaret olarak düşü n m ü ş. A nnem çok inatçı bir kadın dı.”

5 30 ■ G regory David R oberts

Jeeten dra, Satiş ve diğerleri zem ini yapm ak için kontrplakları kaldırırken Jo h n n y onları izledi.

Bir süre sonra “Jo h n n y güzel bir isim ,” dedim . “ Bu ismi seviyorum.

H e m sana iyi şans g e tird i.”

Jo hh n y önce bana g ülüm sedi, daha sonra gülüm sem esi kahkahaya d ö n üştü.

“A nnem in g ö rd ü ğ ü n ü n ishal ilacı reklamı gibi bir şey olm am asına seviniyorum açıkçası!” d erken benim de içtiğim çayı ü zerin e püsk ü rtm em e n e d e n oldu.

T ek rar konuşabilecek d u ru m a gelince “ İkinizin de evlenm esi u z u n zam an ald ı,” dedim . “ N e d e n bu kadar gecikti?”

“ Bilirsin K um ar başarılı b ir işadamı gibi g ö zükm ek isted iğ in d en h er k ızı için bir drah o m a verm ek istedi. Prabaker ile ben böyle şeylere gerek o lm adığını söyledik. Biz drah o m a falan istem iyoruz, böyle şeylerin m odası geçti. Fakat Prabaker’in babası bizim le aynı fikirde değildi, köyden d ra h o m a olarak istediği hediyelerin listesini gönd erd i. Birçok şeyini yanında altın bir saat -o tom atik bir Seiko- ve yeni bir de bisiklet istiyorm uş. Babasına seçtiği bisikletin kendisi için çok büyük o ld u ğ u n u söyledik, bacakların ın bırak yere, pedallara ulaşamayacak kadar kısa o ld u ğ u n u ekledik ycıar ama adam o bisikleti kafaya takm ış. H e r neyse, K um ar’ın d rah o m an ın hepsini alıp P ro b a k er’in babasına gönderm esini bekliyoruz. Bu yüzden d ü ğ ü n tarihi olarak ekim in son haftası belirlendi, Diw ali’d e n ö n c e .”

“ O hafta harika bir hafta olacak. Arkadaşım Vikram da o hafta evleniyor.”

Jo h n n y hafifçe y üzü n ü asarak “ D ü ğ ü n ü m ü z e geliyorsun değil mi Lin?” dedi. Joh h n y başkalarına so nsuz bir cöm ertlikle iyilik yapan bir adam dı. Böyle adam larda o ld u ğ u gibi aynı rahatlıkla iyilik isteyem ez, istediklerini dile getirem ezdi.

“ D ünyada kaçırm am ,” dedim gülerek. “Oraya zil takıp geleceğim .

G erçekten. Zilleri d u y d u ğ u n u z d a benim geldiğimi anlayacaksınız.”

Jo h n n y ’nin yanından ayrılırken o da Satiş ile k o n u şu y o rd u . Ç ocuk o n u dinliyor ve b ir m ezar taşı gibi cansız gözlerle J o h n n y ’ye bakıyordu. Karla’mn gecek on d u d a beni ziyaret ettiği g ü n Satiş’in bacağım a sarılışı aklım a geldi. Karla’ya nasıl da u tan g a ç ama içten bir gülüm sem eyle gü lm ü ştü. Bu anı kalbim i delik deşik etti. Bir daha geri gidem ezsin derler ve bu d o ğ ru d u r am a b u n u n tam tersi de d o ğ ru d u r. Geri gitm elisindir. H e r zam an da geri gidersin ve n e kadar çabalarsan çabala hiçb ir zam an geri g itm eden yapamazsın.

SH A N T A RA M ■ 531

Kafamı d ağıtm a ihtiyacıyla arabaların arasından hızla geçerek m o to ru mu R.K. Film S tü d y o la rin ın o ld u ğ u yere sürd ü m . Bir g ün önce sekiz yabancıyı kiralamış, Lisa’ya g ö n d erm iştim . B olyw ood filmlerinde sadece g ö zükecek yabancılar bulm ak benim için zo r olm am ıştı. H in ü i ajanslara şü p heyle ve düşm anlıkla yaklaşan aynı A lm an, İsveç, isviçreli veya Am erikan ı ııristler, ben onlara teklif edince filmlerde oynam a konu su n d a oldukça hevesli oluyorlardı. G ecekonduda yaşayıp tu r rehberliği yaptığım zam an-l.ırda her çeşit turisde karşılaşmıştım ve onların güvenlerini çabucak kazanmayı öğrenm iştim . Biraz şovm en, biraz dalkavuk, biraz da flörtçü olup bıı karışıma azıcık haylazlık, biraz hava, bir tu tam da kendini beğenmişlik rkleyince b u tarza kolayca sahip oluy o rd u n u z.

R eh b er olarak çalışmak aynı zam anda C o lo b a restoranlarından birçoku n d an arkadaş edinm em i sağlamıştı. Yılları boyunca Cafe M o n d e g ar’da, l’icadilly’de, D ip ty ’nin Meyve B a rin d a , Sekizinci E d w ard ’da, M ezban Kcstoram ’nda, Apsara C afe’de, Stran d Kahve Evi’nd e ve diğer turist m e kanlarında partiler düzenlem iş, turistlere oralarda para harcatm ıştım .

K<>lywood film lerinde küçük rollerde oynayacak yabancılar aradığım da da hu kafelere ve restoranlara gitm iştim . Bu m ekanların sahipleri, m üdürleri vc garsonları beni h er zam an sıcakkanlı bir şekilde karşılardı. G enç k adın -

l.ırdan ve erkeklerden oluşan bir g rup g ö rd ü ğ ü m d e yanlarına gidip onla-ı.ı bir Bolyvvood filminde oynam ak isteyip istem ediklerini soruyordum .

Restoran çalışanlarının da bana destek olmasıyla birkaç dakikada güvenle-ııııi kazanıp turisüerle anlaşm a yapıyordum . D aha sonra da Lisa C a rte r’ı

.ırayıp ertesi g ü n için ulaşım işini ayarlamasını istiyordum .

Bu y ö n tem gayet güzel işliyordu. Birlikte çalışmaya başladıktan birkaç

.ıy sonra Lisa büyük stüdyolara ve yapım cılara oyuncu b ulm a işini de al

ınıştı. Bir g ü n önce işe aldığım tu ristler, ünlü R. K. Stüdyoları için yapa-ı .iğimiz ilk işti.

Büyük, saygın stüdyoyu g ö rm ek için sabırsızlanıyordum . Giriş kapılanını yaklaşıp u z u n gri binaların oluklu üçgen çatılarını g ö rü n ce m oralim yerine geldi. Lisa C arter ve o n u n gibilerde, filmlerin büyülü dünyası say-

>M ile karışık bir korku hissi uyandırıyordu. Film dünyası bende korku uyandırm ıyordu ama tam am en hissiz de değildim . Bir film stüd y o su n u n fantezi dünyasına h er girişim de b ir film ortaya çıkaran o b ü y ü n ü n bir kıs

ım beni kalbim den yakalar ve hayatım ın ço ğ u n lu ğ u n u o lu ştu ran o b ulanık, kasveüi d en izd en beni çıkarırdı.

G üvenlik görevlileri beni Lisa ile A lm an g ru b u n beklediği kayıt stü d yosuna g ö tü rd ü . Oraya g ittiğim de çekim e ara verilmişti ve Lisa genç tu -

5 32 ■ G regory David Roberts

ristlere çay ve kahve servisi yapıyordu. T u ristler m o d ern bir gece k u lübü şeklinde d üzenlenm iş sahnenin etrafına dizilmiş masalardan ikisinde o t u ru yordu. O nlarla selâm laştıktan ve biraz so h b et ettik ten sonra Lisa beni bir kenara çekti.

“ Nasıllar?” diye so rd u m o n a yalnız kaldığım ızda.

“ H arikalar,” dedi Lisa sevinçle. “Sabırlılar, rahatlar ve sanırım iyi z a m an geçiriyorlar. İyi bir çekim olacak. Son birkaç haftadır oldukça iyi, d ü z g ü n insanlar g ö n d eriyorsun Lin. Stüdyolar gerçekten m em n u n . Şeey, sen ve ben... G erçekten iyi işlere im za atabiliriz.”

“ Bu işi seviyorsun öyle değil mi?”

“ Kesinlikle,” dedi Lisa içime işleyen bir gülümsemeyle. D aha sonra ise yüzündeki ifade her şeyi zor yoldan, işleri şansa bırakm adan yapan insanlar gibi daha ciddi, daha kararlı bir hal aldı. Lisa çok güzeldi. Bom bay o rm an ına düşm üş KaliforniyalI bir sahil güzeli, kendini eroinin ölüm tuzağından ve M adam Z h o u ’n u n boğucu zevk sarayından kurtarm ış bir p o np o n kızdı.

Cildi p ü rü zsü z ve bronzdu. Gök mavisi gözleri kararlılıkla ışık saçıyordu.

U zun ve kıvırcık san saçlan geriye d o ğ ru taranm ış ve zarif bir biçimde zevkli fildişi rengi takım elbisesine uyacak şekilde toplanm ıştı. Kendimi Lisa eroin alışkanlığım yendi, diye düşünürken buldum . O nu yendi. O illetten kendini kurtardı. Birden Lisa’m n n e kadar cesur o lduğunun farkına vardım.

O n u n orada bir yerde o ld u ğ u n u biliyordunuz, cesareti bir kaplanın gözlerindeki hiddetli, tehditkar bakış kadar aşikar ve büyüleyiciydi.

“ Bu işi sevdim ,” dedi. “İnsanları, işi, b u hayatı sevdim . Bence sen de sevmelisin.”

“B en seni seviyorum ,” d edim gülüm seyerek.

Lisa gülerek ko lu n u kolum a geçirdi ve sette dolaşm aya başladık.

“Film in adı Paanch P aapi,” dedi.

“Beş ö p ü c ü k ...”

“H ayır, paapi, p a p i değil. Kelim e oyu n u var b u rada. Paapi, hırsız a n lam ına geliyor am a aynı zam anda Beş Öpücük olarak adlandırılm aya y ö n e lik bir esprisi var, ç ü n k ü film ro m a n tik kom edi. Başroldeki kadın oyuncu Kimi Katkar. Bence harikulade biri. D ün y an ın en iyi dansçısı değil ama güzel bir kız. Erkek başrol oyuncusu C hunkey Pandey. E ğ er bu kadar b u rn u havada olmasaydı g erçek ten iyi bir oyuncu o labilirdi.”

“H azır aklıma gelmişken M aurizio ile ilgili başka bir sorun yaşadınız mı?”

“H ayır, ama Ulla için endişeliyim. B ü tü n bir g ü n ve gece eve g elm edi. Geçen gece M o d e n a ’dan bir telefon geldi ve o da aceleyle dışarı çıktı.

SH A N T A R A M ■ 533

I l.ıİtalardan beri M o d en a ilk kez arıyordu. U lla’dan o zam andan beri h a lıcı alam adım , üstelik arayacağına söz de verm işti.”

Elimi önce alnım ın, daha sonra dağınık saçlarım ın arasında gezdirdim .

“ Ulla ne yaptığını biliyor,” dedim h o m urdanarak. “O ne senin ne de lıcııim so ru m luluğum da. O n u yardım ettim , çünkü benden yardım istedi, t. ıinkü o n u severim. A m a bu U lla-M odena-M aurizio ü çg en in d en sıkıl

ın. ıya başlıyorum . N e dem ek istediğim i anlıyor m usun? M odena on a pa-ı.ıyla ilgili bir şey söyledi m i?”

“ Bilm iyorum . Belki.”

“ Şey, para da kayıp, M o d en a da. Sokaktaki çocukların söylediğine gö-ıe M aurizio, M o d e n a ’yı h er yerde arıyorm uş. O n u bulana kadar pes e tm eyecektir. U lla da güvende sayılmaz. Altmış bin d o lar... Belki fazla de-

(j.ıl am a daha azı için bile insanlar ö ld ürü ld ü. E ğ er para M o d e n a ’daysa, M aurizio o n u n peşindeyken U lla’dan uzak dursa iyi e d er.”

“ Evet, b iliyorum .”

Lisa’nın gözleri b ird enbire parladı ve endişeli b ir hal aldı.

D aha yum uşak bir to n d a “ Ulla için en d işelenm iyorum ,” dedim . “ Ben

»aıin için endişeleniyorum . E ğer M o d en a buralardaysa bir süreliğine A b d u llah'ın ya da benim yanım dan ayrılmasan iyi ed ersin .”

Lisa bir şey söylem ek isterm iş de söyleyem ezm iş gibi dudaklarını sıka-ı.ık bana baktı.

U lla’n ın h ayatının so ğ u k ve karanlık g ird ab ın d an çıkm am ızı sağlam.ık için k o n u y u değ iştirerek “ Bana sahneyi a n la t,” d ed im . “ Film de n e le r o lu y o r? ”

“ Burası bir gece ku lü bü , yani en azından gece k u lü b ü n ü n film versi-vı mu. K ahram anım ız, zengin bir politikacının m ücevherini çalar. Ya da

■

nııın gibi bir şey işte. D aha sonra kaçarken saklanm ak için buraya gelir.

K ııni’yi dans ederk en g örü n ce de o n a aşık olur. Polisler geldiğinde m ü-

■

cvlıeri Kim i’nin p eru ğ u n a saklar. Film in geri kalan kısm ında kahram anımız m ücevheri alm ak için Kim i’ye yaklaşmaya çalışıyor.”

I -isa duraklayarak y üzüm ü inceledi ve gözlerim deki ifadeye bir anlam vermeye çalıştı.

“ Bu... Sanırım aptalca o ld u ğ u n u d ü şü n ü y o rsu n .”

“ Hayır, öyle düşü n m ü y o ru m ,” dedim gülerek. “ Bunu sevdim. B ütün Imnları sevdim. Gerçek hayatta adam kızı dövüp m ücevheri almakla yetinir-ılı. Belki de kızı öldürürdü. Ben Bollyvvood’un hikayesini daha çok sev-ılıııı.”

534 ■ G regory D avid R o berts

“Ben d e ,” dedi Lisa da gülerek. “Buna bayılıyorum hatta. Boyalı bir branda bezi ile o d u n parçalanın bir araya getirip adeta hayalleri gerçekleştiriyorlar. B unun kulağa ucu z geldiğini biliyorum ama bence gerçekten b öyle. Bu dünyayı seviyorum ve diğer dünyaya geri dönm ek istem iyorum L in.”

“ H ey, Lin!” diye seslendi arkam dan biri. Bu yapım cılardan biri olan C h andra M e h ta ’ydı. “ Bir dakikan var mı?”

Lisa’yı Alm an turistlerle yalnız bırakarak C h an d ra M eh ta ile birlikte parlak ışıklardan oluşan bir ağacı destekleyen metal bir iskelenin altında d u rd u m . C h and ra bir beysbol şapkasını kafasına ters giymiş, bu yüzden d o lg u n suratı daha da şişkin g ö zü k m ü ştü . Taşlanm ış mavi Levis’ı h e y b e tli gö b eğ in in altından d üğm elenm işti. Ü zerine de u z u n bir tu n ik göm lek vardı. Kapalı setin nemli o rtam ın d a terlem işti.

“H ey , d o stu m . Nasıl gidiyor? Ben de seninle görü şm ek istiyordum yçıtır.” C h a n d ra ’nın sesi gizli bir şey söyleyecek olm anın telaşıyla b o ğu ktu.

“Dışarı çıkıp biraz hava alalım. B urada her tarafım dan terler a k ı y o r l a r . ”

M etal çatılı binalar arasından yürürken ö n ü m ü zd e n kostüm leri içinde aktörler, yanlarında alet edevat taşıyan adamlarla birlikte geçtiler. Bir yerde de eg zotik , tüylü kostü m ler giymiş do k u z dansçı kızla karşılaştık. Kızlar yanım ızdan geçince başımı arkaya çevirdim ve onları biraz daha g ö re bileyim diye bir süre geri geri y ü rü d ü m . C h an d ra M eh ta kızlara bir kez bile bakm adı.

C h an d ra y ü rürken dirseğim e d o k u narak “D inle Lin, seninle k o n u şm ak istediğim şey...” diye söze başladı. “A m erika ile çok iş yapan b ir iş a rkadaşım var. D em ek istediğim arkadaşım rupilerini dolara çevirme k o n u sunda bir sıkıntı yaşıyor yaar. Küçük b ir k u şu n söylediğine göre para sıkıntısı o lunca senin yardım ın do k u nab ilirm iş.”

“Sanırım bu para sıkıntısı do lar akışında, değil m i?”

“E v et,” dedi C h an d ra gülerek. “Arkadaşım ın yaşadığı so ru n u anlam ana sevindim .”

“Peki, ne kadara ihtiyacı var?”

“Sanırım o n bin d o lar o n u n için işleri oldukça kolaylaştıracaktır.”

C h a n d ra ’ya, Khaled A nsari’nin Am erikan D oları için olan geçerli k u ru n u söyledim , o da şartları kabul etti. O n u n la ertesi g ü n ü sette buluşm ak için sözleştik. C h andra, d o larlardan daha fazla deste oluşturacak olan r u pileri, m otosikletim e koyabileyim diye yum uşak b ir sırt çantasında g e tire cekti . A nlaşm am ızın şerefine el sıkıştık. Tem sil ettiğ im ama ismi asla M e h ta ile benim aram da telaffuz edilm eyecek adam ın, Lord A bdül Kadir

SH A N T A R A M ■ 535

I l.ııı’ın adına el sıkışırken C h a n d ra ’nın elini sıkıca kavradım. A dam ın camın hafifçe acıttım . Bu hareketim , canayakın gülüm sem em e rağm en b al l a r ı m ı n serdiğini iyice vurguladı.

El sıkışmam ızın etkisi gözlerine yansırken o n a “ E ğer yüzüne gözü n e bulaştıracaksan bu işe hiç girm e C h a n d ra ,” dedim . “ Kimse kendiyle oy nanm asından hoşlanm az, hele benim arkadaşlarım hiç hoşlan m az.”

“ Ah, elb ette böyle bir şey olam ayacak baba!” dedi C han d ra k o rk u su nu gizleyemeyerek. “S o run yok. K o i baht n a h i! Endişelenm e! Bana... Yanı arkadaşım a yardım ettiğiniz için m üteşekkirim ya a r.”

l’ekrar kayıt stü dyosuna y ü rü d ük ve Lisa’yı içeride M e h ta ’nın yapımcı

■uk.tdaşı Cliff de Souza ile d u ru rk en g ö rd ü m .

Cliff beni karşılayıp gece k u lü bü setindeki masalara do ğ ru sürükleye-u-k “ H ey d ostum ! Sen işimize yararsın!” dedi. Lisa’ya baktım ama o da ı İlerini kendi başının paresine bak dercesine havaya kaldırmışü.

“ N eler o luyor Cliff?”

“ Bir adam a daha ihtiyacım ız var yaar. Şu iki güzel hanım efendinin ara-

•.mda o tu racak bir go ra lazım .”

( 'lifFi incitm ed en k o lum u o n d a n kurtarm aya çalışarak “Yok olm az, ih-ııv.uınız yo k ,” diye itiraz ettim . D erken kendim i m asam n yanında bul-11uııı. İki A lm an kız ayağa kalktı ve aralarındaki ko ltu ğ a o tu rm a m için b e ni kolum dan aşağı çekti. “B u n u yapamam ! Ben oynayamam ! Ben kame-u lardan korkarım! B unu yapm ayacağım !”

Kızlardan biri “ N a , ko m m ’ schonl H ö r } a u f.” dedi. “ D ü n bize b ıınun nr kadar kolay o ld u ğ u n u söyleyen sen değil m iydin, n a ? '

Kızlar oldukça çekiciydi. Bu g ru b u özellikle seçm iştim, çünkü hepsi

■..ıslıklı ve çekici kadın ve erkeklerden oluşuyordu. G ülüm sem elerine balonca onlara katılm am ak için kendim i zo r tu tu y o rd u m . Ülkem deki en çok

,n ,n ıan adam lardan biriyken o n ya da d ah a fazla ülkeden ü ç yüz m ilyon in-

.ınm izleyeceği bir filmde rol alm anın ne anlam a geleceğini d ü şün d ü m .

Hu aptalca ve tehlikeli bir işti.”

“T an rım , n e d e n olm asın,” dedim o m u z silkerek.

Cliff ve set çalışanları, oyuncular sette yerlerini alırken geri çekildi. Filmin yıldızı, C h u n k ey Pun d ey yakışıklı, atletik genç b ir Bombaylıydı.

11mili arkadaşlarım la izlediğim birkaç film de daha o nu g ö rm ü ştü m ama

• ■iııııı televizyonda g ö rü n d ü ğ ü n d en dah a karizm atik ve yakışıklı oluşuna ısırmıştım. C hun k ey saçını tararken bir m akyöz on a ayna tu ttu . Adam ın

•..ilgili tararken harcadığı dikkat, bir d o k to ru n karışık ve ciddi bir ameliyatı.ıvkcnki haline benziyordu.

5 36 ■ G regory David R oberts

A lm an kızlardan biri “Film in en iyi kısmını k açırdın,” diye fısıldadı.

“ Bu adam ın dans hareketlerini öğrenm esi epey zam an aldı. İşi batırdığı her sefer de elinde spiegel... Ayna olan k üçük adam ortaya çıktı ve bizim ki tekrar saçını taramaya başladı. E ğer adam ın sahneyi h er batırışını ve k ü

çük adam aynayı tutark en saçını tarayışını filme alsalardı ortaya esaslı bir kom edi filmi çıkardı.”

Film in yönetm eni kam erasının yanında du rd u ve bir gözüyle kam eran ın lensinden bakarak ışıkçılara son talim ariannı verdi. Y önetm enin bir işaretiyle asistanı herkesin susmasını söyledi.

“Cue s o u n d r dedi yön etm en. Ve kayıt!

Stadyum h o parlörlerinden çıkan m üzik sesi sete yayıldı. Bir H in t filmi m üziğini o ana dek hiç böylesine yüksek sesle dinlem em iştim ve buna g e r

çekten bayılmıştım. Film in yıldızlarından Kimi Katkar’ın da dahil olduğu dansçılar sahnede dans etm eye başladı. Sette figüranların arasında m asadan masaya dolaşan Kimi bu sırada sürekli olarak dans edip b eden dilini kullandı. Kahram anım ız da bu dansa katılıp daha sonra polisler sahneye girin ce m asanın altına saklandı. B ü tü n bu sahneler to p lam d a beş dakikayı g eçm iyordu fakat provalar b ü tü n bir sabahı, çekim ler de öğleden so n ranın n e redeyse tam am ını kapladı. Şov dünyasındaki ilk tecrüb em , Kimi sandalyem in arkasında baştan çıkarıcı bir edayla d u rd u ğ u n d a kam eranın iki defa çok kısa süreyle ağzım da koca bir gülüm sem eyle beni gösterm esiydi.

Turisüeri kaldıkları yere iki taksiyle geri g ö n d e rd ik ten sonra Lisa ile birlikte B ullet’ıma atlayıp şehre d ö n d ü k . Ilık bir akşam üstiiydü ve Lisa da saçını açarak ceketini ü zerin d en çıkarmıştı. Kollarını belim e dolam ış, çenesiyle d e o m zum a yaslanıyordu. İyi bir yolcuydu, size sınırsız bir güven d u yuyor, kendini rahat bırakıp sü rü c ü n ü n hareketlerine uyuyordu. İnce b e yaz g ö m leğim den bana yasladığı göğüslerini hissedebiliyordum . G ö m le

ğim açıktı ve Lisa elleriyle çıplak tenim e tu tu n u y o rd u . M otosiklete b in erken h içbir zam an kask takm azdım . M otosikletin arkasında yolcular için tu ttu ğ u m bir kask vardı am a Lisa da takm amayı tercih etti. Arada sırada trafik akışında ya da d ö n erk en d u rd u ğ u m u z d a bir rüzgarla u z u n , kıvırcık, sarı saçlan o m zu m a geliyor oradan da ağzım a giriyordu. M ineçiçeği k o k u su dudaklarım daydı. Lisa bacaklarıyla hafifçe bana tu tu n u rk e n bir yandan d a sanki bana bir vaatte b u lu n u y o r ya da gözdağı veriyor gibiydi. O gece Karla’n ın evindeyken b ende elim in altında ayışığı varmış gibi bir his u yandıran cildini, kalçalarını anım sadım . Tam o anda Lisa sanki düşüncelerim i okuyorm uşçasına trafik ışıklarında d u rd u ğ u m u z d a konuşm aya başladı.

SH A N T A R A M - 5 3 7

“ Ç ocuk nasıl?”

“ Ç ocuk m u?”

“ O gece Karla’nm evindeyken yanında getirdiğin çocuk, hatırladın ım?”

“ G ayet iyi. O n u geçen hafta amcasının evinde gördü m . Artık pek de ı,ocuk sayılmaz. Ç o k hızlı büyüyor. Ö zel okula gidiyor. O kulu pek sevmiyor ama idare ed iy o r.”

“ O n u ö zlüyor m usun?”

Trafik ışığı değişince m o to ru gazladım ve gürültüyle yol kesişimine d o ğ ru ilerledim . Lisa’nın so rusunu cevaplam adım . O iyi bir çocuktu. Kızlını da ö zlüyordum . A nnem i, ailemi ve arkadaşlarımı özlü yo rd u m ve ınuitsizlik içinde yaşadığım o yıllarda bir daha hiçbirini görem eyeceğim e em indim . Sevdiğim insanları özlem ek benim için bir nevi yasta olm aktı ve onların ölm ediğini b ildiğim den yaşadıklarım çok daha ağırdı. Kalbim b azen boş m ezarlarla dolu bir m ezarlığı anım satıyordu. H e r gece dairem de

\.tiniz kaldığım da yasım ve özlem im beni neredeyse boğu yo rd u . Tuvalet masasının ü zerin d e destelerce para, beni dünyada istediğim h er yere gö-ıinebilecek bir sürü sahte p asaport vardı ama gidecek hiçbir yer yoktu.

Sevdiğim ve sonsuza kadar kaybettiğim insanlar olm adan her yer kişilikl i/, anlam sız ve sevgisizdi.

Bir kaçaktım. O rtad a n kaybolm uş biriydim . Aslında yok olan bendim

.una aklımca kaybolanlar o n lar oluyordu. S ü rgün hayatım da, bir zam anlar 1 uKliğim yaşam tam amıyla kayıptı. Kaçaklar koşar ve kendilerine karşı gelmeye çalışarak geçmişi ve nered en geldiklerini, kim olduklarını, sevenlerini unutm aya çabalar. H ay atta kalm aya çalışarak nafile uğraşır ama aslında l eıuli sonlarına d o ğ ru koşarlar. Geçm işi reddedebiliriz fakat o n u n işken-ı esinden kaçam ayız, çünkü geçmiş kim o ld u ğ u m u z gerçeğiyle birlikte bizi ölünceye kadar adım adım takip ed en bir gölgedir.

S onlanm ak ü zere olan akşamın p em b e, m o r renk paletinin yerine, et-ı.ılıınızı m avi-siyah bir gece sarmaya başlamıştı. D enizd en esen rüzgarla ışık tünellerine yol aldık. G ü n b atım ın ın b o rn o zu şehrin om u zlarınd an aşağı kaydı. Lisa’nın elleri sert derim i kabarıp dalgalanan den iz gibi okşadı C) an birlikte m otosikletle ilerlerken Lisa ile bir b ü tü n d ü k . Bir arzu, ıı/laşm ayla verilen bir söz, tehlikeyi ve zevki tadan bir ağız. Ve bir şey, ya aşk ya da k o rk u , beni seçim yapmaya zorlayarak kulağım a fısıldadı. A n c a k hu ku d a rg en p ve özgür olabilirsin.

“ G itsem iyi olacak.”

538 ■ G regory David R oberts

“ Bir kahve falan içm ek istem ez misin?” dedi Lisa, bir eli dairesinin g iriş kapısındaydı.

“ G itsem iyi o lu r.”

“ Kavita ona anlattığın şu gecekondudaki kızlarla ilgili hikaye k o n u s u n da oldukça heyecanlı. Ö lü m d en d ö n e n kızlar. H e p b u n u konuşuyor. Kızlara M a vi K ız Kardeşler diyor. N e d e n böyle diyor bilm iyorum ama havalı bir isim d o ğ ru su .”

Lisa benim le so h b et edip gitm em i engellem eye çalışıyordu. Bir göky ü zü gibi olan gözlerine baktım .

“ G itsem iyi olacak.”

İki saat sonra hala uyanık bir halde, Lisa’nın verdiği iyi geceler ö p ü c ü

ğ ü n ü d u daklarım da hissederken telefonun çalm asına şaşırmadım.

T elefona cevap verdiğim de “ H e m e n buraya gelebilir m isin?” dedi.

Sessiz kalarak evet anlam ına gelebilecek bir hayır ııasıl derim diye d ü

şü n d üm bir süre.

“A b d u llah ’ı arıyorum ama telefona bakm ıyor,” diye devam etti Lisa. O

esnada ko rk u d olu, titrek sesini farkettim .

“ N e var? N e oldu?”

“ Bir s o ru n u m u z var... Bir şey o ld u ...”

“ M aurizio mu? İyi m isin?”

“ O ö ld ü ,” dedi Lisa kekeleyerek. “ O n u ö ld ü rd ü m .”

“ O rad a kimse var mı?”

Lisa boş bir ifadeyle “ Kimse mi?” diye yineledi.

“ D airede başka kimse var mı?”

“H ayır. Yani, U lla burada. O da burada, y erd e.”

“D in le!” diye bağırdım . “ Kapıyı kilide ve kimseyi içeri alm a.”

“Kapı kırıldı,” dedi Lisa. Sesi iyice cılızlaşmıştı. “ M aurizio içeri g irerken kilidi k ırd ı.”

“ Pekala, kapıya sandalye gibi bir şey yasla. Ben oraya gelene kadar da kimseye açına.”

“ Ulla perişan. O ... Ç ok k ö tü d u ru m d a .”

“ H e r şey yoluna girecek, sen kapıyı kapa. Kimseyi arama, kimseyle k o nuşm a ve kimseyi içeri alma. Bol sütlü, şekerli... D ö rt kaşık şekerli iki kahve yap ve Ulla ile o tu ru p için. Eğer ihtiyacı olursa U lla’ya sert bir şeyler de içir.

Ben yola çıkıyorum. O n dakika içinde orada olurum . Dayan ve sakin ol.”

Kalabalık caddeleri kesip m otosikleti son sürat kullanırken n e korku ne d eh şet n e de heyecan hissediyordum . Bir m otosikleti kırm ızıçizgide sür-

SH A N T A R A M - 5 3 9

nu k her vites değiştirişte gaz pedalına o kadar fazla asılmaktır ki takom et-h deki ibre en yüksek devire gidip gelir. Biz d e , Karla, D id ier, A bdullah, I i'..ı, M aurizio ve ben de böyle yapıyor, hayatlarım ızı kırm ızıçizgide yaşıt t ı , ibreyi kırm ızı b ölgede tutu y o rd u k .

Kiııshasa’da H ollandalı bir paralı asker bir keresinde ken d in d en nefret ı ımcdiği tek anın aldığı risk kendisine hiçbir şey düşündürm eyecek ya da hissettirm eyecek denli büyük o ld u ğ u zam an o ld u ğu n u söylemişti. B unu lı.m.ı söylem em esini dilerdim , çünkü ne dem ek istediğini tam anlamıyla İnliyordum . O gece uçarak m otosikletim i kullanırken kalbim sakindi, n e n i leyse h u zu ra erm iş gibiydim.

YİRMİ SEKİZİNCİ BÖLÜM

i l k bıçak d ö v üşüm de ölüm cül m ücadeleye girecek iki çeşit insan o ld u

ğ u n u öğrend im . Yaşamak için öld ü ren ler ve ö ld ü rm ek için yaşayanlar. Ö ldürm eyi sevenler kavgaya büyük bir h id d et ve coşkuyla girebilir ama ya

şam ak için savaşan ve hayatta kalm ak için ö ld ü ren kadın ya da erkek bu kavgadan genellikle galip çıkan taraf olur. E ğer öldürm eyi seven taraf kavgayı kaybetm eye başlarsa dövüşm e nedeni de zayıflamaya başlar. E ğ er h a yatta kalm aya çalışan taraf kaybetm eye başlarsa dövüşm e nedeni her z a m ankinden de güçlü olmaya başlar. Ö ld ü rü cü silahlarla yapılan m ü ca d e leler, sıradan yum ruk y u m ruğa dövüşlerin aksine kan akmaya başlayınca nedenleri bir kenara bırakır. Basit olan gerçek şu d u r ki bir hayatı k u rta rm ak için m ücadele etm ek bir hayatı sona erdirm ek için dövüşm ekten çok daha iyi ve sağlam bir n ed endir.

İlk bıçak dövüşüm hapishanede o lm uştu. B ü tü n hapishane dövüşleri gibi basit bir n e d e n d en başlayıp vahşice son bu lm u ştu . Rakibim birçok d ö vüşten sağ salim çıkmış zin de, güçlü bir adam dı. Bir kabadayıydı ve p a ra ile tü tü n için k en d in d en zayıf adamları soyardı. Birçok m ahkum da k o rku uyandırır ve akılsızca bu korkuyu saygıyla karıştınrdı. Ben ise adam a saygı d u y m uyordum . K abadayılardan korkaklıkları ve zalimlikleri y ü z ü n d en iğrenirim . Zayıf adam lardan beslenenler g erçekten güçlü adamlar d e

ğildir. Esaslı adam lar kabadayılardan nefret eder.

Ben de yeterince esaslıydım. Ayakta kalması zor, işçi sınıfının yaşadığı bir m ahallede büyüm üş, b ü tü n hayatım boyunca kavga etm iştim . O zam anlar b u n u hapishanedeki kimse bilm iyordu, çünkü sabıkalı değildim .

İlk defa suç işleyen biri olarak hapishaneye girm iştim ve dahası bir e n te lektüel gibi davranıp kon u şu y o rdu m . Bazı m ahkum lar b u n a saygı d u y arken bazıları da dalga geçiyordu am a hiçbiri bu halim den korkm uyordu.

SH A N T A R A M ■ 541

Yıııe de aldığım ağır hapis cezası, silahlı soygundan tam yirmi yıllık ağır ı rza, birçoğ u n u duraksatıyordu. Ben sürpriz attım . H iç kimse gerçek bir sınava nasıl karşılık vereceğim i kestirem iyordu ama birkaçı b u n u merak ediyordu.

Sınav zamanı parlayan çelik, kırılan dişler, çılgın bir k ö peğin koskocaman açılmış, d ö n ü p du ran gözlerini andıran gözler eşliğinde yaşandı. Ra-l'ibim bana h apishanenin çamaşır odasında saldırdı. Burası gözetlem e k u leleri arasında devriye gezen gardiyanların izlem ediği tek yerdi. Başıma K.clen hapishane jarg o n u n d a vurup kapmak olarak adlandırılan sürpriz bir saldırıydı. A dam da, hücresindeki taş zem inde bilenerek keskinleştirilmiş

ı»i lik bir yem ek bıçağı vardı. Bıçağın ucu b ir adam ın boğazını kesecek ya ila onu tıraş edecek denli keskindi. Ben ise hapse girm eden öncesine kadar hayatım da ne bir bıçak kullanm ış ne de yanım da taşımıştım. Fakat her t-'.mı birilerinin saldırıya uğrayıp bıçaklandığı bu yerde, orada u z u n süredir kalmakta olan adam ların tavsiyelerine dinlem iştim . Bana birçok kere Bir Mİnba sahip olup ona ihtiyap duym am ak, ihtiyaç duyup da sahip olm am akımı iyidir, dem işlerdi. Bıçağım bir parm ak kalınlığında ve bir elden biraz ilaha u z u n , ucu sivrileştirilmiş bir dem irdi. Bıçağın kabzasını ban d a yap

ını;; ve elim e sığacak u z un lu kta olmasına dikkat etm iştim . Kavga başladı

ğında rakibim üzerim d e silah o ld u ğ u n u bilm iyordu ama ikimiz de bun u n nlıimcül bir dövüş olacağının farkındaydık. A dam beni öld ü rm ek istiyordu Ben de ku rtu lm ak için o n u öld ü rm ek z o ru n d a o ld u ğ u m u biliyordum .

Saldırganım iki hata yapmıştı. H ataların d an biri saldırıdan sonra geri t,ckilmesiydi. Sürpriz atağında bıçağıyla beni iki yerim den, g ö ğsü m d en ve lu»lurndan yaralamıştı. İşi bitirm ek için üzerim e gelmeliydi am a o b u n u n yi'ı ine geri adım attı ve elindeki bıçağı k üçük daireler çizerek d ö n d ü rm e ye başladı. Belki de benim teslim olm am ı bekliyordu, çünkü rakiplerinin ı,()f;u hem o n d an hem de akan kendi k anlarından k o rktuklarından hem en I»<■ s ederdi. Bir ihtim alle de adam kazanacağından öyle em indi ki birini ö ld ürm enin keyfini çıkarmak için benim le oynuyordu. Sebep ne olursa o l

sun geri adım atışıyla birlikte ele geçirdiği avantajı ve döv ü şü kaybetti.

Ilnyle yaparak bana göm leğim in içindeki bıçağı çıkarmam ve kendim i to parlamam için zam an verdi. O n u n gözlerindeki şaşkınlığı g ö rd ü m ve k ar

şı atak yapm ak için b u n u n d o ğ ru zam an o ld u ğ u n a karar verdim .

A dam ın ikinci hatası da bıçağı sanki bir eskrim m üsabakasındaym ışça

sına bir kılıç gibi tutm asıydı. Bıçağın bir silah gibi o n u n yerine b ü tü n işi yapmasını bekleyen b ir adam yanlış yapar, çün k ü bıçak bir tabancanın ye

542 ■ G regory David R oberts

rine geçm ez ve dövüşü y ö neten bıçak değil o nu tu ta n kişidir. Bıçak sadece on a olaya son noktayı koym asında yardım cı olur. Kazanm ak için bıça

ğı avcu nu zu n içine alıp ucu aşağı bakacak şekilde tu tm a n ız gerekir, b ö y lece aynı anda bıçak olan elinizle yum ruk da atabilirsiniz. Böyle bir tu tu ş

size m aksim um güç verir ve y u m ru ğ u n u z da ekstra g ü c ü n ü z olur.

A dam eğilerek bir o yana bir diğer yana hareket etm eye başladı, bu esnada kollarını da açmışü. Rakibim sağ elini kullanıyordu. Ben de boks d u ruşu aldım ve bıçağı sağ avcuma yerleştirdim . Sağ ayağımı ileri atıp d e n gemi k o rum ak için sol ayağımı da sürüklerken on u nla kapışm aya başladım . Saldırgan bıçağı bana d o ğ ru iki defa salladıktan sonra ü zerim e atıldı.

H e m e n yana d o ğ ru m anevra yaptım ve adam a üçlü bir y um ruk dizisiyle karşılık verdim . Savurduğum yum ruklardan biri şans eseri iyi yere isabet etm işti. A dam ın b u rn u kırılmış, gözleri yaşarıp g ö rü şü n ü engellem eye başlam ıştı. Tekrar saldırmaya çalışınca sol elimle bileğine yapıştım ve onu g ö ğ sün d en bıçakladım . Kalbine ya da ciğerine h e d e f almaya çalışmıştım ama bıçak ikisine de gelm edi. Yine de kö p rücü k kem iğinin altına isabet e ttirdim ve bıçağın derisinin alüna saplanışını hissettim . Bıçak tam kürek k e m iğinin orad an , sırtından dışarı çıktı.

Rakibim çamaşır makinesi ile k u ru tu c u n u n arasındaki duvara sıkışmıştı. Elim dekiyle o n u yerinde tutm aya çalışırken sol elim le bıçağı tu ttu ğ u elini kavradım . Y üzünü ve b o y n u n u ısırmaya çalışıyordum ama adam b a

şını o kadar hızlı hareket ettirip d u ru yordu-ki sık sık kafa yiyordum . İk im iz de kendim izi o n u n son b ir çabasıyla yerde b u lm ad an önce, birden fazla sefer kafa kafaya geldik. D üşerken bıçağını d ü şü rm ü ştü ama elim d eki d em ir çu bu k da g ö ğ sü n d en çıkmıştı. A dam çam aşırhanenin kapısına do ğ ru sürüklenerek ilerlem eye başladı. Kaçmaya m ı çalışıyordu, yoksa kendisine yardım ı dokunacak bir şey mi arıyordu anlayam adım . Fakat işi şansa bırakm adı rh. Yerde kafam ayaklarıyla aynı hizadaydı, u zandım ve p a n to lo n u n u n kem erini tu ttu m . Kemeri bir m anivela gibi kullanarak o nu kalçasından art arda bıçakladım. B irden fazla kere kem iğe değdiğim i hissettim . D aha sonra kemeri bırakarak sol elimle diğer bıçağa uzanm aya çalıştım . Böylece o n u o bıçakla da bıçaklayabilecektim .

A dam çığlık atm adı, hakkında bu kadarını söyleyebilirim. D u rm am için bağırdı, pes ettiğini bağırarak söyledi. Pes ediyorum ! Pes ediyorum!

A m a çığhk atm adı. Ben de d u rd u m ve o n u n yaşam asına izin verdim . Aya

ğa kalktım , o da yeniden çam aşırhanenin kapısına d o ğ ru sürünm eye d e vam etti. Ayağımla ensesine basarak o n u d u rd u rd u m . O n u du rd u rm am

SH A N T A RA M ■ 5 43

gerekiyordu, çünkü eğer ben oradayken od adan çıkarsa ve gardiyanlar da nıuı görürse cezalandırm a ü nitesine altı aydan fazla kapatılabilirdim .

Rakibim yerde yatıp inlerken kanlı giysilerimi çıkardım ve tem izleriyle deriştird im . Hapishaneyi tem izleyen m ah k u m lard an biri çam aşırhanenin

• lışında d u ru y or ve bize bakıp kapı eşiğinden görd ü k lerin d en eğlenmişçe-

•,ii h ‘ sırıtıy o rd u . Lekeli kıyafetlerim i o n a verdim ve o da kanlı giysileri t e mi/,lik kovasının içinde g ö tü rü p ocakta y aktı. Ç am aşırhaneden çıkarken ilim deki bıçakları başka bir adam a verdim , o da silahları hapishanenin lulıçesine g ö m d ü . Olay yerinden uzaklaşınca beni öldürm eye çalışan

.ııl.ıın sendeleyerek hapishane m ü d ü rü n ü n odasına gitti ve orada bayıldı: 1 İçm en hastaneye g ö tü rü ld ü ve o n d a n so nra o n u bir daha ne g ö rd ü m ne

■

|f on d an bir h a b e r aldım . H akkını verm eliyim . Kabadayı eşkıyanın tekiy-

. Iı ve beni sebepsiz yere öldürm eye çalışmıştı am a ispiyoncu değildi.

1 Iücrem de yalnız kalınca yaralarımı inceledim . Kolum a aldığım bıçak

■

I.ıı besiyle bir dam arım kesilmişti. B u n u hastanedeki sağlık görevlisine Kiısterem ezdim , çünkü o zam an kavgayla ilgim o ld u ğ u anlaşılırdı. İyileşe-

• cj'.ıııi um m akla y etinm em gerekiyordu. Sol o m zu m dan g ö ğ sü m ü n orta-îmi.i kadar derin bir kesiğim d aha vardı. Yara tem izd i ve k anıyordu. M etal İm kapta iki pak et sigara kağıdını yaktım ve b u n u n k ülünü yaralarıma sür-

• İn m. Bu oldukça acı verici b ir işlemdi ama h em en kanamayı d u rd u rm u ş,

\ .ii.il.mmi kapam ıştı.

Kavgayla ilgili kimseyle konuşm am ıştım ama h em en h em en herkes b u nu öğrenm işti ve hepsi de sınavı geçtiğim i biliyordu. G öğsüm deki yara izi, m .ılıkumların h e r g ü n hapishane du şu n d a gördükleri iz, onlara kavga ko-m r.ııııdaki azm im i hatırlatıyordu. Bu yara, sanki bir deniz yılanının parlak jııı.ı uyarı sinyali veren rengini andırıyordu. O yara yıllar sonra b u g ü n b ili vi'iiude d u ru r ve hala bir çeşit uyarıdır. O n a d o k u n u r, hayatı için yalva-ı m o adam ı, gö zlerin in korku do lu bakışını, kaderin aynasını ve o kavga-

*l.ı ıloııLiştüğüm nefret edilesi inşam hatırlarım .

İlk bıçak dövüşüm , son dövüşüm değildi. M aurizio Belcane’in ölü be-ılı ıııııe bakarken bıçaklama ve bıçaklanm a ile ilgili am lanm aklıma geldi.

M.ııııizio dizlerinin ü zerine çökm üş gibiydi, vücu d u n u n ü st kısmı kan ep enin köşesine yaslı, ayakları yerdeydi. Hafifçe kıvrılmış sağ k o lunun yanında m

sivri bir hançer vardı. Siyah kabzalı bir bıçak da om urgasının biraz so-Imul.ı, kürek kem iğinin hem en altında sırtına saplıydı. O bıçağı daha önce I r..ı’ıun elinde, M aurizio davet edilm eden buraya geldiğinde g ö rm üştüm , hu .ıslında o zam an öğrenm esi gereken bir dersti. E lbette hiçbir zam an

544 ■ G regory David Roberts

ders almayız. Karla bir keresinde Eğer öğreneceğimiz her şeyi bir defada öğ-renseydik o z a m a n sevgiye hiç ihtiyaç d u ym azdık , demişti. M aurizio s o n u n da öğrenm esi gereken dersi ağır bir şekilde, kendi kam içinde yüzerek ö ğ renm işti. D idier ona T a m a nlam ıyla olgun bir erkek, derdi. Bir keresinde D id ier’i o lgun davranm adığı için azarlarken D idier de bana olgunlaşmam ış

olm aktan ötü rü guru rlu ve m utlu o ld u ğ u n u belirtm işti. T am am ıyla olgun ka d ın ve erkeklerin yaşayacak takribi iki saniyeleri kalm ıştır, demişti.

Bu d üşünceler zihnim de dolaşıp d u rd u . Buna n ed en olansa bıçaklanm a ve birini bıçaklamayla ilgili hatıralarım dı. H e r bıçaklanışımda yaşadıklarım gayet canlı bir şekilde g ö z ü m ü n ö n ü n e geliyordu. Bıçakların beni kesişini, vü cu du m dan içeri girişlerini anım sıyordum . İçim deki çeliği hala hissediyordum ve bu his bir yanm a hissine, nefrete b enziyordu. Sanki b ü tü n dünyadaki en şeytani düşünceydi bu. Kafamı sallayıp derin bir nefes aldıktan sonra tek rar M au rizio ’n u n bedenine baktım .

Bıçak bir ciğeri delm iş ve kalbe saplanm ış olabilirdi. N e şekilde olursa olsun yaranın o n u çabucak ö ld ü rd ü ğ ü belliydi. V ücudu kanepenin ü z e rine yığılmış, orada çakılı kalmıştı. M au rizio ’nun kalın, siyah saçlarını tu ta rak kafasını kaldırdım . C ansız gözleri yarı aralıktı ve y ü z ü n d e dişlerini g ö rü n ü r kılan bir tebessüm vardı. O rtalık şaşırtıcı derecede az kan olm uştu .

Kanepe kanın ço ğ u n u em m işti belli ki. Kendi kendim e Kanepeden k u r tu lmalıyız. , diye d ü şü ndü m . H alı fazla kirlenm em işti ve kolaylıkla tem izlene-bilirdi. O d a da az hasar g ö rm ü ştü . Sehpanın bir ayağı kırılmıştı ve ön kap ının kilitleri çarpık bir şekilde kapıdan aşağı sarkıyordu. Etrafı şöyle bir inceledikten sonra dikkatim i kızlara verdim .

U lla’nm y ü zü n d e elmacık k em iğinden neredeyse çenesine dek uzanan bir kesik o ld u ğ u n u g ö rd ü m . H e m e n yarayı tem izledim ve bantladım . K esik derin değildi ve çabucak iyileşecekti ama iz bırakacağından hiç şüphem yoktu. Şans eseri bıçak y ü z ü n ü n doğal kıvrımlarını takip ederek aşağı in miş, y ü z ü n ü n şeklini biraz daha ortaya koym uştu. U lla ’nın güzelliği bıçak yarasıyla biraz hasar alsa d a tam am en m ahvolm am ıştı. N e var ki yaşam akta o ld u ğ u dinm ek bilm eyen ko rk u gözlerini olağan dışı bir şekilde açm asına n e d e n oluy o rd u . Yanındaki kanepenin kol kısm ının üzerinde bir ö r tü vardı. O n u U lla’nın om u zların a ö rttü m . Lisa da, U lla’ya bir fincan sıcak çay verdi. M au rizio ’n u n b ed enini bir battaniyeyle örterk en Ulla titre di. Y üzü nü acıyla b u ru ştu rd u ve ilk kez ağlamaya başladı.

Lisa soğukkanlıydı. Ü zerin d e bir süveter ve k o t p a n to lo n vardı ve b u n u böylesine sıcak, rüzgarsız ve nem li bir gecede ancak B om bay’ın yerlisi

SH A N T A RA M ■ 545

• >l.ın biri giyebilirdi. G ö zü n d e ve yanağında yediği darbelerin izleri g ö rü nüyordu. U lla ağlamayı kesince od an ın bir köşesine d o ğ ru yürüyüp bizi duym asın diye kapının yanında du rd u k . Lisa bir sigara aldı, kibritim le si-H. ıı. ısını yakmak için kafasını eğdi ve derin bir nefes aldı. Daireye g irdiğim -

ılı ıı beri ilk defa gözlerim in içine baktı.

“ G eldiğine sevindim. B urada o ld u ğ u n için m u d u y u m . Elim de değildi, r.muı yapmak zo rundaydım . O . .. ”

“ Kes şunu Lisa!” dedim . Sert bir karşılık verm işdm ama sesim yum u-

■,.ıktı. “ O n u sen bıçaklamadın. Ulla bıçakladı. B unu g özlerinden okuyabiliyorum. Bu bakışı bilirim. Ulla halen düşüncelerinde M au rizio ’yu bıçaklıyor, aklı hala orada. Bir süre de g özlerinde o ifadeyle dolaşacak. O n u ko-11mıaya çalışüğını biliyorum fakat b ana yalan söyleyerek o n a yardım cı ola-ın.ı/.sın.”

Lisa gülüm sedi. Böylesi şartlar altında oldukça güzel bir gülüm sem eydi bu. Yanımızda kalbine saplı bir bıçakla ölü bir adam durm asaydı bu g ü lümsemeyi karşı kon u lm az bu lu rd u m .

“N e old u ?”

“ O n u n incinm esini istem iyorum hepsi b u ,” dedi Lisa sakin bir sesle, t .ıılüm sem esi kaybolm uştu.

“ Ben de istem iyorum . N e oldu?”

“M aurizio içeri daldı ve U lla’nın yüzü n ü bıçakla kesti. Aklını kaçırmış-ıı, sanırım bir şeyler alm ışü. M aurizio on a bağınyor, Ulla da cevap verem iyordu. M au rizio ’dan daha deli bir hali vardı. M aurizio içeri girm eden nııce Ulla ile bir saat k onuştum . Bana M o d e n a ’yla ilgili şeyler anlattı ve lifiı de delirm esine şaşırmadım. K ahretsin Lin... O rtad a k ö tü bir hikaye v ıı ve U lla da b u yü zd en çıldırmış gibiydi. H e r neyse, M aurizio bir goril gibi kapıyı kırdı ve U lla’ya saldırdı. M au rizio ’n u n üstü başı kanla kaplıydı.

S.mınm kan M o d e n a ’m n kanıydı. Ç ok k o rkutucuydu. M u tfaktan aldığım Iuçakla M au rizio ’n un üzerine adadım ama gözü m e bir y u m ru k sallayıp luııi kıçım ın üzerine o tu rttu . Kanepeye d ü ştü m . M aurizio üzerim e çıkmış

işimi elindeki bıçakla bitirm ek üzereydi ki U lla o n u sırtından bıçakladı. Saniyeler içinde ö lm üştü. G erçekten. Birkaç saniye sürdü sadece. Bir an bana bakıyordu, sonra h em en öldü. Ulla benim hayatımı k u rtardı L in .”

“B ence daha çok sen o n u n hayatını k u rtard ın Lisa. E ğer sen burada olmasaydın kanepede sırtında bıçakla uzan an Ulla olacaktı.”

Lisa titrem eye başladı. O n u kollarım a aldım ve bir süre tu ttu m . T e k rar sakinleştiğinde ona m utfaktan bir sandalye g etirdim ve Lisa güçlükle

5 46 ■ G regory David R o berts

o tu rd u . Ben de birkaç yeri aradım ve A b d u llah ’ı bu ld u m . M ü m k ü n o ld u

ğunca az kelim e kullanarak d u ru m u anlattım ve on a Afrika m ahallesinden H aşan O bikw a’yı b ulup bir arabayla daireye getirm esini söyledim.

Biz A b d u llah ’ı beklerken olan b iten de yavaş yavaş netlik kazandı. U lla birdenbire çok yo rg u n d üşm üştü ama uyum asına izin verem ezdim . H e n ü z zam anı değildi. Bir süre sonra Lisa’nın anlattıklarına k üçük eklem eler yapmaya, ilerleyen dakikalarda ise h er şeyi anlatm aya başladı.

M aurizio Belcane, Sebastian M o d en a ile B om bay’da ikisinin de y abancı hayat kadınlan çalıştırarak geçim lerini sağladığı yerde tanışmıştı. M au rizio kendisi h e n ü z küçükken uçak kazasında ölen Floransalı zengin bir ailenin çocuğuydu. Sarhoş o ld uğ u zam anlarda U lla’ya anlattıklanna göre zo ru n lu lu ktan kendisine bakan uzak akrabaları tarafından sevgisiz bir o rtam da büyütülm üş. O n sekizine gelip m irasının ilk dilimini almaya hak kazanınca Kahire’ye gitm iş. Yirmi beşine geldiğinde ailesinden kalan m irası çoktan bitirm iş. Akrabaları gerek sıfırı tü k ettiğ in d en gerekse de O rta do ğ u ve Asya’da yaşadığı sürece kendisiyle anılan skandallardan dolayı o n u dışlamışlar. Yirmi yedisinde B om bay’daki Avrupalı hayat kadınları için m u h ab b e t telallığına başlamış.

M au rizio ’n un B om bay’daki işletm esinin kilit adamı çekingen yüzlü bir İspanyol olan Sebastian M o d e n a ’ydı. O tu z yaşındaki M o d en a, varlıklı Arap ve H in t m üşterilerle irtibata geçiyordu. Kısa boyu ve çekingen h a re k e d e n on a bir avantaj sağlıyor, m üşterilerin korkularım ve çekincelerini giderm elerinde yardım cı olu yo rd u . M au rizio ’n u n yabancı kızlardan aldı

ğı k om isyonun beşte birini M o d e n a alıyordu. U lla, M o d e n a ’nın işin ç o

ğu n u yapuğı halde paranın ço ğ u n u alanın M aurizio olm asına rağm en bu eşitsiz d u ru m d a n şikayet etm ediğini, çünkü kendini k üçük bir balık, u zu n boylu yakışıklı İtalyan’ı ise bir köpekbalığı gibi g ö rd ü ğ ü n ü d ü şü n ü y o rd u .

M o d e n a ’nın geçmişi, M au rizio ’n u n k in d en o ldukça farklıydı. E n d ü lü slü Ç ingene bir ailenin o n üç ç o c u ğ u n d an biri olan M o d e n a kendini yaşadığı ç ö p lü ğ ü n cücesi olarak g örerek büyüm üş. Ö ğ re n im d e n ziyade k e n dini suçla eğiten ve zar zo r okuyup yazabilen M o d en a, T ürkiye, İran, Pakistan ve H in d istan gibi ülkelerde dolandırıcılıktan hırsızlığa kadar çeşidi işler yapmış. K urban olarak turistleri seçerek, çok fazla çalm adan ve bir yerde çok u z u n süre kalm adan yaşayıp durm uş. D aha sonra M aurizio ile tanışm ış ve iki sene boyunca m u h ab b e t tellalı için çalışıp M au rizio ’nun kızlarına m üşteriler bulm uş.

Böyle u z u n süre birlikte çalışabilirlermiş am a bir g ü n M au rizio , Leop o ld ’u n Yeri’n d e n içeriye k o lu n d a Ulla ile girmiş. İlk gö z göze geldikleri

SH A N T A R A M ■ 5 4 7

ıml.ı, Ulla M o d e n a ’nın kendisine delicesine aşık o ld u ğ u n u anlamış. Bu I nım da M o d e n a ’yı cesaretlendirm iş, çünkü bağlılığı U lla’m n işine geli-

\ "i ınıış. D aha sonra U lla’yı M adam Z h o u ’n u n Saray’ından satın almışlar.

M .mrizio ödediği parayı m ü m kü n old uğ u n ca çabuk geri kazanm ak niye-ı indeymiş, aşık M o d e n a ’ya, U lla için ödediklerini tekrar kazanana dek mm g ü n d e iki defa çalıştırmasını söylemiş. M o d en a aşkına ih an et olarak K,ördüğü bu işten ıstırap çekerek U lia’yı b u yüküm lülükten kurtarm ası njıı ortağına baskı yapmaya başlamış. M aurizio, M o d e n a ’nm bir hayat kadınına olan aşkıyla dalga geçerek bu teklifi reddetm iş ve U lla’yı gece gün-tln/, çalışürması gerektiğini yinelemiş.

( ) esnada A bdullah’ın gelişini h aber veren bir şekilde kapı vuruldu ve I Ula hikayesine ara verdi. U z u n boylu İranlı sanki gecenin parçasıymışçasına siyahlar içinde, sessizce içeri girdi. Bana sarıldı ve Lisa’ya şefkatli bir şe-I ilde başım sallayarak selam verdi. Lisa, A bdullah’a do ğ ru gitti ve o nu ya-n.ıgından ö p tü . A bdullah battaniyeyi kaldırıp M aurizio’n u n cansız yatan b e denine bir baktı. Ö ld ü rü cü darbeyi profesyonel açıdan değerlendirip onay-I.ııvasma bir ifade takınarak battaniyeyi bıraktı ve bir dua mırıldandı.

“ H aşan m eşgulm üş, bir saat içinde b urada olacak,” dedi.

“ Ne yapmasını istediğim i söyledin m i?”

“ H ab eri v a r,” dedi A bdullah bir kaşını kaldırıp hafifçe gülüm seyerek.

“ Dışarıda b ir şey yok değil mi?”

“ İçeri girm ed en önce k o n tro l ettim . Bina ve sokak gayet sakin.”

“Şimdiye kadar kom şulardan bir tepki gelm edi. Lisa’m n dediğine göre M aurizio kapıyı tekmeyle kırmış ama çok bağrış çağnş olmamış. Ben geldi

ğimde yan dairede biri m üziğin sesini oldukça açmıştı. Parti gibi bir şey vardı samnm . O lan bitenden kimsenin haberi o ld uğunu sanm ıyorum .”

Ulla ansızın ayağa kalkarak ve üzerindeki örtüy ü atarak bağırm aya başladı. “ Birilerini... Birilerini çağırmalıyız! Polise... D o k to ra... H a b e r verm eliyiz.”

A bdullah, U lla ’ya d o ğ ru koştu ve şaşırtıcı bir sevecenlikle o n u kollarının arasına aldı. U lla’yı tekrar otu rtarak o nu sakinleştirecek b ir şeyler fısıldadı. O nları biraz da utanarak izledim , çünkü A b d u llah ’tan çok daha ö n ce bu nu yapm am gerekirdi. M au rizio ’n u n ölüm ü beni etkilem iş, k o rk u tm uştu. O n u n ölm esini istem ek için yeterli n edenim vardı ve o n u bir g ü zel pataklam ışüm . Bu bir anlam da cinayet için bir sebepti. İn sanlar b u n u biliyordu. O d a d a Ulla ve Lisa ile birlikteydim ve onlara yardım ediyor gibi g ö rü n ü y o rd u m am a gerçek b u n d a n ibaret değildi. Aym zam anda ke n dim e de yardım etm eye çalışıyordum. M aurizio’n u n ö lü m ü benim ü zeri

5 48 ■ G regory David Roberts

m e kalm asın diye uğraşıyordum . İşte bu nedenle ben ince davranam azken Abdullah Taheri ism inde İranlı biri U lla’ya şefkat gösteriyordu.

Ulla yeniden konuşm aya başladı. Lisa da ona bir votka lim on yaptı.

Ulla içkisinden koca bir y udum alıp hikayesine devam etti. Hikayeyi a n latm ası oldukça u zu n zam an aldı, çünkü kork u y o rd u ve sinirlerine hakim olam ıyordu. Z am an zam an önem li detayları anlatmayı u n u tu y o r ve olayların oluş sırasından çok aklına estiği gibi anlatıyordu. H e r şeyi yerli yerine o tu rtm a k için ona som lar sorm ak zo ru n d a kalıyorduk ama azar azar da olsa sonu n d a her şeyi öğrendik.

Eroine altmış bin dolar yatırmak isteyen Nijeryalı işadamıyla ilk görüşen M o d en a’ymış. Adamı M aurizio’yla tanıştırınca Nijeryalı da parasına çabucak elveda demiş. M aurizio parayı çalmış ve kaçmayı düşünüyorm uş fakat M oden a’nm başka planlan varmış. U lla’yı, o n u zorla çalıştıran M aurizio’dan kurtarm ak için eline geçen şansı kullanarak parayı M aurizio’n un elinden almış ve NijeryalInın adam lanm B om bay’a gönderm esini sağlayarak saklanmış. M aurizio da M o d en a’yı ararken kana susamış Afrikalılan başından savm ak için benim ismimi verip parayı çalanın ben o lduğum u söylemiş. A b du llah ile hikayenin geri kalanını zaten gayet iyi biliyorduk.

Benim le yüzleştiğindeki ödlekliğine ve N ijeryalılann geri gelip peşine düşeceklerinden korkm asına rağm en M aurizio Belcane kaybını kabullenip şehri terkedem em işti. M o d e n a ’yı ö ld ü rm e arzusuna karşı gelem em iş ve birlikte çaldıkları paraya karşı olan tu tk u su n u alt edem em işti. H aftalar b o yunca U lla’yı takip etm işti, çünkü er geç M o d e n a ’nın o n u arayacağını b iliyordu. İspanyol, U lla’yı arayınca Ulla farkında olm adan İtalyan’ı da M o-d en a’m n saklandığı D a d a r’daki u cu z bir otele g ö tü rm ü ştü . M aurizio h em en odaya dalm ış fakat M o d e n a ’yı odad a yalnız b u lm u ştu . U lla da, para da o rtad a yoktu. M o d en a ise hastaydı. Yakalandığı bir hastalıktan ö tü rü perişan haldeydi. Ulla b u n u n sıtm a olabileceğini d ü şü n ü y o rd u . M aurizio, M o d e n a ’yı yakalayıp o n u yatağa bağlam ış ve elindeki hançerle ona işkenceye başlamış. M o d en a hiç kim senin beklem ediği kad ar sağlam çıkarak hiç konuşm am ış ve U lia’n ın aslında sadece birkaç adım ö ted e , bitişik od ad a, yanında parayla saklandığını söylem emişti.

Ulla halıya bakarak ve ö rtü n ü n altında titreyerek “M au rizio bıçakla...

İşini bitirip... O d a d a n çıkınca u z u n süre daha bek led im ,” dedi. Lisa, Ul-la’nın dizinin dibinde, yerde o tu ru y o rd u . Yavaşça U lla’n ın elin d en içki bardağını aldı ve ona bir sigara verdi. U lla sigarayı aldı am a içm edi. Ö nce Lisa’nın gözlerinin içine, sonra da A b d u llah ’la bana baktı.

SH A N T A RA M ■ 549

“ Ç o k k o rk m u ştu m ,” diye devam etti. “Fazlasıyla korkm uştum . Bir sü re sonra odaya girdim ve om ı g ö rd ü m . Yatakta yatıyordu. Ağzına bir p a

çavra bağlanm ıştı. Yatağa bağlıydı ve sadece kafasını oynatabiliyordu. H e r iarafı kesikler içindeydi. Yüzü, vü cu d u , h e r yeri. Ç ok kan vardı. Bana bakıp d u ru y o rd u , o siyah gözlerle bakıp d u ru y o rd u ve ben o n u orada bıraktım. O n u orada bıraktım ve... K açtım .”

Lisa nefesini tutarak “ O n u orada mı bıraktın?” dedi.

Ulla başını salladı.

“ O n u çözm ed in mi?”

Ulla başını tekrar o lum suz anlam da salladı.

“Am an Tanrım !” dedi Lisa acı bir şekilde. Acı dolu gözlerle önce A bdullah’a, sonra bana baktı. “ Hikayenin bu kısmını daha önce anlatmam ıştı.”

“ Ulla beni dinle. Sence M o d en a hala orada olabilir mi?” diye sordum .

Lisa başım salladı. A b d u la h ’a baktım .

“ D a d a r’da yakın bir arkadaşım v a r,” dedi A bdullah. “ O te l nerede?

Adı ne?”

“ B ilm iyorum ,” diye ağzında geveledi Ulla. “ Bir pazarın yanındaydı.

Ç öpü attıkları arka taraflardaydı. Ç o k kö tü kokuyordu. Bir dakika, otelin ismini taksiciye söylem iştim , K abir’di. O telin adı buydu. Tanrım ! O n u orada bırakırken dü şü n d ü m ki... O n u bulacaklarını d üşü n d ü m . O n u k u rtaracaklarım ... Sizce hala o yatakta mıdır? O rada olabilir mi?”

A bdullah arkadaşını arayıp oteli k o n tro l etm esi için binlerini ayarladı.

“ Para nerede?” diye sordum .

Ulla te re d d ü t etti.

“ Para, Ulla. O n u bana v er.”

Ulla titreyerek ayağa kalktı ve yatak odasına gitti. Birkaç dakika sonra bir seyahat çantasıyla geri geldi. Aynı zam anda hem gönüllü hem isteksiz g ö rünen garip bir ifadesi vardı. Çantayı bana uzattı. Çantayı açtım ve içindeki yüzlük destelerden bir m iktar aldım. Yirmi bin dolar saydım ve paranın g eri kaianım tekrar çantaya koyduktan sonra çantayı Ulla’ya geri verdim.

“ O n bin H aşan için,” dedim . “Beş bin ile sana Alm anya’ya bir bilet ve yeni bir p a sap o rt alacağız. Beş bin de burayı tem izleyip Lisa’ya şehrin d i

ğer u c u n d a başka bir daire tu tm ak için. Paranın geri kalanı senin ve eğer kurtulabilirse M o d e n a ’n ın .”

Ulla bir cevap verm ek istedi am a kapının hafifçe vurulm asıyla H a sa n ’ın geldiğini anladık. Tıknaz, kaslı Nijeryalı içeri girdi ve A b dullah ile beni içten bir şekilde selam ladı. H ep im iz gibi o da Bom bay’ın sıcağına alışmıştı

5 50 ■ G regory D avid R oberts

ve ü zerin e yünlü bir ceket ile yeşil k o t giymişti. Battaniyeyi kaldırıp M au riz io ’n u n derisine d o k u n d u , k o lu n u kaldırdı ve cesedi kokladı.

“ B u n u n plastiği iyi,” dedi H aşan ağır plastik bir torbayı açarak yere sererken. “ Ü zerindeki h er şeyi çıkarmalıyız. Yüzüklerini ve zincirlerini de.

İstediğim iz sadece adam . Dişlerini sonra çıkarırız.”

Ben cevap verm eyince H aşan da duraksadı ve iki kadına baktığım ı g ö rdü. İkisinin de yüzleri d e h şetten bem beyaz kesilmişti.

Z oraki bir gülüm sem eyle “ U lla’ya bir duş aldırsan nasıl olur?” diye sordum Lisa’ya. “Sen de bir duş al. Burada işimiz çok sürm ez sanırım .”

Lisa, U lla’yı banyoya g ö tü rd ü ve duşu açtı. Biz de M aurizio’n u n bedenini plastik torbanın üzerine taşıdık ve giysilerini çıkardık. Derisi d on u k , solg u n d u , yer yer grileşmişti. H ayattayken M aurizio u zu n boylu, yapılı bir adamdı. Ö lü ve çıplakken ise daha zayıf ve güçsüz görü n ü y o rd u. O n a acımalıydım. Ölülere başka hiçbir zam an acımasak da en azından onlara bakarken ve dokunurken acımalıyız. Acıma duygusu karşılıksız sevginin bir par

çasıdır ve bu yüzden de her acıma göstergesi bir nevi duadır. Sessiz kalmış

yürek, artık inip kalkmayan bir göğüs, gözlerin sönm üş ışık lan ... Bunlar d u alarımızı alırlar. H er ölü adam harabeler içindeki bir tapınak gibidir ve biz de gözlerim izle orada yürürken acımalı ve dua etmeliyiz.

Yine de M aurizioV a acım adım . V üc u d u n u plastik torbaya do ğ ru yuvarlarken H cıkettiğini b u ld u n , diye d ü şü n d ü m . B u n u n için kendim i alçak ve k ö tü ru h lu g ö rd ü m am a zihnim de dolanan sözler kızgın bir g ü ru h u h arekete geçiren ö ld ü rü cü bir fısıltıyı andırıyordu. H a k e ttiğ in i buldun.

H aşan yanında çam aşırhanelerde kullanılan tekerlekli arabalardan getirm işti. Tekerlekli arabayı k o rid o rd an içeri aldık. M au rizio ’n u n bedeni kaskatı kesilmeye başlam ıştı, o n u arabaya yerleştirm ek için bacaklannı güçlükle büktük. Cesedi farkedilm eden iki kat aşağı taşıdık ve sokağa, H asan ’ın k am yonetinin park edildiği yere g ö tü rd ü k . H a sa n ’ın adamları bu kam yoneti h er g ü n Afrika m ahallesindeki dükkanlarına balık, ekm ek, m eyve, sebze ve gazyağı taşım ak için kullanıyordu. Tekerlekli arabayı k am yonetin arkasına yerleştirdik ve plastik to rb a ile kaplı bedeni ekmek som unları, kasalarca sebze ve balığın arkasına sakladık.

H a sa n ’ın elini sıkarken “Teşekkürler H asarı,” d ed im ve ona o n bin d o lar u z a tu m . Parayı ceketinin cebine koydu.

H aşan kendi mahallesinde itiraz edilemez bir saygı uyandıran bas sesiyle “Lafi olm az,” dedi. “Bu işi yaptığım için m em nunum . A rtık ödeştik L in .”

H aşan, A b dullah’a da selam verdi ve yürüyerek yarım blok ötedeki arabasına gitti. Rahim k am yonetin m o to ru n u çalıştırm adan önce kafasını cam-

SH A N T A R A M ■ 551

ilan çıkardı ve bana gülüm sedi ve arkasına bakm adan uzaklaştı. H aşan "in

.ıi'.tbası da kam yoneti birkaç yüz m etre ö ted e n takip ediyordu. Bir daha Ma-ıırizio ile ilgili hiçbir şey duym adık. H aşan Obikvva’nın gecekondusunun m erkezinde bir çukuru o ld u ğ u söylemr. Bazıları bu çukurun sıçanlarla, bazıları yengeçlerle dolu o ld u ğ u n u , bazıları ise o çukurda iri dom uzlar o ld u

ğunu iddia eder. Oradaki aç yaratıklar hangisi olursa olsun, herkesin ortak görüşü bu yaratıklann ara sıra ölü bir adam atılarak beslendiğiydi.

A bdullah y ü zü n d e boş bir ifadeyle k am yonetin uzaklaşmasını izlerken

'İyi bir amaç u ğ ru n a harcanm ış p ara,” dedi.

A bdullah ile birlikte daireye geri d ö n ü p kapının kilitlerini onardık. A b dullah bir telefon görüşm esi daha yaptı ve ertesi g ü n daireye iki güvenilir

.ulam gelm esini ayarladı. A dam lar yanlarında bir testere getirecek ve kanepeyi parçalara ayırıp çöp torbalarına dolduracaktı. D aha sonra halıyı te mizleyecek ve daireyi düzenli bir şekilde bırakıp daha önce o rada yaşayanlarla ilgili geride hiçbir ipucu bırakmayacaklardı.

A bdullah telefonu yerine bırakır bırakm az telefon tekrar çaldı. Da-ılar’daki bağlantısından haberler vardı. M o d en a otel çalışanları tarafından bulunm uş ve hastaneye yetiştirilmişti. A b d u llah’ın bağlantısı hastaneyi ziyarete etm iş ve M o d e n a ’nın oradan ayrıldığını öğrenm işti. Son olarak bir taksiyle orad an hızla uzaklaşırken g ö rü lm ü ştü . O n a bakan d o k to r geceyi atlatabileceğinden em in değildi.

Abdullah haberleri bize aktardıktan sonra “ Çok garip,” dedim . “M ode-ııa’yı bir bakıma iyi tanırım , bilirsin. O n u L eopold’u n Yeri’nde ne bileyim...

Belki de yüz defa görm üşüm dür. Fakat sesini hatırlayamıyorum. Sesinin nasıl o ld u ğu n u anım sam ıyorum . Sesini kafam da canlandıram ıyorum .”

“O n u severdim ,” d edi A bdullah.

“B unu söylem ene şaşırdım .”

“N e d en ?”

“E m in d eğ ilim ,” diye yanıtladım . “M o d en a fazla silik bir tip ti.”

“O n d a n iyi bir asker o lu rd u .”

D aha da şaşırarak kaşlarımı kaldırdım . O zam anlar M o d en a bana sadece silik değil, aynı zam andan da zayıf karakterli bir adam gibi gelirdi. A b dullah’ın n e d em ek istediğini anlam am ıştım . Tabii o zam anlar iyi askerlerin sizde ne gibi hisler uyandırdıklarıyla değil de, nelere katlanabildikleriyle değerlendirildiklerinden habersizdim .

B ü tü n k o p u k parçalar birleştirildiğinde, Ulla Alm anya’ya gitm ek için şehirden ayrıldığında, Lisa yeni bir daireye taşındığında ve M od en a, Ma-

552 ■ G regory D avid R oberts

u rizio ve Ulla ile ilgili sorular azaldığında düşüncelerim çoğunlukla esrarengiz bir şekilde o rtad an kaybolan İspanyol’daydı. O laydan sonraki iki haftalık süre içerisinde D elhi’ye iki çift vardiya yaptım . D aha sonrasında A bdül Gani için toplam da yetm iş iki saatlik uçak yo lculu ğ u nu n ardından Kinhasa’ya on p asaport bıraktım . Y oğun olmaya, işe odaklanm aya çabaladım fakat M o d e n a ’m n yatağa bağlı bir vaziyette U lla’ya bakması ve on u n kendisini orad a tek başına bırakıp parayla gitm esinin hayali hep aklımday-dı. Bağıram am ıştı, ses bile çıkaramam ıştı. Kim bilir U lla’nın odaya g ird i

ğini görü n ce ne d ü şü n m ü ştü ... K u r tu ld u m ... U lla’nın y ü zündeki dehşeti gö rü n ce aklına ne gelm işti acaba? Peki, U lla’nın bakışlarında başka bir anlam da yüklü müydü? İğ ren m e ya da b u n d an daha k orkunç bir ifadesi olabilir miydi? Yoksa M o d e n a ’dan k u rtu ld u ğ u n a sevinmiş miydi? Ya M o d e na, Ulla arkasını d ö n ü p giderken ne hissetmişti?

Hapishanedeyken popüler bir televizyon program ındaki bir aktrise aşık olm uştum . Bu kadın hapishaneye, tiyatro grub u m u za oyunculuk ve tiyatro dersleri vermek için gelmişti. D erler ya, ilk anda birbirim ize kanımız kaynadı. Kadın m ükem m el bir oyuncuydu, ben de yazardım. O bir ses, bir hareketti, kelimelerimin on d a yaşam bularak anlam kazandığını görüyordum .

D ünyanın h e r yerindeki oyuncalann bildiği sembollerle, ahenkle ve coşkuyla birbirimizle iletişim kuruyorduk. Bir süre sonra bana aşık old u ğu n u söyledi. O n a inandım . Hala da söylediğinin d oğru o lduğuna inancım var. Aylarca oyunculuk derslerinden kalan kısacık zamanlarda ve yasadışı haberleşm e sistemi olan hapishane postasından yararlanarak ilişkimizi sürdürdük.

D aha sonra ceza hücresine tıkılınca bela beni buldu. Gardiyanlar ilişkimizi nasıl ö ğ ren d i bilm iyorum am a hücreye alınır alınm az beni so rg u lamaya başladılar. Ü n lü bir k adının aylar boyunca bu ru n larının dibinde bir m ahkum la ilişki kurm asını hem oto ritelerin e h em de erkekliklerine bir h a karet olarak algıladılar. Beni tekm elerle, yum ruklarla ve coplarla dövüp sevgili o ld u ğ u m u z u itira f ettirm eye çalıştılar. Benim ifademi ona karşı suç du y u rusu n d a b ulunm ak için kullanm ak istiyorlardı. Bir keresinde beni d ö verken o n u n bir fotoğrafım g ö sterdiler. H apishanedeki o yunculuk d ersleri esnasında çekilmiş b ir fo toğraftı bu. Dayağı d u rd u rm a k için başımı bir kez sallam am ın yeterli o ld u ğ u n u söylediler. Fotoğrafı kanlı suratım a d o ğ ru tu ta rak K a fa n ı salla yeter, dediler. Tek ya p m a n gereken ka fa n ı sallamak, sonra her şey bitecek.

H içb ir şey itiraf etm edim . G ardiyanlar derim d en , kem iklerim den içeri girm eye çalışırken ben o n u n aşkını kalbim deki kasada sakladım . Bir g ü n

SH A N T A R A M ■ 553

yine bir dayak faslından sonra hücrem de o tu ru p kırılmış b u rn u m d an ve elmacık kem iğim den ağzım a akan kanı d u rdurm aya çalışırken hücrem in kapısı açıldı. İçeriye, yere bir m ek tu p fırlattılar ve kapıyı tekrar kapattılar.

M ektuba do ğ ru sürüklenerek ilerledim ve yatağa geri d ö n d ü m . M ektup oııdandı. Klasik terketm e m ektu b u yd u . Bir adamla tanışm ışü. Adam m ü zisyendi. Z a ten arkadaşları da yirmi yıllık hapis cezam o ld u ğ u n d an beni bırakması için baskı yapıyordu. İkim iz için bir gelecek yoktu. Yeni adamı

.seviyordu ve adam ın senfoni orkestrasıyla çıktığı tu r bitince evlenmeyi planlıyorlardı. Anlayışla karşılayacağımı um u y ord u . Ü z g ü n d ü ama so nsuza kadar elveda d iyordu, beni bir daha görm eyecekti.

Y üzü m d en akan kan sayfaya dök ü ld ü . E lbette gardiyanlar bana verm eden önce m ek tu b u o k u m u ştu ve kapım ın dışında gülüyorlardı. Bu gülüşlerini bir zafer kazanm ışçasına sürdürm elerini dinlerken o m üzisyenin, yeni aşığının o n u n için işkenceye katlanıp katlanm ayacağım d ü şü n d ü m . Belki de kadanırdı. A zar azar içlerindeki u m u tla n ellerinden almaya başlam adıkça insanların nelere katlanacağını bilem ezsiniz.

M au rizio ’n u n ö lü m ü n ü n ü z erin den haftalar geçtikten sonra zihnim de canlandırdığım M o d e n a ’nın kanlı, bakakalmış yüzü hapishanede kaybetti

ğim o aşkla ilgili anılarımla karışmaya başladı bir şekilde. B unun n ed en o ld u ğ u n d an em in değildim . M o d e n a ’m n kaderiyle benim kinin benzeşm esi için özel bir ned e n y o ktu am a yine de böyle hissediyordum . İçim de hü-zünlenem eyecek denli uyuşm uş, öfkelenem eyecek denli katılaşmış bir karanlığın giderek b ü y ü d ü ğ ü n ü hissediyordum .

B ununla savaşmaya çalıştım. K endim i olabildiğince m eşgul tutm aya çalıştım. İki Bollyw ood filminde daha kü çü k rollerde -biri bir parti, d iğ eri de sokak çekimiydi- oynadım . Kavita ile buluşup A n an d ’ı ziyaret e tm e si için o n u sıkışürdım . Ç o ğu ö ğ led en sonra A bdullah ile ağırlık kaldırıp boks ve karate çalışüm. Fırsat buldukça gecekondudaki kliniğe gittim .

Prabaker ile J o h n n y ’ye d ü ğ ü n hazırlıklarında yardım ettim . K adirbhai’nin n utuklarım d inledim , kendim i A bdül G an i’nin özel koleksiyonunda b u lu nan kitaplara, elyazm alarına, parşöm enlere ve oym alara verdim . N e yaparsam yapayım içim deki karanlıktan k urtulam ıyordum . A zar azar işkence g ö ren İspanyol’un yüzü ve sessizce çığlıklar atan gözleri, m ek tu b a d ö k ü len benim kanım a ve ağzım dan tek bir ses bile çıkmayışına d ö n ü ştü . İçim izde dışarıya çıkan b ü tü n o anlar kalbim izde gizli bir yer edinirler. O ra da aşklar da, filler gibi kendilerine ölecek b ir yer bulur. O rad a g u ru ru n u z ağlayabilir. O yalnız gecelerde ve düşünceyle ö rü lü g ünlerde M o d e n a ’nın yüzü hep orada, kapıya do ğ ru bakıyordu.

554 ■ G regory David R oberts

Ben çalışıp endişelenirken L e o p o ld ’u n Yeri de değişti. Bir zam anlar orad a kaynaşan kalabalık o rtad an kayboldu. Karla gitm işti. Ulla gitm işti.

M o den a m u h tem elen ölm ü ştü . Bir defasında L eo p o ld ’a bir içki için bile uğram ayacak kadar m eşgulken içeri bakınca hiçbir tanıdık sim a g ö rem e miştim . Yine de D idier h er akşam en sevdiği m asada işlerini y ü rü tü p eski dostlarının ısm arladığı içkileri yuvarlamaya devam ediyordu. Zam anla D id ier’in etrafında yeni ve farklı tarza sahip bir gru p toplanm aya başladı. Bir gece Lisa C arter birlikte içki içm ek için yanında Kalpana İy er’i getirdi, böylece genç yapımcı asistanı da L eo p o ld ’u n Yeri’n in m üdavim lerinden biri haline geldi. Vikram ve Lettie d ü ğ ü n hazırlıklarının son aşamasınday-dı ve h em en h em en h e r g ü n bir şeyler atıştırm ak, bir kahve ya da içki içm ek için restorana uğruyorlardı. Kavita Singh ile birlikte çalışan iki genç gazeteci A nw ar ve D ilip, Kavita’nın teklifini kabul ederek m ekana bir u ğ ram ışlardı. İlk ziyaretlerinde de Lisa C arter, Kalpana, Kavita, L ettie ve bir film için Lisa ile çalışan üç Alm an kızla, yani yedi tan e gen ç, akıllı ve canlı kadınla tanışm a şansına erişmişlerdi. Anw ar ve Dilip de sağlıklı, m u tlu , ö z g ü r genç adam lardı. İlk ziyaretlerinin ardından h er boş vakitlerinde L e o p o ld ’un Yeri’ndeydiler artık.

Yeni g a ıb u n yarattığı hava bir zam anlar Karla Saaranen’in etrafında bir araya to p lan an g ru p ta n farklıydı. Karla’nın keskin zekası ve espri anlayışı arkadaşlarını daha derin m u h ab b etlere ve daha anlamlı kahkahalara teşvik ederdi. Yeni g ru p istikrarsızlığım , D id ier’in basitliği ve m üstehcenliği alaycılığıyla birleştiren tarzın d an alıyordu. Bu kalabalık daha yüksek sesle ve bol bol kahkahalarıyla etrafı çınlatıyordu am a ne şakalar ne şakalan yap anlar aklım da yer ediyordu.

V ikram ’ın L ettie ile evlenm esinden bir g ü n ve M au rizio ’n u n H aşan Obikvva’nın çukuruna atılm asından birkaç hafta sonra, yeni g ru b u n arasında, onların bağrış çağrış şamataları ve kahkahaları arasında o tu a ırk e n giriş kapısının ö n ü n d e Pıab ak er’in d u rd u ğ u n u g ö rd üm . Prabaker bana el sallayınca dışarıya, park ettiği taksisinin yanına gittim .

“ H ey , n e hab er Prabu? V ikram ’ın d ü ğ ü n ü n ü kutluyoruz! V ikram ile L ettie d ü n evlendi.”

“ Evet, Linbaba. Yeni evlilerin eğlencesini b o z d u ğ u m için ü z g ü n ü m .”

“ Sorun değil. Burada değiller. L o n d ra ’ya, L e ttie ’nin ailesinin yanına gittiler. N e iş?”

“ İş m i Linbaba?”

“ Burada ne arıyorsun dem ek istiyorum . Yann senin için büyük gün.

Jo hnny’yle ve gecekondudaki diğer çocuklarla içersin diye d ü şü n m ü ştü m .”

SH A N T A R A M ■ 555

Prabaker direksiyonla sinirli bir şekilde oynayarak “Seninle k o n u ştu k tan sonra gid eceğ im ,” dedi. Taksinin öndeki iki kapısı da içeri biraz rü z gar girsin diye açılmıştı. O ldukça sıcak bir geceydi. Sokaklar çifderle, ailelerle ve dikkatlerini sıcaktan başka bir noktaya çekecek bir şeyler arayan bekar genç erkeklerle d oluydu. Yol boyunca park etm iş arabaların arasından ilerleyen kalabalık P rabaker’in açık kapısına sürünerek geçmeye başlayınca o da sertçe kapıyı kapadı.

“Sen iyi misin?”

“A h, evet Lin, çok iyiyim ,” diye yanıtladı Prabu. D aha sonra bana baktı. “ H ayır, aslında pek iyi değilim baba. Ç ok, çok k ö tü y ü m .”

“S o ru n ne?”

“Şey, nasıl anlatsam ki? Linbaba, biliyorsun yarın Parvati ile evleniyorum . Biliyor m usun Linbaba, Parvati’mi ilk kez altı sene önce g ö rm ü ştüm . O zam an Parvati o n alü yaşındaydı. Babası K um ar çay dükkanını açm adan önce, g ecek o n d u d a annesi, babası ve Jo hn n y C ig ar’la evlenecek kardeşi Sita ile küçük bir barakada yaşıyordu. O ilk g ün şirketin ku y u su n dan eve bir testi suyu kafasında taşım ıştı.”

Prabaker duraklayarak taksinin cam ından bir akvaryum u andıran soka

ğı seyretti. T ırnaklarını, direksiyonunu kapladığı plastikten leo p ar derisinin ü zerin e batırıyordu. O n a biraz zam an tanıdım .

“ H e r neyse,” diyerek devam etti. “B en o n u izlerken Parvati de ağır testiyi zorlu yolda taşımaya çalışıyordu. Testi oldukça eski olacak ki b irdenbire parçalara ayrıldı ve b ü tü n su Parvati’nin üzerine dö k ü ld ü . Parva-tim o kadar çok ağladı ki. O n a baktım v e ...”

Prabaker duraklayarak bir kez dah a sokağı seyretm eye koyuldu.

“ O n u n için ü zü ld ü n ?”

“ H ayır baba. B e n ...”

“ O n a acıdın?”

“ H ayır, baba. Ereksiyon o ldu m . H an i penisin sertleşir y a.”

“ Tanrı aşkına Prabu! E reksiyonun ne dem ek o ld u ğ u n u biliyorum !” d iye ho m u rd an d ım . “Sadede gel. N e old u?”

“ H içb ir şey o lm ad ı,” d edi Prabaker öfkelenm em e şaşırarak ve y u m u

şayarak. “A m a o zam andan bu yana o n u n için hissettiklerim i u n u tam a dım . Şim di o n u n la evleniyorum ve o büyük hissim h e r geçen g ün daha da büy üy o r.”

“ Bu s o h b e tin gidişatından hiç m em n u n değilim P ra b u ,” diye m ırıldandım .

5 56 ■ G regory D avid Roberts

Prabaker kelim eleri yutarak “Sana sorm ak istiyorum L in ,” dedi. Bana baktı. G özlerin d en aşağı yaşlar süzülüyor, kucağına dök ü lüy o rd u . Sesi k esik kesik çıkıyordu. “ O çok güzel. Ben ise kısa boylu, ufak tefek bir a d amım . Sence b end en iyi ve seksi bir koca olu r m u?”

Taksisinde o tu ru p ağlamasını izlerken Prabaker’e sevginin bir erkeği büyükleştirdiğini, nefretin ise k ü ç ü lttü ğ ü n ü söyledim. O n a tanıdığım en büyük erkeklerden o ld u ğ u n u , çünkü içinde bir nebze nefret b arınd ırm adığım söyledim . O n u tanıdıkça g ö z ü m d e daha da b ü y ü d ü ğ ü n ü ve b u n u n ne kadar az b u lu n u r bir şey o ld u ğ u n u anlatü m . O n u n la şakalaşüm ve bir ço c u ğ u n gerçekleşm iş dileği kadar harikulade olan gülüm sem esi yuvarlak y ü zü n e geri gelene kadar o n u nla güld ü m . Prabaker geceko n d u d a k e n d isini bekleyen bekarlığa veda partisine giderken g ö z d e n kaybolana kadar arabasının kornasını bir zafer kazanm ışçasına çaldı d u rdu .

Prabaker yanım dan ayrıldıktan sonra geçirdiğim gece h er zam ankinden yalnızdı. D airem e g itm ek yerine Causeway’de ilerledim ve P rabak er’in CufFe Parade’deki gecek o n d u sun a y ü rü d ü m . T arık’la V ahşi K öpeklerin Gecesi’nd e d u rd u ğ u m u z yere geldim . Civarda hala kereste parçalan ve taşlar vardı. O rada o tu rd u m ve geceyi içime çekerek to zlu yolda b araka kalabalığına d o ğ ru zarif hareketlerle yürüyen g ecekondu sakinlerini izledim . G ülüm sedim . Prabaker’in gülüm sem esini h er aklıma getirdiğim de sanki sağlıklı ve m u tlu bir b eb eğ e bakıyorm uş gibi kendim i gülüm serken bu lu rd u m . O sırada M o d e n a ’nın suraü sallanan gece lam balarının ve d u m anların arasından belirdiği gibi ansızın yok oldu. G ecek o n d u d a m üzik çalmaya başladı. Bir g a ip genç adam sesin geldiği yere d o ğ ra hızlı ad ım larla ilerlem eye başladı. Prabaker’in bekarlığa veda partisi başlamıştı. Beni de davet etm işti ama kendim i toplayıp gidem iyordum . M u tlu lu ğ u d u y acak kadar yakın fakat hissetm eyecek kadar uzak bir m esafede o tu rd u m .

H ap ish an ed e gardiyanlar aktrise ve ilişkimize ih an e t etm em için beni zorladıklannda güçlü kalm am a n e d e n olan şeyin aşk o ld u ğ u n u yıllarca k endim e söyleyip d u rd u m . M o d e n a bir şekilde bu gerçeği yok etm işti.

Benim k onuşm am am ı sağlayan n e o kadına olan aşkım ne de cesur yüre-ğimdi. Bana gü ç veren keçi gibi in atçılığım dı. B unda asil olan hiçbir şey yoktu. Kabadayıların ö dlekliğinden h e r n e kadar tiksinsem de ben de çaresiz kalınca bir kabadayı kesilm em iş miydim? Eroinin ejderha pençeleri üzerim deyken küçük, ufacık bir adam a d ö n m ü ştü m . O kadar k ü çülm üştüm ki bir silah kullanm ıştım . Para almak için o silahı birço ğ u k adın o lm ak ü zere, insanlara d o ğ ru ltm u ştu m . Peki, bu açıdan kadınlardan para

SH A N T A R A M ■ 5 57

kazanm aya çalışan M au rizio ’dan ne kadar farklıydım? O rehin almalarda polislerden biri u m d uğ u m şekilde beni vursaydı, benim ö lü m ü m de hak lı olarak o çılgın İtalyan’ın ö lüm ü gibi gibi zerre kadar acıma duygusu uyandırm azdı.

Ayağa kalkıp gerindim ve etrafım a bakarken köpekleri, onlarla olan m ücadeleyi ve küçük T arık’ın cesaretini anım sadım . Şehre geri yürürken l’rabaker’in partisinden yükselen neşeli kahkahaları ve h em en ardından Helen yüksek alkış seslerini duydum . Uzaklaştıkça m üziğin sesi azalmaya ve giderek duyulm az olmaya başladı.

Tıpkı g ecekonduda yaşarken yaptığım gibi geceleyin şehirde tek başına saatlerce yürüyüp o n u n tadını çıkarırdım. G ü n ağarırken bir gazete satın aldım , oturacak bir kafe bulup zengin bir kahvaltı ettik ten sonra ikinci, ard ın d an ü çüncü çayımı içtim. G azetenin ü çüncü sayfasında Mavi Kız Kardeşler olarak bilinen Raşit’in dul eşi ve baldızının başına gelen m u cizeyi anlatan bir haber vardı. M akale başka gazetelerde de yer alıyordu ve Kavita Singh tarafından yazılıp ülke çapında yayınlanm ışa. Yazıda Kavita kısaca kızkardeşlerin öykülerini anlatm ış, daha sonra da kızların sahip o ldukları iddia edilen mistik güçleri kanıtlayacak ilk ağızdan ifadelere yer vermişti. Bir kadın tü b erk ü lo zd a n k u rtu ld u ğ u n u söylüyor, bir başkası işitme duy u su n u geri kazandığım iddia ediyor, yaşlı bir adam zayıf ciğerlerinin kızkardeşlerin mavi giysilerine hafifçe bir dokunm asıyla tekrar güçlü ve sağlıklı hale geldiğini anlatıyordu. Kavita, M a vi K ız Kardeşler ismini kadınların kendilerinin bulm adığını, kom adan aynı rüyayı, havada süzül-düklerini g ö rerek uyandıklarından hep mavi giydiklerini bu yüzd en de halkın onlara bu ismi taktığını ilave ediyordu. Makale Kavita’nın kızlarla buluşm asından bahsetm esi ve onların hiç şüphesiz özel, belki de olağanü stü oldukları düşüncesini paylaşmasıyla sona eriyordu.

H esabı ödeyip garsondan ö d ü n ç aldığım kalemle makaleyi yuvarlak içine aldım . Sokaklar sese, renge ve kargaşaya d o ğ ru uyanırken bir taksi çevirdim ve um ursam az trafik içinde A rth u r Road H apishanesi’ne doğru yol almaya başladık. Ü ç saat bekledikten so nra ziyaret o dasına girebilm iştim . O d a iki tel bölm eye ayrılmıştı. Bir telin ardında ziyaretçiler tıklım tıkış olm uş, tel kafese tu tu n arak yerlerini korum aya çalışıyordu. D iğer telin arkasında yine aynı şekilde birbirini itekleyen, kendilerini sağlama almak için tellere yapışmış, yaklaşık yirmi m ah k u m vardı. Kırk kişi de ziyaretçi bölm esinde sıkışmıştık. Bizim bölm edeki h er adam , kadın ve çocuk bağırıyordu. O kadar çok değişik dil kon u şu lu y o rd u ki bunların ancak altı ta

558 ■ G regory D avid Roberts

nesini tanıyabildim ama m ahkum ların tarafında bir kapı açılınca saymayı bıraktım . A nan d kendine yol açarak içeri girdi.

“Anand! A nand! B uradayım !” diye bağırdım .

A n and beni g ö rd ü ve gülüm sedi.

“ L inbaba seni g ö rm ek çok g üzel!” diye bağırarak karşılık verdi.

“ İyi g ö rü n ü y o rsu n d o stu m !” diye seslendim . G erçekten iyi g ö rü n ü y ordu ve o rada b u n u başarabilm enin ne kadar zo r o ld u ğ u n u biliyordum .

Böyle g ö rü n m ek için ne kadar çaba harcadığının, h e r g ü n v ücu t biti ayıkladığının ya da solucanlı sularla duş aldığının farkındaydım .

“ G erçekten iyi g ö rü n ü y o rsu n !”

“A rrey, sen de çok iyi g ö rü n ü y o rsu n L in .”

Ben iyi g ö rü n m ü y o rd u m ve b u n u biliyordum . Endişeli, suçlu ve y o rg u n g ö zü k ü yo rd u m .

“ Biraz... Y orgunum . Arkadaşım V ikram ... O n u haürlıyor musun?

D ü n evlendi. Aslına bakarsan d ü n d e n önceki g ü n d ü . B ü tü n gece y ü rü d ü m d e .”

“ Kazım Ali nasıl? İyi m i?”

G ecek o n d u d a yaşarken sık sık g ö rd ü ğ ü m o iyi ve asil adamı artık eskisi gibi gö rm em en in verdiği utançla kızararak “ G ayet iyi,” diye yanıtladım .

“Bak! Şu gazeteye bir bak. Kızkardeşlerle ilgili bir makale var burada. Yazıda senin adın da geçiyor. B unu sana yardım etm ek için kullanabiliriz.

M ahkem eye çıkm adan önce k a m u oy u n d an sem pati toplayabiliriz.”

Birdenbire A n a n d ’ın u z u n , ince ve yakışıklı yüzü soldu ve A n and kaşlarını çatarak dudaklarını b u ru ştu rd u .

“B unu yapm am alısın Lin!” diye bağırdı bana. “O gazeteci, Kavita Singh buradaydı. O n u yolladım. Bir dah a gelirse tekrar geri yollayacağım.

Yardım istem iyorum ve bana yardım edilm esine izin verm eyeceğim . Raşit’e yaptığım ın cezasını çekm ek istiy o ru m .”

“Am a anlam ıyorsun,” diye ısrar ettim . “ Kızlar artık ü n lü . İnsanlar o n ların kutsal kişiler olduklarını ve m u cizeler gerçekleştirebileceğini d ü şü n ü yor. H e r hafta binlerce insan g ecek onduya geliyor. İnsanlar kızkardeşlere yardım etm ek istediğini öğ ren in ce sana sem pati duyacak. C ezan ın yarısını ya da belki daha azım alacaksın.”

İyice bağırıyor, sesimi g ü rü ltü lü m ekanda d u y urm ak istiyordum . H a va o kadar sıcak, e tra f o kadar kalabalıktı ki tişö rtü m su içinde kalmış, vüc u d u m a yapışmıştı. O n u d o ğ ru m u anlam ışüm ? C ezasım azaltabilecek bir şeyi geri çevirmesi m ü m k ü n değilm iş gibi geliyordu. Bu yardım olm adan

SH A N T A R A M - 559

en az on beş sene ceza yerdi. A n a n d ’ın asık suratına bakarken Cehennem ili- on beş yıl, diye dü şü n d ü m . Nasıl olur da y a rd ım ım ızı g e ri çevirir ?

A nand daha ö n cekinden de yüksek sesle “Lin! H ayır!” diye haykırdı.

"R aşit’i ben ö ld ü rd ü m ve ne yaptığım ı biliyordum . O işi yapm adan önce yanında u z u n zam an o tu rd u m . Bir seçim yaptım , şimdi de cezamı çekm eliyim.”

“Am a sana yardım etm eliyim . Bir denem eliyim .”

“ H ayır, Lin lütfen! E ğ er bu cezayı elim den alırsan yaptığım ın bir a n lamı kalm az. G u ru rd a n eser kalm az. N e benim için, ne de onlar için. A n lam ıyor musun? Bu cezayı ben kazandım . Ben kendi kaderim oldum . Sana bir arkadaş olarak yalvarıyorum . Lütfen hakkım da başka bir şey yazm alarına izin verm e. Kızkardeşleri yazsınlar. Tam am ! Am a bırak da kaderim i h u zur içinde yaşayayım. Bana söz verir misin Linbaba? Yem in eder m isin?”

Parm aklarım ı tel ö rg ülere geçirm iştim . Soğuk, paslı m etalin ellerime batışını hissedebiliyordum . O dadaki ses gecekondudaki barakaların derm e çatm a çatılarına d üşen şiddetli yağm ur taneleri gibiydi. Kafesten kafese yalvaran, yakaran, tapınan, hasret çeken, ağlayan, çığlık atan, gülen histerik bir koro.

A nand yalvarır gibi bakan g özlerinde taşıdığı sıkıntıyla “ Bana söz ver Lin,” dedi.

Kelimeleri zar z o r telaffuz ederek “T am am , tam a m ,” dedim .

“ Bana söz v er!”

“ Pekala! Pekala! Söz veriyorum . Tanrı aşkına... Tam am , sana yardım etm eye çalışmayacağım .”

A n a n d ’ın yü zü gevşedi ve y üzüne güzelliğiyle gözlerim i kam aştıran bir gülüm sem e yerleşti.

“Teşekkür ederim L inbaba!” diye bağırdı A nand sevinçle. “ Lütfen nankör biri o ld u ğ u m u d ü şünm e, buraya bir daha gelm em eni isteyeceğim senden. Beni ziyaret etm eni istem iyorum . E ğ er aklına gelirsem arada sırada bana para yollayabilirsin am a lütfen bir daha gelm e. Artık benim hayalım bu. E ğ er buraya gelirsen benim için bu hayatı yaşam ak zorlaşır. Bazı şeyleri d ü şü n m em lazım. Sana çok teşekkür ediyorum ve so nsuz m u tlu lu k diliyorum L in .”

A n a n d ’ın elleri tel örgüyü bıraktı. Ellerini kavuşturup şükranlarım s u nar gibi hafifçe kafasını eğdi. A nand tel örgüleri bırakınca m ahkum kalabalığının insafına kaldı ve saniyeler içinde geriye düşüp tel ö rg ü n ü n g e ri

5 6 0 ■ G regory David R oberts

sindeki yüzlerin ve ellerin arasında seçilmez oldu. Kapının arka tarafında bir kapı açıldı ve A n a n d ’ın göğsü dik, başı yukarıda dışarı çıkışını izledim .

H apish an enin dışına adım ım ı attım . Saçım terd en ıslanmış, kıyafetlerim sırılsıklamdı. G ü n ışığı alünda gözlerim i kırpıştırdım ve kalabalık s o kağa bakıp o n u n ritm ine uymaya, A n a n d ’ı ve nezaretçileri, Koca R ahul’u, açlığı, dayakları, üzerine üşüşen iğrenç böcekleri d üşünm em eye çalıştım.

O gece ilerleyen saatlerde A n a n d ’ın arkadaşları Prabaker ve Jo h n n y Cigar ile birlikte çifte d ü ğünlerini k utluyor olacaktım . A n and ise iki yüz adamla birlikte taş zem inde kıvrılarak üzerin d e cirit atan bitlerle uyum aya çalışacaktı. O n beş sene boyunca da h er g ü n b u n u yapmaya devam edecekti.

Bir taksiye atlayıp dairem e g itd m ve sıcak d u şu n altında hatıralarla ka

şınmaya başlayan vü cu d u m u tem izledim . D aha sonra C handra M e h ta ’yı arayarak P rabaker’in d ü ğ ü n ü için ayarladığım dansçılarla ilgili son ayarlam aları yaptım . A rdından Kavita’yı arayarak A n a n d ’ın o n u n için başlatmak istediğim iz kam panyadan vazgeçm em izi söylediğini iletü m . Sanırım Kavita da rahatladı. Kavita’nın iyilikle do lu kalbi A n and için endişelenm iş, kam panya başarısız olursa A n a n d ’ın u m u d u n u n alünda ezilm esinden k ork m u ştu. Mavi Kız Kardeşlerle ilgili hab er yapmasına A n a n d ’ın onay verm esinden ise m em n u n o lm uştu. Kızkardeşler o n u hayretler içinde bırakm ıştı, Kavita da onları gecek o n du d a ziyaret etm esi için bir belgesel yapımcısıyla anlaşmıştı. Kavita telefonda projesinden bahsetm ek istiyordu, sesindeki heyecanı ve hevesi hissedebiliyordum am a o n u tekrar arayacağımı söyleyip telefonu kapadım .

Küçük balkonum a çıküm ve şehrin sesi ile ko k usunu içime çektim.

A şağıdaki avluda üç genç adam bir B ollyw ood film inde gördükleri dans hareketlerini prova ediyordu. Parti sahnesindeki dans hareketlerini m ah vedince güldüler. H iç h ata yapm adan dans etm eyi başarınca da kendilerine tezah ü rat yapülar. Bir avluda da kadınlar çöm elm iş hindistancevizi lifi ve fildişi rengi sabunla bulaşık yıkıyordu. K om şularının kocalarının alışkanlıklarını ko nu alan ded ik o d u lar ve alaycı yorum lar yapıp kahkahalar a tıyor, bağrışıyorlardı. Kafamı kaldırdığım da karşımdaki cam da yaşlı bir adam ın o tu rd u ğ u n u gö rd ü m . G öz g ö ze geldik ve gülüm sedim . Ben aşağıdakileri izlerken o da beni izlemişti. Yaşlı adam kafasını iki yana salladı ve b ana gülüm sedi.

H e r şey yolundaydı. G iyindim ve sokağa çıktım. Karaborsa para to p la m a noktalarına, A bdül G an i’nin p asap o rt im alathanesine ve K adir’in em ri altında tekrardan düzen led iğ im altın kaçakçılığı işine u ğ rad ım . Üç saat

SH A N T A R A M ■ 561

içinde o tu zd a n fazla suç işledim. İnsanlar bana gülüm seyince ben de o n lara gülüm sedim . Gerekli o ld u ğ u n d a kafalarını korkuyla indirsinler ve g e ri çekilsinler diye de gangsterlerin deyişiyle onlara gözdağı verdim . G angsterler gibi yü rü d ü m ve üç lisanda onların dilinden kon u ştu m . İyi g ö rü n düm ve işimi yapüm . Para kazanıyordum ve hala ö zg ü rd ü m . Fakat bu esnada hafızam ın derinliklerindeki karanlık odaya bir g ö rü n tü daha eklendi.

Bu ellerini birleştiren ve gö z alıcı gülüm sem esi bir duaya d önüşen A ııand’ın g ö rü ntü sü y d ü .

D oku n arak , tadarak ya da gö rü p d ü şünerek hissettiğiniz h er şeyin ü z e rinizde etkisi vardır. Akşamleyin evinizin ö n ü n d e n geçerken cıvıl cıvıl ö ten bir kuşun sesi ya da g ö zü n ü z e bir an için ilişen bir çiçeğin g ö rü n tü sü n ü n o kadar küçük bir etkisi olu r ki b un u anlayamazsınız. Z afer ve kalp kırıklığı ya da az önce bıçakladığınız bir adam ın gözlerinde kendinizi g ö rm e niz ise o gizli yere yerleşir ve hayaüm zı sonsuza dek değiştirirler.

A n a n d ’ı son gö rü şü m bende büyük bir etki bırakm ıştı. Bu, o n u n için hissettiğim d erin m erh am et duygusu değildi, gerçi ona sadece daha önce zincirlenmiş bir adam ın hissedebileceği şekilde acıyordum . Bu, bana Raşit’le ilgili bir şeyler anlatmaya çalıştığında o nu dinlem ediğim için d u y d u

ğum u tan ç ya da suçluluk duygusu değildi, ki aslında bu y üzden utanıyor ve suçluluk d u y uyordum . Am a şim di hissettiğim başka b ir şeydi. Öyle g arip b ir his içerisindeydim ki b un u tam anlamıyla anlam ak yıllarımı aldı. Bu g ö rü n tü y ü aklım a kazıyan his kıskançlıktı. A nand göğsü dik, başı yu k a n tla kapıdan çıkıp u z un , acı do lu yıllara adım atarken o n u kıskanm ıştım .

O n u n h u z u ru n u , cesaretini ve kendini m ükem m el bir şekilde anlamasını kıskanm ıştım . K adirbhai bir keresinde birisini d o ğ ru n ed en lerd en ö tü rü kıskanırsak bilgelik y olunu yarıladık dem işti. U m arım bu kon u d a haklı -de

ğildir. B en iyi anlam da duyulan kıskançlığın sizi b u n d an daha ilerisine g ö türeceğini u m u y o ru m , çünkü tel ö rgülerin ardındaki o g ü n ü n ardından neredeyse bir ö m ü r geçti am a b en hala A n a n d ’ın sük u n et içinde uzlaşm asını kıskanıyor ve kusurlarım ile m ücadelelerim arasında tü m kalbim le b u nu arzuluyorum .

YİRMİ DOKUZUNCU BÖLÜM

P erseus’un kılıcı gibi kıvrılan, uçan şahinlerin kanatlarına ve deniz ka-bu k lan n ın kapalı kabuklarına ve yaz aylarında okaliptüs yaprağına b e n z e yen H in tli dansçıların gözleri, bir başka deyişle dünyadaki en güzel g ö z ler, hizm etçileri tarafından tu tu la n aynalarda kendilerine d ü rü st, içten bakışlarla baktı. Jo h n n y ve P rabaker’in düğ ü n leri için kiraladığım dansçılar kostüm lerini giymişti. G ecek o n d u n u n yakınındaki bir çay dükkanı, d a n s

çılar saçlarım ve makyajlarını yapsınlar diye boşaltılm ıştı. Son hazırlıklarını yapan dansçılar gayet hızlı ve profesyonel davranırken aynı zam anda heyecanla so h b e t ediyorlardı. Kapının eşiğine asılan p am uklu b ezd en yalnızca belli belirsiz gölgeleri görü lü y o r, dışarıda kalabalık yapanların ç o

ğ u n d a b u g ö lgeler büyük bir ilgi uyandırıyordu. Ben de kapının ö n ü n d e n ö b e t tu tu y o r ve m eraklı kalabalığın fazla yaklaşmasını engelliyordum .

Sonu n d a dansçılar hazır o lu n ca bezi kaldırdılar. Film Şehri’n in dans g ru b u n d ak i o n dansçı dışarı çıktı. H epsi geleneksel sariler ve üzerlerine o tu ra n bluzlar giymişti. K ostüm ler sarı, kırm ızı, çivit mavisi, z ü m rü t yeşili, uçu k p em b e, altın rengi, m o r, gü m ü ş rengi, krem rengi ve portakal ren giydi. Saç tokaları, püskülleri, küpeleri, h ızm alan, kolyeleri, g ö b ek zincirleri, bilezikleri ve halhalları, fenerlerden ve lam balardan vuran ışıkla öyle bir parlıyordu ki insanlar onlara bakarken g ö z kırpıyor, geri çekiliyordu.

H e r halhalin üzerin de yüzlerce küçü k çan vardı ve dansçılar sessiz, hayran gözlerle onları izleyen g ecek o n d u ahalisinin arasından ağır adım larla salına salına yürüm eye başlayınca ad ım lan n a bu çıngırtılar eşlik etti. H em en sonra şarkı söylem eye başladılar.

A a ja Sajan, A aja

A a ja Sajan, A aja

SH A N T A R A M ■ 563

Bana dön sevgilim, bana dön

Bana dön sevgilim, bana dön

Dansçıların etrafinı saran kalabalık güçlü bir uğultuyla beğenilerini belli etti. Küçük çocuklardan oluşan bir sürü, kızların ö n ü n d e tozlu yol-

>l.ı ilerleyerek yolun üzerindeki taşlan ve çalı çırpıyı ellerindeki h urm a ağa-

• ıııın dallarından yapılmış süpürgeyle süpürm eye başladı. D iğer genç

.ulamlar da dansçıların yanında yürüyüp hasırdan do k un m uş büyük yelpazelerle onları serinletiyordu. Yolun uzağında ilerlem ekte olan'dansçılarla beraber kiraladığım m üzisyenler de sahneye kırm ızı beyaz üniformaları içinde sessizce yaklaşmaya başlamıştı. Prabaker ile Parvati bir köşeye, lohnny ile Sita ise diğer köşeye o tu rm u ştu . P rabaker’in annesi ile babası, Kishan ile R ukhm abai d ü ğ ü n için S u n d e r’den gelm işti. Şehirde, P rab aker’in gecekondudaki barakasının yanındaki bir barakada bir ay kadar kalmayı planlam ışlardı. Ö n kısım da K um ar ile N an d ita Patak oturm aktaydı.

( )nların arkasındaki alanda kocam an bir nilüfer resmi vardı ve tepedeki ıvııkli ışıklar gö z alıcı asmalar gibi d u ru y o rd u .

Dansçılar aşk şarkıları söyleyerek yavaşça alana girdi ve tek bir vücut g ibi aym anda d u ru p ayaklarım yere v u rd u . D urdukları yerde fırıl fırıl d ö n düler ve tam bir u yum içerisinde saat yö n ü n d e daireler çizdiler. Kollan bir k u ğ u n u n zarif boynu gibi h arek et ediyordu. Elleri ve parm akları rü zg a rda uçuşan ipek fularlar gibiydi. Sonra b ird enbire ayaklarını üç kez yere vurdular ve m üzisyenler de o ay en p o p ü ler olan film m üziğinin canlı ve hareketli bir y o ru m u n u çalmaya başladı. E traflarında tezah ü rat yapan on-ea insanla birlikte, dansçı kızlar yarattıkları m ilyonlarca rüyanın içinde dans etti.

Bu rüyalann pek çoğu da benim di. Kızları ve m üzisyenleri ben kiralamıştım am a Prabaker’in d ü ğ ü n ü için ne gibi bir gösteri planladıklarından haberim yoktu. O n la n bana C handra M ehta tavsiye etm işti ve kızlann her

/.aman kendi p rogram lannı kendilerinin belirlediğini eklemişti. M e h ta ’mn benden istediği o n bin dolarlık döviz işi meyvelerini veriyordu. M ehta aracılığıyla film dünyasından akın, dolar ve belge isteyen bir sürü m üşterim olm uştu. Son birkaç ayda film stüdyolarına ziyaretlerim sıklaşmış, Kadirb-lıai’ııin kazancı da giderek artm ıştı. İki tara f arasında k um lan bu bağlantı karşılıklı nedenlere dayanıyordu. Bollyvvood’da denildiği gibi film ciler, ü n lü mafya babası ile uzaktan da olsa bir bağlantı içinde olmayı heyecan verici buluyor, H a n da film dünyasını saran ihtişam dan etkileniyordu. İki haf

5 64 ■ G regory David Roberts

ta kadar önce Prabaker’in d ü ğ ü n ü nedeniyle dansçıları ayarlama işi için C han d ra M ehta ile bağlantı kurunca, o da Prabaker’in Kadirbhai için çalı

şan önem li adam lardan biri old u ğ u n u sanmıştı. D ü zenlem eler için zam an harcayıp özel olarak ilgilenmiş, her kızı yeteneğine göre seçmiş ve onları en iyi müzisyenlerle bir araya getirmişti. İzlediğim iz gösteri şehirdeki en iyi gece ku lüb ü n ü n p atro n u n u bile m em n u n ederdi. O rkestra sezo n u n en p o pü ler on şarkısından oluşan u zu n bir liste çaldı ve kızlar da h er şarlanın sözlerinde b u lunan gizli anlamları erotizm ve baştan çıkarıcılıkla süsleyerek dans edip şarkı söyledi. Binlerce kişiden oluşan kom şuların ve akrabaların bir kısmı m em nuniyetle karışık bir m ahcubiyet içerisindeydi ama çoğu, en başta da Prabaker ile Johnny gördükleri ahlaksızlardan ho şn u ttu . Ben de dansların sansürsüz ve seksi halini görünce H in t film lerinde üstü kapalı olarak g ö rd üğ ü m harekederiıı anlam ını iyice kavradım.

Jo h n ny C ig ar’a d ü ğ ü n hediyesi olarak beş bin d o lar verdim . Bu para, annesinin ona hamile kaldığı Navy N agar g e cek o n du su n d a beğendiği bir barakayı alması için yeterliydi. N agar yasal bir gecek o n d u o ld u ğ u n d an b u rada bir baraka sahibi olm ak, evinin yıkılması k ork ularından k urtulm ak anlam ına geliyordu. Güvenli evinde yüzlerce işçi ve çevredeki g e c ek o n d u lardaki küçük işletm eler için gayriresmi bir m uhasebeci ve vergi danışm anı olarak çalışmaya devam edebilecekti.

Prabaker’e hediyem ise çalıştığı taksiyi satın alm ak olm uştu . Bir d ü z ine taksisi olan adam sıkı b ir pazarlık sonucu senedi bana satm ıştı. Araç ve ruhsatı için çok fazla para ödem iştim ama bu para bana bir şey ifade etm iyordu. Kara paraydı ve kara para, yasal yoldan, alınteriyle kazanılan paraya gö re çok daha hızlı bir şekilde parm aklarınızın arasından kayıp gider.

Eğer o nu kazanm a şeklimize saygı duym uyorsak p aranın en ufak bir d e

ğeri bile olm az. Ve o n u , ailemiz ve sevdiklerim izin hayatını kolaylaştırmak için kullanamayacaksak o p aranın bir anlamı yok d em ektir. Taksisini satın aldığım adam la anlaştıktan sonra H in d istan iş dünyasının en kibar ve en ko rk u nç b ed dualarından birini o k u d um . On k ız tn olsun ve h e p i de iyi evlilikler yapsın inşalluhl Kızlar için ö d en en d rahom alar en varlıklımn bile belini bükm eye yeterdi.

Prabaker bu hediye karşısında öyle m u d u olm uş, öyle heyecanlanm ıştı ki ağırbaşlı d am at havası attığı sevinç çığlığıyla yerle bir oldu. Prabu h e m en ayağa fırladı ve d u ru m u n ciddiyetini kavrayıp gelinin yanına o tu rm a d an ö n ce kalça kıvırmalı seksi dansını icra ediverdi. Ben de d ö n ü p du ran kalabalığa karıştım ve tişörtüm sığ sulardaki yosun gibi üzerim e yapışana kadar dans ettim .

SH A N T A R A M ■ 565

O

gece dairem e dön erk en gülüm seyerek V ikram ’ın d ü ğ ü n ü n ü n ne ka-d.ır farklı o ldu ğ u n u düşü n d ü m . Prabaker ile Jo hnny kızkardeşlerle evlenm eden iki g ü n önce Vikram , Lettie ile evlenmişti. Ailesinin şiddetli karşı yıkmalarına rağm en Vikram nikah dairesinde evlenm ek istemişti. Sevdikle-ı ıııiıı gözyaşlarına ve yakarışlarını tek bir sözle karşılık vermişti. Burası mo-ılrrn H in d ista n ya ar. Aile bireylerinden sadece birkaçı Vikram için uzun

/..iman önce planladıkları eski ve ince detaylarla süslü H in t d ü ğ ü n ü n ü yapam am anın acısıyla yüzleşip nikaha gelebilm işti. S onunda gelin ile dam at birbirlerini sonsuza kadar sevip sayacaklarına yemin ederlerken V ikram ’ın sadece annesi ile kardeşi, L ettie’nin arkadaşlarının yanında yer aldı. N ik ah la ne m üzik ne renk ne de dans vardı. L ettie güllerle süslü hasır bir şapka ı.ıkmış ve altın rengi birtakım giymişti. V ikram ’ın üstü nd e siyah bir ceket, siyah beyaz desenli bir yelek, güm üş çizgili siyah bol bir p an to lon vardı ve

«■ıı sevdiği şapkasını takm ıştı. N ikah dakikalar içinde kıyılmış, daha sonra Vikram ile birlikte kederli annesini o nu bekleyen arabaya taşımıştık.

D ü ğ ü n d e n sonraki g ü n Vikram ile L ettie’yi havaalanına götü rd üm .

Planları nikahlannı L o n d ra ’da L e ttie ’nin ailesiyle de yapm aktı. L ettie a n nesini arayıp oraya ne zam an varacaklarını bildirirken Vikram da b u n u fırsat bilerek benim le k o n u ştu .

“P asaportum ü zerin d e çalıştığın için teşekkürler d o stu m ,” dedi sırıtarak. “ D anim arka’da u y u ştu ru cu d an h ü k ü m giydiğim için ... Aslında önem siz bir şeydi ama başımı ağrıtabilirdi y a a r.”

“S oru n d eğ il.”

“Ve dolarlar için de teşekkür. Bize çok iyi bir o ran d an pazarlık yaptır

ılın. D ö n d ü ğ ü m ü z d e bir şekilde bu iyiliğini sana geri ödeyeceğim .”

“D e rt e tm e .”

“Biliyor m u su n , g erçekten yerleşik hayata geçm elisin Lin. Tadını ka

çırm ak istem iyorum , b u n u sadece seni kardeşi gibi seven biri olarak söylüyorum . G idişatın iyi değil d o stu m . İçim de k ö tü bir his var. Bilem iyorum ... Sen de hayatını d ü zen e o tu rtm alısın .”

“Yerleşik h a y a t...”

“Evet, d o stu m . Amaç da bu zaten y a a r.”

“N eyin amacı?”

“O yun bundan ibaret. Sen bir erkeksin ve bir erkek de bu nu yapmalı, hayatını düzene koymalı. Senin özel hayatına girmek gibi bir niyetim yok ama İni gerçeği şimdiye kadar anlamamış olman da üzücü bir duru m d oğrusu.”

B unun üzerine güldüm fakat Vikram ciddi ifadesini k o rud u .

5 6 6 ■ G regory David R o berts

“ Lin, bir erkek iyi bir kadın bulmalı ve b u ld u ğ u n d a da o n u n kalbini kazanm alı. D aha sonra saygısını haketm eli. G üvenini sağlamalı ve yaşadıkları sürece bu güveni sarsacak bir şey yapmam alı. Bu, dünyadaki en ö n e m li şey. Erkeği erkek yapan b u d u r y m r . Bir erkek iyi bir kadının kalbini, saygısını ve güvenini kazanınca gerçek b ir erkek olur. B unu başarıncaya kadar tam bir erkek sayılmazsın.”

“ G it de b u n u D id ier’e söyle.”

“ H ayır, d o stu m , anlam ıyorsun. Aslında D idier için de aynı şeyler g e

çerli ama tek fark o n u n iyi bir kadın yerine iyi bir erkek bulması gerekiyor. Bu h epim iz için geçerli. Benim dem eye çalıştığım , sen iyi bir kadın buld u n . O n u zaten tanıyorsun. Karla iyi bir kadın d o stu m . O n u n saygısını da kazandın. Karla kolera salgınını ve geceko n d u d a olan bitenleri bana birkaç defa anlattı. Şu Kızılhaç saçmalığıyla o n u oldukça etkiledin. Sana saygı duyuyor! Am a h en ü z o n u n güvenini haklı çıkarm ıyorsun. Sen de on a güvenm iyorsun, çünkü kendine güvenem iyorsun. Senin için k o rk u yorum Lin. H ay atım ızd a iyi bir kadın yoksa bizim gibi adam lar başına d ert açar y&ar.”

O

esnada Lettie yanım ıza geldi ve V ikram ’ın gözlerindeki ciddi ifade L ettie’ye yönlendirdiği sevgi dolu bakışlarla silinip gitti.

“ Bizim uçağım ızı anons ettiler Lin, tad ım ,” dedi Lettie. L ettie’iun g ü lüm sem esi beklediğim den daha h ü z ü n lü yd ü , bu y ü zd en de daha sarsıcıydı. “G itsek iyi olur. B u n u ikim izin hediyesi olarak alm anı istiy o ru m .”

Lettie bana bir m etre u zu n lu ğ u n da ve bir karış genişliğinde katlanmış siyah bir bez verdi. Bezi açtığım da içinde küçük bir kart o ld u ğ u nu gördüm .

“ Bu, gözlerim i bağladığınız b e z ,” dedi Lettie. “V ikram ’ın bana evlenme tek lif ettiği gün bana taktıdığım z g öz bandı. B unu bir hatıra olarak alm anı istiyoruz. Kartta da Karla’n ın adresi var. Bize m ek tu p yazmıştı. H a la G o a’da ama farklı bir bölgede. Belki bilm ek istersin. H oşçakal tatlım .

K endine iyi bak.”

O nların arkasından bakarken onlar adına sevinçliydim am a Kadir’in işleri ve P rab ak er’in d ü ğ ü n hazırlıkları ile öylesine m eşguldüm ki Vikram ’ın tavsiyesine kulak verem edim . D aha sonra da A n a n d ’ı son ziyaretim , Vikra m ’ın söylediklerini zihnim de dolaşan seslerin, uyarıların, fikirlerin gerisin e itm işti. Prabaker’in d ü ğ ü n gecesinde daireme d ö n m ü ş o tu rurk en ceb im d e n gö z bağını ve kartı çıkarınca V ikram ’ın söylediği h er söz kelimesi kelim esine aklıma geldi. Sigara içip bir şeyler yudum larken e tra f o kadar sessizdi ki gö z bağının yum uşacık kum aşının iki u c u n u n birbirine sürter-

SH A N T A R A M - 5 6 7

kcn çıkardığı sesi duyabiliyordum . Baştan çıkarıcı, m ücevherlerle süslü ıl.msçılar işleri b ittiğinde otobüslerine kadar yolcu edilmiş, gecenin sonun-

• l.ı iyi bir bahşiş almışlardı. Prabaker ve Jo hn n y eşlerini taksilere bindirmiş, geceyi geçirm ek için şehrin dışında sade ama konforlu bir otele d o ğ ru yo-l.ı çıkmışlardı. İki geceliğine aşklanm baş başa yaşadıktan sonra tekrar kalabalık gecekondu yaşam ına geri döneceklerdi. Vikram ve L ettie çoktan I o ııdra’ya varmışlardı ve kovboy takıntılı arkadaşım için çok önem li olan ycıııin törenini bir kez de orada yapm ak için hazırlanıyorlardı. Ben ise kollu ğum da yalnız başıma o tu ru y or, V ikram ’ın dediği gibi kendim e g üvenm ediğim den Karla’ya da güvenm iyordum . S o n u n d a uykuya daldığım da

■

hindeki göz bağı ve k a rt parm aklarım ın arasında kayıp yere düştü.

O

g eceden sonraki üç hafta boyunca bu üç evliliğin bende yarattığı yalnızlık d u y g u su n d an k urtulm ak için ö n ü m e gelen her işi ve anlaşmayı kabul ettim . Bir pasap o rt işi için bana söylendiği gibi Kinshasa’daki Lapi-c t re O te li’nd e kaldım . Burası Kinhasa’nın anacaddesine paralel bir ara so kakta, oldukça bakım sız üç kadı bir oteldi. Yatak çarşafları tem izdi ama

/.emin ve duvarlar tab u tlard a kullanılan tahtalardan bozm a gibiydi. İçerideki m ezarlık kokusu çok güçlüydü ve ru tu b e t ağzım ı b u rn u m u tanım lanamaz kokular ve tatlarla d o ld u ru y o rd u. Bu n ed enle d u rm ad an G itane iliyor ve ağzım daki tadı alsın diye Belçika viskisiyle gargara yapıyordum .

Koridorlarda sıçan avcıları dolaşıyor, peşlerinde içleri kıpırdayıp du ran, şişman hayvanlarla do lu çuvallar sürüklüyorlardı. H am am bö ceğ i kolonile-II şifonyerin çekm ecelerini işgal e ttiğ in d e n kıyafeüerim i ve çamaşırlarımı kancalara ve duvarın taşıyabileceği h e r yere çakılmış çivilere asıyordum .

O rada geçirdiğim ilk gecede hafif uy k um dan kapım ın ardında d u y d u

ğum silah sesleriyle uyandım . Bir vü cu d u n yere yığılması gibi bir g ü rü ltü , ardından da u z u n k o rid o r boyunca sürüklem e sesi işittim . Bıçağımı kaplını ve kapıyı açtım . Ü ç adam daha benim gibi sesleri duyunca kapısını açıp k oridora çıkmıştı. Ü çü de Avrupalıydı. İkisi elinde tabanca, diğeri de benim kine b en zer bir bıçak tu tu y o rd u . H ep im iz önce birbirim ize sonra ila koridordaki kan izlerine baktık ve sonra sanki aram ızda gizli bir kod varmışçasına tek kelim e e tm eden kapılarım ızı ardım ızdan kapadık.

Kinshasa işinin ard ın d an M au ritiu s’taki bir göreve gittim . A dalar ülkesindeki otelim in o rtam ı Kinshasa’dak inden oldukça farklıydı, çok daha sı-ı ak bir havası vardı. O telin adı M a n d arin ’di ve C urepipe bölgesindeydi.

Yapı İskoçya’da bu lun an bir kalenin k üçük bir kopyası olarak inşa edilmiş-iı. Küçük k uleler ve İngiliz stili bakım lı bir bahçeye bakan pencereler ya

568 ■ G regory David R oberts

ratılm ak istenen havayı sağlamıştı. N e var ki binanın içine girdiğinizde otelin yeni sahipleri olan Çinli ailenin düzenlediği bir Ç in dekorasyonuyla karşılaşıyordunuz. O rada ağzından ateş pü sk ü rten kocam an ejderhaların ve kağıttan fenerlerin ışığı altında o tu ru p bezelye, sarmısaklı ıspanak, Çin böreği, m antarlı fasulye ve Ç in brokolisi yerken pencered en kale b u rcundaki mazgallı siperleri, gotik kem erleri ve gül şeklinde budanm ış çalıları seyrediyordum .

M au ritu s’ta yaşayan Bom baylı iki H intli olan m üşterilerim , ayarlandı

ğı gibi san bir BM W ile geldiler. A rabanın arkasına geçip onlarla ancak selam laşm ıştım ki lastikleri yakarcasına bir hızla gaza bastıklarından k o ltu k ta geriye d o ğ ru devrildim . Bir yerlere sıkı sıkı tu tu n arak geçirilen on beş

dakika boyunca hız sınırının yaklaşık d ö rt katı hızla ilerledik. D aha sonra adam lar arabayı sessiz, boş bir koru luğ a çekti. Bu esnada aşırı ısınmış araba da sesler çıkararak soğum aya çalışıyordu. İki adam da rom k o k uyordu.

A dam lardan biri şoför k o ltu ğ u n d a n geriye d o ğ ru uzanarak “ Pekala, hadi defterleri alalım ,” dedi.

“Yanım da değiller,” diye h o m u rd a n d ım dişlerimi sıkarak.

Bağlantılanm önce birbirine, sonra da bana baktı. Arabayı kullananan gü n eş gözlüklerini çıkardı ve sanki gece yatarken sirkeye koyuyorm uş g ibi g ö z ü k en gözleriyle bana baktı.

“ D efterler yanında değil mi?”

“ D eğil. Buraya gelm ed en ö nce, hangi cehennem deysek, yolda size söylemeye çalıştım ama siz S akin ol! Sakin ol, deyip d u rd u n u z. Şimdi nasılız bakalım, sakin miyiz?”

“ Ben hiç sakin değilim d o ğ ru su ,” dedi şoförün yanındaki.

Adam ın güneş gö zlük lerin d en kendi aksimi g ö rd ü m . Ben de hiç m u tlu g ö rü n m ü y o rd u m .

H in tçe konuşm aya başlayarak “Sizi gerizekalılar!” diye çıkıştım. “N e re deyse bir hiç u ğruna bizi öldürü y o rdu n u z. Sanki peşinden polis kovalıyor-muşçasına giden trafik canavarı şerefsiz bir Bom bay taksi şoförü gibi araba kullandınız! Pasapordar lanet olası otelde. O nlan orada bıraktım , çünkü ilk önce siz g ö t heriflerden emin olmak istedim. Şimdi ise emin olduğum tek şey ikinizin uyuz bir k öpeğin kıçındaki pire kadar beyninizin olm adığı.”

Şo fö rü n yanındaki adam güneş g ö zlü ğ ü n ü kaldırarak baktı ve ikisi de çakırkeyif hallerinin izin verdiği ölçüde gülüm sedi.

“ H intçeyi böyle konuşm ayı n erede öğren d in ?” diye so rd u şoför. “Bu harika yaar. Aynı Bombaylı bir nam ussuz gibi konuşu y o rsu n. M ükem m el yaar!”

SH A N T A RA M ■ 569

Arkadaşı da “ H akikaten çok etkileyici d o stu m !” dedi ve kafasını hay-t mlıkla salladı.

“ I Iadi bakalım, parayı g ö rey im ,” diye bağırdım .

Adamlar güldü.

“ Para,” diye yineledim . “ Parayı g ö ste rin .”

Şoförün yanındaki, ayaklarının arasında du ran bir çantayı kaldınp açtı w içindeki para tom arlarını g ö ste rd i.”

“ Bu bok da neyin nesi?”

“ Para, k ardeşim ,” dedi şoför.

“ Bu, para d eğ il,” diye cevap verdim . “ Para yeşildir. Paranın üzerinde h u ı n ’ya G üven iriz yazar. Paranın ü stü n d e ölü bir Am erikalının resmi

■

ııdır, çünkü para A m erikan parasıdır. Bana gösterdiğiniz para d eğ il.”

Şoförün yanındaki kendi paralannın aşağılanması karşısında g uru ru in-

( inmiş bir şekilde b u rn u n u çekerek “ Bu M auritus rupisi kardeşim ,” dedi.

Khaled Ansari ile çalışırken yasaklı ve serbest dolaşımlı paralar hakkın-

■

l.ı bilgi sahibi o ld u ğ u m için “ Bu boku M au ritius’tan başka bir yerde har-

■

.lyunıazsın,” dedim . “ Bu para yasaklı.”

“Tabii ki b a b a ” dedi şoför gülüm seyerek. “ Biz b u n u A b d ü l ile konuş-ı tık. Şu an elim izde dolar yok. Elim izdekinin hepsini başka işlere yatırdık, 11 yü zd en M au ritiu s rupisiyle ö d em e yapacağız. Eve d ö n e rk e n onları do-l.ııla değiştirebilirsin

D erin bir nefes alarak ve kendim i sakinleştirm eye çalışarak içimi çektim. Pencereden dışarıya baktım . Etrafım ız Karla’n ın gözlerinin yeşilindeki uzu n ağaçlarla çevrilmişti. G ö rü n ü rd e kimsecikler yoktu.

“ Bir bakalım. Pasaport başına yedi b inden o n pasaport istediniz. Yetmiş

İmi dolar eder. Bir dolar o tu z M auritus rupisi ederse, bu d a elim de iki m ilyon yüz bin rupi olacak dem ektir. Ç antanız bu yüzden bu kadar büyük. Kalıtı kafalılığımın kusura bakmayın beyler ama elim de sertifika olm adan iki milyon rupiyi nasıl dolara çevireceğimi bana söyler misiniz lütfen!”

“ So ran d eğ il,” dedi şoför hem en . “Bizim tanıdığım bir dövizci var.

Birinci sınıf bir adam dır. O senin için bu işi yapacak. H e r şey ayarlandı.”

“ Pekala,” diye gülüm sedim . “ G idip o n u görelim o z a m an .”

Ş o förün yanındaki adam m u tlu bir şekilde gülerek “ O raya yalnız g itm en gerekecek d o s tu m ,” dedi. “Adam S in gapur’da .”

Başıma şimşek çarpm ış gibi, “ Singapur m u!” diye bağırdım .

“Sinirlenm e y a a r ” dedi şoför kibarca. “ H e r şey ayarlandı. A bdül G ani olur verdi. B ugün seni oteld en arayacak. Şu kartı al. Eve d ö n e rk e n Sin

5 70 ■ G regory David R oberts

g a p u r’a uğrayacaksın. T am am , S ingapur pek d ö nüş yolun üzerin d e sayılm az ama oraya bir kere g ittik ten sonra d ö n ü ş yolunda olacak değil mi?

Sin gapur’a gidince k artta adı yazan bu adamı görm eye git. O lisanslı bir dövizci ve K adir’in de adam ı. Elindeki rupileri dolara çevirecek ve sen de rahat edeceksin. S o ru n olmayacak. H a tta sana fazladan bir bahşiş de verilecek. G öreceksin.”

“ T a m am ,” dedim içimi çekerek. “ O tele geri gidelim . E ğ er A bdül b u na o lu r derse anlaşırız.”

Şoför g ö z lü ğ ü n ü tekrar takarak “O te le ,” dedi.

Şo fö rü n arkadaşı da “ O te le ,” diye tekrar etti ve sarı Exocet sokaklardan bir kez daha son sü rat geçti.

Singapur yolculuğunda bir aksaklık çıkm adı, h atta M au ritiu s’taki d ö viz fiyaskosu beklenm edik şekilde faydalı oldu. Singapurlu dövizci ile, ki kendisi Shekky Ratnam adında M adraslı bir H intliydi, tanışarak yeni bir bağlantı k u rdu m ve Sin g ap u r’dan B om bay’a kam era ve elektrikli eşya ka

çakçılığı gibi karlı bir işe el attım .

A bdül G an i’ye dolarları teslim edip kendi ücretim i aldıktan sonra Lisa C arter ile buluşm ak üzere O b ero i O te li’ne g iderken u z u n zam andan b e ri ilk kez kendim i u m u t do lu ve iyim ser hissediyordum . P rabaker’in d ü

ğ ün gecesinden sonra üzerim e çöken kara bulutları dağıtabileceğim i d ü

şünm eye başlam ıştım . Z aire’ye, M au ritiu s’a, Sin g ap u r’a gitm iş, en ufak bir şüphe bile çekm eden sahte p asaport işini y ü rütm ü ştü m . G e c ek o n du da yaşarken tu risd erd en kazandığım küçük kom isyonlarla günübirlik ya

şardım ve üzerim de sadece çok uğraşarak edindiğim b ir Yeni Z elanda p a sap ortu vardı. B u n d an sadece bir yıl sonra m o d ern bir binada yaşıyordum ve ceplerim yasadışı yollarla edinilm iş parayla dolup taşıyordu. Ü zerlerin de fotoğrafım olan beş değişik isimle dü zenlenm iş ve beş değişik ülkeye ait pasap o rtu m vardı. Ö n ü m d e koca bir olasılıklar dünyası açılıyordu.

O b ero i O teli, N a r im a n B u r n u ’nda, M arine Y olu’n u n altın orağının o ld u ğ u yerdeydi. C h urch g ate İstasyonu ve Flora Çeşm esi otele sadece beş

dakikalık yürüyüş m esafesindeydi. O n dakikalık bir yürüyüşün ardından V ictoria T erm in ali’ne ve Cravvford Pazarı’na giderdiniz. Flora Çeşm e-si’n d e n ters istikam ete d o ğ ru o n dakika yürüyünce de C o lo b a ’ya ve Gateway A n ıtı’na çıkardınız. O b e ro i, Taç O tel gibi kartpostallarda yer alıp ta nın an bir o tel değildi am a b u eksikliğini k endine has havası ve karakteriyle kapatırdı. Ö rn eğ in piyano barı ışığın ve yerleşim planının ustaca u y g u landığı b ir yerdi. R estoranı ise B om bay’daki en iyi restoran unvanına

SH A N T A R A M ■ 571

nl.ıvılı. Güneşli, harika bir g ü n d en içerinin karanlığına, zengin döşenm iş

ıı Murana girerken Lisa’yı ve birlikte o tu rd u ğ u gru b u görm ek için bir sü-11 duraklayıp gözlerim i kırpıştırdım . Lisa ve beraberindeki iki genç kadın,

' lıll De Souza ve C han dra M eh ta ile birlikte o tu n ıy o rd u .

I Ierkesle el sıkışarak “U m arım gecikm em işim dir,” dedim .

( ihandra M eh ta o d an ın içinde yankılanan bir sesle “ H ayır, sanırım biz

■

ıl <■ ııciyiz,” diye takıldı.

Kızlar histerik bir şekilde güldü. İsimleri Reeta ve G eeta’ydı. İkisi de ynlım başında olan -önem li oyuncularla yem ek randevuları vardı- ve ü m it

> aai eden oyunculardı. G özlerini kocam an kocam an açıp hevesle bun d an lulısederkenki coşkuları p an ikten farksızdı.

I ,isa ile G eeta arasındaki boş sandalyeye o tu rd u m . Lisa ipek ceketinin iı.mc kırmızı, ince bir süveter, altına da bir etek giymişti. G eeta’n ın ise gü-iuıış rengi, üzerine yapışan bir üstü ve her yerini belli edecek kadar dar bir İM-yaz k o t p a n to lo n u vardı. U z u n saçlarım atkuyruğu yapıp toplam ış, yirmili yaşlarında güzel bir kızdı. Ellerini masadaki peçetenin üzerinde gez-

'lıııyor, bezi kaüayıp du ru y o rd u . Reeta küçük yüzüne ve çocuksu ifadesini- yakışan kısa saçlara sahipti. O da san, yakası açık bir bluz ve k o t p a n to lon giymişti. ClifFin ve C h a n d ra ’nın üzerinde takım elbise vardı. Ya ııiıcmli bir to p lantıdan geliyorlardı ya da böyle bir toplantıya gideceklerdi.

“Açlıktan ö lü y o ru m ,” dedi Lisa m u tiu bir şekilde. Sesi k endine g ü v en li vc neşeliydi am a m asanın altından elimi öyle bir sıktı ki tırnakları adeta dı ı iıne saplandı. Bu, Lisa için önem li bir toplantıydı. M e h ta ’n ın bize film in e oyuncu bulm a işinde resm i bir ortaklık teklif edeceğini biliyordu. Sa-

«lı ı c bir sözleşm enin sağlayabileceği onayı istiyordu. Geleceği kağıda dö-kıılsıin istiyordu.

“ H adi yiyelim!”

“ H epim iz için sipariş verm em e ne dersiniz?” diye ön erid e b u lu n d u ( lıandra.

Cliff gülerek ve kızlara g ö z kırparak “E ğ er sen ödeyeceksen hiç sorun değil,” dedi.

“Tabii o lu r,” dedim ben de. “ Keyfine b ak.”

C han d ra g arsonu bir bakışıyla yanına çağırdı ve m enüyü b ir kenara ite-ı ek siparişlerini sıralamaya başladı. Başlangıç olarak badem sü tü n d e pişmiş

kuzu etli çorba, ardından da m an go , kim yon ve kırm ızıbiber ile m arine t ıl ilmiş ızgara tavuk ile yanında bir sü rü m eze, tatlı olarak da meyve sala-ıası, ballı h a m u r ve d o n d u rm a istedi.

572 ■ G regory David R oberts

M e h ta ’nın u z u n listesini dinlerken b u n u n u z u n bir öğle yem eği olaca

ğını hepim iz biliyorduk. Gevşedim ve iyi yem eğin ve güzel so h b etin keyfini çıkarmaya baktım .

“Bana hala ne d ü şü n d ü ğ ü n ü söylem edin,” dedi M ehta.

Cliff D e Souza konuyu başından savmak isterm iş gibi elini sallayarak

“ Buna h ak ettiğ in d en daha fazla ön em v eriyorsun,” dedi.

M eh ta da “ H ayır d o s tu m ,” diye cevapladı. “Tam ofisimin dışında o ld u yaar. E ğ er lanet olası ofisinin ö n ü n d e o n bin insan toplanm ış seni ö ld ü rm e k ten bahsediyorsa b u n u ciddiye alırsın.”

“ O n lar senden bahsetm iyordu C h a n d ra b ab u .”

“ O labilir ama ellerine geçirm ek istedikleri kişiler, ben ve benim g ib ilerdi. H adi ama kabul etm elisin ki d u ru m senin açından o kadar kö tü d e

ğil. Senin ailen G o a ’lı. K onkani dilini ko n u şu y o rsu n u z. Konkani ve M arathi, birbirine oldukça yakın iki dil. M arath i’yi, İngilizce kadar iyi k o n u

şuyorsun. Ben ise tek kelimesini anlam ıyorum . Yine de burad a d o ğ d u m , babam da b urada d o ğd u . B om bay’da işleri varmış. Biz burada vergi ö d ü yoruz. Çocuklarım bu rad a okula gidiyor. B ü tün hayatım b u rada, B o m bay’da d ostu m . Fakat o insanlar, M ara th iler ipin M aharashtra, diye b ağırıyor ve bizi evim izden atm ak istiyorlar.”

Cliff yum uşak bir ses tonuyla “ Olaya bir de onların gözleriyle bakm alısın,” dedi.

M eh ta öyle ateşli bir şekilde konuşm aya başladı ki başka m asalardan insanlar d ö n ü p ona baktı.

“ E vim den kovulacak olmayı onların açısından mı değerlendireyim ?”

D aha sonra sesini alçaltarak ama heyecanından bir şey kaybetm eyerek

“Yani, kadedilişim i onların açısından mı değerlendirm eliyim ?” diye sordu.

Cliff sırıttı. “ Bilirsin, seni kayınbiraderim i sevdiğim kadar severim d o stu m ,” dedi. M eh ta da Cliff ile berab er g ü lü n ce kızlar da bu küçük şakayla masadaki gerilim in azalm asına sevinerek onlara katıldı.

“ K im senin, hele senin incinm eni asla istem em C h an drabhai. T ek söylediğim , eğer n ed en böyle hissettiklerini bilm ek istiyorsan, onları anlam aya çalışmalısın. O n ların anadili M arathi ve burada, M ah arash tra’da d o ğ dular. Büyükbabaları da... Kim bilir, belki de üç bin yıldan beri burada y a

şıyorlar. A m a B om bay’da etraflarına baktıklarında b ü tü n iyi işlerin, şirk etlerin, H in d ista n ’ın başka yerinden gelmiş insanların tekelinde o ld u ğ u n u görüyorlar. Bu onları çılgına çeviriyor ve sanırım b u n d a da haklılar.”

“ Peki ya diğer işler?” diye itiraz etti M eh ta. “P o stan ed e, polis m erk ezlerinde, okullarda, devlet bankasında, ulaşım da ve b u n u n gibi pek çok

SH A N T A R A M ■ 573

.ıl.ıııda h er zam an M arathi dilini konuşanlara iş veriyorlar. Yine de bu ka-l.ıyı yemiş serseriler için yeterli değil. H epim izi Bom bay’dan ve M aharash-iı.ı’dan kovm ak istiyorlar. Şu kadarını söyleyeyim, eğer bizi b u radan çıkanı larsa B om bay’ı Bom bay yapan paranın, yeteneğin ve akıl g ü c ü n ü n ço

ğunu da kaybedeceklerdir.”

C liff D e Souza o m u z silkti.

“ O nlara katıldığım dan değil ama belki de bu ödem eye razı oldukları bir bedeldir. Bence elinde hiçbir şey olm adan buraya gelip de başarılı bi-ıiT iş sahibi olan baban gibi insanların devlete borcu var. H e r şeyi olanlar, ı1 İlerindekilerin bir kısmını hiçbir şeyi olmayanlarla paylaşmalı. Senin fanatik dediğin insanlar halka hitap ederler, çünkü söylediklerinde doğ ru lu k payı vardır. İnsanlar kızgın. Suç, buraya dışarıdan gelip de zengin olan in sanların ü stü n e kalıyor. Korkarım işler daha da kötüleşecek sevgili kayınbiraderim ve b ü tü n bunların so n u n u d ü şünm ek bile istem iy o ru m .”

C h an d ra M ehta bir destek arayarak bana d ö n d ü . “Sen ne d ü şü n ü y o rsun Lin? Sen M arathi dilini k o n uşuyorsun. B urada yaşıyorsun am a bir yabancısın. Sen ne diyorsun?”

“M arathi dilini konuşm ayı S u n d er d enilen küçük bir köyde ö ğ re n d im ,” diye cevap verdim . “ O radaki halkın anadili M arathi. H intçeyi iyi konuşm uyorlar, İngilizceyi ise hiç bilm iyorlar. M aharashtra en az iki bin yıldır onların y u rd u . T am elli kuşak orad a toprağı ekerek yaşamışlar.”

Sözüm e ara vererek birinin bir şey söylemesi ya da yorum yapması için bekledim. Herkes beni dinliyor ve yemek yiyordu. Konuşmaya devam ettim.

“ Rehberim Prabaker ile H in d ista n ’a geri d ö n d ü ğ ü m d e, o n u n ve yirmi beş bin insanın daha yaşadığı g ecek o n d u d a yaşamaya gittim . O rad a P rabaker gibi pek çok insan vardı. Ç o ğ u Su n d er gibi köylerden gelm iş Ma-lıarashtra’lılardı. B oğazlarından geçecek h er lokm a için endişe edip köle gibi çalışan insanlardı. O nlar kendi şehirlerinde çam urlu sularda yıkanırken H in d ista n ’ın başka yerlerinden gelen insanların güzel evlerde yaşadı

ğını g ö rm ek kalplerini kırıyor olm alı.”

İki lokm a yem ek yiyip M e h ta ’nın cevap vermesini bekledim . Birkaç dakika sonra M eh ta kendini bir şeyler söylem ek zo run d a hissetti.

“ H adi ama Lin, ko n u b u n d a n ibaret değil ki,” dedi. “ B u n u n arkasında yatan pek çok n ed e n daha var.”

“ Evet, haklısın, hepsi bu d eğ il,” diye ona kaüldım . “ G ecek o n d u d a sadece M ah arash tra’lılar yok. Aynı zam anda Pencaplılar, Tam illiler, Karna-takalılar, Bengalliler, Assamlılar, Keşm irliler de var. Sadece H in d u da d e

5 74 ■ G regory David R oberts

ğil, Sihler, M üslüm anlar, H ıristiyanlar, B udistler, Parsiler ve JainistJer de aralarında. Yaşanan sorun sadece M ah arash tra’lılar kaynaklı değil. Fakirler de tıpkı zenginler gibi H in d ista n ’ın d ö rt bir yanından geliyor ama ze n g in ler sayıca çok azken fakirler çok daha fazla.”

C h an d ra M eh ta içini çekti. “A rrey baap!” Tüce T a n r ım ! “Tıpkı Cliff gibi k o nu ştu n . O nam ussuz bir k om ünisttir. Bu k on u d a çok co şk uludur yaar."

“ Ben ne k om ünistim ne de kapitalistim ,” dedim gülüm seyerek. “Ben daha çok beni-rahat-bırakın’cıy ım .”

Lisa araya girdi. “ O n a inanm ayın. Başınız derttey k en arayacağınız b irid ir,” dedi.

G özlerim i Lisa’ya çevirdim . Birbirim ize iyi ama biraz suçlu hissederek u z u n u z u n baktık.

K adirbhai’nin bir sözü n ü hatırlayarak “Fanatizm sevginin z ıttıd ır,” d e dim . “Bilge bir adam , ki kendisi M ü slü m an ’dır, bir keresinde bana kendi d in in den bir fanatiktense m antıklı, açık fikirli bir Y ahudi’yle daha çok o rtak noktası o ld u ğ u n u söylemişti. M antıklı, m akul bir H ıristiyan, B udist veya H in d u ile kendi d in ind en bir fanatiğe göre çok daha fazla şey payla

şabilirdi. H a tta açık fikirli, m akul bir ateisde bile daha iyi anlaşırdı. Ben de o n a katılıyorum . Bir zam anlar bir fanatiği fikrini değiştirm eyecek ve ko nuyu da değiştirem eyecek kişi olarak tanım layan W in sto n C h u rc h iü ’e de k atılıyorum .”

Lisa gülerek “ Peki, o zam an k o nuyu değiştirelim ,” dedi. “ H adi ama ClifF, K ano o n \xn setindeki aşk dedikodularıyla ilgili bir şeyler anlatm anı bekliyorum . G erçekte o rada n eler olup bitiyor?”

R eeta da “ Evet! Evet!” diyerek heyecanlı b ir şekilde haykırdı. “Ve şu yeni kızı anlat. H akkında o kadar çok skandal çıktı ki kızın ism ini bile y üksek sesle söyleyem iyorum yaar. Anil K apoor hakkında da h e r şeyi anlat lütfen! O n u öyle seviyorum ki!”

Bu ateşli m erak karşısında yüreklenen ClifF D e S o uza, Bollyw ood yıldızları hakkında konuşm aya, C h a n d ra M e h ta da ortalıkta dolaşan dedikod u lan anlatm aya koyuldu. Yem ek sırasında ClifPin g ö z ü n ü n R eeta’da o ld u ğ u , C h an d ra M e h ta ’nın da ilgisini G e e ta ’ya yönelttiği belli oldu. Yedi

ğim iz bu u z u n yem ek, onların birlikte geçirmeyi d ü şü n dükleri u z u n g ü n ü n ve gecenin bir başlangıcıydı. Sinem a dünyasının b u iki adam ının akıllarının b ir kısmı geçirecekleri güzel gecedeydi ve s o h b e t edip ortam ı ısıtırken yavaş yavaş konuyu sekse ve seks skandallarına getirdiler. Z am an za

SH A N T A R A M ■ 575

m.m garipliğe kaçan kom ik hikayeler anlatıyorlardı. Kavita Singh resto rana girdiğinde h epim iz g ü lüyorduk. Kavita’yı masadakilerle tanıştırırken I .ılıkahalar halen dinm em işti.

Kavita d inm ek bilm eyen oldukça endişeli bir ifadeyle “A federsiniz,”

ılcdi. “Seninle kon u şm am lazım L in .”

Bir dakika önce kahkahalara boğ u lm u ş olm anın verdiği neşeyle “ Konu neyse bu rad a söyleyebilirsin Kavita,” d edim . “Em inim arkadaşlarıma da ilginç g elecektir.”

Kavita ısrar etti. “K onu takip ettiğim iz dava değil. M esele A bdullah r.ıheri ile ilgili.”

H e m e n ö z ü r dileyip ayağa kalktım ve Lisa’ya bakarak orada kalıp beni beklemesini işaret ettim . Kavita’yla resto ranın girişine gittik. Yalnız kaldı

ğım ızda Kavita anlatm aya başladı.

“Arkadaşın T aheri pisliğe çok fena b atm ış.”

“N e d em ek istiyorsun?”

“Tim es’takı bir polis m u hab irin den duydum . A bdullah’ın polisin v u ru lacaklar listesinde o ld u ğ u n u söyledi. D ediğine g ö re, o n u n için g ö rü ld ü -

ıııinde vu rulaca k emri verm işler.”

“ N e?”

“ Polislere eğ er yapabiliyorlarsa o n u canlı ele geçirm eleri ama b u n u n ıı,in riske girm em eleri söylenm iş. A b d u llah ’ın silahlı o ld u ğ u n d an ve o nu m uıklam aya kalktıklarında karşı koyacağından em inler. Bir an bile tered-ılıır etse, o n u bir kö p ek gibi vuracaklar.”

“ N eden? K onu ne?”

“ O n u n şu Sapna den en adam o ld u ğ u n u düşünüyorlar. E llerinde g ü venilir bir kaynak ve delil varmış. Sapııa’nın o old u ğ u n a em inler ve o n u n işini bitirecekler. B ugün. Belki şimdiye dek olan olm u ştu r bile. B o m bay’daki polislerle, h em de böyle ciddi bir k o n u d a baş edem ezsin. İki sa-ai t ir seni arıyorum L in .”

“Sapna mı? Bu hiç m antıklı değil,” dedim . Am a mantıklıydı. N ed en old u ğunu bilm iyordum ama kulağa oldukça mantıklı geliyordu. Çok fazla I iarça eksikti, sorm adığım ve çok önce sorm am gereken bir sürü som vardı.

Kavita elinden bir şey gelm eyen, acılı ve titrek bir sesle “ M antıklı ya da değil, gerçek b u ,” dedi. “Seni h er yerde aradım . B urada o ld u ğ u n u D idi-ı ı söyledi. T a h e ri’n in senin iyi arkadaşın o ld u ğ u n u b iliy o a ım .”

B irdenbire Kavita’nın bir gazeteci o ld u ğ u n u hatırlayarak “ E vet, arkadaşım ,” dedim . Koyu renk halıya bakıp aklım dan geçen d ü şüncelerin ara

5 76 ■ G regory David R o berts

sında k endim e bir yön çizm eye, ne yapacağımı bulm aya çalıştım. H e m e n so n ra kafamı kaldırıp Kavita’ya baktım . “Teşekkürler Kavita. Sana m in n e ttarım . Şimdi gitm em lazım .”

Kavita daha yum uşak bir to n d a “ D in le,” diye söze başladı. “ Hikayeyi kayda geçtim . D u y ar duym az h em en telefon açtım. E ğ er h ab er akşam h aberlerine çıkarsa polis biraz daha dikkatli davranm ak z o ru n d a kalır. L af

!

aram ızda, A b d u llah ’ın suçlu o ld u ğ u n a inanm ıyorum . O n d a n hep hoşlan -

m ıştım . O n u L eo p o ld ’a getirdiğin ilk g ü n d e n beri A b d u llah’a biraz abayı yakm ıştım . Belki de hala o n d an hoşlanıyorum dur. H e r neyse, o n u n Sapna o ld u ğ u n u sanm ıyorum ve o n u n o k orkunç... Cinayederi işlediğine inanm ak istem iy o ru m .”

Kavita bana gülüm seyerek ve A bdullah için ağlayarak yanım dan ayrıldı. M asaya gidince h erkesten ö z ü r dileyip yanlarından ayrılmak için bir bahane bu ld u m . Lisa’ya benim le gelm ek isteyip istem ediğini sorm adan sandalyesini çektim ve çantasını o n u n yerine aldım.

“ Lin, gerçekten gitm ek zo ru n d a m ısın?” dedi C h an d ra şikayet ederek.

“ H e n ü z ajans anlaşm am ızdan bile k o n uşm am ıştık.”

C liff bakışlarında belli belirsiz suçlayıcı bir tavır ve m erakla “A bdullah T a h e ri’yi gerçekten tanıyor m usun?” diye sordu.

O n a ateş pü sk ü ren gözlerle baktım .

“ E v et.”

C h a n d ra da “Ve sevgili Lisa’yı da yanında g ö tü rü y o rsu n ,” diye surat astı. “Buna çifte h üsran d e n ir.”

C liff devam etti. “ O n u n hakkında çok şey d u y d u m ,” dedi. “ O n u n la nasıl tanıştın?”

Elim de olm adan sinirli bir şekilde “Benim hayatım ı kurtardı Cliff,” d e dim. “ O n u n la tanıştığım da Ayakta D u ra n A d am lar’ın haşhaş depoların-daydım ve orad a benim hayatım ı k u rta rd ı.”

R estoranın kapışım Lisa için açtım ve başımı çevirip o tu rd u ğ u m u z m asaya baktım . C liff ve C h an d ra kafa kafaya vermiş bir şeyler fısıldaşıyor, şaşkın kızlan b u so h b etin dışında bırakıyorlardı.

M o to sik lette giderken Lisa’ya bildiğim h er şeyi anlattım . Lisa’m n bro n z ve sağlıklı teninin rengi b irdenbire soldu ve yüzü bem beyaz kesildi am a ken d in i çabuk topladı. İlk adım olarak L e o p o ld ’u n Yeri’ne gitm enin uygun o ld u ğ u kon u su n d a bana katıldı. A bdullah orada olabilirdi ya da orada birilerine mesaj bırakmış olması m ü m k ü n d ü . Lisa ko rk m u ştu ve bana tu tu n u rk e n b u n u kollarını kasışından anlayabiliyordum . Tıpkı A bdul-

SH A N T A R A M ■ 5 77

l.ılı’ın yapacağı gibi yavaş akan trafikte şansım ıza ve içgüdülerim ize güvenerek ilerledik. L e o p o ld ’u n Yeri’ne vardığım ızda D id ier’i kendini içkiye vermiş halde bulduk.

“ Çok geç,” dedi büyük bir şişeden kendine içki dold u ru rk en . “ H e r şey için geç. O n u neredeyse bir saat önce vurdular. H erkes bu n u konuşuyor.

I >ongri’deki cam ilerden cenaze nam azı sesleri yükseliyor.”

“N ered en biliyorsun?” diye çıkıştım. “Sana kim söyledi?”

D idier başını ön e d o ğ ru eğdi. “ Ö lü ler için d u a ,” dedi. “N e saçma ve gereksiz bir laf1. Başka çeşit dua y o k tu r ki zaten! H e r dua ölüler içindir.”

D id ier’in g ö m leğinin yakalarından tu ttu m ve o n u çekiştirdim . D id ier’i eıı az benim kadar seven garsonlar beni izledi ve bunu yapm am a daha ne kadar izin vereceklerini tarttılar.

“ D idier! Beni dinle! N e re d e n biliyorsun? Sana kim söyledi? N ered e o ld u ?”

D idier birdenbire k endine gelerek “ Polis buradaydı,” dedi. Soluk m avi gözleriyle bana bakarken sanki bir g ö lü n derinliklerinde bir şeyler arıyordu. “ Barın sahiplerinden biri olan M e h m e t’e bu olayla ilgili b ö b ü rle niyorlardı. M e h m e t de A bdullah gibi İranlıdır. Y olun karşısındaki C oloba Polis M erk ezi’n d e n bazı polisler o n u pusuya düşü ren g ru b u n içindeymiş.

Craw ford Pazarı’nın yakınındaki d ar bir sokakta kıstırıldığını söylediler.

A bdullah’a teslim olm asını söylemişler. O n u n ise kıpırdam adan d u rd u ğ u nu, siyah kıyafetleri ile saçlarının rü zg ard a u ç u ştu ğ u n u anlattılar. B undan uzunca bir süre bahsettiler. Sence d e kıyafetleri ve saçları hakkında k o n u şmaları garip değil mi Lin? D aha sonra A b d u llah ’ın ceketinden iki tabanca çıkardığını ve onlara ateş açtığını söylediler. Polisler de h em en ona karşılık vermiş. O kadar çok yerinden vurulm uş ki vücud u yaylım ateşinden p aram parça o lm u ş.”

Lisa ağlam aya başladı. D id ier’in yanm a o tu rd u ve D idier de o n u k eder ve şok içinde sarm aladı. Aslında o an Lisa’ya bakm ıyordu, h a tta varlığından haberd ar bile değildi. Lisa’nın sırtını sıvazladı ve sallanıp d urd u fakat kendi k endine sarılsaydı da y üzündeki acılı ifade aynı olacaktı.

“ Büyük bir kalabalık varm ış,” diye devam etti D idier. “ O ldukça kızgınlarmış. Polis de oldukça sinirliymiş. A b d u llah ’ı m ü m k ü n o ld uğ u n ca çabuk polis araçlarından biriyle hastaneye g ö tü rm e k istem işler ama kalabalık k am y o n ete saldırıp o n u yoldan çıkarmış. Polis bedenini, Cravvford Pazarı’ndaki polis m erkezine g ö tü rm ü ş. Kalabalık onları o rad a da takip edip bağırarak küfretm eye devam etm iş. Sanırım halen o rad alar.”

578 ■ G regory David R oberts

C raw ford Pazarı’ndaki polis m erkezi. Oraya gitm eliyim . O n u g ö rm e liyim. Belki de hayattadır...

“ Burada bekle,” dedim Lisa’ya. “ İster burada D idier ile bekle, istersen b ir taksi çevirip evine git. Ben d ö n eceğ im .”

B ö ğ rü m e, kalbim e bir m ızrak saplanarak dışarı çıktı sanki. A bd u llah ’ın ö lü m ü n ü n , o n u n ö ld ü ğ ü düşüncesinin m ızrağıydı bu. C raw ford Pazarı’na giderken h e r nefes alışımla m ızrak kalbim e biraz daha saplandı.

Polis m erkezinin yakınlarında bir yerde m otosikletim i bırakm ak z o ru n d a kaldım , çünkü sokağı büyük bir kalabalık kaplam ıştı. Yürüyerek ilerledim ve çok g eçm eden kendim i çılgına d ö n m ü ş, amaçsızca dolaşan insanların arasında bu ld u m . Kalabalığın ç o ğ u n lu ğ u n u M üslüm anlar o lu ştu ru y o rd u . Sloganlardan ve bağrışlardan anladığım kadarıyla da yas t u tm uyorlardı. A b d u llah ’ın ö lüm ü u zun zam andır ihm al edilen fakir kesim arasında giderek büyüm ekte olan ho şn utsu zlu k ve sıkıntıları iyice açığa çıkarm ıştı. İnsanlar ayrı ayrı şikayetlerini haykırıyor, kendi davaları için yaygara koparıyordu. Çeşidi yerlerden duaların o k u n d u ğ u n u işitebiliyordum .

Bağırıp çağıran adam ların arasından polis m erkezine ilerlem ek için atılan h er adım da irade gücü ve kuvvet kullanm ak gerekiyordu. Kalabalık dalgalar halinde üzerim e geliyor, beni ileri geri sü rü klüyordu. Ayakları ile itekliyor, tekm eler atıyorlardı. Birkaç kez neredeyse onların ayaklarının altına d ü şü y ord u m , birine, bir sakala ya da atkıya tu tu n a rak k u rtu ld u m . En so n u nd a polis m erkezini ve polisleri görebildim . Başlarında kaskları ve ellerinde taşıdıkları siperleri ile b inanın çevresini sarmışlardı.

Kalabalıkta yanım da d u ran adam lardan biri göm leğim i kavrayarak b e ni y ü zü m d e n ve kafam dan yum ruklam aya başladı. Bana ned en saldırdığı k o n u su n d a en ufak b ir fikrim y o k tu . Belki kendisi d e n ed enini bilm iyordu. A m a b u önem li değildi. Yum ruklar iniyordu ve hedefleri de bendim .

Kendim i ellerim le k o ruyup k u rtulm aya çalışum. A dam elleriyle tişörtüm e yapışmıştı ve o n u ü zerim d en atam ıyordum . B u n u n ü zerin e yanına yaklaşü m , parm aklarım ı gözlerine so k tu m ve yum ru ğ u m la kulağının h em en yanına, kafasına y u m ruk indirdim . A dam ın beni yakalayan eli gevşedi ve y e re d ü ş tü fakat bu sefer de diğerleri beni yum ruklam aya başladı. E trafım daki kalabalık açıldı, ben d e ö n ü m e çıkan herkese tekm e ve y um ruk savurmaya başladım.

D u ru m k ö tü y d ü . Er geç y o rg u n düşeceğim i ve uzağ ım d a d u ran ad am ların şaşkınlıklarının geçeceğini biliyordum . A dam lar ü zerim e geliyorlardı am a h er biri sırayla geliyordu ve hiçbirinin bir tekniği yo k tu . Birkaç ağır

SH A N T A R A M » 5 7 9

ıl.ırbe yedikten sonra geri çekiliyorlardı. Yanıma yaklaşan herkese saldırıyı u d u m ama etrafım sarılmıştı ve kazanm am m ü m k ü n değildi. Sadece sü-ı eğelen kavgadan etkilenen kalabalığın geride durm ası beni ezilm ekten kurtarıyordu.

O

esnada sekiz veya o n kişiden oluşan bir to p lu lu k etrafım ı saran çem beri yardı ve kendim i Khaled Ansari ile yüz yüze b u ldum . İçgüdülerim le lu rek et ettiğ im d en neredeyse on a da bir yum ruk atıyordum . Khaled iki elini de yukarı kaldırarak bana du rm am için işaret etü . Adam ları kalabalı

ğın arasında yol açarken Khaled de beni onların arasına itti. Birisi arkam dan kafama y u m ru k indirince tekrar geri d ö n ü p kalabalığın üzerine koştum . Şehirdeki herkesle dövüşm ek, bir şey hissedem eyecek hale gelene kadar y um ruk yem ek ve A b d u llah ’ın ö lü m ü n ü n göğsüm deki m ızrağını his-

■.erm em ek istiyordum . Khaled ve iki arkadaşı kollarını bana doladı ve cehennem e d ö n m ü ş sokağın içinden beni sürükleyerek çıkardı.

“ Cesedi o rada d eğil,” dedi K haled m otosikletim i b u ld u ğ u m u zd a. Bir mendille yüzüm deki kanı sildi. G ö zü m şişiyordu ve b u rn u m d a n ve alt d u dağım daki bir kesikten kan akıyordu. Ü zerim e in en darbeleri h issetm emiştim bile. H iç acı yoktu. B ü tü n acı g öğ sü m d e, tam kalbim in yanındaydı ve ben nefes alıp verdikçe o n u hissediyordum .

“ Kalabalık oraya h ücum etm iş. Yiizlercesi. Biz daha buraya gelm eden önce. Polisler kalabalığı dışan çıkardıktan sonra A b d u llah ’ın cesedini koydukları hücreye gitm işler am a orası boşm uş. Kalabalık b ü tü n m ahkum ları salıvermiş, A b d u llah ’ın cesedini de alm ışlar.”

“A h, T a n rım ,” diye inledim . “T a n rım .”

Khaled sakin ve k e n d in d en em in bir şekilde “ N eler o ld u ğ u n u ö ğ ren e ceğiz. Cesedi... O n u bulacağız,” dedi.

L eo p o ld ’u n Yeri’n e geri gittim ve Jo h n n y C igar’ın D id ier’in m asasında o tu rd u ğ u n u g ö rdü m . D idier ve Lisa gitm işti. Tıpkı birkaç saat önce Li-sa’mn D id ier’in kollarına çöküşü gibi, ben de J o h n n y ’n in yanındaki sandalyeye çö k tü m . D irseklerim i masaya yaslayarak elim in tersiyle gözlerim i ovaladım.

“ Korkunç bir şey,” dedi Johnny.

“ E vet.”

“ Bu olm am alıydı.”

“ E vet.”

“Ve olm am ası da gerekirdi. Bu şekilde d eğ il.”

“ E vet.”

580 ■ G regory D avid R oberts

“ O yolcuyu alm ak zo ru n d a değildi. G ecenin son y o k u şu y d u ama o nu almaya ihtiyacı yoktu. D ü n yeterince para kazanm ıştı.”

Şaşkınlıkla o n a d ö n ü p “ Sen ned en bahsediyorsun?” diye sordum .

“ P rabaker’in kazasından,” diye cevapladı Johnny.

“N e?”

“ Kaza,” diye tekrar etti Johnny.

“ H an g i... H an g i kaza?”

O

anda J o h n n y ’nin y üzündeki kan çekildi ve d ü ğ ü m len en boğazıyla

“ T anrım Lin, bildiğini san d ım ,” dedi. Sesi çatladı ve gözleri yaşlarla d o ldu . “ Bildiğini sandım . Suratına bakınca olan biteni bildiğini sandım . N e redeyse b ir saattir seni bekliyorum . H astan ed en çıkar çıkm az seni bulm ak için geld im .”

Sersem lem iş bir vaziyette “ H a stan e ...” diye tekrarladım .

“Aziz G eo rg e H astanesi. Y oğun bakım da. A m e liy a t...”

“ N e ameliyatı?”

“Yaralıydı. Ağır yaralıydı Lin. A m eliyat... Prabaker hayatta a m a...”

“A m a ne?”

Joh n n y ağlamaya başladı ve ancak derin nefesler alıp çok büyük çaba sarf ederek kendine geldi.

“ D ü n gece çok geç saatte iki yolcu almış. Aslına bakarsan olay b u sabah ü ç te olm uş. Yolcular havaalanına gitm ek isteyen b ir adamla kızıymış.

O to b a n d a karşısına bir el arabası çıkmış. A dam ların kestirm e olsun diye geceleyin o to b an a çıktıklarını bilirsin. Yasak am a yine de o ağır arabaları kilom etrelerce itm em ek için b u n u yaparlar yaar. P rabaker’in çarptığı el arabası bir inşaat için çelikle yüklüym üş. U z u n çelik parçalar varmış içinde. Bir tep en in ü stü ndeyken arabayı ellerinden kaçırmışlar ve araba da g eri geri yola kaymış. Prabaker taksisiyle geçerken el arabası içindekilerle birlikte taksinin ö n kısm ına yığılmış. Çeliğin bir kısmı p en cered en içeri g irmiş. Arkadaki adam la k adın ölm üş. Kafaları kopm uş. Prabaker ise y ü z ü n d e n d arbe alm ış.”

Jo h nn y tekrar ağlamaya başladı, o n u teselli etm ek için elimi uzattım . D i

ğer masalardaki turistler ve patro n lar bize baktı ama h em en başlannı çevirdiler. Joh n n y düzelir gibi olunca ona bir viski ısm arladım . Johnny de tıpkı onunla ilk karşılaşmamda Prabaker’in yaptığı gibi viskiyi bir yudum da içti.

“ D u ru m u ne kadar kötü?”

Joh n n y hıçkırarak “ D o k to r ö lü m ü n ü n kesin o ld u ğ u n u söyledi L in ,”

dedi. “Çenesi gitm iş. Çelik çenesini tam am en g ö tü rm ü ş. H e r şeyi gitm iş.

SH A N T A RA M ■ 581

Ilıniiıı dişleri de. Ç enesinin ve ağzının o ld u ğ u yerde artık büyük bir b o şluk var. B oynu açıkta. Yüzüne sargı bile yapam adılar, çünkü o boşluktan ı um yaşatm ak için içeri giden o kadar h o rtu m ve b o ru var ki. Öyle bir aralı.u la ıı nasıl sağ çıktığına kimse açıklama getirem iyor. İki saat boyunca aralı.ıııııı içinde sıkışıp kalmış. D o k to rlar bu gece öleceğini düşünüyor. İşte İm yüzden seni bulm aya çalıştım. G ö ğ sün d e, m idesinde ve başında ağır v.u.ılar var. O ölecek Lin, ölecek. O raya gitm em iz lazım .”

Yoğun bakım ünitesine y ü rü d ü k ve Kishan ile R u khm abai’yi Praba-Imt’İii yatağının b aşucunda o tu rm u ş ağlarken bulduk. Parvati, Sita, Jee-11 ııclra ve Kazım Ali y atağın ayakucunda ağırbaşlı bir sessizlik içinde d u r m uş bekliyorlardı. Prabaker’in bilinci kapalıydı. M akineler hayati g ö ste rgelerini takip ediyordu. Borular ve tü p ler yü zü n e bantlanm ıştı. D aha doğ-ı ıısıı yüzü n d en artakalana. O harika, g ö z kamaştırıcı, güneşe benzeyen gülüm sem e o n d a n alınm ıştı. Yok o lm uştu.

Prabaker ile ilgilenen d o k to ru zem in kattaki bir odad a b u ldum . Keme-ı im den bir deste yüzlük Am erikan D oları çıkarıp o n a u zattım ve yapılabildi ek her şeyi yapmasını istedim . D o k to r parayı kabul etm edi ve hiç u m u t ulm adığım söyledi. Prabaker’in saatleri, belki de dakikaları kalmıştı. Z aten d o k to r da bu nedenle ailesinin ve arkadaşlarının yanında durm asına izin vermişti. B eklem ekten ve ö lü m ü n ü seyretm ekten başka yapılabilecek bir şey yoktu. Prabaker’in odasına geri d ö n d ü m ve Parvati’ye son kuryelik ışıııde kazandığım tü m parayı verdim .

H astanede bir tuvalet b ulu p y üzü m ü ve boy n u m u yıkadım . Y ü zü m d eki yara bere, zihnim i A b du llah ’la ilgili düşüncelerle d old u ru y o rd u ve bunl.ııı düşünm eye katlanam ıyordum . B oyun eğm ez İranlı d o stu m u n polislerle çevrilişini, vücud u parçalanana ve kanla kaplanana kadar vuruluşunu ıliişünem iyordum . Aynaya bakarken gözyaşıyla dolarak yanan gözlerim i hissettim. K endim e iyi bir to k at atıp Prab ak er’in yanına geri gittim .

Üç saat boyunca diğerleriyle birlikte Prabaker’in ayakucunda d urdum .

Kıtmiş bir şekilde başım düşm eye başladı, uyanık kalam ıyordum . N ispeten sessiz bir köşede iki sandalyeyi birleştirip uyudum . Bir rüya beni uzaklara, Sm ıder’e g ö tü rd ü . Prabaker’in babasının o m zu m a elini koyduğu, benim

<le yıldızların altında dişlerimi sıkarak Asıltıyla konuşan o seslerin arasında ıı/.andığım ilk geceye gittim . U ykudan uyandığım da Kishan elini o m zum a alınış yanım da d u ru y o rd u . G ö z göze gelince ikim izde çaresizce hıçkırdık.

S o n un d a, P rabaker’in öleceği kesinleşince ve bu n u kabullendiğim izde,

<lört g ü n ve gece boyunca o n u , yani on d a n geriye kalanın, gülüm sem esi

5 82 ■ G regory D avid R oberts

eksik olan Prabak er’in, o k üçük ama cesur v ü cu d u n direnerek acı çekişini izledik. G ünlerce o n u n bu acıya katlanışını izledikten sonra o n u n ölm esini b ü tü n kalbim le dilem eye başladım. O n u o kadar çok seviyordum ki bu ld u ğ u m tem izlik eşyalarının k o n u ld u ğ u küçük o dada, dizlerim in ü z e rin e çöküp T a n rı’ya o n u n ölm esine izin vermesi için yalvardım. Sonra P rabaker öldü.

P rabaker’in bir zam anlar Parvati ile paylaştığı barakada annesi R u k h m abai kalçasına dek in en saçlarını açtı. Dünyaya sırtını d ö n m ü ş, kapının ö n ü n d e o tu ru y o rd u . Siyah saçları gecenin şelalesi gibiydi. Keskin m akaslarla saçlarını kısacık kesti ve u z u n saçlar yok olup g iden birer gölge gibi yerlere d üştü.

İlk başlarda birini gerçekten sevdiğim izde en çok k o rk tu ğ u m u z şey o n u n bizi sevm ekten vazgeçm esidir. E lb ette aslında korkm am ız gereken ölseler de, gitseler de onları sevm ekten vazgeçem em ektir. Seni hala tü m kalbim le seviyorum Prabaker. Seni hala seviyorum . Ve bazen sevgili d o stu m , sana verem ediğim bu sevgi nefesimi kesiyor. Şimdi bile kalbim zam an zam an sensiz hiçbir pırıltısı, kahkahası ve uykusu olm ayan bir k e d e rin içinde bo ğuluyor.

OTUZUNCU BÖLÜM

1 İj roin, ru h için duygusal yoksunluk deposu gibi bir şeydir. U yuşturucul u m Ö lü D e n iz i’nd e yüzerk en hiçbir acı, utan ç ya da pişm anlık duym azsınız.. Uyuyan bir evren, varoluşun her ato m u n u içine alıp kuşatır. Um ursa-ııı.ız, bir h u zu r, korku ve kederi uzaklaştırır. D üşünceler okyanustaki yosunl.ıı gibi sürüklenip anlaşılmaz ve belirsiz bir uyku hali içinde yok olup gider.

V uaıt, ısı düşüşüne karşı koyamayıp uyuklamaya başlar. Bitkin düşm üş kalp

• l.ı 1ın yavaş atar ve fısıldar gibi nefes alırsınız. Bacakları yoğun bir hissizlik I .ıplar ve farkında olm adan o m ükem m el ve sonsuz alana kayarsınız.

Bu kimyasal g ü n ah ın bedeli de evrendeki h er şey gibi ışıkla ödenir.

I lyuşturucu bağım lılarının kaybettiği ilk ışık gözlerindeki ışık olur. Bir uyuşturucu bağım lısının gözleri Yunan heykellerininki gibi d o n u k ve ölü İm adam ın sırtındaki kurşun deliği kadar ışıksızdır. Kaybedilen bir sonrak ı ışık ise arz u n u n ışığıdır. Bağımlılar arzuyu da, u m u d u , hayalleri ve onu-ııı ö ldürdükleri silahla, zaaflarının sopasıyla ö ld ü rü r. Yaşamın b ü tü n ışık-1 .ırı gittiğ in d e geriye kaybedecekleri son ışık kalır, o da sevginin ışığıdır. Er y.ı da geç k o n u vuruş yapmak o ld u ğ u n d a bağım lı b u fırsatı tepm ektense sevdiği kad ın d an vazgeçm eyi seçecektir. E r ya da geç h e r uyu ştu ru cu b akımlısı sü rg ü n d e yaşayan bir şeytana dön ü şü r.

U çu y o rd u m . Bir oda büy ü klü ğ ü nd e olan kaşığın içindeki suyun üze-ı indeydim . U y u ştu ru cu salı, kaşığın içindeki k üçük gölde ilerliyor, kafamın ü zerinde kesişen sallar içlerinde bir cevap b arındırıyordu sanki. A radığım cevabın o rada o ld u ğ u n u ve beni kurtarabileceğini bilerek sallara lu lu ım . D ah a sonra birer k urşun gibi olan gözlerim i tekrar kapadım ve kendim i kaybettim . Arada sırada uyanıyor, o zam an da ö ld ü rü c ü uyuş tu tu cu d an daha da fazla istiyordum . B azen h er şeyi hatırlayacak kadar uyanık o luyordum .

584 ■ G regory David Roberts

A b du llah ’ın cenazesi yapılm am ıştı, çünkü göm ülebilecek, g ö m ebilece

ğim iz bir ceset yoktu ortada. Tıpkı M au rizio ’n u n kaybolan bedeni gibi o n u n bedeni de çıkan kargaşada titreyerek sön en bir yıldız gibi yok o lm uştu. Prabaker’in cesedini yakılacağı yere diğerleriyle b eraber g ö tü rm ü ştüm . O nlarla ağaçların arasından geçm iş, Prabaker’in çelenklerle süslenmiş küçük bedenini T a n rı’ya seslenerek taşımış, v ü c u d u n u n yakılışını izlem iştim . Sonrasında gecekonduyu öyle bir keder kaplam ıştı ki o n u n için yas tu ta n aile ve arkadaşlardan oluşan kalabalığın içinde kalmaya dayanam am ıştım . H erkes P rabaker’in sadece haftalar önce evlendiği yerde d u ru yordu. Bazı barakaların çatılarından hala d ü ğ ü n d e n kalma süsler sarkıyordu. Kazım Ali, Jo h n n y , Jeeten d ra ve Kishan M an g o ile k o n u ştu m ve yanlarından ayrılıp D o n g ri’ye dö n d ü m . L o rd A bdül Kadir H a n ’a som larım vardı ve bu sorular tıpkı H aşan O b ik w a’nın kuyusundaki yaratıklar gibi içim de dolaşıp d u ru y o rd u .

Nabila C am ii’n in yanındaki ev oldukça sessizdi ve kapısına asma kilit vurulm uştu. C am inin avlusundaki, sokaktaki ya da dükkanlardaki hiç kim se Kadir’in ne zam an gittiğine ya da ne zam an döneceğin e dair bir şey söyleyem iyordu. Kızgın ve hayalkırıklığına uğram ış b ir şekilde A bdül Ga-n i’yi görm eye gittim . O n u n evi boş değildi ama hizm etçileri bana bir ta til için şehir dışına çıktığını ve birkaç haftadan önce eve gelm eyeceğini söyledi. O rad an p asap o rt im alathanesine g ittim ve Krishna ile V illu’yu işlerine b oğulm uş halde bu ld um . O n lar da G an i’nin talim atlar vererek ve birkaç hafta yetecek kadar para bırakarak tatile çıktığını doğruladı. Khaled A nsari’nin dairesine gittiğ im d e karşılaştığım gözcü de K haled’in Pakista n ’da o ld u ğ u n u belirtti. Asık suraüı Filistinlinin ne zam an geleceğiyle ilgili en ufak bir fikri yoktu.

K adir’in yeraltı ö rg ü tü n ü n d iğ er üyeleri de bird enbire o rtad an k aybolm u ştu . G eneral Sobhan M a h m u t, Keşm ir’deydi. F erit, D u b a i’deydi. Keki D o rab jee’nin evinin kapısını çaldığım da kapıyı kimse açm adı, pencerelerindeki kepenkler de kapalıydı. F o r t’taki evinden bir g ü n bile uzaklaştığı görülm em iş Rajubhai ise D e lh i’de, hasta bir yakınını ziyaret ediyordu.

İkinci d ereceden p atro n lar ve o n ların adamları bile ya şehir dışındaydı ya d a m üsait d eğ ild i.

G eride kalan altın simsarları ile p asap o rt ve döviz işindekiler kibar ve d o st canlısıydı. O n lar için iş h e r zamanki hızda ve ru tin d e devam ed iyo rdu. Benim işim de gayet so ru n suz yürüyordu. H e r d epo d a, döviz m erk ezin d e, k uyum cuda ve K adir’in h ü k ü m sü rd ü ğ ü her yerde beklenen adam-

SH A N T A R A M « 5 8 5

ılım. A ltın sim sarlarına, dövizcilere ve pasaport çalan ya da satın alan k araborsacılara benim için talim atlar bırakılmıştı. B unun benim için bir iltifat mı -konsey üyeleri yokken güvenilecek adam olm am gibi- yoksa beni bir açıklamayı haketm eyecek kadar önem siz gördüklerinin bir göstergesi ıııi old u ğ u n a karar verem iyordum .

Sebep ne olursa olsun şehirde kendim i yalnız hissediyordum ve bu cesaretim i kırıyordu. En yakın arkadaşlarım ı, Prabaker ile A b du llah ’ı aynı lıafta kaybetm iştim ve böylece bana Sen B u radasın, diyen ruhsal haritam ı da kaybetm iştim . Kişilik ve kimlik, bir bakım a insanlarla ku rd u ğ u m u z ve birbiriyle kesişen ilişkilerimizin haritadaki koordinatları gibidir. Sevdiğimiz insanlar ve onları sevme nedenlerim izle kim o ld u ğ u m u z u ve ne o ld u

ğ u m u zu tanım larız. Ben A b d u llah ’ın d izginlenem ez şiddeti ile P rabaker’in m u d u n ezaketinin kesiştiği yerde ve zam anda bir noktaydım . A kıntıya kapılmış ve onların ölüm leriyle tanım sız kalm ışken şaşkınlık ve ted irginlikle K adir’e ve o n u n mafya p atro n ların d an oluşan ö rg ü tü n e ne kadar bağımlı hale geldiğim i de o zam an anladım. Bu adam ların çoğuyla olan ilişkim yüzeyseldi ama şehirdeki varlıklarını, b u n u n verdiği güveni, en az ölü d o stlan m ın arkadaşlığı kadar özlem iştim .

Ve kızgındım . Bu öfkeyi anlam am ve K adirbhai’nin bu öfkenin hem nedeni hem de hedefi o ld u ğ u n u farketm em biraz zam anım ı aldı. A b d u llah’ın ölüm ü için o nu suçluyordum . A b d u llah ’ı korum am ış, kollamamış-tı. Sevdiğim d o stu m u n , A b d u llah ’ın acımasız bir deli olan Sapna olabileceğini aklıma bile g etirem iyordum ama A bdül K adir’in S apna’yla ve on u n işlediği cinayetlerle bir bağlantısı o ld u ğ u n a inanm aya hazırdım . K adir’in jehri terketm esi bana bir ih an et gibi geliyordu. Sanki beni... H e r şeyle b o

ğuşm am için... T ek başına bırakm ıştı. E lb ette bu saçma bir düşünceydi ve kendim i de biraz fazla ö n em siyordum . İşin gerçeği, K adir’in yüzlerce adamı halen B om bay’daydı ve ben h e r g ü n çoğuyla iş yapıyordum . Yine de kendim i ihan ete uğram ış ve terkedilm iş hissediyordum . K uşkudan ve ö fkeyle dolu bir kork u d an d o ğ an b ir soğukluk, içim de K adir’e karşı beslediğim d u y gularda yer etm eye başladı. O n u hala seviyordum ve hala ona bir o ğ u lu n babasına bağlı olması gibi bağlıydım am a Kadir artık benim taptığım , kusursuz kahram an değildi.

Bir zam anlar bir m ücahit bana kaderin karşımıza üç ö ğ retm en , üç arkadaş, üç dü şm an ve üç büyük aşk çıkardığını söylemişti. Fakat bu on iki şey h er zam an gizliydi ve bu n ların ne o ld u ğ u n u onları sevene, bırakana ya da onlarla savaşana kadar anlam azdık. Kadir benim kaderim deki o n ikinin

5 8 6 ■ G regory David R o berts

içindeydi ama kendini h er zam an çok iyi gizlerdi. O terkedilm iş, öfkeli gü n lerd e kederli yüreğim hissiz bir u m u tsu zlu ğ a d ü şünce A bdül K adir’i d ü şm anım , en sevdiğim düşm anım olarak görm eye başladım.

Anlaşmalarla, suçlarla birbiri ardına geçen günlerde isteğim , am acım , um u d u m karanlık bir kuyuya do ğ ru yuvarlanmaya başladı. Lisa C arter ise C han d ra M eh ta ve Cliff de Souza ile yapacağı anlaşm asının peşini bırakm amış, son u n d a başanlı olm uştu. O n u n hatırı için anlaşm a m asasına o tu rm u ş, ortağı olarak sözleşmeye im za atm ıştım . Ben o nlan Kadir H a n ’ın yeraltı örgütüyle, yani bitm ez tük enm ez bir kaynakla ilişkiye geçebilecek g ü venilir bağlantılarıydım . O nlar her ne kadar bu bağlantıdan sözetm eseler d e Lisa ile anlaşma im zalam alannın en önem li nedeni buydu. Sözleşm ede Lisa ile benim üç büyük stüdyo için yabancı figüranlar bulacağımız belirtiliyordu. Ö dem e koşulları ve alınacak kom isyonlar iki yıl boyunca geçerliydi.

Bu buluşm adan sonra Lisa benim le M arine Y olu’ndaki kıyı setine park ettiğ im m otosikletim e kadar y ü rü d ü. Yıllar önce aklım b o ğ u cu denizle ilgili düşüncelerle m eşgulken A b d u llah ’ın o m zu m a d o k u n d u ğ u nok tad a d u rd u k . Lisa da, ben de, ikim iz de yalnızdık ve yalnız insanların birbiriyle k o n u ştu ğ u gibi ko n u ştu k aram ızda. Azıcık şikayet ederek ve yalnızken kendim izle yaptığım ız sohbetleri biraz daha yum uşatarak.

U z u n bir sessizlikten sonra “ B u n u n olacağını biliy o rd u ,” dedi Lisa.

“ Bu y üzden bana o para dolu çantayı verdi. Bana b u n d a n b u yü zd en b a h setti. Ö ldü rü leb ileceğ in d en bahsetti. İra n ’daki savaşı biliyor musun? O ra da birkaç kez ö lü m d e n kıl payı ku rtu lm uş. Em inim bu d ü şünce o n d a yer etm işti. Sanırım savaştan kaçtığı ve ailesi ile arkadaşlarını geride bıraktığı için ölm ek istiyordu. İşler bu hale gelince de bu şekilde ölm ek isted i.”

H eybetli, um ursam az den ize bakıp “ Belki d e ,” d edim . “ Karla bir k eresinde hepim izin hayatım ızda birçok kez intihara teşeb b ü s edip eninde so n u n d a b u n u başardığım ızı söylem işti.”

Lisa gü ld ü , çünkü o n u bu alıntıyla şaşırtm ıştım ama gülüşü u z u n bir iç çekişle son buldu. R üzgar saçlarını u çu rsu n diye kafasını hafifçe yana y atırdı.

“Şu U lla m eselesi,” dedi yavaşça. “Bu beni ö ld ü rü y o r Lin. M o d e n a ’yı aklım dan çıkaram ıyorum . H e r g ü n gazeteleri okuyup o n u n hakkında bir h ab er var mı diye bakıyorum . M au rizio olayı garip... Biliyorsun. Olaydan sonra haftalarca kendim e gelem edim . H e p ağlıyor, sokakta yürüyor, kitap okuyor ya da uyum aya çalışıyordum fakat m idem bu lan m ad an yem ek yemeyi başaram ıyordum . O n u n ölü bedenini d ü şü n m e d e n ed em iyordum .

SH A N T A R A M ■ 5 8 7

Vc o bıçağı... Ulla bıçağı o n a sapladığında M au rizio ’n u n ne hissetmiş o labileceğini... Şimdi b ü tü n bu d üşünceler bulanıklaştı. H ala zihnim in d erin li klerindeler fakat artık beni eskisi kadar korkutm uyorlar. A b d u llah ’ı bile... Bir şok m u geçiriyorum , yoksa kabullenem iyor m uyum bilm iyorum ama A b d u llah ’ı da düşünm em eye çalışıyorum. Sanki... Bir de M od ena var. G iderek kötüleşiyor. O n u d ü şü n m ed en d u ram ıyo ru m .”

“ Ben de o n u d ü şü n ü y o ru m ,” diye m ırıldandım . “ O otel odasına ayak basm am am a rağm en M o d e n a ’nın hali sürekli g ö z ü m ü n ö n ü n e geliyor.

Hiç iyi değil.”

“ U lla’ya vurm alıydım .”

“ U lla’ya m ı?”

“ Evet, U lla’ya!”

“ N eden?”

“ Ç ün k ü o duy g u su z bir... Şırfıntı! M o d e n a ’yı orada eli kolu bağlı bir şekilde bıraktı. Bana, sana ve h a tta M au rizio ’ya bela getirdi. Bize M oden a’dan bah settiğ in d e, sanki balığını beslem eyi u n u ttu ğ u n d a n falan bahse-diyorm uş gibi, tek yaptığım o nu kollanm a alıp duşa g ö tü rm ek o ldu. O na bir to k at atm alı, suratına bir tane indirm eli ya da kıçına tekmeyi basmalıydım . Şim di Ulla gitti ama ben hala M o d e n a ’yı d e rt ed iy o ru m .”

Lisa’yla aynı hisleri paylaştığım dan o n d a g ö rd ü ğ ü m öfke karşısında gülüm seyerek “ Bazı insanlar b u n u başanyor işte,” dedim . “ Bazıları iş işlen g eçtikten so nra kendim ize kızm am ıza ve aptal gibi hissetm em ize n e den olsa da o n lar için ü zülm em izi sağlamayı başarıyor. O n lar kalbim izin derinliklerindeki k ö m ü r m ad en in d e yaşayan kanaryalar gibi. E ğer bizi hayalkınklığm a uğrattıkların d a o n lar için üzülm ezsek başım ız büyük d ertte dem ektir. Bu arada ben bu işe U lla’ya yardım etm ek için değil, sana yardımcı olm ak için karıştım .”

“ B iliyorum ,” dedi Lisa içini çekerek. “O lanlar U lla’nın suçu değil.

G erçekten. O n u bitiren Saray oldu. Orası o n d a büyük etki bıraktı. Z aten M adam Z h o u ile çalışan herkeste bir arıza kalır. O rad a çalışmaya başladı

ğı ilk zam anlar U lla’yı görecektin. T ek kelimeyle m uh teşem d i. Bir yandan da hiçbirim izin olm adığı kadar m asum du. Ben orada çalışmaya başladı

ğım da zaten hafif ü şü tm ü ştü m am a orası beni iyice d arm ad u m an etti. H e pim iz o rad a old uk ça garip pisliklere bulaştık... Yani bulaşm ak zo ru n da kaldık.”

“ B iliyorum , an la tm ışü n ,” ded im çekinerek.

“ Sana an lattım mı?”

588 ■ G regory David R o berts

“ E vet.”

“ Sana tam olarak ne anlattım ?”

“ H ikayenin büyük kısmım anlattın. H an i Karla’nın evinden giysilerimi almaya geldiğim gece. Oraya T arık ’la, şu çocukla gelm iştim . O ldukça sarh o ştu n ve kafayı da b u lm u ştu n .”

“Ve sana orada d ön enleri anlattım ?”

“ E vet.”

“Tanrım ! B unu hatırlam ıyorum . O gece u y uşturucu m eretin d en k u rtulm aya çalıştığım ilk geceydi, daha d o ğ ru su k u rtu ld u ğ u m ilk geceydi.

Gerçi çocuğu hatırlıyorum ... Bir de benim le sevişmek istem ediğini h a tırlıy o ru m .”

“ H iç de değil, b u n u istem iştim .”

Lisa h em en başını çevirdi ve gö z gö ze geldik. G ü lü m sü y o rd u am a kaşları hafifçe çatılm ıştı. Ü zerin d e kırm ızı bir şalvar ve tu nik vardı. U z u n ve bol ipek göm lek göğüslerine yapışıyor, kuvvetli m eltem d e v ü cu t hatlarını ortaya çıkarıyordu. Mavi gözleri cesaret ve gizem le parlıyordu. Aynı z a m anda h em cesur hem de kırılgandı. M adam Z h o u ’n u n yerinde kendisini b oğan hayattan k u rtulm uş ve eroini yenm işti. K endisinin ve arkadaşının hayatını k o rum ak için bir adam ın öldürülm esine yardım etm işti. A rkadaşım , sevgilisi A bd u llah ’ı kaybetm işti. B ü tü n bun lar Lisa’n ın gö zlerin den ve olm ası g erekenden daha zayıf olan y ü zü n d en o k u n u yo rd u . Nasıl bakacağınızı biliyorsanız hepsini y ü z ü n d e n o kum anız m ü m k ü n d ü .

“ Peki, kendini Saray’da nasıl b uld u n ?” diye sorunca Lisa biraz irkilerek geri çekildi.

“ B ilm iyorum ,” dedi. “ H e n ü z çocukken evden kaçtım . Eve dayanam ıyordu m . O rad an m üm kün oldu ğ u n ca çabuk gitm eliydim . Evden kaçtıktan bir-iki sene sonra genç bir uyu ştu ru cu bağımlısıydım. Los A ngeles’ta dibe v u rm uş bir hayat sürüyor, p ezevenklerden dayak yiyip du ru y o rd u m .

D aha sonra karşıma M a tt adında, hoş, sessiz sakin, yalnız ve kibar bir adam çıktı. O n a sırılsıklam v u ru ld u m . O benim ilk aşkımdı. M a tt bir m ü zisyendi ve H in d ista n ’a daha önce birkaç kez gitm işti. E ğ er B om bay’dan yaşadığım ız yere u yuşturucu kaçırırsak yeni b ir başlangıç yapm ak için yeterli parayı kazanacağım ızdan em indi. Malı taşımayı kabul edersem b ile tlerin parasını ödeyeceğini söyledi. Buraya varınca d a b ü tü n param ızı ve p asap o rtu m u alıp o rtad an kayboldu. Ne o lduğu hakkında hiçbir fikrim yok. K orkup vazgeçti belki ya d a işi yapmak için başkasını bu ld u . Bilm iyorum . N eticede... Başıma bela bir eroin bağım lılığıyla, beş parasız ve pa-

SH A N T A R A M ■ 589

M portsuz bir halde B om bay’da kalakaldım . Bir otel odasında çalışmaya ve ıjlcri bu şekilde yürütm eye başladım. Birkaç ay sonra odam a bir polis gel-

<11 ve yakalandığım ı söyledi. Arkadaşı için çalışmayı kabul etm ezsem ken-

■

lımi H indistan hapishanesinde b u lacaktım .”

“Arkadaşı da M adam Z h o u ’y d u .”

“ Evet.”

“ Söylesene, o n u hiç g ö rd ü n mü? O n u n la hiç yüz yüze ko n u ştu n m u?”

“ Hayır. M adam Z h o u ’yu, Rajan ve kardeşi dışında neredeyse kimse (i.ı m nez. Karla o n u n la yüz yüze g ö rü ştü ama. Karla o n d an nefret eder.

I .ula o n d an , dünyadaki hiçbir şeyden nefret etm ediği kadar n efret eder.

I l.ıyatımda böyle bir şey gö rm ed im . Karla’nın nefretinin takıntı b oyutun-

<l.ı o ld u ğu n u bile söyleyebilirim. N eredeyse h e r zam an M adam Z h o u ’yu

■ lıışünür. E r geç o nu eline geçirecek.”

“Arkadaşı A hm et ve C h ristin e’in başına gelen olay y ü z ü n d e n ,” diye m ırıldandım . “ O nları M adam Z h o u ’n u n ö ld ü rd ü ğ ü n ü d ü şü n ü y o r ve b u tum için kendini suçluyor. B unu aklından çıkaram ıyor.”

“ Bu d o ğ ru !” dedi Lisa hayretle g ülüm seyerek. “ Sana b u olayı an la ttı mı?”

“ E vet.”

Lisa gülerek “ Bu çok şaşırtıcı!” dedi. “ Karla bu ko n u hakkında kim seyle konuşm az. H iç kimseyle. Aslında belki de çok şaşırmam ak gerek, ı >ıuı g erçekten de çok etkiledin sen. G ecekondudaki kolera salgını sırasın-

■

I-ı nasıl old u ğ u n u biliyor m usun? O laydan haftalarca sonra bile b u n d an lı.ıhscdiyordu. B u n d a n sanki bir çeşit m anevi tecrübe, bir aydınlanm a gi-ln sözediyordu. O n u hiç bu kadar etkilenm iş gö rm em iştim .”

I.İsa’ya bakm adan “ Karla seni Saray’dan k urtarm ak için bend en yardım islediğinde b u n u senin için mi yaptı, yoksa M adam Z h o u ’dan öç almak iıjıı mi?” diye so rd u m .

“ Karla’nın o y u n un d a birer piyon olup olm adığım ızı mı soruyorsun?”

“O n u n gibi bir şey, evet.”

“Sanırım , evet öyleyiz, dem eliyim .” Lisa daha sonra boynundaki fula-n çıkarıp eline aldı ve düşünceli bir şekilde ona bakmaya başladı. “ Biliyorsun, Karla beni sever. B u ndan em inim . Bana, senin bile bilm ediğin şeyler

.miattı. Ben de o nu severim. H e m o A m erika’da yaşamış, o rad a büyüm üş, İm yü zden b enim için farklı d ü şü n d ü . Sanırım Saray’da çalışmış tek A m e-, ıikalı kız b en d im . Am a tabii olayın d erinlerinde herhalde Karla’n ın M a il.ıııı Z h o u ’ya açtığı savaş yatıyordur. G aliba bizi kullandı. Yine de ö n e m li değil. İkiniz beni o radan çıkardınız ve b una gerçekten m em n u n u m .

5 90 ■ G regory D avid R oberts

Karla’m n sebebi ne olursa olsun bu k o n u d a o nu suçlam ıyorum , bence sen de suçlam am alısın.”

“ Suçlam ıyorum ,” dedim iç geçirerek.

“Ama?”

“Am a... H içb ir şey. Karla’yla yü rü tem ed ik am a b e n ...”

“ O n u hala seviyorsun?”

Lisa’ya bakm ak için başımı çevirdim ama mavi gözleriyle karşı karşıya kalınca konuyu değiştirdim .

“ M adam Z h o u ’dan haber aldın mı?”

“ H iç hab er alm adım .”

“Senin hakkında sorular falan soruyor m uym uş?”

“T a n rı’ya şükür ki hayır. G ariptir, ben M adam Z h o u ’dan n efret e tm iy orum . O n u n hakkında iyi ya da k ö tü h içbir şey hissetm iyorum . Sadece o yere bir daha geri d ö n m ek istem iyorum . H izm etlisi R ajan’dan nefret e d e rim ama. E ğer Saray’da çalışıyorsan m uhatap olacağın ve hesap vereceğin kişi od u r. Kardeşi m utfakla ilgilenirken Rajan da kızlarla ilgilenir. Adam ü rk ü tü c ü nam u ssu zu n tekidir. Bir hayalet gibi etrafta dolaşır. Sanki başının arkasında gözleri vardır. O bu dünyadaki en kork u n ç insan bana g ö re. M adam Z h o u ’yu hiç g ö rm ed im , insanlarla bir kafesin arkasından k o n uşur. M etal kafeslerden h e r odad a vardır. Böylece neler olup bittiğine bakar, m üşterilerle ve kızlarla ko n u şu r. Orası lanet olasıca bir yer Lin.

O raya geri dön m ek tense ö lü rüm daha iyi.”

Bir sessizlik daha oldu. D algalar kayalıklara vuruyor, kıyı setinin d ib in de kabarcıklar o lu ştu ru y o rd u . M arnlar rü zg ard a u çup kon u y o r, kayalıkların arasında gezinen yaratıkları bulm ak için etrafı kolaçan ediyordu.

“A bdullah sana ne kadar para bıraktı?”

“ E m in d eğilim ,” dedi Lisa. “ H iç saymadım. O ldukça fazla bir m iktar.

Belki yetm iş ya da seksen bin. M au rizio ’n u n u ğ ru n a M o d e n a ’yı d o ğ rad ı

ğı ve ö ld ü ğ ü parad an çok daha fazla. Delice, öyle değil m i?”

“ Parayı almalı ve b u radan çekip gitm elisin.”

“ Bu söylediğin k o m ik ... Yanılm ıyorsam iki dakika önce M eh ta ve yapım şirketiyle iki senelik b ir sözleşm eye im za atuk. Biliyorsun şu H a y a t-la n m ız a -k M ığ ı-y e r d m -d e v a m edelim sözleşm esi.”

“ Sözleşmeyi siktir e t.”

“ H ad i am a L in .”

“ G erçekten, sözleşmeyi siktir et. Bu hayattan kurtulm alısın. Etrafım ızd a neler o lu p bittiğini bilm iyoruz bile. A b d ullah ’ın n ed e n ö ld ü rü ld ü ğ ü n ü

S H A N T A R A M ■ 591

l>ilmiyoruz. N e yaptığı ya da yapm adığı hakkında en ufak bir fikrimiz yok.

I ,ğer o, Sapna değildiyse o zam an işler k ö tü dem ektir. Yok, eğer Sapna’ysa işler daha da kö tü dem ektir. Parayı alıp gitm elisin.”

“ Peki, nereye gideceğim ?”

“ H erhangi bir yere.”

“Sen de gelecek misin?”

“ Hayır. B urada bitirilm em iş işlerim var. H e m bir açıdan benim için iş

işten geçmiş sayılır. Fakat sen gitm elisin.”

Lisa bana çıkıştı. “A nlam ıyorsun değil mi?” dedi. “Sorun para değil.

I ger şimdi gidersem h er şeyi yarım bırakm ış olu ru m . Elim de paradan fazl.ısı olmalı. Bu işle birlikte k endim için bir hayat kurmaya çalışıyorum. Bu-ı.ıda bir şeyim. Biriyim. İnsanlar yolda y ü rürken bana bakıyor, çünkü farklıyım.”

“Sen nereye gidersen git insanlar sana bakacaktır,” dedim Lisa’ya sırı -

ı.ırak.

Lisa ısrar etti. “ Bu iş iyi g idecek,” dedi. “B u n u hissedebiliyorum . Lin.

I'.cııim eğitim im yok. Senin kadar akıllı da değilim . H içb ir özel yeteneğim yok. Ama bu iş... Bu iş çok iyi gidebilir. N e bileyim, belki bir g ü n film yapımcısı bile olabilirim . İyi işler çıkarabilirim .”

“Sen zaten y apuğın işlerde iyisin, nereye gidersen git bu değişm ez.”

“H ayır. Bu benim şansım. Bir şeyler başarıncaya kadar geriye, hiçbir yere d ö n m ü y o ru m . E ğ er bu işi yapm azsam , b u n u denem ezsem her şey bir İnç u ğruna oldu dem ektir. M aurizio olayı... D iğer olan b iten ler nedensiz

■

>lnuış olacak. B uradan ayrıldığım da aklım ın başım da, param ın da cebim -

ılr olmasını istiy o ru m .”

H avanın b ir ılık bir serin olu şu n u ve yüzüm le kollanm a vurarak rıhtım Itoyunca dolaşıp d ö n e n rü zg a n hissettim . Y anım ızdan, g e c ek o n d u nu n b itişiğindeki kum larla kaplı sığınaklarına yol alan küçük bir balıkçı filosu d enizde süzülerek geçti. Birdenbire y ağ m u r alü nd a bir kayığın içinde Taç Mahal O te li’n in suya göm ülm üş dış avlusu ve Gatevvay A nıtı’n ın ö n ü n d e n K.fçerkenki halim geldi aklıma. V in o d ’un aşk şarkısını ve Karla’nın yağm u-ııııı altında k o lu m u n altına girişini h anrladım .

Dinm ek bilm eyen dalgalara bakarken o gök g ü rü ltü lü geced en beri yakılıklarım ı d ü şü n d ü m . H apishane, işkence, Karla’m n gidişi, U lla’nın gi-ılışi, K adirbhai’n in, o n u n mafya p atro nların ın , A n a n d ’m gidişi, M aurizi-n 'ııu n ö lü m ü , M o d e n a ’nın m u h te m el ö lü m ü , R aşit’in, A bd u llah ’ın ve Pı.ıbaker’in ö lüm ü . Ki bu so n u n cu su benim için kabul etm esi imkansız

592 ■ G regory David Roberts

bir şeydi. Ben de onlardan biriydim , yürüyor, k o n u şuyor ve dalgalara bakıyordum am a kalbim en az onlar kadar ölüydü.

“ Peki, ya sen?” diye sordu Lisa. O k o n u şu rk en gözlerinin üzerim d e o ld u ğ u n u biliyor, sesindeki duyguları hissedebiliyordum . Sesinde sem pati, şefkat, h a tta aşk vardı. “ Ben kalırsam , zaten kesinlikle kalacağım , sen ne yapacaksın?”

Lisa’ya bir süre baktım ve g ök mavisi gözlerindeki anlam ı okum aya çalıştım. D aha sonra duvara d oğ ru yaslanıp o nu kollarım a aldım ve ö p tü m .

U z u n bir ö p ü cü k tü bu. Bu ö p ü cü ğ e bir yaşamı sığdırmıştık. Birlikte yaşamış, sevmiş, birlikte yaşlanıp ölm üştük. D aha sonra dudaklarım ız ayrıldı ve yaşayabileceğim iz bu hayat ikim izin de birbirim izin gö zlerinde g ö rece

ği küçük bir ışıltı olarak kaldı.

1

Lisa’yı sevebilirdim . Belki de o n u zaten biraz seviyordum am a bazen bir kadına yapabileceğiniz en k ö tü şey o n u sevmektir. Ben hala Karla’yı aşıktım.

Lisa’nın so ru su n u tek rar ederek “ Ben ne yapacağım?” dedim . O n u j

om u zların dan tu tu y o rd u m . G ülüm sedim . “ Kafayı bulacağım .”

M otosikletim e atlayıp yolum a devam ettim ve bir kere bile arkama d ö nüp bakm adım . Daire için üç aylık kiramı peşin ödedim . Otoparktaki bekçi ile apartm an görevlisine iyi birer bahşiş verdim . C ebim de bir tane kaliteli sahte p asaport tu ttu m , diğer pasaportları ve paralanm ı bir çantaya tıkıp Enfield Bullet m oto rum ile birlikte D idier’e em anet ettim . B undan hem en sonra da bir taksiye atlayıp Shoklaji Sokağı’nın, yani ‘O n Bin O rospu Soka

ğının’ yakınında bulunan G upta-ji’nin afyon batakhanesine gittim . Ü çüncü kata çıkan eskimiş, ahşap m erdivenlerden geçerek uyuşturucu bağım lılannın kendileri için inşa ettikleri parlak çelik kafesin içine girdim.

G u pta-ji afyon içicileri için yere yirmi tan e uyku tu lu m u ve yastık k o y m uştu. D aha özel isteklerde b u lu n an m üşterileri için de bu açık alanın a rkasında başka odalar ayarlamıştı. Ç ok küçük bir kapıdan geçerek b ahsettiğim arka odalara çıkan k o rid ora adım ımı attım . Y ürü d ü ğ ü m alanın tavanı o kad ar alçaktı ki neredeyse dizlerim in üzerin d e gidecektim . Benim seçtiğim o d a d a pam uklu bir şiltesi olan bir karyola, tüylü bir halı, hasır bir dolap, ipek abajurlu bir lam ba ve suyla do lu büyük bir çöm lek vardı. Ü ç tarafta da duvarlar ahşabın ü zerin e hasır kilimle kaplıydı. Yatağın başucundaki so n duvar ise Arap ve yerel ahaliden M ü slüm an tacirlerin b u lu n d u ğ u kalabalık bir sokağa bakıyordu fakat pencerelerinde kepenk o ld u ğ u n d an güneş ışığı sadece aradaki boşluklardan hafifçe içeri sızabiliyordu. Tavan

SH A N T A R A M ■ 593

yoktu. B u nun yerine tuğladan örü len çatıyı tutm ası için ağır çatı kirişleri görülüyordu. Zam anla bu m anzaraya aşina oluverdim .

G upta-ji parayı alıp talimatlarım ı dinledikten sonra beni yalnız bıraktı, ı >da çatıya çok yakın o ld u ğ u n d an bir hayli sıcakü. Göm leğim i çıkarıp l.ımbayı sö n d ü rd ü m . Karanlık küçük o d a bir hücreyi andırıyordu. Yatağın ıı/.erine o tu rd u m ve neredeyse anında gö zlerim d en yaşlar akmaya başladı.

Kombay’da daha önce de ağlam ıştım . R anjit’in cüzamlılarıyla karşılaşınca, Art h u r Yolu H ap ish an esi’nd e tanım adığım adam işkence görm üş b eden imi yıkadığında ve Prabaker’in babasıyla hastanede beklerken ağlam ıştım .

Yine de bunca keder ve acıyı bastırm ıştım . H e r nasılsa kendim e hakim ol-m.tyı bir şekilde başarm ıştım . O afyon batakhanesine gelip de ölm üş dostl.ııım A bdullah ve Prabaker’e olan ve artık gösterem eyeceğim sevgimle l'.tş başa kalınca kendim i bıraktım .

Bazı insanlar ağladıklarında dayak yem işten b eter olur. Böyleleri tek melerle ve coplarla yedikleri darb elerden değil de ağlarken yara alırlar, ı iözyaşları kalpte başlar am a bazılarım ız kalbi öylesine g ö z ardı ederiz ki ı> konuşm aya başladığında yüzlerce acıyı ve kederi aym anda işitiriz. Ağlanı.ıııın iyi ve doğal bir şey o ld u ğ u n u biliyoruz. A ğlam anın bir zayıflık ol-m.tdığını, tam tersine bir güç göstergesi o ld u ğ u n u biliyoruz. Yine de ağ-1.irken sanki dün y ad an k opuyor, yere göv d ed en kesilmiş ağaçlar gibi çakılıyoruz.

G upta-ji bana zam an tanıdı. O kapıya yaklaşırken terliklerinin sesini duyunca y üzüm deki kederin izlerini sildim ve lambayı yaktım . G upta-ji is-u-diklerimi, m adeni bir kaşık, dam ıtılm ış su, kullan at şırıngalar, eroin ve bir paket sigara getirm işti ve onları k üçük şifonyerin üzerine yerleştirdi.

Y.ıııında bir kız vardı. G upta-ji kızın adının Shilpa o ld u ğ u n u ve bana h iz met edeceğini söyledi. Kız gençti, yirmi yaşından k ü çüktü ama şim diden yıiziinde u z u n zam andır çalışmakta olan insanların som urtkan ifadesi varili. G özlerinde dayak yemiş bir sokak köpeği gibi boy u n eğm eye hazır bir ııııuıt, belli belirsiz görülebiliyordu. O n u ve G up ta-ji’yi yollayıp kendim e ı ıoin hazırladım .

U y u şturucu neredeyse bir saat boyunca şırıngada kaldı. O n u elime alilini ve kolum daki sağlıklı dam arlardan birine beş kez sapladım ve ku llan

ıl nidan çık ard ım . Bir saat b o y u n c a şırın g anın içinde d u ran sıvıya baktım .

l-.li- buydu. L an et olası u y u şturucu. Beni aptalca, saldırgan suçlar işlem eye iten, hapse sokan, ailemi ve sevdiklerimi kaybetm em e n ed e n olan şey.

I It-r şeyin ve hiçbir şeyin ilacı. Sizden h er şeyi alan, karşılığında ise hiçbir

594 ■ G regory David R oberts

şey verm eyen uyuştu ru cu . Yine de bazen size verdiği hiçbir şey, içinizde hiçbir şey h issetm em enin yarattığı boşluk, bazen istediğiniz h er şeydir.

iğneyi dam arım a sapladım , d o ğ ru şekilde sapladığım ı g ö steren bir dam la kaııı sildim ve eroini zerk ettim . D ah a iğneyi kolu m d an çıkarmaya fırsat bulam adan aklım Sahra Ç ölü gibi o ldu. Sıcak, kuru, güneşli ve d u r gu n . U y u ştu ru c u n u n o lu ştu rd u ğ u kum tepecikleri zihnim deki b ü tü n d ü

şünceleri y u ttu ve aklım dan öğren d iğ im ne varsa sildi sü p ürd ü . V ü c u d u m u sıcaklık kapladı ve h e r g ün katlanıp g ö rm ezd en gelm eye çalıştığım ız içim deki binlerce küçük acıyı, rahatsızlığı, sancıyı yok etti. H iç acı yoktu artık. H içb ir şey yoktu.

Z ihn im d e halen çöl varken kendim i b o ğ u lu y o r gibi hissettim ve bir g ö lü n yüzeyine çıktım. Bu ilk d e n e m e m d en sonraki haftada mıydı? Bir ay mı olm uştu? Kaşığın içinde o ö ld ü rü cü g ö lün üzerin d e kaldım ve Sahra Ç ö lü ’nü kanım da taşıdım . Ö n ü m d ek i sallarda bir çeşit mesaj vardı. Bu mesaj Kadir, Karla, A bdullah ve benim yollarım ızın neden kesiştiğini a n latıyordu. H ep im izin hayatı A b d u llah ’ın ölüm üyle bağlantılı olarak em salsiz bir şekilde kesişmişti. Sallarda bu sırn n anahtarı vardı.

A m a ben gözlerim i kapadım . P rabaker’i hatırladım . Ö ld ü ğ ü gece geç saaüere kadar çok yoğun bir şekilde çalıştığım , çünkü taksinin sahibi o ld u ğ u n u hatırladım . Taksiyi o n a ben satın alm ıştım . Eğer on u n için taksiy i alm asaydım hayatta olurdu. Prabaker, benim hücrem de besleyip e ğitti

ğim k üçük fareydi, çarm ıha gerilen fareydi. B azen kafam bulanm adan ge

çirdiğim bir saatte A b d u llah ’ı ö lm ed en önce o çem berin içinde yalnız g ö rü y o rd um . Yalnız. O rada olm alıydım . H e m e n hem en h er g ü n onunlay-dım . O zam an da yanında olm alıydım . Arkadaşlar, arkadaşlarının bu şekilde ölm esine, ölüm le ve kaderle böyle baş başa kalm asına izin verm ez. P eki ya cesedine ne olm uştu? O , Sapna olabilir miydi? Ç ok sevdiğim arkada

şım ın o acım asız kasap olm asına im kan var mıydı? Gani ne demişti? M a -

c it’in parça la n m ış v üc u d u ev in in her yerine dağılm ıştı... Böyle bir şey yapan bir adamı sevmiş olabilir miydim? O n u n Sapna olabileceğine az da o lsa ihtim al verirken yine d e o n u sevm em ne anlam a gelirdi?

G üm üş silahı tekrardan k o lu m d an içeri ateşledim ve kendim i suyun üzerindeki salda b u ldum . Cevap d iğer sallardaydı. Biraz daha eroinle, birazcık daha fazlasıyla bu mesajı anlayacağım dan em indim .

Uyandığım da anlam adığım bir dilde sert bir şeyler söyleyen öfkeli bir su rat gördü m . Bu çirkin, çatık kaşlı, derin çizgilere sahip bir suratu. D aha son ra güçlü ellerin beni bir sala d önüşm üş yatağımdan kaldırdığını hissettim.

SH A N T A RA M > 595

Nazir hom u rd anarak İngilizce “Geliyorsun!” dedi. “ H e m e n şimdi g e liyorsun!”

D aha etkili olsun diye kelim elerin arasında duraklayarak “Siktir... G it!”

tirdim .

N azir tekrar etti. “ G eliyorsun!” İçindeki öfke o kadar su yüzüne çıkmıştı ki titriyor, dişlerini sıkıyordu.

Bir kez daha yatağa d o ğ ru yönelerek “ H ay ır,” dedim . “Sen... G it!”

N azir beni tekrar k endine çekü. Kolları inanılm az giiçlüydü. Çelik gi-I>ı sağlam elleriyle kollarım a yapışm ıştı.

“Ş im di! Geliyorsun/”

G u pta-ji’n in odasında üç aydan beri kalıyordum . T am üç ay boyunca İn i g ü n eroin almış, iki gü n d e bir yem ek yemiş ve sadece tuvalete gitm ek it,ııı ayağa kalkm ıştım . O zam an farkında değildim ama o n iki kilo verm işimi. Yani vücudum daki kasların çoğu erim işti. Zayıf, güçsüz ve uyuşturu-

■

m lan aptallaşmış haldeydim .

G ülüm ser gibi yaparak “ Pekala,” d edim . “T am am , bırak beni de eşyalarımı toplayayım .”

Ben cü zd an ım ın , saatim in ve p a sapo rtu m u n d u rd u ğ u şifonyeri işaret ı ilince N azir ellerini çekti. G upta-ji ve Shilpa k o rid o rd a bekliyordu. Eşyalarımı alıp cebim e koydum ve N a z ir’e b o yun eğerm iş gibi rol yaptım .

I >oğru zam an o ld u ğ u n a karar verince on a d o ğ ru sağ elim le bir yum ruk s.ıvurdum. O n a vurm am gerekirdi. Sağlıklı ve ken d im d e olsaydım v u ru rdum am a öyle olm adığım dan N a z ir’i ıskaladım ve dengem i kaybettim .

N.ızir tam kalbim in altına, k an n b o şlu ğ u m a bir y um ruk indirdi. Elim den İm şey gelm ed en iki büklüm old u m ama düşm edim . N azir sol eliyle bir imam saçımı kavrayıp kafamı kaldırdı, sağ y u m ru ğ u nu geriye, o m u z hiza-mim d o ğ ru çekti ve bir an te re d d ü t ettik te n so n ra y u m ru ğ u n u çenem e in il irdi. B o y n u n u n , o m uzlarının ve sırtının b ü tü n gücüyle y u m ru k atm ıştı.

Kir an G u p ta-ji’n in dudaklarım b ü k tü ğ ü n ü ve ürkerek gözlerini kırpıştır

ı l ı r ı m g ö r d ü m , h em en ard ın d an g ö z ü m ü n ö n ü n d e kıvılcım lar u ç u ştu ve ı l ı m y a , u yuyan yarasalarla d o lu k aranlık bir m ağaraya d ö n ü ş tü .

H ayatım da ilk defa bayılmıştım. Sanki sonsuza dek dü şü y o rd u m ve

.lyaklarımı bir tü rlü yere basam ıyordum . Bir süre sonra kendim e gelm eye kışladım ve H e r şey yolunda, bu sadece bir rüya, eroinin neden olduğu bir Inılusinasyon, b iraz sonra uyanıp b iraz daha eroin enjekte edeceğim, diye ılıişündüm .

Bir kere d ah a kendim i salın içinde bu ld u m am a bu sal üç u z u n ay b o yunca içinde yattığım sal-yatak değildi. D aha yum uşak, daha rahattı. E t

59 6 ■ G regory David R oberts

rafta ise daha önce duym adığım harika bir parfüm kokusu vardı. Bu Coco idi. Bu p arfüm ü iyi tanırdım , çünkü Karla’nın kullandığı kokuydu. N azir beni m erdivenlerden aşağı o m zu n d a taşıyarak dışarı çıkarmış ve bir taksinin arka k o ltu ğ u n a bırakm ıştı. Karla da oradaydı. Başımı o n u n dizlerine yaslamıştım. O n u n güzel suratına bakm ak için gözlerim i açtım. Karla’nın yeşil gözleri şefkat, endişe ve anlayam adığım bir başka duyguyla doluydu.

G özlerim i kapadım , h areket eden karanlık içinde bu d u y g u n u n ne o ld u

ğ u n u bird en kavradım. Bu tiksintiydi. Karla benim zayıflığımdan, eroin alışkanlığım dan, kendi isteklerim e olan bu d ü şk ü n lü ğ ü m d en tiksinm işti.

D aha sonra ellerini yüzü m d e hissettim , ağlam ak gibiydi ve yanağımı o k

şayan parm akları gözyaşlarına sildi.

Taksi d u rd u ğ u n d a N azir beni kaldırdı ve bir çuval u n taşırmış gibi k o laylıkla iki k at sırtında taşıdı. A rkam ızdan m erdivenleri tırm anan Karla’ya bakarken tekrar kendim e geldim . G ülüm sem eye çalıştım. Arka kapıdan büyük bir eve girdik ve evin m utfağına çıktık. Büyük ve m o dern m utfağın ö tesinde m u azzam bir o tu rm a odası vardı. O d a n ın bir tarafı boydan boya camdı ve altın sarısı bir kum salla safir rengi koyu denize bakıyordu. N a zir, o n d a n beklediğim den daha nazik bir şekilde beni pencerenin y an ın daki m inderlerin üzerine bıraktı. Beni almaya gelm eden önce enjekte e ttiğim d o z oldukça fazlaydı. Sersem lem iş, k e n d in d en geçmiş bir haldeydim . G özlerim i kapam a isteği karşı kon u lm az bir şekilde üzerim e çöktü.

Yanımda diz çöküp yü zü m ü ıslak bir havluyla silen Karla “Ayağa kalkmaya çalışm a,” dedi.

Buna g ü ld ü m , çünkü ayağa kalkm ak aklıma gelebilecek son şeydi. G ü lerken çenem de belli belirsiz b ir ağrı hissettim .

“N eler oluyor Karla?” diye sordum konuşurken çatallaşan sesimi duyarak. Ü ç ay boyunca hiç konuşm am ak, duraksam am a ve ne diyeceğimi d ü

şünm em e ned en oluyordu. “Burada ne yapıyorsun? Burada ne yapıyoram?”

“Seni orada bırakacağım ı m ı d ü şü n d ü n ? ”

“ O rad a o ld u ğ u m u nasıl öğrendin? Beni nasıl b u ld u n ?”

“Seni arkadaşın Kadirbhai b u ld u . B enden de seni buraya getirm em i rica e tti.”

“S e n den mi rica etti?”

Karla gözlerim e öyle d erin bir şekilde baktı ki bakışları sabah sisini d a

ğıtan güneş ışığı gibiydi.

“K adirbhai nerede?”

Karla gülüm sedi ama gülüm sem esinde h ü z ü n vardı, çünkü so rd u ğ u m soru yanlıştı. B unu şimdi biliyorum , çünkü şimdi kafam yerinde. O an bii-

SH A N T A R A M - 5 9 7

ııın gerçeği öğren m ek için bir şansım vardı, eğer d o ğ n ı soruyu sorsaydım K .ula bana gerçeği anlatırdı. Bana böyle bakm asının nedeni buydu. H e r şeyi anlatm aya hazırdı. Beni seviyor ya da sevmeye başlıyor bile olabilirdi.

I .ıkat ben d o ğ ru soruyu sorm adım . O n a kendisini değil de K adirbhai’yi u n d u m.

Kileriyle do ğ ru larak “ B ilm iyom m ,” diye yanıdadı. “ Burada olması ge-ıekiyordu. Sanırım yakında gelir. Gerçi ben kalam am , gitm em lazım .”

O nu görebilm ek için gözü m ü n önündeki perdeyi kaldırmaya çalışarak

!■ < ıınışmaya, o n u yanım da tutm aya çalıştım ve yerim den doğruldum . “N e?”

“ G itm em lazım ,” diye yineledi Karla ve enerjik bir şekilde kapıya doğ-ııı yürüdü. N azir kalın kolları iriyarı v ü c u d u n u n iki yanında, o nu kapıda İtekliyordu. “ G itm ed en önce yapm am gereken pek çok şey var.”

“ G itm ed en önce mi? G itm ek ten kastın ne?”

“ B om bay’dan yine ayrılıyorum. Bir işim var. Ö nem li ve... Yapmam ge-u-k. Altı ya da sekiz hafta sonra geri dönerim . Belki seninle o zam an gö-ı ıışiirüz.”

“Am a bu çılgınlık. A nlam ıyorum . E ğ er beni şim di bırakacaksan orada I .ılmama izin verm eliydin.”

Karla sabırlı bir şekilde gülüm seyerek “ D in le,” dedi. “D ah a d ü n gel-ılım ve burad a kalm amaya çalışıyorum. L eo p o ld ’u n Yeri’ne dahi gitm iyo-ı um. D id ier’i b u sabah g ö rd ü m . Bu arada sana çok selamı var. Ve hepsi Itıı. Etrafta dolaşm ıyorum . G u p ta-ji’nin yerinde kendini öld ü rm en e engel olmak için K adirbhai’ye. yardım etm eyi kabul ettim . Şimdi buradasın, g ü vendesin, benim de gitm em gerek .”

Karla d ö n ü p N a z ir’le ko n u ştu . İkisi U rduca konu ştu k ların d an söyle-

■

İlkleri h e r beş kelim eden ancak birini anlayabiliyordum . N azir, Karla’yı dinledikten so n ra g ü ld ü ve bana h er zam anki gibi nefretle baktı.

O nlar sustuklarında Karla’ya “ N e dedi?” diye sordum .

“ Bilmek istem ezsin .”

“ Bilmek istiy o ru m .”

“Senin başarabileceğini d ü şü n m ü y o r,” diye cevapladı Karla. “ B urada İ rinlini toplayacağım ve birkaç ay sonra d ö n d ü ğ ü m d e beni b urada bekli -

vur olacağını söyledim . N azir böyle dü şü n m ü y o r. Kriz geldiğinde ilk iş

İtin adan kaçıp k en d in e bir d o z daha enjekte edeceğini söylüyor. B unu b a

şaracağın k o n u su n d a on u n la bahse girdim .”

“ N e kadar p ara koydun?”

“ Bin p ap el.”

598 ■ G regory D avid R oberts

“Bin p apel,” diye şaşkın bir şekilde tekrarladım . Olasılıklar d ü şü n ü lü rse yüksek bir m iktardı.

“Evet. N a z ir’in elindeki tü m nakit buym uş. D ayanam ayacağına dair tü m parasını ortaya koydu. Senin zayıf bir adam o ld u ğ u n u , bu y üzden uy u şturucu kullandığını söylüyor.”

“ Peki, sen ne dedin?”

B u n un üzerin e Karla gü ld ü . O n u n kahkahasını duym ak o kadar zordu ki bu anı, bu m u tlu halini yiyecek, içecek, uyu ştu ru cu gibi aldım . U yuşm uş, hasta halim e rağm en karşıma çıkacak en değerli hâzinen in bu k a h kaha o ld u ğ u n u , b u kadını g ü ld ü rm en in ve kahkahasını y ü züm d e, içim de hissetm enin tadacağım en büyük zevk o ld u ğ u n u biliyordum .

“O n a iyi bir adam ın, kadınının ihtiyacı old u ğ u kadar güçlü olacağını söyledim ,” dedi.

Sonra da gitti. G özlerim i kapadım . Belki bir saat, belki de bir g ü n so n ra onları tekrar açtığım da K adirbhai yanım da o tu ru y o rd u .

N a z ir’in “ U în a h a i n ” dediğini du y d um . Uyandı.

U yandığım da kendim i iyi hissetm iyordum . T e ü k te, üşüyerek ve eroin ihtiyacı hissederek uyanm ıştım . A ğzım da k ö tü bir tat vardı ve h e r yerim ağrıyordu.

Kadirbhai “H ım m ,” dedi. “ Şim diden acı çekmeye başladın.”

Yastıkların üzerin d e d o ğ ru ld u m ve etrafım a bakındım . Akşam olmaya başlamıştı ve gecenin gölgesi p en cerenin ardındaki kum sala çökm ek ü z e reydi. N azir m utfağın girişinin yakınında, bir halının ü zerin d e o tu ru y o rdu. Kadir bol bir p a n to lo n , gö m lek ve Peştuların geleneksel tu n ik yeleklerin den giymişti. Ü zerindeki giysi P ey gam ber’in en sevdiği renk olan ye

şildi. Birkaç ayda yaşlanmışa benziy o rd u am a aynı zam anda o n u daha ö n-

|

ce hiç görm ediğim kadar zinde, sakin ve kararlı g örü n ü y o rd u .

K o n uşm adan on a bakınca “Yiyecek bir şeyler ister m isin?” diye sordu.

|

“ Banyo yapm ak ister misin? B u rada ihtiyaç duyabileceğin h er şey var. İsted iğ in kadar çok banyo yapabilir, istediğin kadar yem ek yiyebilirsin. Ü z e rine yeni giysiler de giyebilirsin. Senin için bir şeyler ayarladım .”

>

“A b d u llah ’a ne oldu?” diye sert bir şekilde so rd u m .

“ İyileşm elisin.”

Bağırarak “A b d ullah ’a ne oldu?” dedim .

N azir bana baktı. O ld uk ça sakin g ö rü n ü y o rd u am a o n u n b ir işarede (

yerinden fırlamaya hazır o ld u ğ u n u g ö rü y o rd u m .

ı

Kadir yavaşça başını sallayıp bağdaş ku rd u ğ u bacaklarının arasındaki halıya bakıp benim le gö z göze gelm eden “N e bilm ek istiyorsun?” dedi.

SH A N T A R A M > 599

“ Sapna mıydı?”

Kadir bana bakarak “H a y ır,” diye yanıtladı. “ İnsanların böyle söyledi-H.mi biliyorum am a seni tem in ederim ki Sapna değildi.”

Rahatiarcasına d erin bir nefes verdim . Gözyaşları gözlerim e doluyor, mılara engel olm ak için yanağım ı ısırıyordum .

“ N ed en Sapna o ld u ğ u n u söylediler?”

“A b d u llah ’ın dü şm an lan polisi bu n a inandırm ışlar.”

“ H angi düşm anlan? O n lar kim?”

“ İra n ’d an, kendi ülkesinden bazı adam lar.”

O

esrarengiz kavgayı hatırladım birden. A bdullah’la birlikte sokakta 1 *ı r g rup İranlı adam la dövüşm üştük. O g ü n e ait başka detayları da h a tırlamaya çalıştım am a A b d u llah ’a o adam ların kim o ld u ğ u n u ya da onlarla neden d ö v ü ştü ğ ü m ü z ü sorm am an ın yarattığı pişm anlıktan başka bir şey düşünem edim .

“ G erçek Sapna nerede?”

“Ö ld ü . A dam ı, gerçek Sapna’yı b u ldum . A rtık ölü bir adam . Abdullah n,iıı bu kadarını yaptık.”

Yastıklara u zanıp bir an için gözlerim i kapadım . B urnum akmaya, bo-K,.ızım ağrım aya başlamıştı. Ü ç ayda büyük bir alışkanlık yaratm ıştım . H e r f-',ılıı üç gram saf Thai eroini alıyordum . Kriz başlam ak üzereydi ve b u n u n ı ch ennem de geçireceğim iki hafta olacağını biliyordum .

Bir süre so nra K adirbhai’ye “N e d e n ? ” dedim .

“ N e, n ed en ?”

“N e d e n b eni buldun? N e d e n N a z ir’in beni buraya getirm esini iste-

.lm?”

Kadir gülerek “Sen benim için çalışıyorsun,” dedi. “Şimdi de sana gö-ır bir işim var.”

“ Korkarım şu anda bu işi yapacak d u ru m d a değilim .”

Karnım a k ram plar girm eye başlamıştı. İnledim ve gözlerim i kaçırdım .

Kadirbhai bana katılarak “Evet, kesinlikle,” dedi. “ Ö n ce iyileşmelisin.

1 İç ya da d ö rt ay sonra benim için b u işi yapabilecek d u ru m a geleceksin.”

“Bu... N e çeşit bir iş?”

“Bir görev. İstersen kutsal bir görev de diyebilirsin. A t binm eyi biliyor um sun?”

“A t binm eyi mi? A tlar hakkında hiçb ir şey bilm em ben. Eğer işi m o-iı ısiklet ü z e rin d e yapabiliyorsam ... Tabii iyileştiğim de ya da tabii eğer iyileşirsem ... O zam an b u iş için d o ğ ru adam sayılırım.”

6 00 ■ G regory David R o berts

“N azir sana at binm eyi öğretir. O , N argarvar şehrindeki en iyi biniciydi. Ki orada herkes iyi binicidir. B uranın yakınında ahıra bağlanm ış atlar var, at binmeyi sahilde ö ğ renebilirsin.”

Bir sonraki, o n d an sonraki saati ve yaşayabileceğim in en k ö tü sü n ü n asıl atlatacağım ı dü şü n ü rk en “A t binmeyi ö ğ ren m e k ...” diye m ırıldandım .

K adirbhai gülüm seyip eliyle o m zu m a d o kunarak “ Evet, L in bab a,” d e di. Bu d o k u nuşla irkildim ve titredim ama K adir’in elinin sıcaklığını hissedince kıpırtısız kalabildim. “ K andahar’a at dışında başka bir şeyle ulaşam azsın, çünkü yolların hepsi mayın döşeli. Adam larım la birlikte A fganista n ’da savaşa g ittiğ in de at binm eyi bilm en g erekiyor.”

“A fganistan mı?”

“ E v et.”

“ Oraya gideceğim i de n ered en çıkarıyorsun?”

Kadir gerçekten ü zg ü n görünüyordu. “ Gidip gitmeyeceğini bilmiyorum.

Bu göreve ben de gidiyorum. Elli yıldır görm ediğim ülkem e, Afganistan’a gidiyorum. Seni de benim le gelm en için davet ediyorum . Bunu senden rica ediyorum . Seçim elbette şenindir. Şurası kesin ki bu görev tehlikeli. Eğer b enimle A fganistan’a gitm ek istemezsen hakkında kö tü dü şü n m em .”

“N e d e n ben?”

“Uluslararası suçlar işlem ekten korkm ayacak ve bir A m erikalı gibi h areket edebilecek bir yabancıya, b ir gorc?ya ihtiyacım var. G ideceğim iz yerde birçok dü şm an klan var ve bu klanlar yüzyıllardır birbirleriyle savaşıyor.

Birbirlerini yağm alam ak ve bu ldu k lan h e r şeyi talan e tm ek artık onlar için gelenek haline geldi. Bu aralar sadece iki o rtak noktaları var. Allah sevgisi ve Rus istilacılara karşı duydukları nefret. Şu sıralar Ruslar karşısındaki baş m üttefikleri de Am erikalılar. A m erikan parası ve silahları ile savaşıyorlar. E ğ er yanım da bir Am erikalı olursa bizi rahat bırakır ve bizd en makul bir m iktar para alıp sınırı geçm em ize izin verirler.”

“Peki, n eden yanında gerçek bir Am erikalı g ö tü rm ü y o rsu n ? ”

“B u n u d enedim ama böyle bir tehlikeyi göze alabilecek kadar deli b irini bulam adım . İşte bu yü zd en sana ihtiyacım var.”

“Bu görevde A fganistan’a n e kaçırıyoruz?”

“Savaşta kaçakçılığı yapılan şeyler, silah, patlayıcı, p asaport, para, altın, m akine parçaları ve ilaç. O ld u k ça enteresan bir seyahat olacak. Elim izde-kileri almak isteyecek silahlı klaıılann içinden geçm eyi başarabilirsek eşyalarım ızı K andahar şehrini kuşatan m ücahitlere gö n d ereceğiz. İki yıldan beri aynı yerde Ruslarla savaşıyorlar ve bu m alzem elere ihtiyaçları var.”

SH A N T A R A M ■ 601

Kafamdan yüzlerce soru geçiyordu am a kriz h er yanımı felç etm işti.

Vih ud um u verdiğim m ü cadeleden dolayı soğuk terler kaplamıştı. Sonun-ıl.ı konuşabildiğim de kelim elerim hızla ve anlaşılmaz bir şekilde ağzım dan ı, l k 11.

“ N eden b u n u yapıyorsun? N ed en K andahar? N e d e n orası?”

“ Kandahar’ı k uşatan adam lar, yani m ücahitler, benim köyüm den in-s.tııl.ır. Aynı zam anda N a z ir’in de köyündenler. Kendi anavatanlarından l'ııs işgalcileri çıkarmak için kutsal b ir savaş yapıyorlar. Şu zam ana kadar 1 mİ.ıra birçok açıdan yardım ettik. Şimdiyse silahlarla, gerekirse kanımızla v.ııılım etm e zam anı g eld i.”

Kadir yüzüm deki hasta g ö rü n ü şe, küçülm üş gözlerim e baktı. Bir kere

• I ıha gülüm sedi ve parm aklarını o m zu m a değdirdi. Bir süreliğine sadece do k u nu şu n u n verdiği acıyı hissedebildim .

Kadir parm aklarını gevşetip avcuyla yüzüm e d okunarak “ Ö nce iyileşi l i r lisin,” dedi. “A llah seninle olsun evladım . A lla h ya. f a z a k ! ”

Kadirbhai gidince banyoya girdim . K arnım a saplanan kram plar birer j.ılıiıı pençesi gibi derim e saplanıyor ve içimi tarif edilm ez bir ıstırapla d o lduruyordu. İshal dayanılm az spazm lara n ed en oluyordu. Yıkanırken öyle

?ı*lılctli titriy o rd u m ki dişlerim birbirine çarpıyordu. Aynaya bakınca göz I » beklerim in çok b ü y ü d ü ğ ü n ü , neredeyse b ü tü n iris tabakasını kapladığını l.ırkettim. E ro in kesilip de kriz başladığında ışık da geri gelir ve g özlenin /.in kara deliklerinden geçm eye başlar.

Belime bir havlu sardım ve büyük odaya geri d ö nd ü m . Zayıf görünii-m ıı d ıım. T itriy o r, iki b ü klüm d u ru y o r, istem ed en inliyordum . N azir kalın dıul.ığını bük en alaycı bir gülüm sem eyle bana baştan aşağı baktı ve tem iz Hiysilcr uzattı. B unlar K adir’in ü zerindeki yeşil Afgan giysisinin bire bir l'upyalanydı. Titreyerek ve birkaç kez dengem i kaybederek üzerim i giydim N azir elleri belinde beni izledi. Y üzündeki gülüm sem e, ağzının bir d. niz kabuğu gibi hafifçe aralanm asına n e d e n oluyordu. H e r hareketi öy-I. dikkat çekiciydi ki bir p an to m im sanatçısının abartılı hareketlerine ben-

’iynıdu am a bakışları oldukça tehditkardı. B irdenbire N a z ir’in bana Ja-I*'*ıı bir o y u ncuyu, T o sh iro M ifun e’yi anım sattığını d ü şü n d ü m . N azir, M ıliıne’nin çirkin, cüceye ben zer bir karikatürü gibiydi.

Çaresiz, acı içinde kıvranan çarpık bir gülüm sem eyle “T o sh iro Mifu-ı>■ 'yi bilir misin?” diye sordum ona. “M ifu n e’yi bilir misin? H ı?”

Nazir’in cevabı evin ö n kapısına d o ğ ru yürüyüp o n u açm ak oldu. C e limden elli dolarlık b a n k n o d ar çıkanp yere fırlattı.

6 02 ■ G regory David R oberts

Açık kapıya işaret ederek “f a a , b a h in ch u d h r diye h o m u rdan d ı. Defol nam ussuz herif.

Büyük pen ceren in yanma dizilmiş yastıklara d o ğ ru giderek kendim i oraya bıraktım . Ü zerim e bir battaniye ö rttü m ve kram plar içinde kıvrandım . N azir kapıyı kapadı ve bağdaş kurarak halıdaki yerini alıp beni izle meye koyuldu.

H ep im iz v ü cu d u m u zd a salgılanan ve beynim ize iletilen kimyasallar sayesinde az ya da çok sinir ve stresle m ücadele ederiz. Bu kimyasalların b a

şında en d o rfin gelir. E ndorfınler ağrı yatıştırıcı özellikleri olan p e p tit sinir taşıyıcılarıdır. Sıkıntı, stres ve ağrı, doğal bir savunm a m ekanizm ası olarak endorfini açığa çıkarır. M orfin, afyon ya da eroin gibi u y u şturuculardan aldığım ızda v ü cu t en d o rfin salgılamayı bırakır. U yu ştu ru cu y u bıraktığımızdaysa v ü cu d u n yeniden endorfin salgılaması için beş ila o n d ö rt g ü n lük bir süren in geçm esi gerekir. E ndorfin ve eroin o lm adan geçen o iki haftalık işkence dö n em i süresince sıkıntının, stresin ve ağrının gerçekte ne o ld u ğ u n u öğreniriz.

Karla bir keresinde Eroin k rizi nasıl bir şey, diye sorm uştu. Ben de açıklamaya çalışmıştım. H ayatında gerçekten k o rk tu ğ u n zam anlan düşün.

M esela sen yalnız o ld u ğ u n u d ü şü n d ü ğ ü n d e biri arkandan gizlice yaklaşıyor ve bağırıyor. Ya da serseriler etrafını çeviriyor. Rüyanda bir u ç u ru m dan d ü şüyorsun veya yüksek bir dağın tepesinde duru y o rsu n . Biri seni su yun alün d a tu tu y o r ve nefesinin tükendiğini hissederek su y üzüne çıkmak için çırpınıyorsun. A rabanın k o n tro lü n ü kaybediyor ve duvara çarpacağını gö rü y o r, bağıram ıyorsun bile. B ü tü n bunları, insanı daraltan korkuları to p la ve h e r saat, h er g ü n , b ü tü n bunları aynı anda hissettiğini d üşün. Bildiğin her acıyı d üşün. Kızgın yağla yanm ak, cam ın kesm esi, kem iğin kırılması, kışın zorlu bir yolda y ürürken hissettiğin so ğuk yanması, baş ağrısı, kulak ağrısı, diş ağrısı. Bunları al ve içini bü zen , m ideni altüst e d en acılara ekle ve dinm eksizin bunlarla baş ettiğini hayal et. D aha sonra da bildi

ğ in h er tü rlü ü zün tü yü aklına getir. Sevdiğin birinin ö lü m ü n ü , aşkının karşılık bulm am asını, başarısızlık, u tanç ve acı bir pişm anlık hissettiğin an ları d üşün. Bunları da, b ü tü n kalbini bıçaklayan kederlere, acılara ekle ve hepsini bir anda yaşadığını hisset. İşte kriz anı böyledir. Eroin krizi derisi yü zülm üş b ir hayata benzer.

K orunaksız zihne saldıran endişe, doğal salgılanan en d o rfın d en y ok sun olan beyin insanı delirtir. Krize giren h er uyu ştu ru cu bağımlısı çıldırır. Bu çılgınlık o kadar dayanılm az ve keskindir ki bazıları bu n d an ölür.

SH A N T A R A M ■ 6 03

i'ıı derisi yüzülm üş, işkence içindeki dünyada da suç işlemeye başlarız.

I i'i-ı k urtulu r da yıllar sonra iyileşirsek sağlıklı zihnim izle d ü şü n d ü ğ ü m ü z

■

■

işlemiş o ld u ğ u m u z o suçlar bizi tıpkı işkence altında yoldaşlarına ve ül-

!■' miic ihanet ed en kadın ve adam lar gibi şaşkın, çaresiz ve k en dinden nef-i' ı eder bir ko n u m a sürükler.

işkenceyle geçen iki g ün ve g eceden sonra bu n u başaramayacağımı ılnsım üyordum . Kusm alarım ve ishalim hafiflemişti ama d u yduğum acılar

' ■

sıkınular her geçen dakika daha da beter bir hal alıyordu. V ü cu d u m u n

■

-.m/, çığlığının gerisinde ısrarcı bir ses şöyle diyordu. B u n a bir son vere-i'ilıırin. H e r şeyi düzeltebilirsin. B u n a bir son verebilirsin... Parayı al. K en-

.h m düzelt. Bu acıyı dindirebilirsin.

Nazir’in bam budan ve hindistancevizi liflerinden yapılma p o rta tif karyo-I im odanın uzak uçundaydı. Kapının yanındaki halının üzerinde oturm akta

■

■l.uı güçlü Afgan tarafından izlenirken ona do ğ ru emeklemeye başladım.

I ıırcyip acıdan inleyerek karyolayı denize bakan büyük pencerenin yanına ntııikledim. Pam uklu bir ö rtü alıp o nu dişlerimle yırtmaya başladım ve uzun ıiller halinde kopardım . H areketlerim kendini kaybetmiş ve paniğe kapılm ı ş b ilinin hareketlerine b enziyordu. İki kalın yorganı döşek yerine karyo-I ıv.ı serdim ve yatağa uzandım . Şerit halinde kopardığım bezi kullanarak ıv.ık bileklerimi yatağa bağladım. Ü çüncü bir şeride sol elimi de bilekten I Miladım ve başımı çevirip N azir’e baktım . Elim de kalan son bezi gösterip y <

ı/.lerimle o ndan sağ elimi de yatağa bağlamasını istedim. İkim iz de ilk de-l.ı birbirimizin gözlerine u z u n , içten bir şekilde bakmıştık.

Nazir d ik d ö rtg e n halıda o tu rd u ğ u yerden kalktı ve bana bakarak yanım.ı yaklaştı. Bezi elim den aldı ve sağ bileğim i de yatağa bağladı. Açık ağ-

’iııulan kapan kısılmış olm anın yaratüğı bir korku çığlığı çıkıverdi. Dilimi r,ı ıılım ve dudaklarım ın arasından kan akmaya başlayana kadar ısırmaya

■

li vam e ttim . N a z ir yavaşça başım salladı. Ö rtü d en bir parça daha yırttı ve

■

'im burarak dişlerim in arasına koydu ve ağzım ı da bağladı. A ğzım daki be-

-ı ısırıp çığlık attım . Başımı çevirdiğim de pencered en yatağa bağlı aksimi u.nrdüm. Bir süreliğine M o d e n a ’ydım , bekliyor, gözlerim le izliyor ve b atırıyordum .

İki g ü n ve iki gece yatağa bağlı kaldım . N azir bana sabırla ve şefkatle I■.ikicilikyaptı. H e r zam an yanım daydı. N e zam an gö zü m ü açsam sert elin i n alnım da o ld u ğ u n u , terim i ve gözyaşlarım ı sildiğini g ö rd ü m . N e za-nı.ııı bir kram p karnım a, k o lum a veya bacağım a saplansa N a z ir ağrıyan ye-ıc masaj yapıyordu. N e zam an ağzım kapalı bir çığlık atsam bana bakıyor,

6 0 4 ■ G regory David R oberts

dayanm am ı ve başarm am ı istiyordu. Kusup boğ u lm a tehlikesi geçirince ya da tıkalı b u rn u m d a n nefes alamayınca ağzım daki bezi açıyordu am a g ü ç lü bir adam o ld u ğ u n d an çığlıklarım ın duyulm asını istem ediğim i de biliyo rdu. T ekrar kafamı salladığım da ağzım ı y eniden bağlıyordu.

Kalacak kadar güçlü ya da gidem eyecek kadar zayıf o ld u ğ u m u anladı

ğım da gözlerim i kırparak N azir’e işaret ettim , o da ağzım daki bandı çıkardı. Sırayla bileklerimdeki bağları çözdü. Bana içinde d om ates ve arpa olan, tuzlu ama baharatsız bir tavuk suyu çorbası getirdi. Bu çorba hayatım da içtiğim en lezzetli ve güzel çorbaydı. N azir kaşık kaşık beni besledi. Bir saat sonra küçük kaseyi bitirdiğim de ilk defa bana gülüm sedi ve bu gülüm sem e bir yaz yağm uru sonrası kayalıkların üzerine düşen güneş ışığı gibiydi.

Kriz yaklaşık olarak iki hafta sürer ama en kö tü g ü n ler ilk beş g ü n d ü r.

E ğ er ilk beş g ü n ü atlatabilir ve altıncı g ü ne uyuştu ru cu alm adan girmeyi başarırsanız, artık tem izlenm eye başladığınızı ve bu işi başaracağınızı b ilirsiniz. Ö n ü n ü z d e k i sekiz ila o n g ü n boyunca h e r saat daha iyi ve daha güçlü olu rsu n u z. Kram plar geçer, m ide bulantısı sona erer, ateş ve soğuk ter dökm eler diner. Bir süre sonra yaşadığınız en k ö tü d u ru m uyuyam a-m aktır. Geceleri yatağa yatar, rahatsızlık içinde d ö rt d ö n ü p d u ru rsu n u z ama hiç u y k unuz gelm ez. Krizin geri kalan u z u n günleri ve geceleri b o yunca ben de Ayakta D u ra n A dam lardan biri haline geldim . T ü kenip y o rg u n lu k tan sızana kadar b ü tü n g ü n ve gece hiç o tu rm a d ım , yatağa u z a n m adım .

Kriz geçip de eroin bağım lılığından herhangi bir kazazedenin bir felak etten k u rtu ld u ğ u gibi k u rtu ld u ğ u n u z d a kendinizi şaşkın, sonsuza dek yaralı ve yaşadığınız için m u tlu hissediyorsunuz.

N a z ir krizden o n iki g ün sonra alaycı şakalarım başlayınca b u n u eğitim faslına geçebilm ek için bir işaret olarak aldı. A luncı g ü n d en itibaren tem iz hava alm ak ve hafif bir egzersiz yapmak için o n un la yürüyüşlere çıkıyordum . Bu yürüyüşlerin ilki yavaş ve duraksayarak olm uş, on beş dakika s o n ra eve d ö n m ü ştü m . O n ikinci g ü n d en itibaren N a z ir’le birlikte sahil b o yunca yürüm eye ve kendim i uyuyabilecek kadar yormayı um m aya başlam ıştım . E n son u n d a K adir’in atlarının o ld u ğ u ahıra gittik. Ahır sahilden bir sokak kadar uzakta, eskiden kayıkhane olarak kullanılan bir yerdi. A tlar biniciliğe yeni başlayanlar için özel olarak eğitilm işti ve kalabalık sezo n d a turistleri sahil b oyunca gezdirm ek için kullanılıyorlardı. Beyaz beygir ve gri kısrak büyük, uysal hayvanlardı. O nları K adir’in at bakıcısından aldık ve kum sala çıkardık.

SH A N T A R A M - 605

Dünyada sizi bu kadar gülünç gösterebilecek attan başka bir hayvan yoktur. Bir kedi sizi beceriksiz gösterebilir, köpek de aptal gösterebilir

.ima yalruzca bir at aym anda hem beceriksiz hem aptal görü n m en ize n e den olur. D aha sonra da k u y ruğunu bir oynatışı veya ayağımza öylesine bir basışıyla b u n u bilerek yaptığını belli eder. Bazı insanlar ada ilk temas-I.ırında o n unla iyi anlaşacaklarını ve h em en iyi bir binici olacaklarını anlarmış. M aalesef ben bu insanlardan değilim . Bir arkadaşım ın m akineler üze-nııde garip, m anyetik bir etkisi var. Taktığı saatler bo zu lu r, o geçerken ı .ulyo alıcıları cızırdam aya başlar ve ne zam an bir tanesinin yanına gitse fo-lokopi m akinelerinde teknik arıza m eydana gelir. Benim atlarla ilişkim de tıpkı b u n u n gibi işte.

Tıknaz Afgan ellerini birleştirip beni atın sırtına yerleştirm ek istedi ve ı ırm anmam ı işaret ederek bana cesaret verm ek istercesine gö z kırptı. Na-

/ ı ı ’in ellerine ayağımı yerleştirdim ve beyaz ata bindim ama üzerine otu-ı ıır o turm az iyi eğitim li sakin hayvancağız fevkalade bir şekilde şahlanarak beni ü z erin d en atü . N azir ağzı açık bir şekilde bakakalmıştı. Hayvanı sa-I mleştirmek ancak kafasına bir to rb a geçirm ekle m ü m k ü n oldu.

Bu, N azir’in tanıdığı en k ö tü at binicisi o ld u ğ u m u isteksizce de olsa I .ıbul etm ek z o ru n d a kalışının başlangıcıydı. Bu hayalkırıklığı b en d e n d a lı, ı da hoşlanm am asına n ed e n olmalıydı ama tam tersi bir etki yarattı. Ge-ı.ı'iı haftalarda N azir bana karşı özenli, h a tta şefkatli davranm aya başladı.

( >ııa göre atlarla bu kadar başarısız olm ak inanılm az bir d e rtti ve bir

.ul.ımda böyle bir şey ağır bir hastalık kadar acıklıydı. En iyi p erform ansımı sergileyip de atın üzerin d e dakikalarca kaldığım da ve ayaklarımı çarpıp yulara iki elimle asılarak hayvanı o ld u ğ u yerde d ö n d ü rd ü ğ ü m d e de bunu nylc zarafetten yoksun bir şekilde yapıyordum ki N azir neredeyse ağlaya-ı .ık gibi o luyordu.

Yine de derslere devam ettim ve h er g ü n idm an yaptım . H e r setin aracında bir dakika dinlenerek yirmi se tte n o tu z şınav çekiyordum . Şınavlara, lu-ş yüz m ekiği, beş kilom etrelik koşuyu ve den izd e kırk dakikalık y üzm eyi de ekliyordum . Bu rutini üç ay kadar uyguladıktan sonra tekrar zinde vr güçlü olm u ştu m .

Nazir benim engebeli arazide de biraz at binm e tecrübesi kazanm am ı islediğinden, C h an d ra M eh ta ile gö rü şü p Film C ity ’deki çiftlikte ikim iz II,111

bir g ü n ayarladım . Film lerin ço ğ u n d a atlar ve biniciler de yer alır, lılinlerde oynatılan atlara arazide yaşayan ve hareketli sahnelerin çekim indi- d u b lö rlü k yapm ak için hazırda bekleyen bir grup adam bakardı. H ay

606 ■ G regory David R oberts

vanlar çok iyi eğitilm işti ama N azir ile bize tahsis edilen kahverengi kısraklara bineli h e n ü z iki dakika olm am ıştı ki atım beni yerde d u ran çanak çöm lek yığınının üzerine fırlattı. N azir atım ın yularını eline aldı ve sem erinde otu ru rk en bana acır gibi bir ifadeyle başım salladı.

D u b lö rlerd en biri “H ey , harika bir gösteriydi y a a r /” diye seslendi. Bizim yanım ızdaki beş adam da g üldü. İki adam atından adayarak bana y ardım etm eye koştu.

İki dü şü şten sonra bitkin bir şekilde semere o tu ru rk e n kulağım a tam dık bir ses geldi. Başımı çevirip baktığım da bir g rup at binicisi g ö rd ü m .

A dam ların başında Em iliano Z ap a ta ’ya benzeyen ve deri kayışından aşağı sarkan siyah bir şapkası olan bir kovboy vardı.

Vikram bağırarak “ L anet olsu n , sen o ld u ğ u n u b iliyordum !” dedi. A tını benim kine yaklaşünp sevinçle elimi sıktı. V ikram ’ın arkadaşları da N a-z ir’le yanım ızdaki d iğer dub lö rlerin yanına geldi ve g rup bizi yalnız bırakarak hep berab er adarla uzaklaştı.

“ Burada ne yapıyorsun?”

“ Burası benim d o stu m !” dedi Vikram kollanm açarak. “ Şey, tam anlamıyla benim sayılmaz aslında. L ettie, Lisa’ya ortak olarak bu ran ın hissesinin bir kısmını aldı d a .”

“ Benim Lisa’dan mı sözed iy o m z?”

V ikram bir kaşını şüpheli bir şekilde havaya kaldırdı.

“Senin Lisa mı?”

“ N e d em ek istediğim i biliyorsun.”

“ T ab ii,” dedi V ikram sırıtarak. “Tabii ki o. Lisa’yla ikinizin k u rd u ğ u ajansı şimdi birlikte yönetiyorlar. İyi d e iş çıkarıyorlar. Ben de işin içine girm ek istedim . Arkadaşın C h a n d ra M ehta buranın hisselerinin d u b lö rle re satıldığını söyledi. Ben de doğal bir yeteneğim , öyle değil mi?”

“ E lbette, hiç şüphe y ok .”

“ Böylece ben de buraya biraz para yatırdım. Artık h er hafta buradayım.

Yarın lanet bir filmde ekstram var! Gel de beni vurulurken izle d ostum !”

V ikram ’la birlikte gülerek “Karşı k o nulm az bir tek lif b u ,” dedim . “F a kat yarın bir süreliğine şeh ird en ayrılıyorum .”

“Ayrılıyor m usun? N e kadar süreliğine?”

“ l a m olarak bilm iyorum . Bir ay, belki daha u z u n bir süreliğine.”

“ Sonra buraya döneceksin ama değil mi?”

“ Tabii ki. Çekim in vid eo su n u sakla. D ö n d ü ğ ü m ü z d e kafaları çeker, v u ru lu şun u yavaş çekim de izleriz.”

SH A N T A R A M ■ 6 07

“A ha! Tam am dır! H ad i gel! Birlikte sürelim !”

“ Hayır, hayır,” diye bağırdım . “Asla seninle birlikte at sürem em Vik-ı .1111. Ben görebileceğin en k ö tü biniciyim. Bundan şim diden üç kez düş-ıııın. Eğer atı d ü z bir çizgide götürebilirsem buna sevineceğim .”

“ H adi am a Lin kardeş! Bak ne diyeceğim , sana şapkamı ö d ü n ç veririm.

Hu hiçbir zam an d ü şm ez, u ğ u rlu bir şapkadır. Şapkan olm adığı için sorun v.ışıyorsun.”

“ B undan o ld u ğ u n u sanm am d o s tu m .”

“ H adi ama, b u sihirli bir şapka diyorum sana!”

“ Beni ata binerken g ö rm e d in .”

“Sen de daha şapkayı takm adın. Şapka so ru n u o rtadan kaldırabilir.

I k m sen bir ^ o r a ’sın. Sakın beyazsın dedim diye alınm a am a bu adar I lıııt atlarıdır. S en d en biraz H in t usulü at binm eni isterler, hepsi bu. O n-l.ııl.ı H in tçe ko n uşup biraz dans edersen o zam an farkı g ö rü rsü n .”

“ Pek san m ıy o rum .”

“ G örürsün. H ad i, aşağı in de benim le dans e t.”

Kulağa oldukça garip gelen cüm lem e rağm en elim den geldiğince ağır-ImşIi ve içten bir şekilde “ Ben adar için dans e tm em V ikram ,” dedim .

“ Elbette edersin! Şimdi attan in ve benim le H in d istan büyüsü yap ba-I .ılıın. A dar o beyaz derinin içindeki güçlü H in t hergelesini görm eli. At-l.uııı o zam an sana bayılacağına ve senin de C lin t Eastw ood gibi at binen'Hİne kalıbımı basarım !”

“ Ben C lin t Eastw ood gibi at binm ek istem iyo ru m .”

“Evet, istiyorsun,” dedi Vikram gülerek. “ H erkes bun u ister.”

“ H ayır, b u n u yapm ayacağım .”

“ H a d i.”

“ İmkanı yo k .”

Vikram aşağı indi ve bodarım ı üzen g ilerd en çıkarmaya çalıştı. Sabrım ı.ış.ırak attan inip V ikram ’ın yanında d u rd u m ve iki ata d o ğ ru d ö n d ü m .

Vikram kalçalarını sallayarak ve bir filmdeki dans sahnesini canlandıra-ı.ılı “ İşte böyle!” dedi. Ellerini de çırparak şarkı söylemeye başladı. “ Hadi yu ur! Biraz H in t işi yap. Bana şu lanet olası Avrupalı tarzım gösterm ek ten v.ı/geç.”

H içbir H in ü i adam ın red dedem eyeceği üç şey vardır: Güzel bir yüz, Kiı/el bir şarkı ve dans daveti. Ben de aslında o n u n yalnız başına dans e d i

şini izlemeye kadan am ad ığ ım d an ve beyaz da olsam yeterince H in ü i old u ğ u m d an V ikram ’a katıldım . Kafamı sallayarak ve kendim e gülerek d a n

608 ■ G regory David Roberts

sa eşlik ettim . Vikram yeni adım lar ekleyerek m ükem m el b ir zam anlam ayla hareketleri yapıp aynı anda da d önm eye başlayıncaya kadar bana yol gösterdi.

Atlar da bizi tu h a f bir şekilde, adara ö z g ü ürkek bakışlarla ve b u ru n dan soluyarak izledi. Çöldeki bir kam p ateşinden yükselen d u m an gibi d u ran o tepelerle çevrili o d ak ta mavi g ö ğ ü n altında dans edip şarkı söylem eye devam e tük.

Dans gösterisi sona erdiğinde Vikram atım o n u n siyah şapkasına hırıltıyla solurken on u n la H in tçe k o n u ştu . D aha sonra da şapkayı bana u zaü p takm am ı söyledi. D ediğini yapüm ve ata bindim .

Bu da işe yaram azsa çok yazık olacaktı. A dar harek ed en d i ve yavaşça hızlanarak dö rtn ala koşm aya başladılar. H ayatım da ilk ve son kez, n e re deyse bir binici gibiydim . M u h teşem bir o n beş dakika boyunca koca y ü rekli hayvanla m ükem m el bir uyum yakalayabilmiştik. V ikram ’ı yakından takip ederek tepeleri fethettim ve oralardan aşağı inerek rü zgarın ve yer yer büyüm üş çalıların arasından ilerledim. D aha rahatlıkla, çaba gerek tirm ed en d ü z otlaklara d o ğ ru ham le yaptık ve bu esnada N azir de d iğer b inicilerle aram ıza kaüldı. Bir süreliğine atların bize öğretebileceği denli ö z g ü r ve vahşiydik.

İki saat sonra sahildeki evin m erdivenlerinden çıkarken N azir’e halen b u n d an bahsediyor ve g ülüyordum . Y üzüm deki heyecanlı gülümseyişle kapıdan içeri girdim ve K arla’yı büyük pen cered en denizi izlerken b u ldum . N azir o n u hırçınlığıyla gizlem eye çalıştığı b ir m em nuniyetle selam ladı. Asık suratının alü n d a ışıltılı bir gülümseyiş belirmişti. S onra bir litre lik su şişesi, bir ku tu kibrit, birkaç g azete sayfası alıp evden çıkü.

“Bizi yalnız bırakıyor,” dedi Karla.

“Biliyorum. Sahilde ateş yakacak. B unu ara sıra yapar.”

Karla’ya do ğ ru yürüyüp o nu ö p tü m . Bu kısa, neredeyse u tangaç bir ö p ü cü k tü am a on a karşı beslediğim tüm sevgiyi barındırıyordu. D u d ak larım ız birbirin d en ayrıldığında sarılmaya devam ediy o rd u k am a ikim iz de denize bakıyorduk. Bir süre sonra N azir’in sahilde çalı çırpı topladığım g ö rdük. T op yaptığı gazete kağıdını çalı çırpının arasına yerleştirdikten sonra ateşi yaktı ve o tu ru p den izi seyretm eye koyuldu. Belli ki ü şü m ü y o rdu. Sıcak bir gecede esen ılık b ir rü zg ar da vardı. Yine de N azir ateş yaktı ve gece dalgalarım d o ğ m ak için hazırlanan g üneşin ü zerine salarken o da o rad a , sahilde o ld u ğ u n u ve Karla ile ikimizin yalnız o ld u ğ u n u anlatm aya çalıştı sanki.

SH A N T A RA M ■ 6 0 9

Kafasını gö ğsüm e yaslamış olan Karla “N a z ir’i sevdim ,” dedi. “O çok ıı.ı/ik ve iyi kalpli.”

Bu d o ğ ru y d u , b u n u biliyordum . B unu zor yoldan da olsa so n u n da öğ-n'iım iştim . Peki, nasıl o luyordu da Karla o n u bu kadar az tanıyarak böyle Uıı yargıya varabiliyordu? O sü rg ü n yıllarımda birçok başarısızlığımdan bi-ıı ile insanlardaki iyiliği g örem em ekti. O nlara ödeyebileceğim den fazlasını borçlanm adan bir kadındaki ya da adam daki iyiliği bilem ezdim . Karla K.ıbi insanlar o n u bir bakışta görebiliyorken ben bakar d u ru r, yine de çatık kaşlar ya da öfkeli bakışlardan başka bir şey görem ezdim .

Kararm akta olan sahile ve küçük ateşinin yanında sırtı dik bir şekilde ı m iran N a z ir’e bakük. Zayıf old u ğ um ve o n u n gücüne m uhtaç old u ğ u m

. .imanlarda N a z ir’e karşı kazandığım küçük zaferlerden biri de dile olan bitkinliğim di. N azir çoğu zam an kendini U rd u dilinde ifade etm ek zo-ıunda kalıyordu. İngilizce konuşm aya çalıştığında kelim eleri kesik kesik I nllanıyor, ağır bir aksanla ko n u şu yo rd u . O n u n İngilizcesinin kabalığı ile

■.ık sık dalga geçip anlam adığım ı ve tekrar etm esi gerektiğini söyledikçe Nazir de bir anlaşılm az sö zd en diğerine ağzında bir şeyler geveliyor, da-lı.ı sonra da dayanam ayıp bana h em U rd uca h em de Afganca küfrettik ten Miııra sessizliğe g ö m ü lü y o rd u .

Aslına bakılırsa kesik kesik İngilizcesi hem etkileyiciydi hem de ah en kli bir şiir gibiydi. Evet, kısalnlm ıştı am a b u n u n nedeni gereksiz sözlerin çıkarılması ve geriye kalanın da kendine ait saf ve n et bir dil olmasıydı. İslı-ııı dışı da olsa o na farkettirm eyerek o n u n sözlerinden bir kısmını tekrar t-ımeye başladım. N azir bir keresinde gri kısrağım tım ar ederken B ü tü n ıtılar iyi, b ü tü n insanlar değil, dem işti. Bundan yıllar sonra bile zalimlik ve hainlik ya da başka çeşit bir bencillikle, özellikle de kendi yaptıklarım la karşılaştığımda k endim i N a z ir’in sö zü n ü tekrar ederken b u ld u m . B ü tü n u tla r iyi, b ü tü n insanlar değil. O gece de Karla’yı göğsüm e yaslamış, N a zif’in ateşinin k u m üzerindeki dansım izlerken o n u n İngilizce cüm lelerin -

ılı-ıı birini daha hatırladım . A şk yoksa, hayat d a yoktur, derdi. A şk yoksa, h a yat da yoktur.

Karla’yı sanki o n u tu tm a k beni iyileştirebilirm iş gibi kollarım da tu t tum. G öky ü zün e bakan geniş pen cerem izd e gece son yıldızı d a yakana k adar sevişm edik. Karla’m n elleri vü cudum a değen öpücüklerdi. D udakla-ııııı o n u n kalbini aralıyordu. Karla mırıltılarla nefes alarak beni y önlendi -

ııiken ben de o n a eşlik ed er gibi konuşarak ihtiyaçlarımı dile getirdim .

( lamdaki aksim izde ikim iz de transparan birer g örü n tü y d ü k . Benim g ö

6 1 0 ■ G regory David R oberts

rü n tü m sahilden gelen ateşken o nunki yıldızlardı. S o n u nd a cam daki g ö rü n tü m ü z eridi, karıştı ve birbirine girdi.

H e r şey çok güzeldi ama Karla bir kere bile beni sevdiğini söylem edi.

D u daklarım dan o n u n dudaklarına “Seni seviyorum ,” diye fısıldadım.

Karla beni hem ödüllendirip hem küçük düşürerek “Sevdiğini biliyoru m ,” dedi. “Sevdiğini biliyorum .”

“ Bu yolculuğa çıkmak z o ru n d a değilim biliyorsun.”

“ N ed en gidiyorsun?”

“ Em in değilim . O n a, K adirbhai’ye karşı bir bağlılık hissediyorum ve ona hala borçluyum . Am a b u n d an fazlası var. D aha önce hiç o ana kadar yaptığın h e r şeyin, b ü tü n hayatının sadece seni içinde b u lunacağın o ana hazırlayan b ir giriş o ld u ğ u n u ve bir şekilde oraya varacağını d ü şü n d ü ğ ü n oldu mu? Biliyorum, iyi açıklayam ıyorum a m a...”

“ N e dem ek istediğini an lıyorum ,” diye sö zü m ü kesti Karla hem en.

“Ve evet, böyle hissettim . Bir keresinde böyle bir şey yapüm ve b ü tü n h a yatım ... H e n ü z yaşam adığım yıllar b ile... D eğ işti.”

“N eydi bu?”

Karla gözlerini kaçırarak “Senden bahsed iyo rd u k ,” dedi. “ Senin Afganistan ’a gitm ek zo ru n d a olm ayışından.”

“Şey,” dedim gülüm seyerek. “ D ediğim gibi, g itm ek z o ru n d a d eğilim .”

Karla geceye ve denize bakm ak için başım çevirerek d ü z bir sesle “ O

zam an g itm e ,” dedi.

“ Kalmamı mı istersin?”

“Senin güvende ve ö z g ü r olm am istiyorum .”

“ Ben sorum la b u n u kastetm em iştim .”

Karla içini çekti. “ B iliyorum .”

Karla’m n v ü cu d u n d a kım ıldam ak istediğine dair bir işaret, bir h u z u rsuzluk hissettim am a kım ıldam adım .

Yanlış o ld u ğ u n u bilerek ve kendim le m ücadele ed erek “E ğ er beni sevd iğini söylersen kalırım ,” dedim .

Karla ağzını kapadı ve dudaklarını öyle kuvvetli bir şekilde basurdı ki dudakları iki beyaz çizgi gibi g ö rü n d ü . Birkaç dakika önce kendini bana teslim etm em iş gibi b ü tü n v ü cu d u yavaş yavaş içe kapanm aya başladı.

“ N ed en b u n u yapıyorsun?” diye sordu.

N edenini bilm iyordum . Belki nedeni yaşadığım uyu ştu ru cu krizi, son aylarda çektiklerim ve kazandığım ı d ü şü n d ü ğ ü m yeni hayattı. Belki de

SH A N T A RA M ■ 611

nliim dü. Prabaker’in, A b d u llah ’ın ölüm ü ve beni A fganistan’da bekledi

ğinden k o rk tu ğ u m ö lü m d ü . Sebebi ne olursa olsun bu aptalcaydı, g ereksizdi ve h atta acımasızcaydı ama yine de kendim e engel olam ıyordum .

“ E ğer beni sevdiğini sö y lersen ...” diye tekrar ettim .

Karla en so n u n d a “Sevm iyorum ,” diye m ırıldandı. Parmaklarımı du-ılaklarına g ö tü rerek o n u susturm aya çalıştım ama Karla başını bana doğ-ııı çevirdi, güçlü ve kararlı bir sesle “Sevm iyorum . Sevemem. Sevm eyece

ğim ,” dedi.

N azir sahilden gelip de gelişini yüksek sesle öksürerek ve boğazını te m izleyerek d u y u rd u ğ u n d a ikim iz de çoktan duş alıp giyinmiştik bile. N a zi r önce bana, sonra Karla’ya, sonra tekrar bana bakarken gülüm sedi ve luı çok n adir bir şeydi. Fakat gözlerim izdeki kederi g ö rünce yüzü hayalle ırıklığı ile d o ldu ve bakışlarını kaçırdı.

Kadir’in savaşma gitm ed en önceki o u z u n ve yalnız gecede Karla’yı tak-

‘.ıye binerken izledik. N azir son u n d a bana baktığında yavaşça ve ciddiyetle başım salladı. Birkaç dakika ona baktım ama gözlerini kaçırma sırası bu se-Iit bendeydi. N azir’in yüzündeki garip h ü zü n ve sevinç karışımım görm ek istem iyordum , çünkü bana ne anlatmaya çalıştığım biliyordum . Karla gitmişti ama bizim o gece kaybettiğim iz dünyadaki b ü tü n sevgiler ve g üzelliklerdi. Kadir’in davasının askerleri olarak bü tü n bunları geride bırakm alıydık. H e n ü z olasılıklarla dolu olan dünya, bizim için giderek küçülüyor,

.m be an bir m erm inin bıraktığı kan kırmızısı nokta halini alıyordu.

OTUZ BİRİNCİ BÖLÜM

ISI azir beni şafak sökmeden önce uyandırdı ve sabahın ilk ışıkları kaybolm akta olan geceye sızarken evden ayrıldık. H avaalanında taksiden inince iç hatların girişinde Kadirbhai ile Khaled A nsari’yi g ö rd ü k ama o n lan tanım azlıktan geldik. Kadir karışık bir plan hazırlam ıştı. B om bay’dan Afgan sınırına yakın olan Pakistan’daki Q u e tta ’ya kadar tam d ö rt kez uçak değiştirerek ulaşacaktık. O n u n em irlerine göre h er zam an yalnız yolcu p ortresi çizecek, birbirim izle karşılaştığım ızda da tanıştığım ızı belli edecek bir davram şta bulunm ayacaktık. Kadir ile birlikte uluslararası çapta suçlar işlemek ve güçlü Sovyeder Birliği ile A fganistan’daki m ü cah id er arasındaki savaşa m ü dahale etm ek üzere gidiyorduk. Kadir bu görevde başarıya ulaşm am ızı am açlıyordu am a aynı zam anda yenilebileceğini de hesaba katıyordu. İçim izden biri ö lü r ya da yakalanırsa B om bay’daki yaşantım ız ve bağlantılarım ızla ilgili herh an g i b ir ip u cu n a ulaşılam amasını sağlamaya çalışıyordu.

U z u n bir yolculuktu ve oldukça sessiz başladı. N azir, K adir’in em irlerine h e r zam ankinden de fazla bir bağlılık göstererek yolcu luğ u m uzu n B om bay’dan Karaçi’ye kadar olan ilk ayağında ağzını bir kere bile açm adı. Am a C h an d n i O teli’nde ayrı odalara yerleştikten b ir saat kadar sonra kapım ın yavaşça v u ru ld u ğ u n u d u y d u m . D aha kapıyı yarısına kadar açmıştım ki N azir h em en içeri sü züldü ve kapıyı arkasından hızla kapadı. G ö z leri heyecandan kocam an açılmıştı, hareketleri de neredeyse panik derecesinde abartılıydı. O n u n bu kuşkucu ko rk usu n d an hem h u z u rsu z h em rahatsız o ld u m ve elimi o m zu n a attım .

“Sakin ol N azir. B ü tün bu m avallarla ö d ü m ü kop arıyo rsu n .”

N azir n e dediğim i tam olarak anlam asa da p a tro n lu k taslayan gü lü şüm ü farketti. Çenesi birden kilidendi ve bana kö tü kö tü bakmaya başladı.

N azir ile arkadaş olm uştuk. Bana kalbini açmıştı. A m a o n a g ö re arkadaş

SH A N T A R A M ■ 613

lık ne paylaştığınız ya da ne kadar eğlendiğinizle değil, birbiriniz için ne yaptığınız veya neye kadandığınızla ölçülürdü. O n u n ciddiyetle yaklaştığı şeylere karşı alaycı ve önem verm ez tavrım , o n u hem şaşırtıyor hem de ü z ü y o rd u . İşin kom ik yanı aslında ikim izde asık suradı ve ciddi adam lardık fakat N azir’in ciddiyeti o kadar katıksızdı ki beni kendi ağırbaşlı h a lim den çıkarıyor, içim de on u n la dalga geçm ek gibi çocukça bir istek u y anmasına n e d en oluyordu.

N azir sessizce fakat soluk soluğa bir sesle “H e r yer... Rus kaynıyor,”

dedi. “ Ruslar... H erkesi tanır... H e r şeyi bilir... B u n u n için para saçarlar.”

“ Rus ajanlar m ı?” diye sordum . “Karaçi’de?”

N azir yere tü k ü rm ek için başım çevirerek “ Pakistan’ın h er yerindeler,”

dedi. B unu R uslardan tiksindiğinden m i, yoksa iyi şans getirsin diye mi yaptığını anlam am ıştım . “ Ç ok tehlike var! Kimseyle konuşma! Sen... Faloodah Evi’n e... B ohri Pazarı’na... B u g ü n git... Saade cbar baje

“ D ö rt b u ç u k ta ,” diye tekrar e ttim . “Saat d ö rt b uçukta Bohri Pazarı’ndaki F alo o dah Evi’nde biriyle buluşm am ı mı istiyorsun? D o ğru mu?

Kiminle buluşm am ı istiyorsun?”

N azir acımasız bir şekilde gülüm sedi ve kapıyı açtı. K oridora bir bakış

atıp girdiği gibi sessiz ve hızlı bir şekilde kapıdan çıkıverdi. Saatime baktım. Saat birdi. Ö ld ü rm em gereken üç saatim vardı. Pasaport kaçakçılığı için A bdül G an i’nin verdiği ve kendi tasarım ı olan oldukça orijinal bir p a ra çantasına sahiptim . Ç anta sert, su geçirm ez kum aştandı ve stan d art p ara çantalarından birkaç kat büyüktü. K arnın üzerin d e d u ran çantaya on kadar pasap o rt ile bir m iktar para koyabiliyordunuz. Karaçi’deki o ilk g ü n ü m d e, içinde bana ait d ö rt pasap o rt vardı. B unlardan ilki uçak ve tren b iletleri satın alırken ve otel girişleri yaparken kullandığım İngiliz pasaportu m d u . İkincisi K adirbhai’nin A fganistan’da kullanm am için ayarladığı te miz A m erikan pasaportuydu. İsviçre ve Kanada p a sap o rtu nd an oluşan di-j;er iki p asap o rtu ise acil duru m lar için saklıyordum . Aynı zam anda bu ı ehlikeli görevi kabul etm em in karşılığında alacağım ücretin bir kısmı olan o n bin dolarlık ö n ödem e de çantam daydı. Kalın çantayı g öm leğim in altından belim e bağladım , sustalım ı da kılıfına geçirip p a n to lo n u m u n arka kısmına yerleştirdim ve şehri keşfetm ek ü zere o teld e n ayrıldım.

Kasım ayı için no rm alden daha sıcak b ir g ü nd ü . H afif, m evsimsel o lmayan bir yağış havayı ağırlaştırıp nem lendirm işti. Karaçi o zam anlar g e rilimli ve tehlikeli bir şehirdi. D em ok ratik seçimlerle başa geçmiş Başbakan Zülfıkar Ali B u tto ’yu idam ed en ve yıllardan beri Pakistan’da politik

614 ■ G regory David R oberts

gü cü elinde tu ta n askeri cu n ta ülkeyi bölerek y ö netiyordu. Yerli halkı o lu ştu ran Sindiler, Paştular ve Puncabililer gibi em ik grupları, ‘M uh acirler’ olarak bilinen ve H in d ista n ’dan ayrılıp Pakistan’ın yeni y u rd u n a akın ed en g ö çm enlere karşı kışlartıyorlardı. O rd u gizlice radikal görüşleri savunan gruplara silah ve para yardım ında bulu nm uş, onların işlerini kolaylaştıracak ham leler yapm ışa. O rd u n u n kışkırtarak körüklediği ayaklanm alar ortaya çıkınca da generaller polislere ateş açma emri verdi. Polisin n eden o ld u ğ u şid d et de o rd u birlikleri tarafından bastırıldı. Böylece gizli op erasyonlarıyla kanlı çauşm alara n ed en olan o rd u , dü zen i ve h u kuku sağlama becerisine sahip tek güç haline gelmişti.

Toplu katliam lar ve intikam cinayederi büyük bir vahşilikle birbirini izlerken adam kaçırma ve işkence sıradan olaylar olm u ştu . Bir g ru b u n fanatikleri başka b ir g ru b u n savunucularını yakalayıp onlara sadistçe eziyet ediyordu. Kaçırılanların çoğu bu k orkunç tutsaklıklara dayanam ayıp yaşamını yitiriyordu. Bazıları o rtad an kayboluyor, bir daha cesetleri bile b u lu n m u y o rd u . H erh an g i bir g rup bu ölüm cül o y u n u n dengesini bozacak denli kuvvedendiğindeyse generaller bu to p lu luğ u zayıflatmak amacıyla g ru b u n içine nifak to h um ları ekiyordu. Böylece fanatikler bu defa da k e n di eüıik kö k en lerin d en gelen düşm anlarını h e d e f alıp birbirlerini ö ld ü rm e ye başlıyordu.

O rtaya çıkan h er şiddet ve intikam dalgasıyla birlikte, ülkede kurulan ya da d üşen hangi h ü k ü m et olursa olsun, h er seferinde o rd u daha da g ü ç leniyor, gerçek gü cü n sahibi sadece o rd u o labiliy o rd u .

Dram atik gerilime rağm en -hatta bu nedenle- Karaçi iş yapmak için iyi bir yerdi. Cesareti, tarzı olmayan ve özsaygı sahibi gerçek gangsterlerin dayanışmasından m ahrum bir mafyayı andıran generaller ülkeyi güçle yönetiyor, bir

çok silahın nam lusunu intikamla doğrultuyor ve ganim eti yağmalıyordu.

Kendilerine kuvvedi yandaşlar, silah üreticisi ülkeler bulup Pakistan’ın silahlı kuvvetlerinin onlarla iş yapmaya hazır olduğunu belirtm ekte hiç vakit kaybetmemişlerdi. Uygar ülkeler bu davete hevesle aalm ış ve Karaçi, Amerika’dan, İngiltere’den, Ç in ’den, İsveç’ten, İtalya’dan ve diğer ülkelerden gelen bir sürü silah tacirine ev sahipliği yapmaya başlamışa. Generallerle anlaşma k o n u sunda karaborsacılar, silah kaçakçıları, çapulcular ve paralı askerler gibi kanun kaçaklan da az hevesli değildi. Bu insanlar da kafalannda suç ve yüreklerinde macera arzusuyla Karaçi’deki kafelere ve otellere doluşurdu.

Bir bakım a on lard an biriydim . D iğerleri gibi A fganistan’daki savaştan kar sağlıyordum ama onlarla çalışm aktan hiç h o ş n u t değildim . Ü ç saat b o

SH A N T A R A M ■ 615

yunca bir resto ran d an otele, orad an çay dükkanına gezinip d u rdu m ve k o layca para kazanm ak isteyen yabancılarla o tu rd u m . So h b et k o n ulan insanın keyfini kaçıracak denli kurnazcaydı. H epsi neşeli bir şekilde Afganistan ’daki savaşın onlara değerlendirebilecek en fazla iki yıl daha vereceği varsayımında b u lu n u yo rd u . G eneraller büyük baskı altındaydı. Ö ld ü rü len başbakanın kızı Benazir B u tto ’n u n L o n d ra ’dald sü rgü n d en Pakistan’a ge-ıi döneceği ve cuntaya karşı dem okratik bir birlik kuracağı konu şu lu y o rdu. Fırsatçılar biraz şans ve ustaca yapılan bir uzlaşm a ile o rd u n u n , tem elleri sağlam atılmış yozlaşm ışlığın ve ülkenin yöned m ind e birkaç sene daha kalacağını um u y o rd u.

K onu, Pakistan ile A fganistan arasındaki sınırda oldukça rağ b et gören kaçakçılık ve karaborsa malları, başka deyim le para, haşatıydı. Sigara, özellikle de A m erikan sigarası H ay b er G eçidi’nde zaten pahalı olan Karaçi fi-vaunın o n altı katına satılıyordu. H e r çeşit ilaç, ay be ay artan kar grafikleri su nuyordu. Kar yağan bölgelere satılan kar kıyafederi de oldukça g ö z deydi. Girişimci Alm an bir çapulcu, içi A lm an o rd u su n a ait dağlarda k u llanılan üniform alar ve onların term al içlikleri ile do lu M ercedes bir kam yoneti M ü n ih ’ten Peşavar’a getirm işti ve kam yoneti içindeki mallarla b irlikte norm al değ erin in beş katına satm ıştı. Alıcı, Batılı güçler ve Am erikan ( İIA’in de dahil o ld u ğ u birim ler tarafından desteklenen Afgan bir k u m an dandı. Ağır kış şartlarında giyilen bu üniform alar, Alm anya, Avusturya, M acaristan, Rom anya, Bulgaristan, Türkiye, İran ve Pakistan’dan geçerek binlerce k ilom etre kat ettik ten sonra A fganistan’ın karla kaplı dağlarında savaşan m ücahitlere hiç ulaşm am ıştı. B u n u n yerine kış giysileri ve içlikleri k o m utanın Peşavar’daki depo ların d an birine yerleştirilmiş, savaşın b itm esini beklem eye koyulm uşlardı. Bu hain ve o n u n küçük o rd usu , Pakistan ’daki kale gibi kam plarında savaştan uzak ve güven içinde yaşıyordu.

Adam ın planı Ruslarla savaş sona erdiğinde kendi birlikleriyle yönetim i ele geçirm ek için saldırm aktı.

Bu yeni p azarın haberi, yani cebi C IA tarafından d o ld uru lm u ş bir k o m utan ve o n u n fiyatı ne olursa olsun erzak konusundaki açlığı, Karaçi’de-ki yabancı fırsatçılar için heyecan vericiydi ve b u h a b e r dalga dalga yayılıyordu. M aceracı A lm an ve o n u n kar kıyafetleriyle dolu kam yonetiyle ilgili hikayeyi öğ led en sonra boyunca üç defa, hafifçe değiştirilm iş versiyonlarıyla d inledim . G özlerini para b ü rü m ü ş yabancılar konserve yiyecekler, balyalarca p o st, m o to r parçaları, ispirto ocakları ve sü n g ü d e n roketatara dek her çeşit m alın sevkiyatı ile ilgilenirken birbirlerine bu hikayeyi anlat-

6 1 6 ■ G regory David R oberts

ular. H e r yerde, h e r so h b etin içinde o karanlık, korkunç dileği duyabiliyordum : Eğer savaş bir sene daha böyle devam ederse k u rtu ld u k...

Bir fırtına gibi üzerim e üşüşen d üşüncelerden sıkıntılı ve kasvetli bir halde B ohri P a z a n ’ndaki F aloodah Evi’ne gittim ve kendim e tadıyla p a rlak renkli içeceklerden söyledim. Falooda, beyaz şehriye, süt, gül suyu ve ballı şuruplarla yapılan son derece tadı bir içecekd. B om bay’daki D o ngri bölgesinde K adirbhai’nin evinin yakınında bu lu n an Fim i Evi de lezzetli Falooda içecekleriyle m eşhurdu ama bu içecekler Karaçi’deki Faloodah Evi’ndekilerle karşılaştırıldığında gayet tatsız tu zsuz kalıyorlardı. U z u n bardaktaki p em b e, kırm ızı ve beyaz şekerli süt, sağ elim in yanında belirdiğ in d e garsona teşekkür etm ek için başımı kaldırdım ve Khaled Ansari’nin elinde iki içecekle başım da dikildiğini g ö rd ü m .

Khaled yanım a o tu ru rk e n belli belirsiz, h ü z ü n lü bir gülüm sem eyle

“ B undan daha kuvvetli bir şeylere ihtiyacın varmış gibi duruy o rsu n d o stu m ,” dedi. “N e var ne yok?”

“ H içb ir şey,” dedim gülüm seyerek.

Khaled ısrar etti. “H ad i ama, an lat.”

O n u n d ü rü st, içten, yaralı yü zü n e baktığım da K haled’in b eni, benim kendisini tan ıd ığ ım d an daha iyi tanıdığını anladım . Kendi kendim e eğer rollerim iz yer değiştirseydi ve F aloodah Evi’n d e n içeri bu kadar rahatsızlık veren düşüncelerle o girm iş olsaydı ne kadar d e rd i o ld u ğ u n u anlar mıydım diye d ü şü n d ü m . Khaled h er zam an o kadar kederliydi ki herhalde b u n a pek takılm azdım .

“ Şey, sam rım biraz kendim i yokladım . Senin bana bahsettiğin resto ranlarda, kafelerde araştırm a yaptım . Bu yerlerden bazıları karaborsacıların ve paralı askerlerin uğrak yeriydi. O ldukça rahatsız ediciydi benim için.

B urada savaşın so nsuza dek sürm esini isteyen ve kim in ö ld ü ğ ü n ü ya da kim in ö ld ü rd ü ğ ü n ü um ursam ayan o kadar çok insan var ki.”

“ Para kazanıyorlar,” d edi Khaled o m u z silkerek. “B u onların savaşı d e

ğil. U m u rların da olmasını bekleyem em . İşler böyle y ü rü r.”

Suratım ı asarak ve duygularım ı fazla açığa çıkarmayacak d o ğ ru kelim eleri ararken “ B iliyorum , biliyorum . S o ru n para d eğ il,” dedim . “ Bu sad ece... E ğ er hastalıklı, g erçek ten hastalıklı düşünceye bir ö rnek istersen, bir savaşın, herh an g i bir savaşın daha u z u n sürm esini dilem ek en iyi örnek o lu rd u h e rh a ld e .”

“Sen de.. Bir bakım a lekelenmiş hissediyor... O n lard an biri gibi mi hissediyorsun?” diye sordu Khaled bardağına bakarak yavaşça.

SH A N T A R A M - 6 1 7

“ Belki de. Bilm iyorum . E ğer insanların başka bir yerde böyle k o n u ştu ğ u n u duysam b u n u düşü nm ezd im bile. Burada olmasaydım ve onlarla tam am en aynı şeyi yapıyor olmasaydım beni rahatsız etm e z d i.”

“T am am en aym şeyi yapıyor sayılm azsın.”

“Sayılırım. Kadir bana para ödüyor. Yani ben de onlar gibi bu işten p a ra kazanıyorum . Tıpkı on lar gibi bo k tan bir savaşa boktan m allar pazarlıyo ru m .”

“Ve k endine burada ne haltetd ğin i soruyorsun?”

“ Bu da var. Burada ne işim o ld u ğ u k o n u su n d a en ufak bir fikrim o lm adığını söylesem bana inanır mısın? Bu işi n ed e n yaptığım ı gerçekten bilm iyorum . Kadir b en d en o n u n Amerikalısı olm am ı istedi, ben de o ldu m . Am a b u n u n eden kabul ettiğim i b ilm iyorum .”

Bir süreliğine sessiz kaldık ve içeceklerim izi içerken kalabalık Faloodah Evi’ndeki u ğ u ltuy u ve so h b e t eden diğer insanların sesini dinledik. Büyük bir radyodan U rd uca gazeller yükseliyordu. Yakınımızdaki m üşterilerin üç ya da d ö rt değişik dil k o n u ştu ğ u n u duy u y o rdu m . Kelimeleri de, hangi dilde olduklarını da anlayam ıyordum . Ö zbekçe, Tacik, Farsça...

U z u n bir kaşıkla bardaktaki erişteleri yakalayıp ağzına atan Khaled “Bu harika bir şey!” dedi.

İçeceğim i içmeye devam ederek “ Bana göre fazla tatlı,” dedim .

Khaled pipetle son y u d u m u n u içerken gö z kırptı. “Bazı şeyler fazla tatlı olm alı,” dedi. “ E ğer faloodalar çok tatlı olmasaydı onları içm ezdik.”

İçeceklerimizi bitirdik ve öğ led en sonra güneşinin ısıttığı dışarıya çıkıp kapın ö n ü n d e durarak sigaralarımızı yaktık.

“ Değişik y ö n lerden g ideceğiz,” diye m ırıldandı Khaled elinde tu ttu ğ u kibride sigaramı yakarken. “ Birkaç dakika güneye doğ ru ilerle. Ben sana yetişirim. Bana güle güle d e m e .”

Bunu söyledikten sonra d ö n d ü ve yola çıkarak kaldırım la kalabalık y olda ilerlem eye koyuldu.

Ben de ters yönde ilerlem eye başladım . Birkaç dakika sonra pazarın yakınlarında yanım a bir taksi yanaşü. Arka kapı açıldı ve K haled’in yanına o tu rd u m . Ö n k o ltu k ta, şoförün yanında başka bir adam daha vardı. Adam otu zlu yaşlarının başında, geniş alınlı, kısa kahverengi saçlıydı. Ç u k u r g ö z leri öyle koyu bir kahverengiydi ki güneş g özbebeklerine vu ru p da koyu kestaneliklerini açığa çıkarm adan siyah gibi görü n ü y o rlard ı. O rtad a b u lu

şan siyah kaşlarının altından zeki bakışlarla bakıyordu. B u rn u d ü z d ü , k apalı d u ran bir ağza ve yuvarlak bir çeneye uzan ıy o rd u . A dam ın g ü n için

618 ■ G regory David R oberts

de, büyük ihtim alle yakın zam anda tıraş o ld u ğ u belliydi ama d ü z g ü n k esimli sakalım çevreleyen yü zü n ü n alt kısm ında mavi siyah bir gölge vardı.

Yüzü güçlü, sim etrik, kare şeklinde bir yüzdü ve göze çarpan hatları o lm am asına rağ m en yakışıklıydı.

“A h m et Z a d e h ,” dedi Khaled taksi yola k o y u lduğunda. “A h m et, bu da L in.”

İkim iz de birbirim izi tarafsız ve içten bir şekilde tartarak el sıkıştık.

G üçlü hatlara sahip yüzü ona acımasız bir ifade verebilirdi fakat gözlerini hafifçe kısması ve yanaklarını kırıştırıp g ülüm ser gibi bakışı b u n u engelliyordu. K onsantre o ld u ğ u n d a ve tam amıyla rahat olm adığında, sanki kalabalığın arasında kendine arkadaş arıyorm uş gibi g ö rünebilirdi. Bu insanı y u m uşatan bir ifadeydi ve o n u h em en sevmem e n ed en olm uştu.

A hm et elini gevşeterek ve kolunu koltuğa yaslayarak “Senin hakkında çok şey du y du m ,” dedi. Tereddütlü fakat tem iz bir aksanla konuştuğu İngilizcesi, Fransızca ile Arapçayı harm anlayan bir G üney Afrika ezgisine sahipti.

“ U m arım h e p iyi şeyler duym am ışsm dır,” dedim gülerek.

“ İnsanların senin hakkında kö tü şeyler söylem esini mi tercih edersini’”

“ Bilm iyorum . Arkadaşım D id ier insanları arkalarından övm enin k orkunç bir haksızlık o ld u ğ u n u , ç ü n k ü kendini savunam ayacağm tek d u ru m u n insanların arkandan iyi şeyler söylemesi o ld u ğ u n u söyler.”

A hm et g üldü. “ Dhıccord? ’ dedi. “Kesinlikle öyle!”

Khaled araya girerek cebin den katlanm ış bir z a rf çıkardı ve “ Kahretsin, şimdi aklıma g e ld i,” dedi. “N eredeyse u n u tu y o rd u m . A yrılm adan önceki gece D id ier’i g ö rd ü m . Seni arıyordu. O n a n erede o ld u ğ u n u söyleyemed im , o da b e n d e n sana bu m ek tu b u verm em i istedi.”

Zarfı aldım ve yalnız kaldığım da okum ak üzere g ö m leğim in cebine koydum .

“T eşekkürler,” diye m ırıldandım . “ Eee, neler oluyor? N ereye gidiyoruz?”

.Khaled o hafif, h ü z ü n lü gülüm sem esiyle “ Bir cam iye,” diye yanıt verdi. “İlk önce bir arkadaşı alacağız, so nra da Kadir ve bizim le birlikte sınırı geçecek diğerleri ile buluşm aya gideceğ iz.”

“Kaç adam var?”

“H ep im iz bir araya gelince o tu z kişi falan olacağız. Z a ten çoğu, ço k tan sınırın yakınındaki Q u e tta ya d a C h a m a n ’a vardı. Bizler, sen, b en , Kad irbhai, N azir, A h m et ve M a h m u t adlı biri daha yarın yola çıkacağız.

M a h m u t b ir arkadaşım . O n u tanım ıyorsun. Birkaç dakika içinde onunla da tanışacaksın.”

SH A N T A R A M ■ 6 19

A h m et alaycı bir şekilde “ K üçük bir Birleşmiş M illetler o lu şturduk lıı?” dedi. “A fganistan’dan A bdül Kadir H a n , Filistin’den Khaled, İ ra n ’dan M ah m u t, Yeni Z elanda’dan sen... P ard o n , sen artık Amerikalısın. Ve C ezayir’den b e n .”

“ Dahası da v a r,” diye ekledi Khaled. “Fas’tan, A rabistan’dan ve T u n u s’tan bir, Pakistan’dan iki, Irak’tan bir kişi daha var. Geri kalanlar A fgan ama hepsi A fganistan’ın farklı b ö lg elerinden ve farklı etnik gru p lard a n .”

A h m et acımasız ve kö tü bir gülüm sem eyle “C i h a t ” dedi. “ Kutsal savaş... Rus işgalcilere direnm ek ve M ü slüm an toprağı ö zg ü rlü ğ ü n e kavuştu rm ak bizim kutsal görevim izdir.”

“A m an, başlam asına izin verm e L in ,” dedi Khaled bana göz kırparak.

“A h m et bir k o m ü n isttir. H e m e n ard ın d an sana M ao ve L e n in ’den b a h setm eye başlar.”

O n u n biraz ü stü n e giderek “K endini biraz... İh an e t etm iş hissetm iyor m u sun?” dedim . “Yani, sosyalist bir orduya karşı savaşmaya gidiyorsun.”

A h m et daha da öfkeli bir şekilde gözlerim kısarak h em en “ H angi sos-yalisder?” dedi. “ H angi kom ünistler? Beni yanlış anlama! Ruslar, A fganista n ’da iyi işler de yaptılar...”

K haled, A h m e t’in sö zü n ü keserek “Evet, haklı,” dedi. “Birçok k ö prü, anayol, okul ve üniversite yaptılar.”

“Aynı zam anda tem iz su için barajlar ve elektrik güç istasyonları...

B unlar gibi pek çok faydalı iş yaptılar. Bunları yardım amaçlı yapükları için b en de onları destekledim . A m a A fganistan’ı işgal edip de ülkeyi güç k u llanarak değiştirm eye kalktıklarında inandıkları b ü tü n ilkeleri bir kenara a ttılar. O n la r gerçek birer M arksist ya da L eninist değil. Ruslar em peryalistler ve ben de onlarla savaşıyorum. M arks’ın, L en in ’in, M a o ’n u n adın a...”

“ Ve A llah’ın ad ın a,” diye sırıttı Khaled.

“ Evet, ve A llah’ın a d ın a ,” diye katıldı A h m et ve beyaz dişlerini g ö ste rerek gülüm serken k oltu ğ u n arka kısm ına eliyle vurdu.

“ Ruslar n ed e n böyle bir şey yaptılar?” diye sordum .

B irçok savaş geçirmiş Filistinli savaşçıya d ö n erek “B un u K haled daha iyi açıklar,” diye yanıtladı A hm et.

“ A fganistan bir ö d ü l,” diye söze başladı Khaled. “İnsanların isteyebileceği b e n z in , altın gibi rezervleri yok am a yine de bir ö dül. Ruslar burayı istiyor, ç ü n k ü tam sınırlarında. Burayı yardım paketleri, fonları ile d ip lom atik açıdan k o n tro l altına almaya çalıştılar, daha sonra da güçlü yerle

6 2 0 ■ G regory David R oberts

re kendi adam larım getirip kukla bir h ü k ü m ed e y ö netm ek istediler. A m erikalılar b u n d an hiç hoşlanm adı, çünkü o rtad a bir soğuk savaş gerçeği vardı. Bu y üzden Am erikalılar da dengeleri b ozm ak için Rusya’nın kuklalarına g erçekten öfke duyan kesim e, yani dinci m olla kesime destek verdi. O

u z u n sakallar, Rusya’nın ülkeyi değiştirm esine deli olu y ord u . Kadınlar üniversiteye gidebiliyor, çalışabiliyor, üzerlerin d e çarşaf olm adan dışarıda dolaşabiliyordu. Am erikalılar onlara Ruslarla savaşmak için silahlar, b o m balar ve para tem in ettiğ in d e bu fırsatın ü zerine atladılar. Bir süre sonra Ruslar b ahaneler bulmayı bırakıp ülkeyi işgal etti. İşte bu yü zden şim di savaştayız.”

“ Bir de Pakistan var,” diye A h m et Z ad eh sözü aldı. “A fganistan’ı istiyorlar, çünkü çok hızlı büyüyorlar ve top rak peşindeler. İki ülkeyi birleştirerek m ükem m el tek bir ulus yaratm a arzusundalar. Pakistan ise g en erallerinden dolayı A m erika’ya ait. Yani Am erika onlara yardım ediyor. Şim dilerde b ü tü n Pakistan’da din okullarında, m edreselerde savaşçı yetiştiriyorlar. Savaşçılara T alebler deniyor. Savaşı kazandığım ızda onlar da Afgan istan’a girecek. Biz de bu savaşı kazanacağız Lin ama bir sonraki savaşı k azanır m ıyız bilm iyorum .”

Başımı çevirip p en cered en dışarı baktım . İki adam b u n u bir sinyal gibi algılayıp A rapça konuşm aya başladı. Yum uşak, hızla akan heceleri d in ledim ve d üşüncelerim in bu tiz m üziğe kaymasına izin verdim . Dışarıda sokaklar g iderek daha d ü zensiz, binalar ise daha bakım sız ve d erm e çatm a olmaya başlam ıştı. Kerpiç ya da k u m taşından yapılma evlerin çoğu tek ka tlıydı ve şüphesiz içlerinde aileler yaşamasına rağm en h en ü z inşaatları b itm em iş gibiydi. Barınak olarak kullanılm aya başlanılm adan önce de zar zor ayakta d u ru y o rm u ş gibi bir halleri vardı.

Böyle gelişigüzel ve hiç d ü şü n ü lm e d e n yapılmış varoşların yanından geçtik. H ızla büyüyen şehre köylerden akın edip gelen göçm en lerin .k aldığı yerlerdi bunlar. Yan yollardan ve bulvarlardan bu basit ve birbirinin aynı yapıların anayolun iki yanını d a kapladığı, b ü tü n g ö rü ş alanı b o y u n ca ilerledikleri belli oluyordu.

G eçm enin im kansız o ld u ğ u aşırı kalabalık sokaklarda çok yavaş ilerleyerek neredeyse bir saat kadar yol aldık, sonra bir anlığına d u rd u k ve arka ko ltu ğ a, yanım ıza bir adam daha bindi. K haled’in talim atlarına uyan tak si şoförü arabayı geri d ö n d ü rd ü ve aynı ukalı yola çıktı.

Aramıza yeni katılan adam o tu z yaşında bir İranlı olan M a h m u t Mellba-a fd ı. İlk anda, o kalın siyah saçlan, çıkık elmacık kemikleri, kan kırmızısı bir

SH A N T A RA M ■ 621

j;ıınbaum ındaki kum ullann rengindeki gözleriyle o kadar ölen arkadaşım A bdullah’ı hatırlattı ki acıyla geri çekildim. Birkaç dakika sonra benzerlik kaybolmaya başladı. M a h m u t’u n gözleri hafifçe dışa doğru çıkıktı, dudakları daha az d olg u n du ve çenesinde sanki keçisakalı bıraksın diye düşünülm üş

bir çukur varda. Aslında yüzü A bdullah’ınkinde oldukça farklıydı.

A bdullah T a h e ri’yi ve o nu nasıl özlediğim i, o n u n ö lü m ü n ü n delici acısını düşün ü n ce n e d e n Khaled ve diğerleriyle b urada o ld u ğ u m u ve neden başkasının savaşma do ğ ru bu yolculuğa çıktığımı bir neb ze de olsa anladım . K adir’in tehlikeli görevini hiç d ü şü n m ed en kabul etm em in bir n e d e ni de A b d u llah ’ı silahlarla çevrili bir halde ö lü rken yalnız bırakm anın verdiği suçluluktu. Ben de kendim i ben zer bir d u ru m a sokuyor, etrafım ı d ü şm anın silahlarıyla çevreliyordum . B unu d ü şü n ü rk en zihnim deki gri duvara dile g etirm ediğim sözleri yazdım . Ölme isteği... Ve sonra da ürp erten bir titrem eyle b u n u red dettim . A bdül Kadir H a n için bu görevi kabul e ttiğim den beri, aylardan beri ilk defa k ork tum ve yaşam ımın yu m ruk yapılmış bir eldeki k u m d an farksız o ld u ğ u n u anladım.

M escid-i T u b a ’dan bir blok ö ted e arabadan indik. Birbirim izi tek sıra halinde yirmi m etre mesafe ile takip ederek camiye geldik ve ayakkabılarımızı çıkardık. Yaşlı bir hacı derin düşüncelere dalm ış zikrini m ırıldanırken bir y andan da ayakkabılarla ilgilendi. Khaled yaşlı adam ın nasırlı, ro m a tiz malı elline b ir kağıt para tu tu ştu rd u . Cam iye girerken başımı kaldırdım ve şaşkınlık, aynı zam anda sevinçle nefesimi tu ttu m .

Cam inin içi serin ve inanılm az tem izdi. M erm er ve taş fayanslar o lu k lu sütu n lard a, m ozaik kem erlerde ve desenli zem inde parlıyordu. Ama hepsinden daha fazla gö z alıcı olan şey, beyaz m erm er m uazzam kubbe-siydi. O lağ an ü stü güzellikteki k u b b e yüz adım genişliğindeydi ve küçük, parlak aynalarla süslenm işti. O rad a d u rm u ş bu güzelliğe hayranlıkla bakarken cam ideki ışıklar yandı ve tepem izdeki m erm er k u b b e rü zg ard a dalgalanan bir göle vuran güneş ışığı gibi parladı.

Khaled h em en döneceğini söyleyerek yanım ızdan hızla ayrıldı. A hm et, M ah m u t ve b e n kubbeyi gözler ö n ü n e seren bir oyuğa d o ğru ilerledik ve cilalı zem ine o tu rd u k . Akşam ezanının ü ze rin d e n biraz geçm işti. Biz arabadayken bir ara m ü ezzinin sesini du y m u ştu m . A m a cam inin içinde halen kendi başına du a eden pek çok adam vardı. A h m et rah at e ttiğ im d en em in olunca d u a edeceğini söyledi. İzin isteyerek çeşmeye gitti. A b dest ritüeli-ne göre y ü z ü n ü , ellerini ve ayaklarını yıkadıktan sonra k u b b e n in altındaki küçük, boş bir alana yöneldi ve du a etm eye başladı.

6 22 ■ G regory David R oberts

O n u n Tanrı ile ne kadar rah at bir şekilde iletişime geçtiğini az da olsa kıskanarak izledim . O n a katılmak gibi bir d ü şüncem olm adı am a A h m e t’in dua ederkenki içtenliği yalnız ve bağım sız zih n im d e kendim i daha da yalnız hissetm em e n eden oldu.

A h m et duasını bitirip de yanım ıza d o ğ ru y ü rürken Khaled geldi. Yüz ü n d e endişeli bir ifade vardı. N eredeyse kafalarımız birbirine değecek şekilde yakın o tu rd u k .

“ Başımız d e rtte ,” diye fısıldadı Khaled. “ Polis otelinize gelm iş.”

“ Polis mi?”

Khaled “ H ü k ü m e tin adam ları,” diye yanıtladı. “ İstihb arat Servisi.”

“ Bizden ne istiyorlar?”

“Seni. H epim izi. Bizi m im lediler. K adir’in evine de baskın yaptılar.

İkiniz de şanslıydınız. Kadir evde değildi, o yüzd en o n u yakalayamadılar.

O te ld e n yanına ne aldın? Ve o rada neler bıraktın?”

“Yanımda pasaportlarım , param ve bıçağım var,” diye yanıtladım .

A hm et bana d ö n ü p sırıttı.

“Anlaşılan seni seveceğim ,” diye fısıldadı.

“ D iğer h e r şey halen o tel o d asın d a,” diye devam e ttim . “ Ç ok bir şey yok. Giysiler, birkaç kitap ve banyo m alzem eleri. H epsi bu. Bir de aldığım tren ve uçak bilederi var. O nları el çantam da bıraküm . Ü zerin de isim olan tek şey onlar, bun d an em in im .”

Khaled beni teselli edercesine başını sallayarak “N azir el çantanı aldı ve polisler içeri g irm eden bir dakika önce oradan çıkmayı başardı,” dedi.

“A m a sadece o n u alabilecek vakti olm uş. O telin m ü d ü rü bizim adam larım ız d a n o ld u ğ u n d an N azir’i uyarm ış. Asıl soru polislere o rada o ld u ğ u m u zu kim in söylediği. Bu kişi K adir’in etrafından biri olmalı. İçeriden, yakından biri. Bu hiç ho şum a g itm e d i.”

“A nlam ıy o ru m ,” diye fısıldadım. “ Polisler niye bizim le bu kadar ilgileniyor ki? Pakistan savaşta A fganistan’a destek verm iyor mu? Bizim m ü cahitlere teçhizat g ö n d erm em izi istem eleri lazım. B unu yapm am ıza yardımcı olm alılar.”

“ Bazı Afganlara yardım ediyorlar ama hepsine değil. Bizim teçhizaü g ö tü rd ü ğ ü m ü z adam lar, K andahar yakınındaki adam lar, M e su t’u n adam ları. Pakistan o nlardan nefret ediyor, çün k ü o n lar H ik m ety ar’ı ya da direnişin d iğer liderlerini kabul etm iyorlar. Pakistan ve A m erikalılar, H ikm et-yar’ı savaştan sonra A fganistan’ın yeni lideri olarak seçti. A m a M a h m u t’un adamları ne zam an o n u n ism ini duysa yere tü k ü rü y o r.”

SH A N T A R A M - 6 23

M a h m u t M elb aaf kaba, gen izd en gelen bir fısıltıyla “Dclice bir savaş,”

dedi. “Afganlar birbirleriyle binlerce yıldır savaşıyor. Birbirleriyle savaşm aktan daha iyi olan tek savaş ise... Nasıl denir? İstilayla savaşmak. Rusları yenecekler, b u n a hiç şüphe yok. Am a bu sefer de tekrar birbirleriyle savaşmaya devam edecekler.”

A hm et o n u n yerine devam etti. “ PakistanlIlar, Afganlar savaşı kazan dıktan sonra barışı sağlam ak istiyor,” dedi. “Savaşı kim kazanırsa kazan sın, o nlar barışın k o n tro lü n ü ellerinde tu tm ak istiyor. E ğer yapabilseler b ü tü n silahlarım ızı, ilaçlarımızı ve d iğer m alzem elerim izi alıp kendi adam larına verirler.”

Khaled sesindeki N ew York aksam iyice açığa çıkarak “Vekiller,” diye fısıldadı. “ H ey, d u yuyor m u su n u z?”

H ep im iz dikkatle dinledik ve cam inin dışından bir yerlerden gelen m üzik ve şarkı seslerini işittik.

“Başladılar,” dedi Khaled s p o rtif bir zarafetle ayağa kalkarak. “ G itm e

/a m a n ı.”

Ayağa kalkıp K haled’i izledik ve ayakkabılarımızı almak için durd u k .

Kararmaya başlayan havada binanın etrafından yürüyerek şarkı seslerine ilerledik.

Yürürken K haled’e “ Bu şarkıyı daha önce de d u y d u m ,” dedim .

“K ör Şarkıcıları biliyor m u su n ?” diye sordu Khaled. “A h, elb ette biliyorsun. Bizim için şarkı söylediklerinde sen de B om bay’da A b d ü l Kadir H a n ’ın yanındaydım Seni ilk defa o zam an g ö rm ü ştü m .”

“O gece sen de orada m iydin?”

“Tabii. H ep im iz oradaydık. A h m et, M a h m u t, Sıddıki... H e n ü z o n u n la tanışm adın. Aslında bu yolculuğa bizim le gelecek olan birçok insanla daha tanışm adın. O gece herkes oradaydı. O gece A fganistan’a yapılacak bu yolculukla ilgili ilk toplantı gerçekleşm işti. O yüzden bir araya gelm iştik. T o p lan tın ın amacı buydu. Bilm iyor m uy d u n?”

Khaled bu n u so rd u k tan sonra güldü. Sesi her zam anki gibi d ü rü st ve samimiydi ama yine de o kelim eler zihnim e kazındı. Bilm iyor m u y d u n ?

Bilmiyor m u y d u n ?

K a d ir o n u n la ta n ıştığ ım ilk geceden beri bu yolculuğu plan lıyo rd u , diye d ü şü n d ü m . K ör Şarkıcılar’ın özel m ü şterileri için şarkı söylediği o geniş, du m an lı odayı gayet n e t h a tırlıy o rd u m . Y ediğim iz y em eği, içtiğ im iz esrarı, o gece y üzlerind en tan ıd ığ ım birkaç ü n lü insanı hatırlıy o rd u m . Hepsi bu işin içinde m iy d i? K ad irb h ai’yi büy ü k bir saygıyla karşıla

6 2 4 ■ G regory David R oberts

yan ve belindeki tabancayı gösterecek denli eğilen o genç A fg an ’ı h a tırlıy o rd u m .

O

geceyi, cevaplayamadığım soruları d ü şü n ü y o rd u m ki kalabalık bir g ru p adamla karşılaşük. A dam lar cam inin bitişiğindeki bir avluda bağdaş

kurm uş o tu ru y o rd u . Kör Şarkıcılar bir şarkıyı daha bitirince hepsi, A lla h !

A lla h! Süphan Allah, diye bağırarak alkışladı. K haled’le adam ların arasından geçip biraz daha içeride ve korunaklı olan, K adir’in, N azir ve d iğ erleriyle o tu rd u ğ u duvar dibine gittik.

Kadirbhai ile g ö z gö ze gelince elini kaldırdı ve ona kaülm am için işaret etti. O n u n yanına geçince elimi tu ttu ve beni yanına o tu rttu . Birkaç kişi b izden tarafa baktı. Kapana kısılmış kalbim de karm aşık duygular b irbirine dolanıyordu. H e m Kadir H a n ’la ilişkilendirdiğim bir korku hissediyor h em de diğerlerinin arasından yanında oturacak kişi olarak beni seçm esinden g u ru rlanıyordum .

Kadir elini alnım a koyarak “Çark bir tam d ö n ü ş y ap tı,” diye kulağıma fısıldadı. “ Birbirim izle Kör Şarkıcılar’ın gecesinde tanıştık ve şim di de bu önem li göreve başlarken yine onları din liy o ru z.”

O n u n aklımı o k u d u ğ u n d a n ve sözlerinin zihnim i daha da b u lan d ırd ı

ğının farkında o ld u ğ u n d an şüphem yoktu. B irden ona kızdım , elinin alnım a dokunm asına bile öfkelendim .

İleriye d o ğ ru bakarak ve sesimdeki iğneleyici to n u belli ederek “K ör Şarkıcılar buraya senin isteğinle mi geldi?” dedim . “Tıpkı ilk karşılaşmam ızda h e r şeyi ayarladığın gibi değil mi?”

S o n u n d a on a bakmak için başımı çevirene kadar K adir sessizliğini k o ru d u . O n u n la gö z göze geldiğim de gözlerim yaşlarla do ld u . Ç enem i sıkarak gözyaşlarım a engel o ld u m . Yanan g ö zlerim den yaşlar akmadı ama aklım tam bir kaos içindeydi. T arçın rengi cildi ve kısa, beyaz sakalı olan b u adam , sanki o n u n köleleriym işiz gibi, beni ve tanıdığı herkesi ku llan mıştı. Yine de altın rengi g ö zlerinde öyle bir sevgi vardı ki bu benim ta kalbim in derinliklerinde en fazla özlem ini du yd u ğ u m şeydi. Yum uşak g ü lüm sem esindeki, endişeli g ö zlerindeki sevgi, bir b abanın sevgisiydi. Bildi

ğim tek baba sevgisiydi.

Kadir bana bakarak “Şu andan itibaren bizim le k alıyorsun,” diye fısıldadı. “ O tele geri d önem ezsin. Polisin elinde tarifin var. Seni aram aya d e vam edecekler. Bu benim h atam , senden ö z ü r dilem eliyim . İçim izden b iri bize ih an e t etti. Yakalanm am am ız bizim için iyi, o n u n içinse kötü şans oldu. O adam cezasını çekecek. H atası kim o ld u ğ u n u ö ğ renm em izi sağ

SH A N T A RA M ■ 625

ladı. A rtık kim o ld u ğ u n u ve o n u n için ne yapılacağını biliyoruz ama bu iş

biz d ö n en e kadar bekleyecek. Yann Q u e tta ’ya gideceğiz. Bir süre orada kalmalıyız. D o ğ ru zam an geldiğinde A fganistan’a geçeceğiz. Bu g ü n d e n , Afganistan’da b u lu n d u ğ u n zam ana kadar başına ödül konm uş olacak.

Ruslar, m ücahitlere yardım ed en yabancılar için iyi para öder. Bizim de Pakistan’da az arkadaşım ız var. Sanırım senin için yerel giysiler almalıyız.

Seni sanki benim k öy ü m den bir Peştu gibi giydireceğiz. Beyaz saçını ö r tecek bir şapka ve geniş om uzlarını ve g ö ğ sün ü ö rtecek bir ö rtü lazım.

Belki de seni sınırdan mavi g özlü oğlum olarak geçiririz. N e dersin?”

N e mi diyordum ? K ör Şarkıcılar gürültüyle boğazlarını tem izledi ve m üzisyenler yeni bir şarkıya k üçük o rg u n kederli sesiyle ve perküsyonların kan kaynatan tutkularıyla giriş yaptı. Perküsyonculann u z u n ince parm aklarını davulların titreyen yüzeylerine vuruşlarını izledim ve düşüncelerim m üziğin akışıyla ve insanı h ip n o tize eden titreşimiyle uzaklara gitti. Avustralya, kendi devletim de hakkım da bilgi verecek ve yakalanm am ı sağlayacak bilgi için ödül koym uştu. Bir kez daha Kör Şarkıcılar’ın derin kederi, dinleyen kalabalığı etkisi altına alırken ve insanlar kendilerinden geçerken kendim i kaderle ö rülü o ana teslim ettim ve b ü tü n hayatım ın çarkla b irlikte d ö n d ü ğ ü n ü hissettim .

H e m e n sonra cebim deki zarfı anım sadım . İki saat önce takside K haled’in bana verdiği, D id ier’de n gelen m ek tu b u . T esadüflerin ve tarihin te k errür etm esin d en etkilenerek m ek tu p ta yazanları aşırı derecede m erak e tmeye başladım. Zarfı cebim den çıkardım ve başım ızın üzerindeki lam balardan yayılan sarı ışığa tu ttu m .

Sevgili Lin,

Mon cher ami, bu mektubu seni polise ihbar eden ve hapse atılıp korkunç şekilde dövülmene neden olan kadının kim olduğunu söylemek ipin yazıyorum. Korkunç bir olay! Şu an bile bunun düşüncesi tüylerimi d iken diken ediyor! Bu korkunç şeyi yapan kadın Saray’ın sahibesi Madanı Zhou’ymuş. Şimdiye kadar bunu neden yaptığını öğrenemedim am a sana böylesi korkunç bir şeyi yapmasının ardındaki nedeni anlamasam da bu bilgiyi gü ven ilir kaynaklardan edindiğimden doğruluğundan şüphem yok.

U m arım yakın zam a n da senden haber alırım.

Sevgili arkadaşın,

Didier.

6 2 6 ■ G regory David R oberts

M adam Z ho u . Neden? Soru aklım dan geçerken cevabı da biliyordum .

B irdenbire bana tarif edilem ez bir nefretle bakan o yüzü hatırladım . Bu yü zü n sahibi M adam Z h o u ’n u n hadım hizm etkarı Rajan’dı. Sel baskım o lduğu g ü n V in o d ’uıı kayığıyla Karla’yı Taç M ahal O te l’d en aldığım da o n u beni izlerken g ö rm ü ştü m . Karla ve b en, S h a n tu ’n u n taksisiyle u zak laşırken g ö zlerinde beliren o kötü cü l nefreti anım sadım . O gece geç saatlerde polis beni tutuklam ış, hapishanede işkence dolu g ünlerim başlam ıştı. M adam Z h o u o nu küçüm sediğim , on a m eydan okum aya cü re t edip de Amerikalı b ir konsolosluk görevlisi taklidi yaptığım , Lisa C a rte r’ı o ndan aldığım ve belki de Karla’yı sevdiğim için beni cezalandırm ıştı.

M ek tu b u yırttım ve parçalarını cebim e koydum . Sakindim . A rtık k o rk m u yordum . O u z u n Karaçi g ü n ü n ü n so n u n d a, n ed e n K adir’in savaşına gittiğim i ve n ed en geri d ö n m em gerektiğini biliyordum artık. G idiyord u m , çünkü kalbim K adirbhai’nin sevgisiyle do luydu. O n u n g ö zlerinden süzülen ve be’nim içim deki boşluğa d ö k ülen baba sevgisiyle. D iğ er birçok sevgiyi kaybetm iştim . Ailem i, arkadaşlarım ı, P rabaker’i, A b d u llah ’ı ve h a tta Karla’yı... Ve K adir’in bakışlarındaki sevgi benim için dünyaya bedeldi.

Sevgi y ü zü n d en savaşa g itm ek ap takaydı. Kadirbhai ne bir aziz ne de bir kahram andı, bu n u biliyordum . Benim gerçek babam bile değildi. Fakat o saniyeler süren sevgi do lu bakışıyla o n u h em b u savaşta hem de başka savaşlarda izleyeceğimi anladım . Bu sadece intikam için hayatta kalm ak tan ve öç alm ak için geri d ö n m ek te n daha aptalca sayılmazdı. S o n u çta Kadir’i hayatımı tehlikeye atacak denli seviyor, M adam Z h o u ’dan da hayatta kalıp bana yaptıklarının intikam ını alacak kadar nefret ediyordum .

E ğ er K adir’in savaşından sağ çıkmayı başarırsam M adam Z h o u ’yu bulacak ve o nu öldürecektim .

Bir erkek b ir bıçağı eliyle nasıl sımsıkı kavrarsa ben de bu düşünceye sımsıkı sarıldım . Kör Şarkıcılar içlerindeki Tanrı sevgisinin güzelliklerini ve acılarını anlatan şarkılar söyledi. Yanımdaki, etrafım daki insanların yürekleri başka yerlere gitti. K adirbhai bana bakmak için yavaşça kafasını çevirip başını salladı. K üçük, rü zg ard a sallanan lam balarla parıldayan o altın gözlere gülüm sedim ve şarkıyla birlikte gizler, açığa çıkm am ış hazlar bir araya toplandı. Tanrı yardım cım olsun, o an m em n un , k orkusuz ve n e re deyse m utluydum .

OTUZ İKİNCİ BÖLÜM

C ) u e t t a ’da bir ay geçirdik. Yanlış sinyallerden yorgun düşerek bekleyişle geçen u z u n bir ay. G ecikm enin sebebi, A sm atullah Achakzai M üslim adında bir m ücah it lideriydi. K andahar bölgesinde Achakzai halkının lideriydi ve bizim ulaşm ak istediğim iz yer de orasıydı. Achakzailer, koyun ve keçi çobanlarından oluşan ve aslen D u rran i klanından gelm e bir to p lu lu k lu. 1750 yılında m o d ern A fganistan’ın k urucusu A hm et Şah Abdali, Ac-lıakzaileri D urran ilerd en ayırdı ve onları ayrı bir klan olarak resm ileştirdi.

Afgan geleneğine göre bir alt to pluluk yeterli popiilasyona ya da güce eriştiğinde kend i başına bir to pluluk oluşturabiliyordu. K urnaz bir savaş

çı ve devlet k urucusu olan A hm et Şah, aynı zam anda Achakzailerin hesaba katılması gereken bir güç old u ğ u n u ve onların gönüllerinin alınması gerektiğini anlam ıştı. İki yüzyıl boyunca Achakzailer güçlerini ve statü lerini sürekli artırdı. Yaman savaşçılar olarak nam saldılar ve klandaki her adam ın k o m u tan ının peşinden tek bir soru sorm adan gideceğine kesin gözüyle bakıldı. Ruslarla savaşın ilk yıllarında A sm atullah Achakzai M ü slim, adam larından iyi silahlanm ış, çok disiplinli bir milis kuvvet olu ştu rd u .

Bölgelerinde özg ü rlü k m ücadelesinin ö ncü sü , Sovyet istilacıları yu rtların dan kovacak cihat askerleri haline geldiler.

1 9 8 5 ’in sonlarına d o ğ ru , biz Q u e tta ’da Afganistan’a geçm ek için h a zırlanırken A sm atullah savaşa bağlılığı k o nu su n d a tere d d ü t etm eye başladı. O n u n milis kuvvederi o kadar önem liydi ki A sm atullah adam larını savaştan çekip Ruslarla ve K abul’deki kukla Afgan hüküm etiyle gizlice barış

görüşm eleri yapmaya başlayınca K andahar bölgesindeki direniş büyük bir h ezim ete uğradı. K adir’in şehrin kuzeyindeki dağlarında b u lu n an adam ları gibi, A sm atu llah ’ın emri altında olm ayan diğer m ücahit birlikler yerlerini m uhafaza etti fakat izole olm uşlardı ve onlara yardım ulaştırılabilecek her yol Ruslar tarafından tu tu lm u ştu .

628 ■ G regory David R oberts

A sm atullah cihada devam mı edecek, yoksa tara f değiştirip Rusları mı destekleyecek, bir karar verene kadar belirsizlik içinde beklem ek zo ru n d a kaldık. O n u n hangi tarafta yer alacağını kimse tahm in edem iyordu.

G ünler haftalara dönüşüyor, bitm ek tükenm ek bilm ez g örü n ü y o rd u .

Beklem ekten ö tü rü h u zu rsu z ve tedirgin olsak da zamanı iyi kullandım .

Farsça, U rd uca ve Peştuca cüm leler öğrendim , h atta bun u n la da yetin m eyip Ö zbekçe ve Tacikçe birkaç kelime kaptım . H e r g ü n ata bindim . A tlan d u rd u ru rk en , y ü rütürken ya da istediğim yöne d ö n d ü rü rk e n kolum u baca

ğımı bir palyaço gibi hareket ettirm ekten kurtulam asam da zam an zaman kendim i p o p o üstü yerde bulm adan kendiliğim den attan indiğim oldu.

Bir PakistanlI ve g ru b u m u z d a Q u e tta ’da do ğ an tek kişi olan Eyüp H a n tarafından bana verilen oldukça çeşitli ve tu h a f kitapları ok ud u m .

Şehrin dışında bulu n an at çiftliğinin güvenli ortam ın d an ayrılmam çok tehlikeli g ö rü ld ü ğ ü için Eyüp bana devlet k ü tü p h an esin d en kitap g etiriy o rdu. K ütüp h aned e İngiliz Egem enliği d ö n e m in d e n kalm a oldukça a n laşılmaz ve enteresan İngilizce kitaplar vardı. Q u e tta adı Peştuca bir kelim e olan k ıv a tta ’d a n gelm ekteydi ve kale anlam ına geliyordu. A fganistan’a giden C h am an G eçidi’nin ve H in d ista n ’a g iden Bolan G eçidi’nin ü z e rin de olması Q u e tta ’nın ekonom ik ve askeri ö nem ini g ö zler ö n ü n e seriyordu. İngilizler eski kaleyi ilk defa 18 4 0 yılında işgal etm iş fakat birliklerdeki salgın hastalık ve A fganların inanılm az direnişi karşısında geri çekilmişlerdi. Şehir 1 8 7 6 ’da tek rar işgal edilm iş ve İngilizlerin H in d ista n ’ın k u zeybatı sınırındaki en önem li to prağı o lm uştu. İngilizlerin him ayesindeki H in d ista n ’da askeri görevliler için İm parato rluk Askeri Akadem isi k u ru lm uş ve etrafını çevreleyen dağların o lu ştu rd u ğ u doğal am fıtiyatro gittikçe büyüyen, zengin bir ticaret m erkezi haline gelm işti. Mayıs 1 9 3 5 ’te bir deprem felaketi so n u cu n d a şehrin büyük ço ğ u n lu ğ u yerle bir olm uş, yirmi bin insan ölm ü ştü . D aha sonra Q u e tta yeniden inşa edilm iş, tem iz ve beyaz bulvarları ve güzel havasıyla kuzey Pakistan’daki en p o p ü ler tatil y ö relerinden biri haline gelmişti.

Ben kaldığım ız çiftlikten dışarı çıkam adığım dan şehrin en çok hoşum a gid en yanı E y ü p ’iin bana getirdiği ve rasgele seçtiği kitaplardı. Birkaç g ü n d e bir kapım da belirir, sırıtır, sanki arkeolojik bir kazıdan çıkma sanat eserleri gibi elinde tu ttu ğ u kitapları bana verirdi.

G ü n içinde at biner, 15 0 0 m etre yükseklikteki ince havaya alışmaya çalışır, akşamları ise u z u n zam an önce ölm üş kaşiflerin gü n lü k lerin i ve yazılarını, Y unan klasiklerinin n adir bulu nan baskılarım, Shakespeare’in alışıl-

SH A N T A R A M . 6 2 9

m adik derecede açıklamalı kitaplarını ve İtalyan vezniyle baş d ö n d ü rü cü şekilde yazılmış olan D a n te ’nin İla h i Kom edyası’m o k urdum .

Q u e tta ’da bir aydan beri bulunuyorduk ki bir gece A bdül Kadir H an odam ın kapısında belirdi ve “Bazıları senin eski eserleri inceleyen bir alim oldu ğ u nu düşünüyor,” dedi. O ku d u ğ u m kitabı kapadım ve hem en o nu kar

şılamak için ayağa kalktım. Kadir elimi iki elinin arasına aldı ve fısıldayarak bir hayır duası okudu. O na gösterdiğim sandalyeye oturunca ben de hemen yakındaki tabureye geçtim. Kadir’in kolunun altında keçi derisine sanlmış bir şey vardı. O n u yatağın üzerine koyduktan sonra rahatça arkaya yaslandı.

“ D o ğ d u ğ u m yerde okum ak halen gizem li bir iş, korku ve batıl in an çla yaklaşılan bir şey,” dedi Kadir kahverengi y üzü n ü eliyle bitkin bir şekilde ovuşturarak. “ O n adam dan yalnızca d ö rd ü okum a bilir, kadınlar için ise b u n u n da yarısıdır.”

“ Peki sen öğrendiğin şeyleri n e re d e n ö ğren din ?” diye sordum . “ M e sela İngilizceyi bu kadar iyi konuşm ayı n e red en öğren din ?”

Kadir bir hatırayla canlanarak yavaşça güldü. “ Ç ok iyi bir İngiliz beyefendiden ders aldım ,” dedi. “Tıpkı küçük Tarık’ın senden ders alması gibi.”

Sigara p ak etind en iki sigara aldım , ikisini de yakıp birini K adir’e u z a ttım.

“Babam klanının lideriydi,” diye devam etti Kadir. “ Katı bir adamdı ama aynı zam anda adil ve akıllıydı. Afganistan’da erkekler yetenekleriyle lider olur. H epsi iyi birer konuşmacı olm alannın yanında iyi birer para işletmecisidir ve savaş söz konusu o ld u ğunda çok cesurdurlar. Lider olmak babadan oğula geçen bir hak değildir ve bu nitelikleri taşımayan bir o ğ u lu n yerini o n dan daha iyi özelliklere sahip bir adam alır. Babam başarılı olmam ve on u n görevini devam ettirm em k onusunda çok istekliydi. Halkını cahillikten ku rtarm ak ve geleceklerini garantiye almak istiyordu. Ben d o ğ d u ğu m d a köyüm üzü ziyarete gelen Sufi bir mistik, bir aziz, babam a benim halkım için p arlayan bir yıldız olacağımı söylemiş. Babam bunu b ü tü n kalbiyle u m u t etti ama ne yazık ki ben lider özelliklerinden hiçbirini gösterm edim ve bunlara ilgi de duym adım . Kısacası o n u n için acı bir hayalkınklığıycfım. Beni Q uet-ta’daki amcam ın yanına gönderdi. O zamanlar zengin bir tüccar olan am cam da beni öğretm enim olan İngiliz’in himayesine verdi.”

“ O zam an kaç yaşındaydın?”

“ K an dahar’dan ayrıldığım da o n yaşındaydım . Beş sene kadar da Bay lan D o n ald M ackenzie E sq u ire ’ın öğrencisi o ld u m .”

“ İyi bir öğrenciydin h e rh a ld e .”

6 3 0 ■ G regory David R oberts

“ H e rh a ld e ,” dedi Kadir. “Am a bence asıl Bay M ackenzie Esquire çok iyi bir öğretm en d i. O n d an ayrıldıktan so nra İskoçyalılann acımasız ve k atı kurallara sahip o ld u ğ u n u birçok kişiden duydum . Birileri bana İskoç halkının güneşli yolun karanlık tarafında yürüm eyi tercih eden k ötü m ser insanlar o ld u ğ u n u söylemişti. B u n u n bazı yönlerden d o ğru o ld u ğ u n u k abul etsem de aynı zam anda İskoç halkının her şeyin karanlık yanını çok kom ik ve eğlenceli b u ld u ğ u n u da belirtm em gerek. M ackenzie Esquire bana karşı çok katı davrandığında bile gözleriyle g ülen bir insandı. O n u n e zam an d üşünsem gözlerindeki gülüşü hatırlıyorum . Bay M ackenzie Esquire, Q u e tta ’yı çok severdi. D ağlara, kışın soğuk havasına v u rg u n du .

Kalın ve güçlü bacakları dağ yollarını tırm anm ak için yaratılm ıştı ve her hafta o dağlara yanına sadece beni alarak tırm anırdı. Nasıl gülüneceğini bilen m utlu bir adam dı ve harika bir ö ğ retm en d i.”

“D ersler sona erince ne old u ?” diye sord u m . “ K andahar’a mı d ö n d ün?”

“Evet. A m a bu babam ın u m d u ğ u gibi m utlu bir dö n ü ş değildi. Sevgili Bay M ackenzie E sq uire’ın Q u e tta ’dan ayrıldığı g ü n , am cam ın d e p o su n u n dışındaki pazarda bir adam ö ld ü rd ü m .”

“Yani o n beş yaşındayken m i?”

“ Evet, ilk kez on beş yaşında birini ö ld ü rd ü m .”

Kadir daha sonra sessizliğe g ö m ü ld ü , ben de söylediği şeyi d ü şü n d üm .

İlk kez on beş yaşında b irin i öldürdüm ...

“Aslında nedensiz bir şeydi, kaderin bir oyu nu y d u , bir hiç y ü zü n d en çıkmış bir kavgaydı. Adam bir çocuğu dövüyordu. Ç ocu k adam ın oğluydu ve bu işe b u rn u m u sokm am alıydım . Fakat dayak oldukça feciydi ve b u na katlanam adım . Bir köy liderinin oğlu ve Q u e tta ’n ın en varlıklı tacirlerin d en birinin yeğeni olm anın verdiği ağırlıkla adam a çocuğu dövmeyi kesmesini em rettim . E lb ette adam bun a gücendi ve aram ızda tartışm a çıktı. Tartışm a da kavgaya d ö n ü ştü . Sonrasında adam g ö ğ sü n d e kendi h a n

çeriyle, bana karşı kullandığı hançerle, yerde ölü olarak y atıyordu.”

“ M eşru m üdafaaym ış.”

“ Evet. Pek çok da tanık vardı. Olay, p azann en işlek caddesinde olm uştu . O zamanlar çok hatırı sayılır bir adam olan amcam benim yerime bü tü n yetkililerle konuştu ve Kandahar’a geri dönm em i ayarladı. N e yazık ki öld ü rd ü ğ ü m adam ın ailesi am cam ın önerdiği kan parasım almayı red detti ve peşim den K andahar’a iki adam yolladı. Am cam dan bir uyarı alınca ilk ham leyi ben yaptım . Babam ın eski tüfeğiyle iki adamı da v u rd u m .”

SH A N TA RA M ■ 631

Kadir bir kez daha sustu ve yerdeki bir noktaya odaklandı. Çiftliğin d i

ğ er tarafından b o ğ u k bir m üzik sesi geliyordu. Kadir’in B om bay’daki evinden daha geniş fakat daha az gösterişli ana avlunun etrafına yayılmış

birçok oda vardı. Yakın odalardan gelen m ırıltıları ve arada bir patlatılan kahkahalardan yayılan o bateri çalar gibi sesi duyabiliyordum . Yandaki Khaled Ansari’nin odasından Kalaşnikof A K -74 tüfeğinin tem izlendikten sonra m erm inin şarjöre verilişinin sesini işittim .

Kadir sakin bir şekilde hikayesine geri dö n d ü. “ O ölümlerle başlayan kan davası benim ailemi de, onların ailesini de yok e tti.” Y üzünde kasvetli bir ifade vardı ve sanki konuştukça canlılığını yitiriyordu. “Bazen bizden bir, o n lardan iki, bazense bizden iki, onlardan bir kişi kaybediyorduk. Babam bir

çok defa bu kan davasına bir son vermeye çalıştı ama bu imkansızdı. Bu, birinden ötekine geçen bir iblisti ve herkes öldürm e arzusuyla adete çılgına dönm ü ştü . Kan davasının nedeni old u ğ u m d an evden ayrılmak istedim ama babam gitm em e izin vermedi ve ben de ona karşı gelem edim . Kan davası ve cinayetler yıllarca devam etti. İld erkek kardeşimi ve amcalanm ı kaybettim , lîabam bir saldırıda ağır yaralanınca ailem den öldürü ld ü ğ ü m dedikodusunu yaymalarını istedim . K öyüm den ayrıldım. Kan davası çok geçm eden son buldu ve aileler arasında banş yapıldı. Fakat ailem için ölm üştüm , çünkü anneme bir daha oraya geri dönm eyeceğim e dair yemin etm iştim .”

M etal doğram alı pencered en esen serin rüzg ar birdenbire so ğum uştu.

Pencereyi kapam ak için ayağa kalktıktan sonra yatağım ın başucundaki sü rahiden bir bardağa su koydum . Kadir bardağı aldı, bir dua m ırıldanıp su yu içti. B itirdikten sonra bardağı bana uzattı, ben de aynı bardağa biraz ilaha su koyup yerim e o tu rd u m ve suyum u içtim . Yanlış soruyu sorarsam ya da yanlış bir şey söylersem Kadir konuşm ayı keser de odad an çıkar d iye k o rk tu ğ u m d an hiç konuşm adım . Gerçi Kadir sakin ve gayet rahat g ö rü n ü yo rd u fakat gözlerindeki o pırıltı kaybolm uştu. Kendi hayatından bu kadar açık bir şekilde bahsetm ek, hiç o n u n tarzı o lm adığından biraz ra hatsız ediciydi. K uran, M u h am m ed Peygam ber ya da ahlak felsefesinin bilimsel ya da m antıki tem elleri hakkında saaderce benim le k o n u ştu ğ u o lm uştu fakat o n u n daha önce bana veya başka birine özel hayatından b a h settiğine hiç şahit olm am ıştım . Uzayan sessizlikte o n u n ince, güçlü şu ra lına g ö z attım ve o n u rahatsız etm esin diye nefes alışıma bile dikkat ettim .

İkim iz tie u z u n , bol bir göm lekle lastikli p a n to lo n d a n oluşan stan d art Afgan giysilerinden giymiştik. O n u n giysisi soluk yeşildi, benim kiyse b e yaza bakan b ir maviydi. Ayağım ızda ev terliği olarak kullandığım ız deri

6 32 ■ G regory David R oberts

sandaleder vardı. K adirbhai’d en daha kilolu ve geniş yapılı olm am a ra ğ m en ikim iz de aşağı yukarı aynı boydaydık. O n u n kısa saçları ve sakalı g ü m üş grisiydi, benim kısa saçlarım ise platin sarısıydı. D erim bronzlaşm ış, Kadir’in doğal ten rengi olan kızıl kestane rengini almıştı. E ğer benim mavi gri gözlerim o n u n altın rengi gözlerine benzeSeydi, ikimizi baba oğul sanabilirlerdi.

U zayıp g iden sessizliğin o n u uzaklaştırabileceğinden korkarak “ Kand ah ar’dan Bom bay mafyasına kadar nasıl geldin?” diye sordum sonunda.

“ K an dahar’dan ayrılınca Pakistan’a ve H in d ista n ’a, oradan da B o m bay’a geldim . D iğ er herkes gibi, d iğer m ilyonlarca insan gibi, ben de H in ü i film kahram anları gibi şehirde zengin olm a hayali ku ru y o rd um . İlk başta D ü nya T icaret M erkezi’nin yanında, şim di sahip o ld u ğ u m ge c ek o n du gibi bir gecek o n d u da yaşadım . H e r g ü n H in tçe çalıştım ve kısa zam anda öğren d im . Bir süre sonra bazı adam ların po p ü ler filmlerin bilederini satın aldığını, sinem a gişesi ‘B ileder tü k en m iştir’ yazısını koyunca da b u n ları belli bir kar oranıyla sattığını g ö rd ü m . Biriktirdiğim az m iktarda p a rayla B om bay’daki en po p ü ler filmin bilederini satın aldım. D aha sonra sin em anın dışında bekledim ve iyi bir karla elim dekileri sattım .”

“ K araborsacılık,” dedim . “B u da bilet karaborsası. Benim ülkem de önem li fu tb o l m açlarında yapılır ve büyük iştir.”

“Evet. Ben de ilk hafta oldukça iyi para kazandım . İyi bir daireye çıkma, güzel kıyafeder giyme, h atta bir araba alma hayalleri k u ruyordum . Bir gece elimde bilederle sinem anın dışında bekliyordum ki iki iriyan adam geldi.

Bana ellerindeki kılıçla d ö n er bıçağını göstererek onlarla gitm em i istediler.”

“ G an g sterler,” dedim gülerek.-

Kadir d e benim le gü ld ü. “G an g sterler,” dedi. O n u , Lord Abdül Kadir H a n ’ı bir mafya p a tro n u ve B om bay’daki suç krallığının başı olarak ta n ıyan bizim gibiler için Kadir’i on sekiz yaşında, iki sokak eşkıyası tarafından kıstırılm ış halde d ü şünm ek çok eğlenceliydi.

“Beni Chotct G u la b \n , yani K üçük G ü l’ün yanına g ö tü rd ü le r. A dam bu ismi yanağını sıyınp geçerken dişlerini kıran ve ardında gül şeklinde bir yara izi bırakan bir m erm iden ö tü rü almıştı. O zam anlar o ranın p a tro n u y du ve beni adam larına öldüresiye d ö v d ü rm ed en önce bölgesinde izinsiz hareket eden küstahı bir g ö rm ek istemişti.

“Ç o k öfkeliydi. ‘B urada, benim bölgem de bilet satarak ne yapmaya çalışıyorsun?’ diye sorarken H in tçe ile İngilizce kanşım ı b ir lisan k o n u şu y o rdu. İngilizcesi zayıftı am a b u n u n la sanki bir m ahkem edeki yargıç gibi be-

SH A N T A R A M ■ 6 33

m korkutm ak istiyordu. ‘Buradaki b ü tü n sinem alardaki karaborsa biletle-ıııı satışını elim e geçirm ek için kaç adam öld ü , kaç adam ö ldürm ek zorun-ıl.ı kaldım , kaç tan e iyi adam yitirdim biliyor m usun?’

“ Ç ok ko rkm uştu m ve son birkaç dakikamı yaşadığımı düşü n üy o rd u m .

Hu yüzden tedbiri elden bırakarak cesurca k o n u ştum . O n u n k in d e n çok

• l.tha ü stü n bir İnglizceyle ‘Şimdi bir baş ağrısından daha k urtulm ak zo-mnidasın G u lab ji,’ d edim . ‘Ç ü n k ü para k azanm am ın başka yolu yok. N e lnr ailem var ne de kaybedecek bir şeyim. Tabii eğer sadık ve yetenekli pyııç bir adam için önerebileceğin d ü z g ü n bir iş varsa, o zam an başka.’

“ Gulabji g ü ld ü ve İngilizceyi bu kadar iyi konuşm ayı n ered en ö ğ re n diğimi sordu. O n a cevap verip de hikayemi anlattığım da bana hem en bir ış verdi. D ah a .sonra bana parçalanan dişleri yerine taktırdığı altın dişlerini gösterdi. C h o ta G u lab ’ın ağzına bakm ak adamları için büyük o n u rd u

\ r ona yakın olanlardan bazıları bu ünlü ağızla onunla ilk karşılaşmamda ı.ıııışma ayrıcalığına kavuştuğum için beni kıskandılar. G ulab beni sevdi ve liom bay’da bana bir baba gibi kol kanat gerdi. A m a o n u n la el sıkışarak kı-ııdime yeni düşm anlar edinm iştim .

“B ölgede C h o ta G ulab ’ın hakim iyetini sağlam laştırmak için o n u n as-krri o ld u m ve yum ruklarım la, kılıçlarla, satırlarla, çekiçlerle savaştım. O

j’,iiııler konseysiz, k ö tü günlerdi ve hem en h er g ü n kavga olu rd u . Bir sü-ıc sonra G u lab ’ın adam larından biri be n d e n iyice nefret etm eye başladı, (iıılabji ile sam im iyetim i kıskanan bu adam benim le kavga etm ek için bir bahane b ulm akta da gecikm edi. Ben d e o n u öld ü rd ü m . En yakın arkada

şı bana saldırınca, o n u da ö ld ü rd ü m . D a h a so n ra C h o ta için bir adam ö ld ü rd ü m . Bir dah a, bir daha ö ld ü rd ü m ...”

Kadir susup zem inin kerpiç duvarla birleştiği yere baktı. Ç o k geçm eden yine konuşm aya başladı.

“Ve b ir kez dah a ö ld ü rd ü m .”

Cüm lesini tekrar edip sessizliğe gö m ü lü rk en havadaki ağırlık g ö zlerimi yakmaya başlam ışü.

“Ve bir kez daha birini ö ld ü rd ü m .”

O n u n geçmişe dalışını, gözlerinin hatıralarla parıldayışını izledim . H e m en sonra silkinerek kendine geldi.

“G eç o ldu. B unu al. Sana bir hediye verm ek istiy o ru m .”

Kadir keçi derisini,açtı ve kılıfında d u ran bir tabanca, bir kutu m erm i vc m etal bir k u tu çıkardı. M etal k u tu n u n kapağım kaldırarak içinde du ran tem izlem e yağı, b aru t, küçük eğeler, fırçalar ve yeni b ir tem izlem e telini gösterdi.

6 3 4 ■ G regory David R oberts

Kadir silahı eline alıp şarjörü çıkardıktan so n ra “ Bu bir Stechkin A PS,”

dedi. N am lu da m erm i olup olm adığını k o n tro l etti ve silahı bana verdi.

“ Rus m alıdır. E ğ er Ruslarla savaşmak zo ru n d a kalırsan ölü Rusların ü z e rlerinde bolca cephane bulabilirsin. Bu d o k u z m ilim etre kalibreli bir tab a n cadır ve şarjörü yirmi m erm i alır. İster tek tek ateş edersin, istersen de o t o m atiğe ayarlayıp seri atış yaparsın. Belki dünyadaki en iyi tabanca değil ama güvenilirdir. G ittiğim iz yerde sadece K alaşnikof vardır. Şu andan itib aren bu tabancayı hep üzerin d e, g ö rü n ü r bir şekilde taşım anı istiyorum .

Yemek yerken, uyurken hep ü zerinde olsun. Yıkanırken bile daim a ulaşabileceğin bir yerde tu t. Bizimle birlikte olan ve bizi g ö ren herkesin, senin ü zerind e silah taşıdığını bilm esini istiyorum . Beni anladın m ı?”

Ellerim in arasındaki tabancaya bakarak “ E v et,” diye yanıtladım .

“Sana m ücahitlere yardım eden h e r yabancının kafasına öd ü l k o y d u k larını söylem iştim . Bu ö d ü lü almayı d ü şü n en herkesin üzerindeki Stechk in ’i de hesaba katm ası gerektiğini bilmesini istiyorum . O to m atik bir ta bancayı nasıl tem izleyeceğini biliyor m usun?”

“H a y ır.”

“ Pekala. Sana nasıl yapıldığını göstereceğim . O n d a n sonra da u y u m aya çalışmalısın. Yarın sabah şafak sökm eden saat beş gibi A fganistan’a g itm ek ü zere yola çıkıyoruz. Vakit g eld i.”

Kadirbhai bana S techkin’i nasıl tem izleyeceğim i g österdi. D ü ş ü n d ü

ğ ü m d en daha zo r bir işti ve bakım ı, o n an ın ı, nasıl tu tulacağı gibi detayları öğren m em bir saatimi aldı. Bu bir saat tam anlamıyla nefes kesiciydi.

Şiddetle iç içe olan kadın ve adam lar zevkten neredeyse sarhoş o ld u ğ um u söylediğim de beni anlayacaktır. Kadir ile geçirdiğim ve Stechkin o tom atik tabancayı nasıl kullanacağım ı ö ğ rendiğim o bir saatten , o n u n hayat felsefesini ö ğ ren irk en geçirdiğim yüzlerce saate gö re çok daha zevk aldığımı itira f etm e k te n u tan m ıy o ru m . B attaniyem in üzerind e iki büklüm olm uş, ö lüm silahını söküp tekrar kurarken ona kendim i daha önce hiç bu kadar yakın hissetm em iştim .

Kadir yanım dan aynldığında ışığı sö n d ürd ü m ve karyolama uzandım ama uyuyamadım. Zihnim karanlıkta sanki fazla kafein içmiş gibi uyanıktı.

İlk önce Kadir’in bana anlattığı hikayeleri düşün d ü m . Ç ok iyi tanıdığım o şehri geçmişteki haliyle hayal etm eye çalıştım. H a n ’ı genç, zinde ve tehlikeli bir adam olarak, yanağında küçük, gül şeklinde bir yara izi olan g angsterlerin p a tro n u C h o ta Gulab için savaşırken gö züm de canlandırdım . Kadir’in hikayesinin diğer kısımlarım biliyordum . B unu Bom bay’da o n u n için çalı-

SH A N T A RA M ■ 635

v m adam larından duym uştum . G ulab’ın sinem alarından birinin dışında suik.ısta ku rban gitm esinin ardından K adirbhai’nin o n u n küçük im paratorlusu n u nasıl devraldığını anlatmışlardı. Şehre yayılan çete savaşlanndan, Ka-

■

lıı ’in cesareti ve acımasızlığıyla düşm anlanm ezişinden bahsetmişlerdi. Ka-

< lıı bhai’nin geride kalan çeteler arasında bölgeleri paylaştıran ve şehre banş

t’i tiren konsey sisteminin k u ruculanndan biri old u ğ u n u da biliyordum.

Tabancanın ve tem izlem e yağının yaydığı kokular içinde karanlıkta u/.inm işken K adirbhai’nin n ed en savaşa gittiğini d ü şü n d ü m . C h o ta Gu-l.ıb’la tanışmasını anlatırken yüzü n e yayılan garip gülüm sem eyi anımsa-ılıın. Bana tabancayı tem izleyip kullanm ayı ö ğ retirken ellerinin ne kadar lıı/.lı ve gençm iş gibi hareket ettiğini hatırladım . Belki de bizim le birlikte lı.ıyaunı tehlikeye atm asının nedeni gençliğinin çılgın günlerini özlem e-

■

lydi. Bu fikir beni endişelendirdi, çünkü az da olsa do ğ ru o ld u ğ u n u biliyi >rdum. Am a d iğer ned en , artık sü rg ü n ü n e bir son vermesi gerektiğim düşünm esi, beni daha da çok endişelendiriyordu. Bana söylediklerini göz udi ed em ezdim . O n ca insanın ölm esine ve Kadir’in evden uzaklaşmasına neden olan kan davası, annesine oraya bir daha asla dönm eyeceğine dair soz vermesiyle son bulm uştu.

Bir süre sonra düşüncelerim başka bir yöne kaydı ve kendim i hapishaneden kaçm adan önceki u z u n geceyi d ü şü n ü r b u ldum . O geceyi de uykusuz geçirm iştim . O gece de açığa çıkan korkuların, heyecanların gecesiydi. Tıpkı yıllar önce o gece o ld u ğ u gibi, sabahın ilk işaretleriyle ayağa kalk

ınıl ve karanlıkta hazırlanm aya koyuldum .

Şafaktan sonra C ham an G eçidi’ne giden trene binmiştik. T ren d e b izim g ru b u m u z d a n o n iki adam vardı am a hiçbirim iz saatler süren yo lcu luk boyunca birbirim izle konuşm am ıştık. N azir yanım a o tu rm u ştu ve yol-ı u luğun büyük kısm ında yalnızdık. Yine de sessizliğini hiç bozm am ışü.

( iüııeş g ö z lü ğ ü m ü n cam larının ardın d an pencered en dışan bakıp kendim i olağanüstü m anzaraya verm eye çalıştım.

Q u e tta ’dan C h a m a n ’a olan tren yolculuğu trenyolu sistem inin zaferlerinden biriydi. Raylar dar b o ğazlardan geçerek şaşırtıcı derecede güzel nehir m anzaralanm gö zler ö n ü n e seriyordu. Geçtiğim iz köylerin isim lerini sanki bir şiirin dizeleriymiş gibi tekrar etm eye başlam ışüm . Kuchla-

.ıgh’dan B o staan’a, Yaru K aarez’i b ö len küçük n ehir boyunca ilerleyen iren Shaadizia’ya ürm andı. G u listan ’da kıvrılarak Qila A bd u llah ’taki k u rum uş eski gö lü takip ederek tekrar tırm andık. İkiz çelik rayların ta h tın daki m ücevher de hiç kuşkusuz Khojak T ü n eli’ydi. O n d o k uzu n cu yüzyı-

6 36 ■ G regory David R oberts

lin so n u n da İngilizler tarafından inşa edilen d ö rt kilom etre u z u n lu ğ u n d a ki tü n el, bir kaya delinerek olu ştu ru lm uştu ve kıtadaki en u z u n tüneldi.

Khaan Kili’ye varınca tren birkaç defa keskin d ö n ü şler yaptı. T re n d en C h a m a n ’a gelm eden önceki d urakta, oranın yerli halkından birkaç kişiyle birlikte indik ve ü stü kapalı bir kam yon bizi karşıladı. E tra f boşalınca göz alıcı bir şekilde süslenen kam yona bindik ve C h a m a n ’a d o ğ ru anayoldan ilerlem eye başladık. Köye varm adan ö nce, C h am an G eçidi’ne g iden anay olun o tu z kilom etre kadar kuzeyinde b u lu n an ağaçlarla ve çalı çırpıyla çevrili boş bir alanla sonlanan yan yollardan birine saptık.

K am yondan indik ve ağaçların gölgesinde bizi bekleyen diğerleriyle buluştuk. İlk kez hepim iz bir araya toplanm ıştık. T oplam o tu z kişiydik ve bir an hapishane avlularında bir araya gelen m ahkum lar g ö z ü m ü n ö n ü n e geldi. Savaşçılar güçlü ve kararlı g ö rü n ü y o rd u ve h e r ne kadar zayıf sayılabilecek denli ince yapılı olsalar da hepsi sağlıklı ve form daydı.

G üneş g ö zlü ğ ü m ü çıkardım . Etrafım daki yüzleri incelerken bana sa n ki karanlığın içinden bakan bir adamla g ö z gö ze geldim . Kırklı yaşlarının so nu n d a ya da ellili yaşlarının başındaydı ve belki de Kadirbhai ’den sonra gruptaki en yaşlı adam dı. Benim taktığım şapkanın aynısından olan k a h v erengi, yuvarlak kenarlı Afgan şapkasının altında kalan kısa saçları griydi.

Kısa ve d ü z burnu yanaklarının altında sanki bir palayla d o ğ ranm ış gibi derin çizgileri olan yüzünü ikiye ayırıyordu. Siyah b ir yarasanın kanatları gibi olan kaşları, gözlerinin üzerin d e yükseliyordu am a benim asıl dikkatim i çeken gözleriydi.

O nu la g ö z göze gelip de delice bakışlarına karşılık verince adam bana d o ğ ru gelm eye başladı. İlk birkaç adım ayaklarını yere sü rü d ü k ten sonra v ücudu du ru m a uyum sağlamaya ve aram ızdaki o tu z m etreyi u z u n , koşar adım larla kat etm eye başladı. T ab an can ın ü z erim d e o ld u ğ u n u u n utarak elim içgüdüsel olarak bıçağım ın kılıfına gitti ve sağ ayağım la yarım adım kadar geri g ittim . Bu gözleri, bu bakışı biliyordum . A dam benim le d öv ü şm ek, belki de beni öld ü rm ek istiyordu.

Adam tam yanım a gelm ek üzereyken ve anlam adığım dilde bir şeyler bağırırken N a z ir b irden ortaya çıktı ve ö n ü m d e dikilip adam ı uzaklaştırdı.

N azir de adama bağırarak bir şeyler söyledi ama adam o n u duym azdan gelip bana bakarak aynı soruyu art arda sorm aya devam etti. N azir de aynı şekilde bağırarak adam a cevap veriyordu. Çılgına d ö n m ü ş savaşçı iki eliyle N azir’i itm eye çalıştı am a b u çabası bir ağacı y erinden oynatm aya ç a lışmak gibi bir şeydi. İriyarı A fgan hiç kım ıldam adı ve ilk defa adam ın b a kışlarını b enden ayırarak o n a çevirm esine n ed en oldu.

SH A N T A RA M ■ 6 3 7

Etrafım ızda bir kalabalık toplanm ıştı. N azir adam ın çılgın gibi bakan gözlerinden gözlerini ayırm adan daha yum uşak bir to n d a konuşm aya başl.ulı. Ben ise gergin ve savaşmaya hazır bir şekilde bekledim. H e n ü z s ın ırı bile geçmemişken kendi a d a m la rım ızd a n birini bıçaklamak zo runda k a lacağım, diye d ü şünüyo rd u m .

A hm et Z ad eh , Cezayirli aksanıyla Rusya’nın R ’sinin üzerine basa basa

“ Senin bir Rus olup olm adığını so ruy o r,” dedi. O n a bir bakış atınca A h met de belim deki silaha işaret etti. “Tabanca... Ve açık renk gözlerin... Senin bir Rus o ld u ğ u n u d ü şü n ü y o r.”

Kadirbhai diğerlerinin arasından geçip delirmiş adam ın o m zu n a elini koydu. Adam h em en arkasını d ö n d ü ve ağlamaklı gözlerle Kadir’in y ü z ü ne baktı. Kadir, N a z ir’in söylediklerini aynı yatıştırıcı tonla tekrar etti. D e diklerinin hepsini anlayam ıyordum am a ne dem ek istediği açıktı. Hayır. O

Am erikalı. A m e rik a lıla r buraya bize ya rd ım etmeye geldi. Buraya, b izim le beraber R u sla rla savaşmak için geldi. R u sla rı öldürm em ize y a rd ım ederek. Bize ya rd ım edecek. Birlikte pek çok R u s öldüreceğiz.

Adam bir kez daha bana bakm ak için d ö n d ü ğ ü n d e yüzündeki ifade o kadar değişm işti ki bir dakika önce bıçağımı göğsüne saplamaya hazır o ldu ğ u m halde şim di neredeyse o n a acıyacaktım. G özlerinde halen d e n g e siz bir bakış vardı am a o coşkun hali öyle sefil bir şekilde sö n m ü ştü ki yü zü bana yol kenarlarında g ö rd ü ğ ü m ü z yıkık dök ü k kır evlerini anım satu.

Adam bir kere daha K adir’in yüzüne baktı ve sanki elektrik çarpm ış gibi hafifçe gülüm sedi. D ö n ü p kalabalığın arasından yürüyerek uzaklaştı. G ü ç lü adam lar iki yana ayrılıp o n a yol verirken gözlerinde on a karşı d u y d u k ları şefkat ile ko rk u çatışıyordu.

“ Ü z g ü n ü m L in ,” dedi A bdül Kadir yum uşak bir sesle. “Adam ın adı 1 labib. H ab ib A b d ur R ahm an. Bir ö ğ retm en . Yani, dağların diğer tarafındaki bir köyde ö ğ retm en d i. K üçük çocukları o k u tu y o rd u. Ruslar yedi yıl önce ülkeyi işgal etm ed en önce, genç karısı ve iki güçlü oğluyla m u tlu bir adam dı. O bölgedeki h er genç adam gibi o da direnişe kaüldı. İki sene ön-cc bir görev d en geri geldiğinde Rusların köye saldırdığını g ö rd ü. Köye bir çeşit sinir gazı atm ışlardı.”

A hm et Zadeh' araya girerek “B u n u inkar ediyorlar,” dedi. “Am a b u savaşta yeni silahlarını da deniyorlar. B urada m ayından rokete, deneysel silahlara kadar h er şey kullanıldı. Tıpkı H a b ib ’in köyünde kullandıkları gaz gibi. Böyle b ir savaş y o k tu r.”

Kadir sö zü n e devam etti. “ H ab ib köyde tek başına dolaşm aya başlamış. H erkes ölm üş. B ü tü n adam lar, kadınlar ve çocuklar. Ailesinin b ü tü n

6 38 ■ G regory David R oberts

ferderi... Büyükbabası ve annesi, amcaları, teyzeleri, kardeşleri, kansı ve çocukları. H epsini bir saat içinde kaybetm iş. Hayvanlar, keçiler, koyunlar, tavuklar bile ölm üş. Böcekler ve kuşlar bile ölm üş. H içb ir şey saldırıdan k u rtulam am ış.”

N azir “ O da... B ü tü n kadınlan... Adam ları ve çocukları... H epsini g ö m m ü ş,” diye ekledi.

Kadir başını sallayarak “ H epsini g ö m m ü ş,” dedi. “B ü tü n ailesini, a rkadaşlarım , kom şularını. T ek başına b u n u yapm ak o kadar u z u n sürm üş

ki. İşini b idrince silahım almış ve m ü cah it birliğine geri d ö n m ü ş. Kayıpla-n o n u çok kötü etkiledi. Artık bam başka bir adam . Bir R us’u ya da Ruslar için çalışan Afgan bir askeri ele geçirm ek için elinden geleni yaptı. B u n u başardığında da, ki yaşadıklarından sonra bu işte çok iyi oldu ve o n la rın b irço ğ u n u ele geçirdi, ailesini g ö m m ek için kull'andığı k ürekten y aptı

ğı kazığa o tu rtarak ö ld ü rd ü onları. O kazık şimdi de yanında. Ele geçirdiklerini ellerinden geriye bağlayıp kazığı sırtlarına yaslar. K urbanları güç-süzleşm eye başlayınca m etal kazık da vü cutlarından içeri saplanır ve k arınlarından dışarı çıkar. H ab ib o n lan n üzerine d o ğ ru eğilir ve gözlerinin içine bakıp çığlıklarla aralanan ağızlanna tü k ü rü r.”

K haled Ansari, N azir, A h m et Z ad eh ve ben sessizce d u ru p Kadir’in konuşm asını bekledik.

Kadir y o rg un bir şekilde iç çekerek “Bu dağları, burası ile K andahar arasındaki bölgeyi I ia b ib ’den daha iyi bilen kimse y o k tu r,” dedi. “ R eh berlerin en iyisidir. Bu bö lg ed e yüzlerce görevden sağ çıkm ıştır ve şimdi d e bizi K andahar’daki adam larım ızın yanına ulaştıracak. O n d a n daha sadık ve güvenilir hiçbir adam y o k tu r, çünkü A fganistan’da Ruslardan H a bib A b d u r R ahm an kadar nefret eden kimse yoktur. F ak at...”

A hm et Z adeh bir Fransız’ı andıran om u z silkmesiyle “Fakat tam anlamıyla çad ak tır,” dedi ve o an o n d an hoşlanıp arkadaşım D id ier’i özledim .

Söylediği tıpkı D id ier’in yapabileceği tarzd a, işgüzar am a aynı zam anda son derece d ü rü st bir y o ru m d u .

Kadir onaylayarak “ E vet,” dedi. “Aklı pek yerinde değildir. A b d u r R ah m an ’ın acısı, aklını yitirm esine ned en o ldu. O n a n e kadar ihtiyaç d u yarsak duyalım g ö z ü m ü z ü hiçbir zam an üzerin den ayırmamalıyız. H erat’tan buraya kadar b ü tü n m ücah it birlikleri o n u içlerinden kovdu. Biz Ruslara h izm e t eden Afgan ordusuyla savaşıyoruz am a işin aslı onlar da Afgan. Elim ize g eçen bilgilerin ç o ğ u n u, Rus efendilerine karşı k azanm amızı isteyen Afgan o rd u su n d a görevli askerlerden alıyoruz. H abib böyle

SH A N T A R A M ■ 6 39

İ mi b ağ k u ram ıy o r. O , savaşı sadece b ir şekilde anlıyor. H erkesi ya hızlıca V.ı da yavaşça öldürecek. G enelde de düşm anlarını yavaşça öldürm eyi ter-

■

ılı ediyor. İçin d e öyle acımasız bir vahşet var ki düşm anlarım old u ğ u kail.ır dostlarım da kork u tu y or. Bu yü zd en bizim le old uğ u süre zarfında K» izlenm eli.”

Khaled Ansari ciddi bir şekilde “ Ben o nu gözlerim ,” dedi ve hepim iz Filisi iııli arkadaşımıza bakmak için kafamızı çevirdik. Yüzünde acı, öfke ve ka-ı.ırlılık vardı. Ağzı kararlılıkla dü z bir çizgi halini almış, suratı gerilmişti.

Kadir “ Pekala...” diye söze başlamıştı ki Khaled bu onayla aram ızdan

.lyrıldı ve bir kenara kıvrılmış, yalnız başına d u ran H ab ib A b d ur Rahm.m’ın yanma d o ğ ru yürüm eye başladı.

Khaled’in gidişini izlerken içim den o n a bağırıp d u rd u rm ak geldi. E lbette b u aptalca bir davranış olu rd u . Fakat sanki bir arkadaşımı daha kay-bediyorm uş gibi m antıksız bir hisse kapılm ıştım . Bu o kadar saçma, o ka-ıl.ır kıskançlık do lu b ir düşünceydi ki kendim e m ani olup hiçbir şey söylem edim . A m a K haled’in o cani bakışlarla bakan çılgın adam ın suratını el-lı iinin arasına alıp kaldırdığını ve ikisinin u z u n süre birbirine baktığını g ö rd ü ğ ü m d e, K haled’i kaybettiğim izi anladım .

Parlak oltalarını g ö lü n başka yerine daldıran balıkçılar gibi ben de bakışlarımı başka yere çevirdim . A ğzım k u ru m u ştu . Kalbim, kafam ın için d eki duvarlar tarafından hapsedilm iş b ir m ahkum du. Ayaklarım k u rşu n d a n dı ve u tanç dolu b ir dehşetle to p rağ a kök salmıştı. D im dik, geçit verm ez ıl.ığlara bakınca geleceğin sanki firünada kalmış bir sö ğ ü t ağacının yorgun ıliişen dallan gibi beni korkuyla titrettiğ in i hissettim .

OTUZ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

O

yıllarda C h a m a n ’ın anayolu Spin Baldak, Dabrai ve M elkaarez’e gidiş

yolunda D hari N e h ri’nin bir k o lu n d an geçer ve K andahar yoluna öyle çıkılırdı. B ü tü n yolculuk iki yüz k ilo m etreden az sürerdi. Bu mesafe arabayla birkaç saatte kat edilirdi. Tabii biz anayolu kullanm adık. Ü stelik arabalarım ız da yoktu. A t ü stü n d e yüzlerce dağ g eçidinden geçtik ve aynı yolculuk bizim bir aydan fazla zam anım ızı aldı.

İlk g ü n ü ağaçlann altında kam p yaparak geçirdik. G erek A fganistan’a kaçırdığım ız malları gerekse kendi eşyalarımızı yanı başım ızdaki bir o tla

ğa yığdık ve havadan k o n tro l edilirse bir hayvan sürüsü sanılsın diye ü z e rlerini koy u n ve keçi postlarıyla ö rttü k . Yün kalabalığının arasında birkaç tane gerçek keçi bile vardı. Etrafı alacakaranlık sarınca kam p boyunca bir heyecan dalgası dolaştı. A tlarım ız yaklaşırken onların toynaklarından çıkan sesi işittik. G rupta yirmi kadar binek atı, on beş kadar da yük hayvanı b u lunm aktaydı. A tlar benim bindiğim adard an biraz daha k üçüktü. O nları ko n tro l e tm en in daha kolay olacağını d ü şü n d ü m u m utla. Adam ların ço

ğu yük hayvanlarının gelmesiyle birlikte hayvanların üzerine yükleri taşımaya başlam ıştı. Ben de onlara katılm ak için ayağa kalkm ıştım ki N azir ile A hm et Z ad eh y olum u kesti. Yanlarında iki at vardı.

“ Bu at b en im ,” dedi A hm et. “Şu da sen in .”

N a z ir dizginleri bana u zattı ve kısa, ince Afgan eyerini k o n tro l etti.

H e r şeyin olması gerektiği gibi old uğ u n a kanaat getirince onaylarcasına başını salladı.

Esprili bir şekilde h o m u rd a n ır gibi çıkan sesiyle “A t iyi,” dedi.

B en de on d an alıntı yaparak “ B ütü n atlar iyi, b ü tü n insanlar iyi d eğ il,”

dedim .

A h m et benim atım a hayranlık dolu bir bakış fırlatarak “Atın m ük em m el,” dedi. A t, kestane rengiydi ve geniş bir göğüs kısm ı, kısa, kalın, güç-

SH A N T A R A M ■ 641

lıı bacakları vardı. K orkusuz, tetikte bakışlara sahipti. “N azir elimizdeki

.ular arasından o n u senin için seçti. O n a ilk ulaşan N azir oldu ve bazı

.ulamlar hayalkırıklığına uğradı. N azir bu işi iyi bilir.”

Yaratıkla bağ kurm aya çalışıp b o y n u n u okşarken “Saydığım a göre grupta o tu z kişiyiz fakat kesinlikle o tu z atım ız yok,” diye bir d eğ erlendirme yaptım.

“ Evet, bazıları at binerken diğerleri yürüyecek,” dedi A hm et. D aha sonra sol ayağını üzengiye koyup hiç çaba harcam adan atının üzerine at-l.ıdı. “ D ö n ü şü m lü ilerleyeceğiz. Yanımızda on kadar keçi var. Adam larımız onları da sürecek. Y olum uz üzerinde bazı adamları da kaybedeceğiz.

Atlar Kadir’in K andahar yakınlarındaki halkı için gerçek birer hediye. Aslında bu gezide develerle daha rahat ederdik. H a tta bana gö re dar geçitler için eşekler en iyisidir. Fakat atlar tam b ir itibar göstergesi. Kadir atlar konusunda d iretti, çünkü vahşi klanlarla -bizi ö ldürm ek isteyecek, silahlarımızı ve ilaçlarımızı almak isteyecek adamlarla- bağlantıya geçerken nasıl g ö rü n d ü ğ ü m ü z önem li. A tlar onların g ö z ü n d e bizi önem li insanlar olarak gösterecek. Aynı zam anda Kadir H a n ’ın halkı için de çok prestijli birer hediye olacak. Kadir, K andahar’dan dö n erk en atları verm eyi planlıyor.

Kandahar’a giderken yolun bir kısmını at ü stü n d e geçireceğiz ama d ö n ü şle b ü tü n yolu yürüyeceğiz!”

A h m e t’e bakıp kaşlarımı çatarak “ Bazı adamları kaybedeceğiz mi d e din?” diye sordum .

“ Evet!” dedi A hm et gülerek. “ Bazılan köylerine dö n m ek için yol ü z e rinde aram ızdan ayrılacak. A m a tabii bazıları da ölebilir. Seninle ben i n

şallah yaşayacağız. A tlarım ız iyi. Bu d a iyi bir başlangıç!”

A h m et atını ustaca m ahm uzladı ve elli m etre kadar ö ted e Kadirb-lıai’nin etrafında toplanm ış adam ların o lu ştu rd u ğ u g ruba d o ğ ru ilerledi.

N azir’e bir bakış attım . Bana ata binm em içini işaret ediyor, beni cesaretlendirm ek için belli belirsiz g ü lüp bir du a m ırıldanıyordu. İkim iz de atın beni üze rin d e n fırlatmasını bekliyorduk, bu y ü zden N azir de gözlerini kısmış olacaklar için hazırlanıyordu. Ü zengiye ayağımı k oydum ve sağ

ayağımı kaldırdım . Eyere planladığım dan daha sert bir şekilde o tu rd u m ama at bu na h erhangi bir tepki verm edi ve kafasını iki kez sallayarak h a re ket etm ek için sabırsızlandığını belirtti. N azir bir g ö z ü n ü açınca benim halen ann üzerin d e o ld u ğ u m u gö rd ü . B u n u n ü zerin e çok m em n u n ve gururlu bir halde bana o nadir g ü lü m sem elerinden birini bahşetti. A un başını d ö n d ü rm e k için dizginlere asıldım ve tekm e atum . A t sakince kar

642 ■ G regory David R oberts

şılık verdi fakat tarz sahibi, zarif harek ed er yaptı. A t eşkin bir gidişle beni K adirbhai’nin g ru b u n a g ö tü rd ü .

N azir biraz arkam ızdan, so lu m uzd an , bizim le koşuyordu. O m z u m u n ü z erin d en bakınca o n u n da en az benim kadar şaşkın o ld u ğ u n u g ö rd ü m .

At benim iyi g örü n m em i sağlıyordu. K endi kendim e H er şey yo lunda g i decek, diye fısıldadım. Boş bir u m u tla zihnim de dolaşan bu sözler esnasında u ğ u rsuz bir fo rm ülü m ırıldandım . Ö zdeyişler K itabı’nın ikinci d erlem esinde, 16:18 ayette şöyle ö zedenir: G u ru r y ık ım d a n önce, kib irli bir ruh da düşüşten önce gelir. Bu deyişin Kral Süleym an’a ait o ld u ğ u söylenir. E ğ er Süleym an g erçekten böyle bir şey söylediyse adarı çok yakından tanıyan bir adam m ış denilebilir. K adir’in g ru b u n a katılıp da eyerin ü z e rin de ne yaptığım ı biliyorm uşum gibi dizginlere asıldığım da b en d e n çok fazla şey bildiği kesindi.

Kadir, Peştuca, U rd u ca ve Farsça kon u şu y o r, adam lara son dakika talim adarını veriyordu. A hm et Z a d e h ’in kulağına fısıldamak için eğildim .

“ G eçit nerede? Karanlıkta g ö rem iy oru m .”

“ N e geçidi?” diye fısıldayarak yanıt verdi A hm et.

“ D ağların arasındaki geçit.”

A h m et soruya şaşırmış bir şekilde “C h am an ’ı mı kastediyorsun?” diye so rd u . “ O tu z kilom etre kadar gerim izde.”

Bir kilo m etreden az b ir m esafede ö n ü m ü zd e yükselen ve ü ze rim iz d e ki karanlık g ö kyüzüne u zan an dik kayalara işaret ederek “H ayır, A fganista n ’a g itm ek için şu dağları nasıl geçeceğimizi so ru y o ru m ,” dedim .

A h m et elindeki dizginleri g ö stererek “ D ağların arasından değil, ü z e rin d en geçeceğiz,” dedi.

“ Ü z er... Ü zerlerin d en ?”

“ O u i . ”

“ Bu g ece.”

“ O u i.”

“ K aranlıkta.”

“ O u i,” diye yanıdadı A h m et ciddiyeüe. “A m a hiç so ru n değil. D eh H ab ib yolu biliyor. O bize rehberlik yapacak.”

“B u n u öğ ren d iğ im e sevindim . İtira f etm eliyim biraz endişelenm işdm am a şim di çok rah atlad ım .”

A h m et beyaz dişlerini g ö stererek bana gü ld ü . K haled’in bir işaretiyle h arek et etm eye ve neredeyse yüz m etre u zanan tek bir sıra oluşturm aya başladık. O n yaya, yirmi atlı adam , on beş yük beygiri, on da keçi vardı.

SH A N T A R A M - 6 43

lUiyük bir hayalkınklığıyla N a z ir’in de yürüyenlerden o ld u ğ u n u görd ü m .

Ken at binerken o n u n gibi iyi bir binicinin yürüm esi rahatsız edici ve g alipti. B enden bir adım ö n d e kalın, hafifçe çarpık bacaklarıyla ritm ik bir şekilde ilerleyişini izlerken ilk d inlenm e m olasında ata benim le dönü şü m lü olarak binmesi h u susu n d a o n u ikna etm eye kendi kendim e söz verdim .

Bu kararım da başarıya ulaştımsa da N azir öyle isteksiz bir şekilde bu n a razı olm u ştu ki eyerden bana öfkeli bakışlarla bakıp d u rm u ş, ancak rollerimiz değişip de kayalık yoldan kafasını kaldırarak atın üzerindeki bana baktığında eski keyifli haline dönebilm işti.

H iç kuşkusuz bir dağı aşarken atı siz sürm üyorsunuz. İtiyor, çekiyor, bazen de bir atı dağın üzerin d en taşımaya yardım ediyorsunuz. Afganistan ’ın güneybatı kısmını Pakistan’dan ayıran ve C ham an sıradağlarım olu ştu ran sarp kayaların yamaçlarına yaklaştıkça buralarda boşluklar, yollar ve patikalar o ld u ğ u n u g ördük. Kayalardan oluşuyor gibi g ö zü k en d a ğ lar yakından bakılınca dar ve derin vadilerle ve gediklerle d o luydu. Kaya tabakaları ve ökseotu kaplı çıplak topraklar, bu kayalık bayırdan yer yer çıkıp kendini gösteriyordu. Bazı yerlerde kaya tabakaları öyle geniş ve d ü z dü ki sanki insan eli değerek yapılmış gibilerdi. Bazı yerlerde ise öyle dik ve sivrilerdi ki gerek adar, gerek insanlar adım atm adan önce titreyerek k ararlarını tekrar gö z d e n geçiriyordu. Ve tökezleyerek, kayarak, iterek, çekerek dağ engelini karanlıkta aşıyorduk.

Bir zam anlar Türkiye, Ç in ve H in d istan arasında büyük kafileler ile yapılan İp ek Yolu ticareti ile kıyaslandığında bizimki küçük bir kervandı ama savaş zam anı bizim taşıdıklarımız d a küçüm senem eyecek m iktardaydı.

Havadan g örülm e korkusu daim a m ev cu ttu . Kadirbhai kaü kurallı bir karartm a em ri verm işti. Yürürken sigara yakmak, fener açmak ya da meşale taşımak yasaktı. İlk geceyanm ay vardı ama kaygan yollar bizi kayaların b irer d u var gibi yükseldiği d ar yollara g ö tü rü y o r, bu da gölgelerde b o ğ u lm am ıza n e d e n o luyordu. Bu siyah duvarlı koridorlarda elimi g ö z ü m ü n ön ü n e tu tsam bile gö rm em im kansızdı. B ü tü n sıra, kayadan duvarda yarıkların arasından ağır ağır geçiyor, adam lar, atlar ve keçiler sımsıkı duvara ve birbirlerine yaslanıyordu.

Bu karanlık dağ geçidinin ortasında bir inlem e sesi d u y d u m . Bu esn ada iki atın ortasında yürüyor, daha d o ğ ru su kayıyordum . Sağ elimle atım ın dizginlerini, sol elimle de ö n ü m d ek i atın k uyruğunu tu tu y o rd u m .

•Yüzüm g ran it duvara sürtü y o rdu ve ayağım ın altındaki yol ancak k o lu m u n genişliği kadardı. Ses daha yoğunlaştıkça iki at da aym içgüdüyle g e

6 4 4 ■ G regory D avid Roberts

rileyerek toynaklarım korkuyla yere vurdu. D aha sonra d u y d u ğ u m u z inilti sesi padayarak b ü tü n dağı kaplayan bir kükrem eye ve başım ızın ü zerin de k ö tücül çığlıklara d ö n ü ştü .

Solum daki at ö n ü m d e sıçrayarak geri gitti ve tu tu n d u ğ u m kuy ru ğ u n u çekti. T ekrar kuyruğuna tu tu n m aya çalışırken karanlıkta dengem i kay b ettim ve kayıp dizlerim in üzerine düşerken y ü züm ü duvara sü rttü m . Kendi atım dehşete düşm üş, en az benim kadar k orkm uştu ve dar yolda içg ü d ü leriyle ileri d o ğru koşm ak istiyordu. D izginleri hala elim deydi ve onları ayağa kalkm ak için kullandım am a at kafasıyla bana vurunca tekrar geriye d o ğ ru d ü ştü ğ ü m ü hissettim . Korku yüreğim e saplandı ve tökezleyip kayarak karanlık boşluğa d o ğ ru d üşerken neredeyse kalbim yerinden çıkıyordu . V ü c u d u m u n b ü tü n ağırlığını hissettim ve elim deki dizginler beni h avada hızla d u rd u rd u .

Kara bir u ç u ru m u n ü zerinde serbestçe sallanıyordum . Deri kayışların ellerim in arasından m ilim milim kaydığım , giderek beni karanlığa yaklaştırdığını hissediyordum . Yukarıdaki adam ların bağrışlarını duyabiliyordum . H ayvanlan sakinleştirm eye çalışıyor, arkadaşlarını saymak için b irbirlerine sesleniyorlardı. A tlar korkuyla kişniyor, sinirle b u ru n d an so luy o rlardı. Geçitteki hava sidik, tezek ve ter kokularıyla do lu , o ldukça ağırdı.

Toynakların sesini işitiyor, kendi atım ın dengesini korum aya çalıştığını a n lıyordum . B irdenbire at ne kadar g üçlü olursa olsun, bu b ozuk yolda ağırlığımla birlikte o n u da aşağı çekebileceğimi d ü şün d ü m .

Sol elimle karanlığı döverek dizginlere yapıştım ve kendim i tekrar y u karı çekmeye çalıştım. Bir elimi taşlı yola koymayı başarm ıştım ki kaydım ve çığlık atarak kendim i tek rar karanlık çukurda buldum . D izginlere tek rar tutunm ayı başardım ama d u ru m u m o ldukça k ö tü y dü . Aşağı d ü şm ek ten ko rkan at, başını çılgınca sallıyordu. Akıllı bir hayvan o ld u ğ u n d an kendini dizgin d en ve k oşum takım ından kurtarm aya çalışıyordu. H e r an bu işte başarılı olabilirdi. Dişlerim i sıkarak öfkeyle h o m u rd a n d ım ve bir kez daha kendim i yukarı çekm eye başladım.

D izlerim in üzerin d e güçlükle ilerleyerek ter içinde nefes alıp k o rk u n u n n ed e n o ld uğ u adrenalinle yukarı sıçramıştım ki k o m şu m u n atı karanlık gecede ü zerim e b ir tekm e savurdu. E ğ er çekilmeseydim atın tekmesi ba

şım a gelecekti ve savaşım h e m e n oracıkta son bulacaktı. B unun yerine hayatım ı k u rtaran bir refleksle zıplayarak tekmeyi kalçama yedim ve duvara çarpıp atım ın kafasına yapıştım . K endim i güvenceye alm ak ve uyuşm uş

bacağım la ağrıyan kalçam a destek olm ak için hayvanın b o y nuna kollarımı

SH A N T A R A M ■ 645

doladım . S ürünerek yanım a yaklaşan ayak seslerini d u y d u ğ u m d a ve birinin elleriyle sırtım a dokunduğum u hissettiğim de kollarım hala hayvanın boynuna dolanm ış vaziyetteydi.

“ Lin! Sen m isin?” diye sordu Khaled Ansari karanlıkta.

“ Khaled! Evet. İyi m isin?”

“ Evet. Jet uçakları! Siktir! H e m de iki tane. Ç o k uzakta değiller. G er

çekten de ses hızını geçtiler. N e gü rü ltü y dü am a!”

“ Ruslar mı?”

“ H ayır, sanm am . Sınıra bu kadar yakın uçam azlar. M u h tem elen Pakist a n lI p ilo d a n o lan A m erikan uçakları A fgan sınırına biraz yaklaşıp Rusları uyarm ak istedi. Ç ok ileriye gitm eyeceklerdir. Rus M IG p ilo d an çok iyidir, l’akistanlı pilotlar da sadece onlara burada olduklarını hatırlatm ak istem işlerdir. İyi o ld u ğ u n a em in m isin?”

“ Evet, tab ii,” diye yalan söyledim. “ Şu lanet karanlıktan k u rtu lu r k u rtulm az daha iyi olacağım. İstersen bana ödlek bir herif de ama böylesi bir yükseklikteki çıkıntıda aüa beraber ilerliyorken nereye gittiğim i g ö rm ek isterim .”

Khaled gülerek “ Ben d e ,” dedi. Bu h er zam anki kısa, h ü z ü n lü g ü lü

şüydü am a kendim i güvende hissetm em e yetti. “A rkanda kim vardı?”

“A h m e t,” diye cevapladım. “A h m e t Z adeh. D em in Fransızca sövüp saydığını işittim . Sanırım iyi. O n u n arkasında N azir vardı. İranlı M ah m u t da ona yakın bir yerlerdeydi. Keçilere çobanlık eden iki kişi de dahil, sanırım arkam da o n kadar adam vardı.”

Khaled yüreklendirici bir şekilde o m zu m a vurd u k tan sonra “ Ben gidip bir k o ntrol edeyim ,” dedi. “Sen ilerlem eye devam et. Yüz m etre kadar d aha duvara sürünerek gideceksin. A z kaldı. B uradan dışan çıktığında hala ayışığı olacak. İyi şanslar.”

Ara sıra ayışığının zayıf ışığına çıkınca kendim i tekrar g üvende hissediyordum ama kanyonda duvara yaslanarak ilerlem eye devam ed iyorduk ve çok g eçm eden elim izde bir tek hayatta kalma azm i, korku ve inançla tek rar karanlığa g ö m ülüyorduk.

Sık sık geceleri yolculuk ettiğ im izd en ve yolu el yordam ıyla b u ld u ğ u m uzdan kö r gibiydik. Rehberim iz H a b ib ’e de hiç sorgulam adan g ü v en miştik. G ru b u m u zd ak i Afganların hiçbiri sınır bölgesinde yaşam ıyordu, bu y üzden o n lar da benim gibi H a b ib ’in gizli geçitler ve patikalar k o n u sundaki bilgisine m uhtaçtı.

H ab ib g ru b u yönlendirm ediği zam anlarda çok daha az güven telkin ediyordu. Bir m ola esnasında kayaların arasında dolaşıp k endim e işeyecek

6 4 6 ■ G regory D avid R oberts

k u ytu bir yer ararken o n u n la karşılaşmıştım. Kare şeklinde bir taşın ö n ü n de diz çökm üş alnını taşa vuruy o rd u . O n u d u rd u rm a k için eğildiğim de H a b ib ’in hıçkırarak ağladığını gö rd ü m . Yarılmış alnından akan kan sakalında gözyaşları ile karışıp yere d ö k ülüyordu. Su m ataram dan atkım a b iraz su d ö k tü m ve yaralarına bakm ak için alnını sildim. O ldukça k ö tü g ö zükseler de genelde yüzeysel yaralardı. H abib o n u kam pa g ö türm em e itiraz etm edi. Khaled de bizi g ö rü n ce h em en yanım ıza geldi ve yarasına m erh em sürm eye ve alnına tem iz bir sargı bezi bağlam aya yardım etti.

İşim iz bittiğ in d e Khaled “O n u yalnız b ırak tım ,” diye m ırıldandı. “ Du-a ettiğini sanm ıştım . Bana böyle söylemişti ama içim den bir ses...”

“ Ben de du a ettiğini san d ım ,” dedim .

Khaled gözlerim in içine k ed er ve korkuyla bakarak “ E ndişeleniyor u m ,” diye itiraf etti. “ H ab ib her yana kapanlar kuruyor. Pelerinin altın da yirm i kadar el bom bası taşıyor. Kapanların d o ğ ru b ir iş olm adığını, bir Rus veya Afgan asker yerine o rad an geçm ekte olan bir köylüyü ya da biz-lerden birini öldürebileceğini söyledim ama anlam am akta ısrar ediyor. Sadece gülüm seyip gizli gizli işler çeviriyor. D ü n atlardan bazılarına b om ba yükledi. B unu Rusların adarı ele geçirm em esi için yaptığını söyledi. Ben de o n a bize ne olacağım so rd u m . Ya Ruslar bizi ele geçirirlerse? O zam an biz de m i padayıcılarla donanalım ? H a b ib b u n u n kafasını m eşgul eden bir so ru n o ld u ğ u n u , Ruslar bizi ele geçirm eden ölm em izi nasıl sağlayacağını ve ö ld ük ten sonra daha çok R u s’u nasıl öldürebileceğim izi hep d ü şü n d ü

ğ ü n ü söyledi.”

“ Kadir b u n u biliyor m u?”

“ H ayır. H a b ib ’in çizgiyi aşmam ası için uğraşıyorum . O n u n neler yaşad ığım biliyorum Lin. Ben de o yollardan geçtim . A ilem ö ld ü rü ld ü k te n sonraki ilk birkaç yıl ben de o n u n kadar delirm iştim . H a b ib ’in neler hissettiğini biliyorum . Sadece ölü dostlarına ve düşm anlarına odaklandı ve tek b ir şeyi, Ruslan öldürm eyi saplantı haline getirdi. O b u n u sistem inden atana kadar olabildiğince y an ın d a kalm ak ve ona g ö z kulak olm alıyım .”

Başımı sallayarak ve iç çekerek “ Bence K adir’e söylem elisin,” dedim .

Khaled de içini çekti. “Söyleyeceğim ,” dedi. “ Söyleyeceğim. Ç ok yakında. H a b ib iyileşecektir. A slında bazı yö n lerd en dah a iyiye bile gidiyor.

Artık o n u n la gayet iyi konuşabiliyorum . B unu ad atacak .”

M aalesef yolculukta haftalar geçtikçe hepim iz H a b ib ’i daha yakından ve daha korku do lu bir şekilde izlem eye başladık ve onca m ü cah it birliğin in o n u n e d e n uzaklaştırdığını daha iyi anladık.

SH A N T A R A M ■ 6 4 7

İçten ve dıştan gelebilecek tehlikelere karşı tetikte bir şekilde geceleri, k ıze n de g ü ndüzleri Pathaan Katel’e do ğ ru kuzey y ön ü n d en yüksek sını-11 izleyerek yolculuk ettik. Khel, yani köy yakınlarında soğuk, taze ve ta t lı su kaynaklarıyla kaplı ıssız dağlardan kuzeybatı yün ü n e ilerledik. H abib köylere ve daha büyükçe olan yerleşim yerlerine eşit uzaklıkta bir g ü z e rgah belirlem iş, yerel halkın kullandığı yollardan hep kaçınm ıştı. Pathaan Khel ile K hairo T haana, H um ai Khaarez ile Hacı A ghaa M u ham m ed arasında zorlu adım larla yürüdük. Loe Kaarez ve Yaaru nehirlerinin sığ y erlerinden geçtik. M olla M ustafa ile küçük bir kasaba olan A bdül H a m it

■ırasında zikzaklar çizerek y o lum uza devam ettik.

O ra la n n yağmacıları tarafından üç kez yolu m u z kesilerek b izden haraç istendi. H e r seferinde de ö n ü m ü ze çıkıp yolum uzu kesm eden önce ü z e rimize tüfekler d o ğ ru ltu lm u ş halde yüksek bölgelerde pusuya yatmış bir şekilde kendilerini gösterdiler. H e r seferinde Kadir üzerin d e K u ran ’dan

.iyeder yazan yeşil beyaz m ücahit bayrağım salladı.

In n a lillahi ve inna ileyhi raciun

Allah’tan geldik ve O ’na geri döneceğiz

Yerli klanlar K adir’in bayrağını tanım asalar da ü zerinde yazılanlara saygı duyuyorlardı. Acımasız, saldırgan tavırları ise Kadir, N azir ve Afgan savaşçılarımız bir A m erikalının eşliğinde ve korum ası altında dolaştıklarını açıklayana kadar sürüyordu. Yerel yağmacılar pasap o rtu m u inceleyip m avi gri gözlerim e bakıyor ve bizi silah yoldaşları olarak onlarla birlikte çay içmeye ve yem eğe davet ediyorlardı. Yemek daveti onlara haraç verm em iz gerektiğini belirtm ek için de kullanılıyordu. Yağmacıların hiçbiri, yıllardır süren savaş b oyunca onları koruyacak olan önem li Am erikan yardım ını, onlardan destek almış bir kervana saldırarak tehlikeye atm ak istem ese de onların bölg esind en haraç v erm eden geçm em iz söz k onusu değildi. Kadir sırf bu amaçla yanında eşyalar getirm işti. A ltın iplikle işlenmiş mavi, yeşil ipekler, baltalar, kalın bıçaklar, dikiş setleri, Ziess d ü rb ü n ler... Bu arada Kadir bu d ü rb ü n d e n bana da bir tane verm işti ve onu her g ü n kullanıyordum . K u ran ’ı ok u m ak için b üyüteçler ve H in t yapımı kol saatleri... Klan liderleri için de yaklaşık o n gram gelen ve üzerin d e A fganistan’ın s e m b o lü o lan defne kabartm alı alun levhalar vardı.

Kadir yağm acıların bu saldırılarını ö ngörm ekle kalm amış, aynı zam an da bu n a bel bağlam ıştı. Hal h atır sorm alar ve pazarlıklar so n b ulunca Kadir h e r klan lideriyle kervanım ıza y eniden ikmal yapılması h u su su n d a a n

648 ■ G regory David R oberts

laşırdı. Bu ikmallerle yolculuk esnasındaki yiyecek ihtiyacımızı karşılar, aynı zam anda o klan to p lu lu ğ u n u n korum ası altında olan yerlerde hayvanlara yem bulmayı garanti altına alırdık.

İkm al, bizim için olmazsa olm azdı. Taşıdığım ız savaş m alzem eleri, m akine parçaları ve ilaçlar o kadar yer kaplıyordu ki yanım ıza çok az m ik tarda ekstra kargo alabiliyorduk. Bu yü zd en hayvanlar için en fazla iki gü n lü k yiyecek taşırken kendim iz için hiç taşım ıyorduk. H e r adam ın bir m atara suyu vardı ama bu da k endim iz ve hayvanım ız için acil d u ru m la rda kullanm ak üzere d u ru y o rd u . Ç o ğ u g ü n bir bardaktan fazla olm ayan suyla ve bir dilim ekmekle idare ediyorduk. O yolculuğa başladığım da çok da katı olm ayan bir vejetaryendim . Yıllar boyunca m ü m k ü n old u ğ u n ca meyve ve sebze yemeye özen gösterm iştim . A m a dağlardan ve d o n d u ru cu soğukluktaki nehirlerden atları sürükleyerek geçirdiğim iz ve açlıktan titrediğim iz üç haftalık y o lculuğun so n u n da yağm acıların bize ikram e tti

ği yan pişmiş ku zu ve keçi etini kem iklerinden dişlerim le kopara kopara ken d im d en geçercesine yem iştim .

Ü lk e n in dik yamaçları çoraktı. B uz gibi esen kış rü zg a rla rın d a n ö tü rü buralard a pek canlıya rastlanm azdı fakat d ü z ova ne kadar küçük olursa o lsu n , çok canlı b ir yeşil ren g e sahipti. O valarda kırm ızı, yıldız şeklinde ve mavi to p gibi yabani çiçekler o lu rd u . K üçük sarı yaprakları o lan ve keçilerin bayıldığı b o d u r çalılar ve a d a rın yiyeceği çeşit çeşit yabani o tla r bu lm ak da m ü m k ü n d ü . Kayaların b irç o ğ u n u n ü stü parlak ye

şil yosunla ve soluk renkli m an tarlarla kaplıydı. Bir tim sah sırtı kadar ç ıp lak o lan kayalık dağlarda karşılaşılan bu yeşillikler, dah a verim li ve ılım lı b ir o rta m d a böylesi bir etki bırakam azdı. G ö rd ü ğ ü m ü z h e r yeşille ya da yaprakla kaplı alana aynı m em n u n iy etle yaklaşıyorduk. Yeşilin canlılı

ğı karşısında bilinçaltının yarattığı b ir tepkiydi bu. S e rt, acım asız savaş

çılardan azım sanm ayacak k adarı, yürüyen ad arın y an ın d an ilerlerken d u raklayıp y erden kü çük b ir çiçek kapıyor, k u ru ve nasırlı ellerindeki bu g ü zelliği hissetm eye çalışıyordu.

K adir’in Amerikalısı ro lü m , çorak to prakların yerel yağmacılarıyla a n laşm am ıza yardım etti ama ü çü n cü ve son kez durd u ru lm am ızla birlikte aynı zam anda bir haftam ıza mal oldu. A b dü l H a m it adlı küçük köyden uzak du rm ak için rehberim iz H ab ib bizi yalnızca üç ya da d ö r t aü n yan yana yürüyebileceği genişlikte b ir kanyona yönlendirm işti. D aha u z u n ve geniş hale gelene kadar k an y o n u n h er iki y am ndan d a neredeyse b ir k ilo m etre boyunca dik kaya duvarlar yükseliyordu. Burası pusuya d üşürülm ek

SH A N T A RA M ■ 6 49

için m ükem m el bir ortam dı ve b u n u n farkında olan Kadir g ru b un başında, elinde yeşil beyaz bayrağı ile ilerliyordu.

Yüz m etre kadar ilerlem iştik ki aklım ıza gelen başım ıza geldi. Yukarıdan insanın tüylerini diken diken eden bir u lum a sesi duyuldu. Erkekler, ııpkı aşiret kadınlan gibi tiz sesler çıkararak bağırıyordu. Küçük bir heyelanla kaya parçaları ön ü m ü zd ek i yola d o ğ ru dökülm eye başladı. Ben de diğerleri gibi başımı çevirip arkaya baktığım da bir kabilenin silahlarını üzerim ize d o ğ ru ltm u ş, arkam ızda d u rm akta o ld u ğ u n u görd ü m . Sesi d u yar duym az h em en durd u k . Kadir yavaşça iki yüz m etre kadar yalnız ba

şına ilerledi. A ü n ü zerinde sırtı dim dik bir şekilde, her zamanki gibi kuvvetli esen so ğuk rü zg ard a hafifçe sallanarak d u rd u .

U z u n geçen bir dakikanın saniyeleri sırtım ıza yönelm iş silahlar, ü s tü m üze nişan alınm ış kayalar ile geçti. D aha sonra bir devenin ü zerinde Ka-d ir’e d o ğ ru ilerleyen biri gö rü n d ü . A fganistan’ın iki hörgüçlii devesi vardı fakat adam ın bindiği tek h ö rgüçlü Arap develerindendi ve bu develer kuzey Tacikistan bölgesinde u z u n m esafeler ve çok soğuk havalar için yetiştirilirdi. D evenin kafasında paspası andıran tüyleri, tüylü bir boynu ve u z u n , güçlü bacakları vardı. Bu etkileyici hayvana binen adam da uzu n boylu ve inceydi. K adir’in pek belli olm ayan altmış küsur yaşından on yaş

daha yaşlı g ö zü k ü y o rd u. Adam beyaz A fgan p an to lo n u n u n ü zerine, yine uzu n beyaz bir göm lek giymişti ve g ö m leğin üzerinde dizine kadar u zanan kolsuz yünlü kum aştan bir yelek vardı. O ldukça u zu n o lduğu besbelli olan kar beyazı bir sarık gösterişli bir şekilde kafasına sarılmıştı. Gri b eyaz sakalı çen esinden göğsüne kadar uzanıyordu.

B om bay’daki bazı arkadaşlanm bu şekilde uzatılan sakala Vahabi derlerdi. Bu ismi, dinleri k onusunda oldukça katı olan ve sakallanın Peygam ber’in kestiği gibi kesen Suudi ArabistanlI M üslüm anlann ardından vermişlerdi. K anyonda g ö rd ü ğ ü m ü z yabancının sakalı bize adamın dünyevi g ü c ü n ün yanında dinsel güce de sahip oldu ğ u n u gösteriyordu. Dünyevi g ü cü nü ise yukan d o ğ ru tu ttu ğ u , antika, oldukça gösterişli u z u n nam lulu tüfe

ği belirtiyordu. D o lu tüfeğin ahşap kakması pirinç ve güm üş paralar gibi p arıltılı daireler ve şekillerle süslenmiş, insanı büyüleyen bir hale getirilmişti.

A dam K adirbhai’n in yanında, aralarında bir kol mesafesi bırakarak du rd u ve bize d ö n d ü . H ü k m e d e n bir tavrı vardı ve çevresinden saygı g ö rmeye alışık o ld u ğ u belliydi. Aslında bu adam saygı uyandırm a açısından A bdül Kadir H a n ile boy ölçüşebilecek tanıdığım n adir kişilerdendi. O da d uruşu ve hayata karşı farkındalığı ile insanlara h ü km ediyordu.

6 5 0 ■ G regory David R oberts

İkisi u zu n ca bir süre bir şeyi tartıştıktan sonra Kadirbhai atını yavaşça bize çevirdi.

İngilizce konuşarak ve sahte Am erikan pasaportum daki ilk ismi kullanarak “ Bay Jo h n !” diye seslendi. “ Buraya gelin lü tfen !”

Atı yüreklendirici bir ses çıkardığım ı um arak m ahm uzlara asıldım. Yerdeki ve yukarıdaki b ü tü n gözlerin üzerim d e o ld u ğ u n u biliyordum ve o saniyeler içinde düşünebildiğim tek şey atm beni K adir’in ayaklarının d ib ine fırlatm a ihtimaliydi. N e var ki at k o rk tu ğ u m gibi yapmayıp zarif bir şekilde hoplayarak ilerlem eye başladı ve K adir’in yanında d u rd u .

“ Bu H acı M u h a m m e d ,” dedi Kadir. Avcunu açmış yabancıyı işaret ediyordu. “ O K aan’dır. Klanlardaki b ü tü n insanların ve buradaki b ü tü n ailelerin reisidir.”

Bir saygı işareti olarak elimi kalbim e g ö tü rerek “ Essalam ün aleyküm ,”

dedim .

Benim gavur o ldu ğ u m u d ü şü n en lider selam ım a yanıt verm edi. M u ham m ed Peygam ber bir insanın barış do lu selam ına daha da güzel b ir selam la karşılık verm ek gerektiğini bu y u rm u ştu. Essalam ün aleyküm, y a n i A lla h ’ın selamı üzerinize olsun, en azından Ve aleyküm selam ve rahm etullah, A lla h ’ın selamı ve rahm eti sizin de üzerinize olsun, şeklinde cevaplan-malıydı. B u n u n yerine yaşlı adam devenin üzerindeki o tu ra ğ ın d an aşağı d o ğ n ı baktı ve beni zo r bir soruyla selamladı.

“ Bize ne zam an savaşmamız için S tinger vereceksiniz?”

B u so m A fganların bana, yani Am erikalıya, ülkeye g irdiğim izden beri so rd u ğ u soruydu. Kadirbhai soruyu benim için tekrar tercü m e etse de so ruyu anlam ışüm ve cevabrnın provasını da daha önce yapm ıştım .

“ A llah’ın rızasıyla çok yakında. O zam an gökyüzü de dağlar kadar ö z g ü r olacak.”

Cevabım iyi bir cevaptı ve H acı M u h a m m e d ’in h o şu n a gitm işti ama soru aslında cevaptan çok daha iyiydi ve benim u m u t d o lu yalanım dan d aha iyi bir cevabı hakediyordu. M ezar-ı Ş e rifte n K andahar’a kadar tü m Afganlar, savaş ilk patladığında Am erikalılar onlara S tin g e r’leri verseydi m ü cahitlerin işgalcileri aylar içinde geri püskürteceğini biliyordu. S tinger’e sahip olm ak, nefret edilen ve oldukça etkili Rus h elikopterlerinin g ö k y ü z ü n d en tem izlenm esi d e m e k ti. Yenm esi güç M IG ’lerin bile Stinger ro k etleriyle işi bitebilirdi. Hava hakim iyeti olm azsa Ruslar ve yardım cı Afgan kuvvetleri m ücahitlere karşı kara savaşı verm ek zo ru n d a kalacaktı ve b u n u asla kazanam azlardı.

SH A N T A R A M ■ 651

Afganların arasında şüpheci olanlar, Am erikalıların Ruslar Afgan Savaşı’nd a güçlerini tüketsin diye yedi yıl boyunca çaüşm aya göz yum up S tin g e r’leri vermeyi redd ettiğin i d ü şü n ü y ord u . S tm g e r’ler*gelirse Ruslar öyle bir yenilgiye uğrayacaklardı ki b u n u n so n u cu n d a b ü tü n Sovyet İm p arato rlu ğ u çökebilirdi.

Şüpheciler ister haklı olsun ister haksız bu ölüm cül oyun upkı ö n g ö rü ldüğü gibi oynanıyordu. Stinger füzeleri, Kadir bizi A fganistan’a soktu k tan birkaç ay sonra ortaya çıktı ve savaşın y ö n ü n ü değiştirdi. Ruslar, Afgan köylülerin direnişi karşısında öyle zayıflam ışa ki o koca im p arato rlukları sarsılmaya başlamıştı. Bu o yunun so n u cu n d a bir milyon Afgan can ın d an olm u ştu . N ü fu su n üçte biri evinden zorla uzaklaştırılm ışü. İn sa n lık tarihindeki en büyük insan g öçü m eydana gelm işti. Ü ç buçuk milyon m ülteci H ay ber G eçidi’n d en Peşavar’a geçmiş ve bir m ilyon kadarı da İran ’a, H in d ista n ’a ve Sovyeder Birliği’niıı M ü slüm an bölgelerine sürülm üştü. Elli b in kadın, erkek ve çocuk mayınlar y ü zü n d en sakat kalmıştı.

A fganistan’ın kalbi ve ruh u yara almıştı.

Ben, aranan bir suçlu olan ben d e, bir mafya p atro n u için çalışıyor, Amerikalı taklidi yapıyor ve o insanların g özlerinin içine baka baka onlara verem eyeceğim silahlar hakkında yalan söylüyordum .

Hacı M u h am m ed cevabımı o kadar beğendi ki en genç o ğ lunun d ü ğ ü n k udam alanna katılmamız için bizi davet etti. Yaşlı adamı reddedersek öfkelendireceğim izden korkarak ve aynı zam anda bu cöm ert davetten etkilenerek Kadir de onlara katılmayı kabul etti. H araç işi de ayarlanınca -Hacı M u ham m ed sıkı pazarlık etm iş, ek hediye olarak kendisi için Kadir’in atım da almıştı- Kadirbhai, N azir ve ben H acı’ya ikam etgahına kadar eşlik ettik.

G ru b u m u zd a n geri kalanlar bol taze suyu olan bir vadide kamp kurdu.

Z o ru n lu yolcu lu ğ u m u zd a verdiğim iz molayla adam larım ız da adarı d in lendirecek fırsat b ulm uştu. Sürüdeki.hayvanlar sürekli ilgiye m uhtaçtı ve üzerlerindeki yük gizli bir m ağaraya taşım nca hayvanlar hoplayıp zıplayarak serbestçe dolaşabilm işti. H acı’nın köyündekiler cihada katkılarım ızdan dolayı bizim için d ö rt koyun, arom alı H in t pilavı ve taze çaydan oluşan ziyafet hazırlam ışa. V anlan anlaşmalarla Hacı M u h a m m e d ’in köyündeki n ü fuzlu adam lar -tıpkı yol boyunca rastladığım ız A fgan klan liderleri gibi- bizi aynı dava için savaşan yoldaşlar olarak g ö rm üş ve ellerinden gelen yardımı yapmışlardı. Kadir, N azir ve b en, geçici kam p yerinden ayrılırken arkam ızdan şarkı ve kahkaha sesleri eko yapa yapa geliyordu. Y olculuğun yirmi üç g ü n ü n d e n bu yana ilk defa adam lanm ız bu denli neşeliydi.

6 52 ■ G regory David R oberts

Hacı M u h a m m e d ’in köyüne vardığım ızda bir k udam a yapılıyordu. Silahlı adam larım ıza rağm en kan d ök m ed en yaptığı karlı anlaşm a d ü ğ ü n için top lan an lan n heyecanına eklenm işti. Kadir oraya gelm eden aylar önce Afg anistan’da evlilik tö ren in in işleyişini bize anlatmıştı. D am adın ailesi ile gelinin ailesi birbirini ziyaret eder, her ziyarette de m endil ya da kokulu şeker gibi küçük hediyeler el değiştirirdi. Gelinin çeyizini olu ştu ran abartılı şekilde işlenmiş giysiler, ithal ipekler, parfüm ler ve takılar, insanlar gö rsü n ve hayran olsun diye teşhir edilir, daha sonra da dam adın ailesi tarafından saklanırdı. D am at gelin adayına gizli ziyarette b u lu n u r ve on u n la k o n u şu rken aynı zam anda özel hediyelerini de verirdi. G eleneğe göre bu gizli ziyaret esnasında gelinin ailesindeki erkeklere yakalanması kesinlikle yasaktı ama yine geleneğe göre gelinin annesi dam at adayına yardım etm eliydi.

G örevlerinin bilincindeki anne de gelinle d am at birbirleriyle ilk kez k o n u

şurken onların yanında d u ru r ve onlara refakat ederdi. B ütün bunlardan sonra çift arak üç g ü n sürecek d ü ğ ü n töreni için h azır sayılırdı.

K adir bana bu ritüelleri en ince ayrıntısına kadar anlatırken o n u n h er zamanki kibar ö ğ retm en havasında bir telaş sezm iştim . Başlangıçta, elli sene halfandan uzak kaldıktan sonra şimdi tekrar onların geleneklerine k atılırken haklı olarak biraz heyecanlandığını d ü şü n d ü m . Kendi gençliğinin kutlam alarını tekrar yaşar gibi oluyor ve içten içe bildiği ve hissettiği şeyi, bir A fgan o ld u ğ u n u k endine y eniden k an ıtlıy o rd u . Yine de bu dersler g ü n lerce devam edip de K adir’in bunları anlatırken gösterdiği dikkat hiç azalm ayınca anladım ki bu u z u n açıklamalar ve bilgiler o n d an çok benim yaranm aydı. Bana öldürülebileceğim ve bedenim in sonsuz istirahata yatabileceği yerin k ü ltü rü hakkında bilgi veriyordu. O n un la geçirdiğim hayatı ve olası ö lü m ü m ü bildiği tek yolla anlam lı kılmaya çalışıyordu. Ben de bunu anlayıp can kulağıyla o nu dinleyerek öğrenebileceğim h e r şeyi öğrendim .

Akrabalar, arkadaşlar ve diğer davetliler g ü nlerdir H acı’nın villasına akın ediyordu. Hacı M u h a m m e d ’in bir kaleyi andıran d ö rt evi, u zu n , kare, kerpiç evlerdi. Kale yüksek duvarlarla çevriliydi ve h e r köşede bir büyük k o n u t yer alm aktaydı. Kadıların kaldığı kale daha da yüksek duvarlarla çevrili ayrı binalardan oluşuyordu. Kadir, N azir ve ben eve girdiğim izde içerisi zaten kalabalıktı ama uzak köylerden misafirler geldikçe iyice tıklım tıkış

bir hale geldi. O rtalara d o ğ ru kaydık. Ü zerim izdeki kıyafetlerle, başımız birinin ayağının dibinde yere uzanıp uyuduk. Bir teoriye göre geceleri h o rlamak bilinçaltı savunm a m ekanizm asından dolayıymış. Paleolitik d ö n e m de atalanm ız uyurken savunmasız bir d u ru m d a olduklarından olası saldır-

SH A N T A R A M ■ 653

yanlan m ağaranın ağzından uzaklaştırmak için bu uyarı sesini çıkarırmış.

Afgan göçebeleri, deveciler, koyun ve keçi çobanları, çiftçiler ve gerilla savaşçılarından oluşan kalabalık bu teoriyi inandırıcı kılıyorlardı, çünkü öyle yüksek bir sesle ve vahşice horluyorlardı ki u z u n ve soğuk gece boyunca onları duyan bir aslan sürüsü bile korkm uş fareler gibi kaçabilirdi.

G ü n içerisinde aynı adam lar cum a akşamı için karışık yem ekler h azırladı. Bu yem eklere baharatlı y o ğurtlar, keçi veya koyun peynirleri, mısır u nu, hurm a ve balla fırında pişirilen kekler, keçi yağıyla pişirilmiş kurabiyeler, helal etler ve sebze yemekleri de dahildi. Yiyecekler hazırlanırken

.idamların ayakla çalışan büyük bir ö ğ ü tü cü y ü boş bir yere taşıyışını ve d amadın bir saat boyunca süslü bir kamayı bileyişini izledim . Gelinin babası bu çabayı eleştirel bir gözle izliyordu. Silahın öld ü rü cü old u ğ un a kanaat getirdikten sonra genç adam ın bu hediyesini ağırbaşlılıkla kabul etti.

O nlan izlerken Kadir de bana “ D am at, gelinin babasına eğer kızına kö-lii davranırsa kendi üzerinde kullansın diye bu bıçağı biledi,” diye açıkladı.

“ O ldukça iyi bir gelenekm iş,” diye dalga geçtim .

Kadir gülerek “ Bu bir gelenek d e ğ il,” diye yanıtladı. “ Bu gelinin babasının fikri. B u güne kadar böyle bir şeyi hiç duym am ıştım . Am a eğer işe yararsa bir gelenek haline gelebilir.”

Erkekler h er g ü n halka açık kutlam a için tu tu lan m üzisyenlerle ve şarkıcılarla birlikte gru p danslarının provasını yaptı. D ans kısmı N azir’in yeni ve beklenm edik bir yanını görm e fırsatı verm işti bana. D ö n ü p d u ran

.idamların arasında N azir de zarafet ve tutkuyla dans ediyordu. Ü stü n e iistlük benim kısa, çarpık bacaklı, b ir ağaç gövdesini andıran, kalın boynun dan ve g ö v d esinden sarkan dallara benzeyen kollara sahip arkadaşım, b ü tü n bu kalabalıktaki en iyi dansçıydı ve kısa zam anda herkesin hayranlığını kazanm ıştı. Sanki N a z ir’in gizli içdünyası, yaratıcılığı, ru h u bu d an sta açığa çıkmıştı. Ve o surat... Bir keresinde o su ratta g ö rd ü ğ ü m başansız gülüm sem e denem esini başka h içb ir insanın suratında görem eyeceğim i söylem iştim ... O çatık kaşlı, kırışık su rat dans ederken öyle değişti ki izlediğim içten gelen bu güzellik karşısında gözlerim yaşlarla doldu.

Gölgeli bir d u var d ibinde d u rm u ş dansçıları seyrederken Kadir m uzip bir ifadeyle “ Bana bir kere daha söyle,” dedi.

G üldüm . O n a bakınca Kadir de güldü.

“H a d i,” d edi. “ Beni m utlu etm ek için yap.”

“A m a b u n u daha önce de ben d en yirmi kez duy d u n . B u n u n yerine b enim için bir soruyu yanıtlam aya ne dersin?”

6 5 4 ■ G regory D avid R oberts

“Sen bana bir kez daha söyle, ben de so ru n u cevaplayayım.”

“ Pekala. Başlayalım bakalım. Kainat yaklaşık olarak on beş milyar yıl ö n ce büyük bir sadelik içinde ku ruldu ve o zam andan bu yana g ün geçtikçe karmaşıklaşıyor. Basitten karm aşığa d oğru olan bu hareket kainatın yapısında var ve b una karmaşıklığa, ya tkınlık denir. Bizler bu karmaşıklığın ü rü n leriyiz, Kuşlar, arılar, ağaçlar, yıldızlar, h atta galaksiler bile. Eğer bir gün astero it çarpışması gibi kozm ik bir padam ada yeryüzünden silineceksek bile, bizim karm aşıklığımızda başka bir şey oluşacakür, çünkü kainat böyle yapar. B ütün kainatta işleyiş böyledir. Şimdiye kadar nasıl gidiyorum ?”

Kadir’in cevap verm esini bekledim , bir şey söylem eyince konuşm am a devam ettim .

“T am am , son-ya da nihai karm aşıklık... Yani h er şeyin gittiği yer, ‘T a n rı’ diye adlandırdığım ız şey ya da kimsedir. Bizi T an rı’ya yaklaştıran, bu hareketi hızlandıran her şey iyidir. Buna engel olan d iğer h er şey ise k ö tü d ü r. Bir şeyin iyi mi ya da k ö tü m ü o ld u ğ u n u bilm ek istiyorsak -m esela savaş, bililerini ö ldürm ek, m ücahit gerillalara silah taşım ak gibi bir şeyin- o zam an kendim ize şu so ru lan sormalıyız: B u şeyi herkes yapsaydı ne olurdu ? B u d a vranış k a in a tta karm aşıklığa g id işim ize ya rd ım m ı edecek, yoksa bu na engel m i olacak? İşte böylece yapacağım ız şeyin iyi mi kötü m ü o ld u ğ u n u anlarız. D ah a da önem lisi n ed e n iyi ya da n ed en kö tü o ld u ğ u n u biliriz. İşte böyle. Nasıldı?”

K adir bana bakm adan “ Ç o k iyi,” dedi. K adir’in evrenbilim sel fikrinin ö zetini yaparken o da gözlerini kapamış ve yarı g ü lü m ser bir şekilde başını sallayıp d u rm u ştu . Ben konuşm am ı bitirince başını bana çevirdi ve g ö z lerin den m em nuniyetle m uziplik akarken iyice g ülüm sedi. “ Biliyorsun, eğ er isteseydin bu fikri tıpkı benim anlattığım gibi noktasına virgülüne d o k u n m ad a n anlatabilirdin. Ben neredeyse b ü tü n hayatım boyunca b u n u d ü şü n d ü m , b u n u n üzerin d e çalıştım. Ama b u n u bana kendi kelim elerinle anlatm anın beni ne kad ar m u tlu ettiğini tarif ed e m e m .”

“ Kelim eler sana ait Kadirji. Beni yeterince eğ ittin . Yine de birkaç so rum var. A rtık soru hakkım ı kullanabilir miyim?”

“ E v et.”

“ Peki. D ünyada kayalar gibi hayatta olm ayan şeyler, bir de ağaçlar, balıklar, insanlar gibi yaşayan şeyler var. Senin evrenbilim in hay »un ve b ilin cin n e re d e n geldiğini açıklamıyor. E ğ er kayalar da insanlarla aynı şeyden yapıldıysa, n e d e n kayalar canlı değil d e insanlar canlı? Yani yaşam nereden geliyor?”

SH A N T A R A M - 6 5 5

“Bu soruya kısa, d o ğ ru d an bir cevap verm em i istediğini bilecek kadar ıvı tanıyorum sen i.”

“Sanırım h er soruya kısa, d o ğ ru d an bir cevap isterim ,” dedim gülerek.

Kadirbhai benim küstahça yaklaşımım ü zerin e bir kaşını kaldırarak yavaşça başını salladı.

“ İngiliz filozofu B ertrand Russel’ı bilir misin? K itaplarından birini hiç ok u d un m u?”

“ Evet. O n u n kitaplarından bir kısm ım üniversitede ve hapishanede o k u m u ştu m .”

Kadir gülüm seyerek “ B ertrand Russel, benim sevgili Bay M ackenzie 1 squire’ın en beğendiği y azarlardandı,” dedi. “ B ertrand Russel’ın çıka-ıım larına h e r zam an katılm am akla b eraber bu çıkarımlara varış şeklini b ezenirim . H e r neyse, o bir keresinde B ir fın d ık k a b u ğ u n u doldurabilecek her şey orada ka lm a lı, dem işti. Bu k o n u d a ona katılıyorum . S o ru nu n cevabı ise, hayat her şeyin bir özelliğidir. B unu en sevdiğim kelim elerden b iriyle, karakteristik diye adlandırırız. E ğ er İngilizce anadilin değilse, ‘ka-ı.ıkteristik’ kelimesi harika bir ses olarak, davula vurm a ya da ateşe atm ak için çıra kırm a sesi gibi gelir kulağına. Kainattaki h e r atom yaşamın karak-RTİstiğini taşır. A tom lar karmaşık bir şekilde bir araya geldikçe hayatın karakteristiği de daha karm aşık hale gelir. Kayanın atom ları oldukça basit bir şekilde bir araya gelm iştir. Bu nedenle kayadaki yaşam o kadar basittir ki o n u görem eyiz. Bir kedinin atom ları ise oldukça karm aşık bir şekilde bir

.ıraya gelm iştir. Bu y ü zden ondaki yaşam o ldukça belirgindir. Yaşam her şeydedir. Biz görem esek de bir kayada bile yaşam vardır.”

“Bu sonuca nered en vardın? Bu, K u ran ’da mı yazıyor?”

“Aslına bakarsan bu b ü tü n büyük dinlerde olan bir kavram. Ben sadece b u n u son birkaç yüzyılda öğ ren d iğ im iz bilgilerle biraz değiştirdim .

Kutsal K uran bana böyle çalışmalar için ilham veriyor, çünkü K u ran ’da Allah’a hizm et etm ek için h e r şeyi çalışmam ve öğ ren m em em rediliyor.”

K adir’i so n u n d a köşeye sıkıştırdığım ı d üşü nerek “ Peki bu yaşam ka rakteristiği n ered en geliyor?” diye so rd um .

“Yaşam ve bilinç, ö zg ü r irade, karm aşıklığa yatkınlık, sevgi gibi kainattaki d iğer h er şeyin karakteristiği zam an ın başlangıcında kainata ışık tarafından verildi.”

“ Büyük Patlam a mı? B undan mı bahsediyorsun?”

“ Evet. Büyük Patlam a tekillik -b u da favori kelim elerim den biri bu aı*ada- d en e n b ir n oktada gerçekleşti. Neredeyse sonsuz derecede yo ğ u n ,

6 5 6 ■ G regory David R oberts

sıcak olm asına rağm en bizim bildiğim iz anlam da hiçbir yer ve zam an kap lam ıyordu bu no k ta. N o k ta, içinde enerji olan kaynar bir kazan gibiydi.

Bir şey, bu no k tan ın genişlem esine n ed en oldu. B unun nedenini bilm iyoruz. Ve ışıktan zam an, m ekan ve bildiğim iz b ü tü n kuvvetlerin yanında partiküller ve atom lar açığa çıktı. Böylece ışık kainatın başlangıcında her küçük partikiile bir karakteristik verdi ve bu partiküller daha karm aşık şekillerde bir araya geldikçe karakteristikler de kendilerini daha karm aşık şekillerde gösterm eye başladı.”

Kadirbhai durakladı ve ben kavramlarla, sorularla ve duygularla boğ u şurken beni izledi. Birdenbire sorum a bir cevabı oluşuna öfkelenerek Benden bir kere daha k u rtu ld u , diye düşündüm ama aynı zam anda da bu nedenle ona bir kere daha hayranlık duydum . Mafya p a tro n u Lord A bdül Kadir H a n ’ın bilgece konuşm alarında, hatta belki vaazlarında dem ek daha uygun olur, ürk ü tü cü derecede aykın olan bir şeyler vardı hep. Afganistan’da Taş

Devri’n den kalmış bir köyde taş bir duvara yaslanarak oturm uş, silahlar ve antibiyotiklerden oluşan kaçak mallar taşırken Kadir’in iyi ve k ötü, ışık, h a yat ve bilinç hakkındaki sakin, derin söylevi beni sinirlendirmeye yetmişti.

Kadir tekrar g ö z göze gelene kadar tekrar durakladıktan sonra “Sana b ahsettiğim i bilinçle cisim arasındaki ilişkidir,” dedi. “Bu bir çeşit test ve artık sen b u n u biliyorsun. Bu, hayatın anlam ını bildiğini iddia ed en h erk ese uygulam an gereken bir test. Karşılaştığın her g u ru , her ö ğ retm en , her peygam ber ve filozof senin için şu iki soruyu yanıtlayabilmeli: İyi ve k ö tü n ü n objektif, evrensel ta n ım ı n e d ir ? Bilinçle cisim arasındaki ilişki n e d ir ?

E ğer karşındaki bu som ları yamtlayam azsa testi geçem em iş d em ek tir.”

“ Fiziği nasıl bu kadar iyi biliyorsun?” diye so rdu m . “ ” Partiküller, tek-lilikler, Büyük Patlam alar... B ü tü n bunları n ered en biliyorsun?”

K adir bana baktı ve so ru m u n altında yatan, farkında olm adan söyledi

ğim hakareti de algıladı. Senin g ib i bir A fg a n gan g steri nasıl olur d a b ilim i ve böyle yüksek değerleri bilebilir ki? K adir’e baktım ve aklıma gecekond u d a Jo h n n y C ig ar’la geçirdim bir g ü n , sırf fakir diye o n u cahil saymakla yaptığım büyük hata geldi.

Kadir gülerek “Bir deyiş vardır, Öğrenci h a zır oldu ğ u n da öğretmen ortaya çıkar. B unu bilir m isin?” diye sordu. G örünüşe göre benim le birlikte değil, bana gülüyordu.

Dişlerim i sıkarak sabırla “ E v et,” diye m ırıldandım .

“ Felsefi ve dini çalışmalarım esnasında bir bilim adam ının bilgisine ih tiyaç d u y d u ğ u m d a karşım da b ir bilim adam ı b u ldum . H ayatın bilimi, yıl

SH A N T A RA M ■ 65 7

dızlar ve kimya alanlarında benim için pek çok cevap o ld u ğ u n u biliyordum . N e yazık ki bun lar bana sevgili Bay M ackenzie E squire’ım ın ö ğ re ttiği şeyler değildi. O sadece çok basit bir şekilde bu konulara değinm işti.

D aha sonra B om bay’daki Bhabba A tom A raştırm a E nstitüsii’nde bir fizik

çi ile tanıştım . Ç o k iyi bir adam dı ama o zam anlar kum ara karşı zaafı vardı ve kendini büyük bir belaya bulaştırm ıştı. Kendisine ait olmayan büyük m iktar parayı k um arda kaybetm işti. Fizikçi, iyi tanıdığım ve ihtiyacım old u ğ u n d a benim için çalışan bir adam ın sahip o ld u ğ u k um arhanede kum ar oynuyordu. D aha da kö tüsü fizikçinin bir kadınla ilişkisi vardı. Kadına aşık olm uş, kadının aşkı u ğ ru n a sayısız aptallıklar yapmıştı. Bana geldiğinde o n u n sorunlarını çö zd ü m ve olan biteni gizli tu ttu m . N e o n u n kö tü alışkanlıkları ne de benim bunları çözm edeki yardım larım biliniyordu. B u nun karşılığında adam da bana o g ü n d en beri ders veriyor. A dam ın adı W olf-gang Persis. E ğ er istersen B om bay’a d ö n d ü k ten sonra on u n la tanışırsın.”

“N e kadar zam an dır sana ders veriyor?”

“Son yedi yıldır haftada bir kez birlikte çalışıyoruz.”

İçim den “T a n rım !” diye geçirerek biraz da k ö tü niyetli bir m em n u n iyetle bilge, adil K adir’in istediğinde b o rcu n u fersah fersah çıkardığını d ü

şün d ü m . H e m e n sonra bu düşü ncem d en u tan d ım . Kadir H a n ’ı peşinden savaşa gidecek denli seviyordum . Fizikçinin de o n u seviyor olması m ü m kün değil miydi? B unu düşü n ü rk en tanım adığım ve m u h tem elen de tanı-yamayacağım fizikçiyi kıskandığım ı farkettim . Hastalıklı sevgi ile kıskançlığın zam ana, m ekana ya da m an ü ğ a saygısı yoktur. Kıskançlık bir ölüyü bile diriltebilir ya da bir yabancıdan sadece ism inin söylenişi nedeniyle nefret etm enize n ed en olabilir.

“Yaşamı so ruyorsun, çünkü ö lü m ü d ü şü n ü y o rsu n ,” dedi Kadir k o n u yu değiştirerek. “Ve o lu r da bir hayau alm an gerekirse, birini vurm ak z o runda kalırsan diye düşünüyorsun. H aklı mıyım?”

“ E vet,” diye m ırıldandım . Kadir haklıydı am a zihnim i m eşgul ed en ö ldü rm e kısmı A fganistan’daki değildi. Benim alm ak istediğim hayat, B o m bay’da Saray d en en garip genelevde gizli bir odada bir tah tın üzerine k u rulm uştu. M adam Z h o u .

Kadirbhai kelim elerine dikkat çekm ek için elini k olum a koyarak

“ U n u tm a ,” dedi. “Bazen d o ğ ru neden ler u ğ ru n a yanlış şeyler yapm ak g e rekir. Ö nem li olan nedenlerim izin d o ğ ru lu ğ u n d a n em in olm ak ve yanlışı kabul etm ektir. K endim ize yalan söyleyip yaptığım ızın d o ğ ru old u ğ u n a inanm am alıyız.”

6 58 ■ G regory David R oberts

D ü ğ ü n kutlam aları bitip de adam larım ızın yanına d ö n d ü ğ ü m ü zd e , y eni dağlar arasından güçlükle ilerleyerek y o lum uza devam ederken K adir’in kelimeleriyle yüreğim e sapladığı dikenleri d ü şü n d ü m . D oğru nedenlerle

<

yanlış şeyi yapm ak... D aha önce de bir kez bu lafla bana işkence etm işti.

Bu cümleyi, tıpkı ayağındaki deri kayışı çiğneyen ayı gibi çiğnem iştim .

Yanlış şeyler neredeyse her zam an yanlış sebeplerden ö tü rü yapılıyordu.

Yaptığım d o ğ ru işler bile genellikle yanlış sebeplerden do ğu y o rd u .

Ü zerim e h ü zü n lü bir hava çökm üştü. Bu iç karartıcı, kuşkulu hali atam ıyordum ve kışın soğuğuna d o ğ m ilerledikçe sık sık gecekondudaki k o m

şum A nand R ao’yu düşünm eye başlıyordum . O n u n A rth u r Yolu Hapishanesi’nde metal parmaklıklarını ardından bana gülüm seyen o kibar, yakışıklı, kalbini kaplayan huzurla durgunlaşıp yum uşam ış suratı aklıma geliyordu.

Anand da kendine göre do ğ ru bir amaç uğru n a yanlış şeyi yapmıştı. Bana dediği gibi, kazandığı cezayı sanki bir hak ya da ayrıcalıkmış gibi soğukkanlılıkla kabullenmişti. Geceler ve gü n d ü zler boyu d ü şü n d ü k ten sonra A n and’a lanet okum aya başladım. O n u aklım dan çıkarmak için böyle yaptım , çünkü içim den bir ses -ya benim kendi sesim ya da babam ın sesi-j

A n and’ın kavuştuğu hu zu ra asla kavuşamayacağımı söylüyordu. Cezanın kabulü ve doğru ile yanlışın farkındalığının sürgündeki çorak bir kalbe o tu rmuş taşları bir bir kaldıracağı içteki bu cennete asla varamayacaktım.

Geceleyin yine kuzey y ö n ü n d e ilerlerken H a d a D ağları’ndaki dar H u

şa G eçidi’ni tırm anarak geçtik. O tu z kilom etrelik yol, bizim için yüz elli kilom etrelik inişli çıkışlı b ir yolculuktu. D ah a so n ra açık alana çıktık, elli kilom etre boyunca daha d ü z alanlarda A rghastan N e h iri’ni ve o n u n k o llarını geçm ek için ilerledikten sonra Şahbad G eçidi’nin dağ eteklerine ulaştık. O rada zihnim halen d oğrularla ve yanlışlarla m eşgulken ilk defa olarak üzerim ize ateş açıldı.

Kadir’in Şahbad Geçidi’ne tırmanm aya devam etm em izi em retm esi, o soğuk gecede benim ki de dahil olmak üzere birçok hayatı kurtardı. Açık ovada hızla ilerledikten sonra hepim iz bitkin düşm üştük. İçimizdeki her adam dağ eteklerinde dinlenm enin hayalini kurarken Kadir bizi zorlamış, bü tü n sıra boyunca atıyla ilerleyerek devam etm em izi bağırıp durm uştu.

Böylece üzerim ize ateş açıldığı zam an hızla ilerler du ru m d a yakalanmıştık.

Sesi d u ym uştum , sanki biri m etal bir çubukla boş b ir tenekeye vurur gibi bir ses gelmişti. Aptallıkla bu n u silah sesine benzetm em iştim ve aümı dizginleyerek ilerlemeye devam etm iştim . H e m e n sonra atılan m erm iler yere, gru b um uza, etrafım ızdaki kayalıklara yağmaya başlamıştı. Herkes saklan-

SH A N T A R A M ■ 6 59

inak için kaçışın işti. Ben de yere düşm üş, tozlu yola y üzüm ü göm m üş, k e n dime b u n u n gerçek olmadığını söylüyor, önüm deki adam ın sırtının delik deşik oluşunu ve tökezleyerek yere düşüşünü görm ediğim i tekrarlıyordum .

Korkudan kaskatı olm uş, yerdeki to zu hızla solurken artık savaştaydım.

O rad a y üzüm to z u n içinde ve kalbim bir deprem le sarsılırken yatm aya devam edebilirdim ama atım bu n a engel old u . Dizginleri elim den ka

çırdığım dan at korku içinde geri geri gidiyordu. Beni ezm esinden korkarak ayağa kalktım ve dizginleri yakalamaya çalıştım. O ana kadar gayet ita atkar olan hayvan b irdenbire b ü tü n gruptaki en k ö tü at olup çıkmıştı. Sıçrıyor, toynaklarım yere vuruyor, beni sırtüstü yere düşürm eye çalışıyordu.

Daireler çizerek d ö n ü y o r, bana tekm e atabileceği bir pozisyon yaratmaya çabalıyordu. H a tta bu esnada üzerim deki üç kat giysiye rağm en kolum u ısırarak bana inanılm az bir acı vermeyi de başardı.

Sağıma solum a bir göz attım . Geçide en yakın olanlar oraya d o ğ a ı ko

şarak ilerliyor, sığınmak için hayvanlan kayalık alanlara sürüyorlardı. H em en önüm de ve arkamdakiler atlarını yere yatırmayı başarmış, ya on lan n yanlan -

ııa ya da arkalarına çömelmişlerdi. Sadece benim atım sıçrayıp duruyor ve kendini gösteriyordu. Bir binici yeteneğine sahip olm adan savaş alanında bir atı yere yatırmak çok zo r bir iş. D iğer atlar korku içinde kişnerken benimki her d uyduğu sesle daha da paniğe kapılıyordu. Atımı kurtarm ak istiyor, onu yere yatırıp h e d e f olmasını engellem ek istiyordum ama kendim için de en dişeleniyordum. D üşm an mermileri üzerim deki ve yanımdaki kayalara çarpıyordu ve her sesle çalılıklann arasına kaçan geyik gibi sıçrıyordum .

Bir m erm in in size saplanm asını beklem ek oldukça garip bir duygu, lîuna yakın olarak hatırlayabildiğim tek şey b ir b o şluktan dü şerk en g ü venlik p a ra ş ü tü n ü n açılmasını beklem ek. Ö zel, h içbir şeye b enzem ey en bir tat, d e rin izd e değişik b ir koku o luyor. G ö zlerin iz sanki çelikten yapılmış gibi se rt bakm aya başlıyor. S o n u n d a atım la birlikte kendim i yere atıp o n u n şiş karnını kalkan olarak k ullandım . T am vazgeçip hayvanı kendi haline bırakm aya karar verm işken at b o y u n eğm iş ve o n u aşağı çeken kollarım a teslim o lm u ştu . O n u sakinleştirm ek için o m z u n u okşamak isted iğ im d e elim le kanlı bir yaraya bastırdım . Kafamı kaldırınca atın iki yerin d en vu rulm u ş o ld u ğ u n u g ö rd ü m . Bir k u rşu n o m zu n a , diğeri de karnına isabet etm işti. Y aralardan, at her nefes alışında kan akıyordu ve hayvan da ağlıyordu. B unu tanım layacak başka b ir söz yok. Sesi içli, k e sik kesik, inleyerek çıkıyordu. Başımı o n u n k in e yasladım ve k o lu m u aü-m ın b o y n u n a do lad ım .

6 6 0 ■ G regory David R oberts

G ru bum daki adam lar silahlarını yüz elli kilom etre kadar ilerideki bir tepeye yöneltm işti. Y erden kalkm adan atım ın yelelerinin ü z erind en başımı hafifçe kaldırıp baktım ve kurşunlar yeri döverken uzaktaki tep ed e toz bulutlarının havaya kalktığını görd ü m .

Sonra b irden h er şey bitti. K adir’in üç dilde adam lara ateş etm eyi kesm elerini bağırdığını d uydum . U z u n dakikalar boyunca inleyen, ağlayan bir sessizlikte bekledik. T aşlan çatırdatarak yanıma yaklaşan ayak seslerini d u ydum ve kafamı kaldırdığım da Khaled A nsari’nin çöm elm iş bir şekilde bana doğru k o ştu ğ u n u g ö rd ü m .

“ İyi misin Lin?”

İlk kez v u rulup vurulm adığım ı d ü şü nerek “ E vet,” dedim . Ellerimi kollarım da, bacaklarım da gezdirdim . “ Evet, h er şey yerli yerinde. Am a atımı vurdular. O ...”

Khaled ellerini kaldınp beni yatıştırmaya çalışıp sözüm ü keserek “Sayım yapıyorum !” dedi. “ Kadir beni senin iyi olup olm adığına bakmam ve sayım yapmam için yolladı. Kısa zam anda geleceğim. Burada kal ve kımıldam a.”

“Am a a tım ...”

Khaled “ O n u n işi bitti!” diye tıslayarak cevap verdikten sonra sesinin to n u n u yum uşattı. “A tın işi bitti Lin. Kaybedilen tek at o değil. H abib on ların icabına bakıyor. Sen sadece burada kal ve kafanı kaldırma. Ben g eri geleceğim .”

Khaled yine çöm elm iş bir şekilde koşarak arkam daki sırada duraklaya duraklaya ilerlem eye devam e td . Atım zar z o r nefes alıyor, her ü ç -d ö rt n e feste bir inliyordu. Kanı yavaş am a durm aksızın akıyordu. Karnındaki yaradan kandan daha koyu bir sıvı sızıyordu. A tım ı sakinleştirm eye çalışarak b o y n u nu okşadım ve bu esnada o n a bir isim verm em iş o ld u ğ u m u farkettim . N edense isimsiz ölecek olması bana çok acımasızca gelm işti. D ü ş ü n d ü m ve zihnim in derinliklerinden ayıkladığım düşüncelerin sonucunda gerçek bir isim buldum .

Hayvanın kulağına, “Sana Claire diyeceğim ,” diye fısıldadım. “ O çok güzel bir kızdı. N ereye gidersek gidelim yanında iyi gözü k m em i sağlardı.

O nunlayken her zam an ne yaptığım ı biliyorm uş gibi g ö rü n ü rd ü m . Beni son kez terkedene kadar o n u g erçekten sevm em iştim . Bana H er şeyle ilg ilendiğim i a m a hipbir şeye ba ğ lanm adığım ı, söylem işti. Bir keresinde bana böyle söylemişti ve haklıydı. H aklıydı.”

A ğzım da kelimeleri geveliyor, bir şeyler zırvalıyordum ve şoktaydım.

A rtık b u sem ptom ları biliyorum . İlk kez birilerini silahlı çauşm a altında

SH A N T A R A M ■ 661

görü y o rd u m . Ancak çok azı ne yapacağını biliyor, içgüdüsel olarak eğilip yere yuvarlanm adan önce ateşe karşılık veriyorlardı. Diğerleri gülüyor, gülm elerini durduram ıyorlardı. Bazıları ağlıyor, annelerine, karılarına ya da T a n rı’ya sesleniyorlardı. Bazıları ise sessizleşiyor, içe kapanıyorlardı ve

.ırkadaşları bile bu hallerinden k orkuyordu. Bazıları da tıpkı benim atım la konuşm am gibi k on u şu p d u ruy o rd u .

H ab ib kayarak ve zikzaklar çizerek bana d o ğ ru geldi ve atın kulağına Iışıldadığımı g ö rd ü . Atı iyice m uayene etti ve ellerini yaraları üzerinde gezdirerek ku rşu nlan hissetm eye çalıştıktan sonra bıçağını kınından çekti.

Bıçağı u z u n ve sivriydi. Bıçağı hayvanın boğazına dayadı ve d u ru p çılgın gözlerle bana bakü. G ö zbebeklerinin çevresinde titreyip dön ü y o rm u ş g ibi d u ran altın rengi vardı. H a b ib ’in büyük gözleri vardı am a bu g özlerd eki delilik daha da b ü y üktü ve sanki beyninden dışarı fırlamak istiyorm uş

gibiydi. Aynı zam anda da çaresizliğimi ve acımı hissedecek ve bıçağı bana uzatacak kadar aklı başındaydı.

Bıçağı alıp aü , atım ı kendim öldürebilirdim . Belki iyi bir adam böyle yapardı. Ben yapam adım . Bıçağa ve atın titreyen boynuna baktım ve yapam adım . Başımı hayır anlam ında salladım ve H ab ib bıçağı saplayıp bile

ğini ustaca bir şekilde d ö n d ü rd ü . A t titredi ama acılarının dindirilm esine izin verdi. Bıçak b o ğazından çıktığında kan yerlere ve g ö ğ süne fışkırırca-sına akü. Yavaşça atın çenesi gevşedi, bakışları donuklaştı ve hem en sonra kalbi du rd u .

A ün ölü , kork u su z gözlerine, oradan da H a b ib ’in g ö zlerinde dolaşan hastalıklı ifadeye baktım . Paylaştığımız an öyle duygu yüklü, bildiğim h ayatlara öyle yabancıydı ki elim istem eden de olsa kılıfında d u ran tabancama kaydı. H ab ib bana anlaşılması im kansız bir şekilde sırıttı ve sıradaki yaralı ata d o ğ ru ilerledi.

“İyi m isin?”

“İyi m isin?”

“ İyi m isin?”

“N e?”

Khaled, ben on a bakana kadar giysilerim den tu tu p beni sarsarak “ İyi misin diye so ru y o ru m ,” dedi.

K haled’e bakarken atım ın delik boğazına elimi koym uş ne kadar zam andır o n u izlediğim i dü şü n erek “ Evet. T ab ii,” dedim . Etrafım a bakındım. Gece olm ak üzereydi.

“D u ru m ne kadar... Ne kadar k ö tü ?”

662 ■ G regory D avid R oberts

“ Bir adam kaybettik. M acit’i. B uranın yerlilerindendi.”

“ Biliyorum. T am ö n üm deydi. H e r şey çok hızlıydı. Saniyeler ö n cesin de yaşıyorken aniden sırtı yarıldı ve bir kukla gibi yere yığıldı. E m inim dizleri yere d eğ m ed en önce ölm ü ştü . O kadar hızlıydı ki!”

Nefes almak için durakladığım da K haled “İyi o ld u ğ u n a em in misin?”

diye sordu.

Katıksız bir AvustralyalI aksanıyla patlayarak “ K ahretsin, tabii ki iyiyim !” dedim . K haled’in gözlerindeki ateş beni kışkırtıyordu ve neredeyse on a bağıracaktım ama daha sonra yüzündeki endişeyi ve bakışlarının sıcaklığını g ö rd ü m . Bağırm ak yerine g ü ldüm . Khaled de rah adadı ve b e nim le birlikte g üldü. “E lbette iyiyim. E ğ er bana iyi olup olm adığım ı so rmayı kesersen daha da iyi olacağım . Sadece biraz... Ç en em d ü ştü ... H e p si bu. Bana biraz zam an tanı. Tanrım ! Bir yanım da bir adam , d iğer y anım daysa atım öld ü rü ld ü . Şanslı m ıyım , u ğ u rsu z m uy u m , em in d eğilim .”

K haled çabucak “Şanslısın,” diye yanıtladı. G ülen gözlerine rağm en sesi ciddiydi. “ O lanlar k ö tü ama h er şey daha da k ö tü olabilirdi.”

“ D aha k ö tü m ü?”

“A dam lar havan to p u , ağır m akineli tüfekler kullanm adı. Eğer ellerinde olsaydı kullanırlardı ve h er şey çok daha k ö tü o lu rd u . M u h tem elen bize saldıranlar Ruslardan değil de A fganlardan oluşan küçük bir birlikti ve bizi sınayıp şanslarını denem ek istediler. S onuçta üç yaralım ız var ve d ö rt at kaybettik.”

“Yaralılar nerede?”

“Biraz ileride, geçitte. Benimle birlikte onlara bir göz atm ak ister misin?”

“Tabii, tabii. Eşyamı taşım am a yardım e t.”

Ö lü atın üzerin d en semeri ve yuları çıkardık. S onra d ar geçide doğru ilerleyen adam ların ve adarın arasına katıldık. Yaralı adam lar bir kayanın arkasına yatırılmıştı. Kadir yakınlarında d u rm u ş arkam ızda kalan ovaya çatık kaşlarla dikkaüi bir şekilde bakıyordu. A h m et Z ad eh nazikçe ama çabuk bir şekilde yaralı adam ların birinin üzerindeki giysiyi çıkarıyordu. K ararm akta olan gökyüzüne baktım .

A dam lardan birinin kolu kırılm ıştı. V urulan atı ü zerin e d ü şm üştü. Kırık, k o lu n u n bileğe yakın kısm ındaydı ve kö tü y d ü . Kem ik doğal olmayan bir açıda d u ruy o rd u ama d eriden dışarı çıkm am ışü. T ek rar yerine o tu rtu lması gerekiyordu. A h m et Z ad eh ikinci yaralının göm leğini çıkardığında adam ın iki yerinden v u ru ld u ğ u n u gö rd ü k . K u rşu n lan n ikisi de hala vücud undaydı ve büyük bir am eliyat yapılm aksızın ulaşılam ayacak kadar d e rin

SH A N T A R A M ■ 663

deydi. G ö ğ sü n ü n ü st kısm ındaki kurşun köp rü cü k kemiğini parçalamış, diğer kurşun ise bir kalçadan diğer kalçaya geniş bir alanı yırtıp öldürücü bir yara açarak m idesine saplanm ışa. Sıddıki adında bir çiftçi olan ü çüncü

.idam da kafasından ağır bir yara almıştı. Atı o nu kayalara d oğru fırlatmış,

.idam da iri bir kaya parçasına kafasını çarpm ıştı. Kafası kanıyordu ve kafatasında kırık o ld u ğ u belliydi. Parm aklarım ı kana bulanarak kırığın ü z e rinde gezdirdim . Kırık kafatası üç parçaya aynlm ıştı. Bu parçalardan biri o kadar gevşek d u ru y o rd u ki eğer çekersem elim de kalacaktı. Kafatasını bir

.ırada tu ta n tek şey adam ın saçlarıydı. Kafasının boyunla birleştiği n o k ta da da şişme vardı. Çiftçi bilincini kaybetm işti ve açıkçası bir daha gö zlerini açacağından da şüpheliydim .

Bir kez daha g ö kyüzüne baktım . Ç ok az g ü n ışığı, çok az zam an kalmıştı. Bir seçim yapmalı, b ir adam ın ölm esine izin verirken diğerini yaşat-malıydım. Bir d o k to r değildim ve savaş yaraları k on u su n d a tecrü b em yoklu. G örü n ü şe gö re iş bana d ü şü y o rd u , çünkü diğerlerinden biraz daha lazla şey biliyordum ve b ir şeyler yapmaya istekliydim. H ava soğuktu.

I Işüyordum . Kalın ve yapışkan bir kan g ö lü n ü n içinde çöm elm iştim ve kanın p a n to lo n u m a yayıldığını hissedebiliyordum . Kadir’e baktığım da, sanki düşüncelerim i okuyorm uşçasına başını salladı. Suçluluk duygusu ve korkuyla Sıddıki’nin üzerine o n u sıcak tu tsu n diye bir battaniye ö rttü m ve kolu kırık adam a yardım a gittim .

Khaled yanım daki ilkyardım çantasını açtı. A h m et Z a d e h ’in ayağının dibine, vurulm uş adam ın yanına plastik bir şişe antibiyotik p u d ra, antisep-ı ık su, yara bandı ve makası fırlattım . Yaralan tem izleyip sarm akla ilgili kı-s.ı direktifler verdim ve A h m et ku rşu n yaralarını ö rterken b e n de dikkatimi kırık kola verdim . A dam benim le hızlı hızlı k o n u şuyordu. O n u tan ıyordum . A dam ın idaresi z o r keçileri g ü tm e k o n u su n da özel bir yeteneği v.ırdı ve huysuz yaradılışlı hayvanların sık sık kendiliklerinden o n u izledi

ğine şahit o lm u ştu m .

“ N e dedi? A nlam ad ım .”

Khaled sesini ve ifadesini bozm am aya çalışarak “Sana acıyıp acımaya-ı ağını so rd u ,” dedi.

“ Bir keresinde aynı şey benim de başım a geldi,” dedim cevap olarak.

“ Bunun gibi b ir şey başıma geldi ve n e k adar acıdığını bilirim. O kadar

■ıar ki sanırım adam ın silahını alsan iyi o lu r kardeşim .”

“T a m am ,” dedi Khaled. “Siktir.”

H em en ard ın d an gülüm seyerek yaralı adam ın yanm a o tu rd u ve yavaşça elindeki KalaşnikoPu aldı. Karanlık üzerim ize kapanm aya başlayınca

6 6 4 ■ G regory David R oberts

adam ın beş arkadaşı o n u tu ttu ve ben de yerinden çıkmış kem iğini, m ü m k ü n o ld u ğ u n ca eski sağlıklı ve d ü z g ü n haline getirm eye çalıştım.

Adam sıktığı dişleri arasından “Allah! Allah!” diye bağırıp d u ru y o rd u .

Kırık sarılıp sert plastik çubuklarla sabitlendikten sonra v urulan adam ın yanına g ittik ve bilincini kaybetm iş Sıddiki’nin başına da hızlıca sardık. İşim iz b iter bitm ez dar geçitte yol almaya başladık. T aşıdığım ız yük, kalan ad ar arasında eşit şekilde paylaştırılmıştı. Kurşun yarası olan adam iki yanın d a arkadaşlarından destek alarak ata bindirilm işti. Sıddıki, saldırıda ö ld ü rü len M acit gibi, yük hayvanlarından birinin üzerine bağlanm ıştı. G eride kalanlarım ız yürüyorduk.

T ırm andığım ız yer yüksek fakat kısa bir alandı. Z orlukla nefes alarak ve iliklerime işleyen soğukta titreyerek diğer adam larla birlikte yürüm eye isteksiz atları iteledim . Afgan savaşçılar bir kere bile şikayet edip söylenm edi. T ırm andığım ız yam açlardan biri yolcu lu ğ u m u zd a tırm anılan en dik yam açlardan biriydi ve g ü c ü m ü toplam ak için dayanam ayıp durakladım .

İki adam benim d u rd u ğ u m u gö rü n ce yanım a geri gelerek tırm andıkları değerli m etrelerd en vazgeçtiler. G ülüm seyerek ve o m zu m a cesaretlendirici şekilde vurarak bir atı yukarı itm em e yardım ettiler ve h em en sonra y u karıda yardım a ihtiyacı olanların yanına gittiler.

A hm et Z ad eh arkam dan zorlukla nefes alıp ilerlerken “Afganlar birlikte yaşaması en iyi adam lar olm ayabilir am a kesinlikle birlikte ölünecek en iyi adam lar!” dedi.

Beş saat tırm an d ık tan so nra hedefim ize, Shar-i Safa D ağları’ndaki kam p yerim ize geldik. Kam p yeri büyük bir kaya parçası tarafından r ü z gard an k o ru n u y ord u . T op rak kazılmış, birbirine bağlanan m ağaralar oluştu ru lm u ştu . M ağaranın etrafında, daha küçük ve kam ufle edilm iş sığınaklar da dağ platosuna kadar uzanıyo'rdu.

K adir yükselen dolunayın ışığı altında bizi to p lan tıy a çağırdı. R ehber H ab ib kanıptakilere gelişim izi h ab er verdiğinden m ücahitler büyük bir heyecanla bizi ve getirdiğim iz yükleri bekliyordu. Sıranın ortasında ilerlerken K adir’in beni beklediğine dair bir haber aldım ve ona katılm ak için ileri atıldım .

“ K haled, A hm et, N azir, M a h m u t ve birkaç kişi daha kam pa bu yoldan gideceğiz. Kam pta kim lerin o ld u ğ u n u tam olarak bilm iyoruz. Şahbad Geçidi’nde uğradığım ız saldırı bana A sm atullah A chakzai’nin yine taraf d e

ğiştirdiğim ve Ruslara kaüldığını söylüyor. G eçit üç senedir o n u n d u ve orada güvende olmalıydık. H ab ib bana kam pın güvenli o ld u ğ u n u , o rad a

SH A N T A R A M - 665

kilerin bizim adam ım ız o ld u ğ u n u söylüyor ama halen açığa çıkıp bizi karalam adılar. Sanırım Am erikalım ız da bizim le birlikte yanım ızda ilerlese ilaha iyi olacak. Senden b u n u isteyem em , yalnızca rica edebilirim . B izim le gelir misin?”

“Evet,” dedim , sesimin bana geldiğinden daha kuvvetli çıktığını umarak.

“ Güzel. N azir ve diğerleri adarı hazırladı. H e m e n ayrılacağız.”

N azir birkaç an ileri yolladı ve y o rgun bir şekilde adara bindik. Kadir b enden çok daha yo rg u n olmalıydı. V ücu d u birçok şikayet ve acıyla u ğ raşmak z o ru n d a kalmıştı ama eyere dim dik o tu rm u ş, sağlam bir şekilde elindeki yeşil beyaz bayrağı tu tu y o rd u . O n u taklit ederek sırtım ı dikleştirdim ve atı yü rütm ek için tekm eledim . Küçük g ru b u m u z , öyle kuvvetli g ü müş bir ayışığı altında yavaşça ilerliyordu ki kayaların üzerine gölgelerim iz vuruyordu.

Kam pa güney tarafından sağa sola kıvrılan dik ve dar bir yolla ulaşılıyordu. Y olun yanında, so lu m u zd a o tu z m etrelik bir çukurda kopm uş kayalardan oluşan bir m oloz birikintisi vardı. Sağım ızda ise kayadan bir d u var bulunm aktaydı. Yolun yarısında kendi adam larım ız ve m ücahitler ta rafından izleniyorken sağ kalçam da bir kram p hissettim . Kram p b ird en b ire delici bir acıya d ö n ü ştü ve ben o n u basürm aya çalıştıkça acı daha da d a yanılmaz bir hal aldı. Kalçamdaki baskıyı azaltm ak için sağ ayağımı ü z e n giden çıkardım ve bacağım ı esnetm eye çalıştım. B ü tü n ağırlık sol bacağıma kayınca eyerin üzerin d e kısa süre durabildim . B irdenbire sol ayağım pes etti ve çizm em ü zen g iden kayarken eyerin ü z erin d en kaya parçalarıyla dolu boşluğa d o ğ ru düşm eye başladım.

Kendini korum a içgüdüsüyle aşağı do ğru savrulurken kollanm ve sağ

bacağımla atın boynuna dolandım . G ö z açıp kapayıncaya kadar geçen süre içinde eyerden tam am en düşerek kendim i baş aşağı bir şekilde atın boyn u na dolanm ış buldum . Ata durm ası için seslendim fakat hayvan beni d uymazlıktan gelerek dar yolda ilerlemeye devam etti. Atı bırakam azdım , ç ü n kü yol o kadar dar, çukur o kadar d erindi ki kendim i bırakacak olsam kesinlikle aşağı düşecektim . A t da durm ak bilm iyordu. Ben de at yavaş yavaş kalasını sallayarak ilerlerken ters bir şekilde ona sıkıca dolanm aya devam ettim.

İlk önce kendi adam lanm ızın kahkahasını duydum . Bu inşam nefessiz bırakan ve günlerce karnınıza ağrı saplanm asına ned en olacak kadar büyük bir kahkaha kriziydi. Eğer kendinizi zorlayıp da nefes alm azsanız sizi ö ld ü rebilecek kahkahalardandı. D aha sonrada kam ptaki m ücahitlerin kahkahaları geldi. Kafamı geriye d o ğ ru yatırdığım da Kadir’in de diğerleri gibi katı

6 66 ■ G regory David R oberts

la katıla g ü ld ü ğ ü n ü görd ü m . Ben de dayanam ayıp gülm eye başlayınca kollarım gücü n ü kaybetm eye başladı. H e m e n kendim i toparlayıp ata daha da sıkı sarılmaya başladım. Istırap içinde kurbağa gibi bir ses çıkararak Çüşş!

D u r! B a n d karo, diye bağırınca adam lar daha da fazla gülm eye başladı.

M ücah it savaşçılarının kam pına işte böyle girdim . B irden herkes e tra fımı sardı ve beni tutarak ayağa kaldırdılar. Bizim g n ıb u m u zd ak iler de sırayla sırtım ı sıvazlayıp o m zu m a vurdu. Bu samimiyeti taklit ed en m ü cah itler de sırt sıvazlama faslına katılınca y o rg u n bacaklarımı dinlendirm ek için otu rm ak o n beş dakikamı aldı.

“Seninle yan yana at sürm ek K adir’in en iyi fikirlerinden biri sayılmazd ı,” dedi Khaled Ansari bir kaya parçasına sırtını verip yanım a o tu ru rk e n .

“Yine de bu num arad an sonra oldukça p o p ü ler o ld u n d o stu m . Bu h erh ald e bu adam ların hayatları boyunca g ö rd ü ğ ü en kom ik şeydi.”

E lim de olm adan kıkırdayarak “T a n rım !” dedim . “ Bir ay boyunca n e redeyse yüz dağ, o n n ehir aştım ve bunların ç o ğ u n d a hava da karanlıktı ama hiçbir so ru n yaşam adım .A m a şu kam pa, lan et olası bir m aym un gibi aü m ın b o ynuna dolanm ış halde giriş y ap tım .”

Khaled kahkahalarla gülerek karnını tu ttu . “Sus, tekrar krize gireceğim !”

Bitik bir d u ru m d a olm am a ve alaya alınm am a rağm en K haled’le birlikte g ü ldüm ama daha fazla gülm ek istem ediğim den on a bakm am ak için bakışlarımı sağ tarafım a yönelttim . Yaralı adam larım ızın üzerine kamuflaj rengi çadır bezi ö rtü lm ü ştü . O n ların gerisinde diğer adam lar atlardaki yükleri indiriyor ve onları m ağaraya yerleştiriyordu. H a b ib ’in u z u n ve ağır bir şeyi karanlığa d o ğ ru sürüklediğini g ö rd ü m .

“ H ab ib orada ne yapıyor?” diye so rd um kıkırdamaya devam ederken.

Khaled h em en alarma geçti ve ayağa fırladı. O n u n bu acelesi bana da bulaştı ve ben de h em en ayağa kalktım . D a ğ p lato su n u n bir kenarını olu ştu ra n kayalara koştuk ve oraya varınca H a b ib ’in bacaklarını açmış bir ad am ın bed en in in yanında d u rd u ğ u n u farkettik. Adam Sıddıki’ydi. B ü tü n dikkat indirilen yüklere verilmişken H ab ib baygın adam ı ö rtü n ü n altından çıkarıp sü rüklem işti. Biz o n a yaklaşırken H a b ib u z u n bıçağını adamın bo y n un a dayayıp bir bilek hareketiyle Sıddıki’nin boyn u n u kesti. Sıddık i’nin bacakları hafifçe sarsıldıktan sonra kıpırtısız kaldı. H a b ib bıçağı g e ri çekti ve ona baktığımızı g ö rd ü . Y üzüm üzdeki deh şet ve öfke, H a b ib ’in g özlerindeki delice bakışı daha d a güçlendirm işti. Bize sırıtü.

Khaled yü zü ayışığının aydınlattığı kayalar kadar beyaz bir şekilde “ Kad ir!” diye bağırdı. “Kadirbhai! I d d a r a o ! Buraya gel!”

SH A N T A RA M - 6 67

A rkam ızdan bir yerlerden bize cevap verildiğini duydum ama hiç kım ıldam adım . G özlerim H a b ib ’in üzerindeydi. H ab ib bana d ö n m ü ş, çö-ıııelerek sanki üzerim e saldırmaya hazırlanıyorm uş gibi duru y o rd u. Yüzüne çılgınca bir gülüm sem e yerleşmişti ama gözlerinde daha karanlık bir ıl.ıde vardı. Belki biraz daha korkak, şeytansı bir ifade. H ab ib h em en b a yın çevirerek belli belirsiz bir sesi dinliyorm uş gibi dikkat kesildi. Bense

.ıı-kamızdaki k am ptan gelen g ü rü ltü lerd en ve kanyon ile gizli geçitlerin

.ırasından esen rü zg a n n sesinden başka bir şey d u ym uyordum . O an top-ı.ık, dağlar, Afganistan, her yer bana o kadar ıssız, güzellikten ve şefkatten o kadar m ah ru m geldi ki sanki h er yer H a b ib ’in çılgınlığının bir yansım asıydı. O n u n hezeyanlı beynindeki labirentte kapana kısılmış gibi hissediyordum kendim i.

H ab ib saldırm aya hazır bir hayvan gibi eğilmiş bir şeyler dinlerken ta bancam ın kılıfını açtım . Silahımı çıkarıp elime aldım . Hızlı hızlı nefes alırken farkında olm adan Kadir’in talim atlarını uygulayarak tabancanın g ü venliğini açtım ve nam luya k urşun sü rd ü m . H a b ib duyd u ğ u ses üzerine tekrar bana baktı. Bakışları, elim deki göğ sü n e yönelm iş silaha yöneldi.

Daha sonra yavaşça, neredeyse bitkin bir halde bakışlarını tekrar gözlerime dikti. U z u n bıçak hala elindeydi. Ayışığının aydınlattığı y ü züm de o an nasıl bir ifade o ld u ğ u n u bilm iyorum ama iyi olmasına im kan yoktu. K aram ın verm iştim . E ğer bana d o ğ ru bir m ilim etre dahi gelirse işini b itirm e ye yetecek kadar ku rşun u üzerine boşaltacaktım .

H a b ib ’in y ü zündeki sırıtm a yerini kahkahaya bıraktı. Yani en azından bir kahkahaya benziyordu diyebilirim. A ğzı titriyor, kafası h areket ediyordu ama hiçb ir ses duyulm uyordu. K haled’i yok sayan bakışları bana bir mesaj veriyordu. O n u n sesini kafam ın içinde duyabiliyordum . Gözleri bana G örd ün ü z m ü, diyordu. H içb irin ize g ü ven m em ekte haklıydım ... H e p iniz... Ö lm em i istiyorsunuz... A m a önem li değil. B u n u um ursam ıyorum . S ize izin veriyorum. İşim i b itirm enizi istiyorum.

A rkam ızdan gelen bir ayak sesi duyduk. K haled’le ben korkuyla geriye sıçradık. Kadir, N azir ve A h m et Z a d e h ’in bize do ğ ru hızla geldiklerini g ördük. Kafamızı tekrar çevirdiğim izde H a b ib gitm işti.

“ Sorun ne?” diye sordu Kadir.

Khaled aklını kaçırmış adam dan bir iz bulabilm ek amacıyla gözleriyle karanlığı tararken “ H a b ib ,” dedi. “D elirdi... O deli. Sıddıki’yi öldü rd ü .

O ııu buraya sürükledi ve boğazını kesti.”

N azir öfke içinde “ O n erede?” diye sordu.

668 ■ G regory David R oberts

“Bilm iyorum ,” dedi Khaled başım sallayarak. “Gidişini g ö rd ü n m ü Lin?”

“ H ayır, ben de seninle birlikte d ö n ü p kim in yaklaştığına baktım , tek rar geri d ö n d ü ğ ü m d e H ab ib ço ktan gitm işti. Sanırım çukura atlad ı.”

Khaled kaşlarını çatarak “A dam ış olam az,” dedi. “ O ran ın derinliği kırk beş m etre. Adam ış o lam az.”

A bdül Kadir ölü adam ın yanına diz çökerek avuçlarını yukarı d o ğ ru açmış dua ediyordu.

A h m et, K haled’in o m zu n a teskin edici bir şekilde elini koyarak “ O n u yarın ararız,” dedi. Karanlık gökyü zü n e baktı. “Ayışığının kaybolm asına az kaldı. H ala yapacak çok işimiz var. E ğ er H a b ib buralarda olursa o nu yarın b u lu ru z. Bulam azsak da bizim için dünyanın sonu sayılmaz, n o n ?”

“ Gece n ö betçisin in H ab ib için tetikte olm asını istiy oru m ,” dedi K haled. “ H a b ib ’i iyi tanıyan adam lar değil de kendi adam larım ızdan biri o lsun n ö b e tç i.”

“ Q u i,” diye cevap verdi Z adeh.

Khaled sözü n e devam ederek “E ğ er adam larım ız o n u bulursa m ü m künse vurm asınlar,” dedi. “Tabii risk alm alarını da istem em . H a b ib ’in eşyalarını k o ntro l edin. Atını, y ü k ü n ü . Ü zerin d e hangi silahlar ya da p a tla yıcılar olabileceğine bakın. D ah a önce incelem edim am a sanırım ceketinin altında bir şeyler vardı. Sikdr, tam bir felaket!”

Z a d e h elini bir kere daha K haled’in o m zu n a koyarak “ E nd işelen m e,”

dedi.

“ Elim de d eğil,” diye yanıtladı Filistinli. Karanlığa baktı. “Bu çok kö tü b ir başlangıç. Sanırım şu an buralarda bir yerde bizi izliyor.”

Kadir duasını bitirince Sıddıki’yi geri taşıyıp ertesi g ü n k ü cenaze tö re nine kadar durm ası için bir bezle sardık. Birkaç saat daha çalıştıktan so n ra m ağarada uyum ak ü zere yan yana uzandık. H o rlam a sesleri oldukça şiddediydi ve yo rg u n adam lar rahatsız bir uyku çekiyorlardı. Ben uyanıktım . G özlerim H a b ib ’in o rta d a n k aybolduğu karanlıktaydı. Khaled haklıydı. K adir’in savaşı için k ö tü b ir başlangıç o lm uştu. Kelim eler uyanık z ih n im d e yinelenip du rd u . K ötü bir başlangıç...

Karanlık g ö k y üzünde bakışlarımı berrak yıldızlardan birine odaklam aya çalıştım am a dikkatimi toplayam ayarak kendim i yine plato n u n karanlık ucu n a bakarken b u ldum . Tıpkı bir sevgiyi kaybettiğim izi ya da yanlış bir arkadaş edindiğim izi, o kişinin b izd en hoşlanm adığım kelim elere gerek d u ym adan b irden anlam am ız gibi, K adir’in savaşının hepim iz için başladığından çok daha k ö tü bir şekilde biteceğini o an anladım.

OTUZ DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

I ki ay boyunca, birb irin d en soğuk geçen gün lerd e, gerilla savaşçılarının Slıar-i Safa bölgesindeki m ağaralardan oluşan kam pında kaldık. Bu iki ay birçok açıdan oldukça zorluydu am a yine d e sığınağım ızda hiç saldırıya m aruz kalm adık ve kısm en güvendeydik. Kam p, K andahar’dan yalnızca elli kilom etre uzaktaydı. Kabul anayoluyla arada yirmi kilom etre mesafe vardı ve A rgh an d ap Barajı’nın yaklaşık elli kilom etre güneydoğusundaydı.

Ivandahar’ı Ruslar işgal etm işti ama güneydeki bu şehri tam olarak ele g etirem em işlerdi ve bu yü zden şehir devamlı abluka altındaydı. Şehir m erkezine yapılan füze saldırıları ile şehrin yalanlarındaki gerilla savaşları in san nüfu su n d a ciddi bir kayba n eden oluyordu. Anayol tam teşekküllü silahlanmış çeşitli m ücahit birliklerinin elindeydi. K abul’den gelen Rus uuıklarından ve kam yonlarından oluşan konvoylar K an dahar’a ikmal yapabilmek için abluka altındaki patlayıcılarla döşeli yoldan geçm ek zo ru n d a y dı ve h e r ay da b u n u yapıyorlardı. K ab u l’deki kukla h ü kü m ete bağlı olan Afgan askerler, stratejik olarak önem li o lan A rg handab Barajı’nı k o ru y o rdu ama buraya yapılan saldırıların sıklığı bu değerli kaynak üzerin d ek i ha-kimiyederini tehlikeye atıyordu. Biz de h e r zam an yeni adam a ve silaha ih tiyaç duyulan ü çlü bir çatışma alanın içerisindeydik. Shar-i Safa bölgesi d üşm anlarım ıza stratejik bir üstü n lü k sağlam ıyordu, bu yüzd en de savaş, dağlardaki iyi gizlenm iş m ağaralarım ızda bizi etkilem iyordu.

H aftalar geçtikçe hava so ğuktan ziyade yerini hayli çetin bir kışa bırakmıştı. Kar tipi şeklinde, düzensiz aralıklarla yağıyor, bizi kat kat giydiğimiz üniform alarım ız içinde sırılsıklam ediyordu. D ağlardan gelen d o n d u rucu sis yavaşça ortalığı kaplıyor, bazı zam anlar saatlerce havada kalıyordu. E tra f sanki b u zlu bir cam dan bakıyorm uşsunuz gibi g ö rü n m e z hale geliyordu. Yerler h e r zam an çam urlu ve buzla kaplıydı. Yaşadığımız m a

6 7 0 ■ G regory David R oberts

ğaraların taş duvarları bile m evsimin bu bu z gibi havasından ö tü rü sanki titriyordu.

K adir’in k arg o su n un bir kısmını el aletleri ve makine parçaları o lu ştu ruy ord u . G eldiğim iz gü n lerd e iki atölye ku rm u ştu k ve bu atölyeler kışın en ağır haftaları boyunca devamlı çalışmışü. Elim izdeki küçük tornayı el yapım ı bir masaya cıvata ile tu ttu rm u ştu k . T o rn a, dizel m o to rla çalışıyord u. Savaşçılar bizi duyabilecek m esafede İliç d ü şm an olm adığına em in o lsalar da biz yine de m o to ru çuval bezleri ile sararak çıkan gürü ltü y ü azaltmaya ve b u n u yaparken de içeri hava girsin, dışarı egzo z gazı çıksın diye çuvalların ü zerin e delik açmayı ihmal etm edik. Aym m o to r b ir d ö n e r b i leği taşı ile m atkabı da çalıştırıyordu.

Elim izdeki bu k urulum lar sayesinde savaşçılar silahlarını onarıyor, b a z en de yeni ve farklı amaçlar için üzerlerin d e değişiklik yapıyorlardı. Bu silahlardan en ö n d e geleni havan toplarıydı. U çaklar ve tanklardan sonra A fganistan’daki en etkili savaş silahı Rus yapımı 82 m ilim etrelik havan toplarıydı. Gerillalar onları satın alır, çalar ya da birinin hayatına mal olan y um ruk y u m ruğa dövüşte ele g eçirirlerdi. Aynı silahlar ülkeyi ele geçirm ek için onları A fganistan’a sokan Ruslara yöneltilirdi. A tölyelerim izde havan toplarını söker, onları tam ir eder ve çantalara yerleştirip b atıda Zaranj ya da kuzeyde K u n d u z gibi uzaktaki savaş alanlarına yollardık.

Kablo sıkıştırma penseleri gibi penselerin, cephanelerin ve patlayıcıların yanında Kadir’in k argosunda Peşavar’daki askeri m alzem e satan p a z arlardan aldığı yeni K alaşnikof parçaları da vardı. Rus A K ’si -A v to m a t K a-lashnikova- Alm anların silahlanm a girişim leri karşısında 1 9 4 0 ’lı yıllarda M ikhail Kalashnikov tarafından tasarlanm ıştı, ikinci D ünya Savaşı’nın sonlarına d o ğ ru A lm an o rd u generalleri A d o lf H itle r’in açık em irlerine karşı gelip o to m a tik bir saldın tüfeği üretm işlerdi. Silah m ühendisi H u g o Schm eisser, Rusların b u ld u ğ u bir fikirden yola çıkarak kısa, hafif, bir d a kikada y ü z atıştan fazla yapabilecek kadar hızlı şekilde o tu z kurşunluk şarjö rü n ü boşaltan bir silah geliştirdi. H itle r daha ön ced en yasakladığı bu silahtan o kadar etkilenm işti ki on a Sturmjjesvehr, yani F ırtın a Silahı adım verdi ve derhal seri ü retim e geçilmesini em retti. N aziler için çok küçük bir girişim di ve geç kalınmıştı ama Schm eisser’in Fırtına Silahı yüzyılın geri kalanında b ü tü n saldırı tüfekleri için bir örnek teşkil etm işti.

Yeni saldırı tüfeklerinin en çok üretileni ve en etkilisi olan Kalaşnikof A K -47 ateşlenen bir m erm id en çıkan itekleyici yakıtı nam ludaki silindire y ö n lendirerek çalışıyor. G az, pisto n u harekete geçiriyor, o da pim i eğip

SH A N T A RA M - 671

fırlatıyor ve tüfek h o ro zu n u bir sonraki rau n d a hazırlıyor. T üfek yaklaşık beş kilo ve eğim li m etal şarjöründe o tu z m erm i var. 7 .6 2 milim etrelik kurşunları, saniyede 3 00 m etreden geniş alana ateşliyor. O tom atikteyken ıl.ıkikada yüz m erm i atıyor, yarı o to m atik te ise dakikada yaklaşık kırk m ermi atıyor.

T üfeğin bazı sınırlan da vardı ve m ücahit savaşçılar bunları bana an latmıştı. 7 .6 2 m ilim etrenin ağır nam lu çıkış hızı düşey düzlem de bir eğri çizi mine n ed en oluyor ve bu da üç yüz m etre uzaklıktaki bir hedefi vurm ak isin ustalık isteyen ayarlamalar gerektiriyordu. Özellikle de yeni 74 serisinde AK ateşlendiğinde tüfeğin ağzından çıkan alev, geceleri atıcının gözle-uni kamaştırıyor, aynı zam anda da yerini belli ediyordu. N am lu hızla ısınıyor, tutulam ayacak denli sıcak oluyordu. Bazen bir m erm i yatağında o ka-ıl.ır ısınıyordu ki sahibinin suratına patlıyordu. Bu b ü tü n gerilla savaşçılarının tatbikatlarda silahı n eden kendilerinden uzakta tu ttu ğ u n u açıklıyordu.

Buna rağm en tüfek suya, çam ura ya da kara tam am en batsa da hiç so m u çıkarm adan çalışıyordu ve şimdiye dek tasarlanan en etkili ve güv en ilir ölüm m akinelerindendi. Piyasaya sürülm esinin ü zerin d en kırk yıl geç-ııkten sonra o rtad a elli m ilyon K alaşnikof vardı ve bu sayı diğer ateşli si-l.ılılarla kıyaslandığında çok daha fazlaydı. B ü tü n şekilleriyle Kalaşnikof, ılı-vrimciler, askerler, paralı askerler ve gangsterler tarafından en çok ter-

> ılı edilen silahtı.

O rijinal A K -47 dövülm üş ve işlenmiş çelikten yapılıyordu. 1 9 7 0 ’lerde m etilen AK -74 işlenmiş metal parçalarından yapılmıştı. Eski Afgan savaş-silardan bir kısmı daha küçük 5.45 m ilim etrelik m erm ileri ve tu ru n cu plastik şarjörü olan yeni silahı reddetm iş, b u n u n yerine ağır A K -47’nin güvenilirliğini tercih etm işti. Bazı genç savaşçılar 74 m odeli seçmiş ve es-l'.ı m odeli antika saymışlardı. O n ların kullandıkları m odeller M ısır’da, Su-ııye’de, Rusya’da ve Ç in ’de ü retiliyordu. H epsi birbirinin aynı olm asına ı .ığmen savaşçıların belli tercihleri olabiliyordu ve bu n edenle aynı birliğin isinde bile hangi yapım ın seçileceği k o n u su n d a hararetli ve yoğ u n taraş -

nı.ılar çıkabiliyordu.

K adir’in atölyeleri h e r çeşit A K ’yi on arıp yeniden kullanılabilecek d u n u n a g etirebiliyordu ve oldukça revaçtaydı. Afgan erkekleri silahlar ve o n larla öğrenebilecekleri yeni teknikler k o n u sun d a d oyum suz bir m eraka sahipti. Bu çılgınca, vahşi bir m erak değildi. Büyük İskender, H u n la r, Sakalar, M oğollar, İskitler, Safeviler, İngilizler, Ruslar ve daha birçokları taralından işgal edilm iş b ir ülkede nasıl silah tutulacağım bilm ek bir gerekli

6 72 ■ G regory David R oberts

likti. A tölyede çalışmadıkları ya da işlere yardım cı olmadıkları zam anlarda bile gazocağım n üzerin d e pişirdikleri çayları içip sigara tü ttü rü rk e n silahlar hakkında konuşurlardı.

İki ay boyunca ben de h e r g ü n bu adam larla çalıştım. K üçük demirci ocağında k u rşu n u ve diğer m etalleri erittim . Çalı çırpı toplam aya, yakındaki bir vadideki su kaynağından su taşımaya yardım ettim . Kar yağışının altında zar zo r yürüyerek yeni helalar kazdım ve doldukları zam anda aynı dikkatle üzerlerini ö rttü m . T o rn a tezg ahında yeni parçalar d ö n d ü rd ü m ve sarmal dişli m etal rendeleri eriterek yeni parçalar ürettim . Sabahlan dağın daha aşağısındaki bir m ağarada tu tulan atlarla ilgilendim . Keçileri sağma sıram gelince s ü tte n yağ yaptım ve ekm ek pişirdim . H erh an g i bir adamın bir yeri kesildiğinde ya da incindiğinde ilkyardım çantam ı aldım ve onu iyileştirm ek için elim den geleni yaptım .

Birkaç şarkının nakarat kısımlarını ö ğ rend im ve akşamleyin ateş yakılıp da ısınmak için etrafına geçtiğim izde ben de onlarla birlikte şarkı söyledim . Karanlıkta fısıldayarak anlattıkları hikayeleri K haled’in, M a h m u t’un ya da N a z ir’in çevirisiyle dinledim . H e r g ü n adam lar dua ederken ben de onlarla diz çöktüm . Gece o lunca da onların ho rultu larla do lu ve tahta, silah yağı, ucu z sabun, sidik, dışkı, kum aşa sinmiş ter, yıkanm amış insan ve at kılı, m erh em , kim yon, kişniş, naneli diş tem izlem e to z u , çay, tü tü n ve daha yüzlercesinin karışımı olan asker kokularıyla sarılı halde, tekrar g ö rmeyi u m d u ğ u m u z evlerin ve kalplerin hayalini onlarla birlikte k urdum .

İkinci ay sona ererken ve son silahlar da tam ir edilip son değişiklikler yapıldığında ve yanım ızda getirdiğim iz eşyalar artık iyice harap hale geldiğinde, Kadirbhai u z u n d ö nüş yolculuğuna hazırlanm am ızı söyledi. Pakistan’la olan sınırdan uzaklaşarak batıya, K andahar’a d o ğ ru sapmayı ve ailesine b irkaç at götürm eyi planlamıştı. Bundan sonra hafif silahlarla gece boyunca ilerleyip kendim izi Pakistan sınırının güvenliğine teslim edebilirdik.

Eşyalanm ı topladıktan sonra “A tların yüklenm esi neredeyse b itti,” d e dim Kadir’e. “ Khaled ve N azir işleri tam am layınca buraya gelecekler. S ana iletm em i söylediler.”

O

esnada ö n ü m ü zd e uzan an vadilere ve dağların ayaklarından uzanıp ufuktaki K an dahar’a dek u zan an düzlüklere hakim bir tep en in iizerindey-dik. İlk defa sis ve kar p an aro m ik m anzarayı görm em ize izin verecek k ad ar azalm ıştı. D o ğ u m u z d a top lan m ış karanlık b ulutlar vardı ve hava o n ların getireceği yağ m u r ve kar ile şim diden nem liydi fakat bir süreliğine bile olsa sanki b u lu n d u ğ u m u z yerden dünyanın diğ er u c u n u görebiliyorduk ve kışa alışmış gözlerim iz bu güzellik karşısında büyülenm işti.

SH A N T A R A M - 673

Kadir dediklerim i duym azdan gelerek ya da belki kendi tarzıyla bana ıcvap vererek “ 1 8 7 8 ’in Kasım’ında, yani bizim bu göreve başladığım ız

.ıvda İngilizler H ay b er G eçidi’nd en geçti ve bu olayla ikinci Afgan savaşı k ışlad ı,” dedi. Kadir uzaktaki K andahar’dan yükselen d u m an ve ateşin neden o ld u ğ u sis tabakasına baktı. U fukta g ö rü n en parıltıların bir zam an-l.ır orada ö ğ retm en ya da tüccar olarak yaşamış adam lar tarafından yolla-ıı.m füzelerden çıktığım biliyordum . Rus işgalcilere karşı girişilen m ücadelede kendi dükkanlarına, evlerine ya da okullarına saldırılan bu insanlar sıırgiinde birer şeytana dön ü şm ü ştü .

“ H ay b er G eçidi’n d e n İngiliz egem enliği altına girmiş topraklardaki en ı csur, en k orkulan, en acımasız askerlerden biri geçti. Bu kişinin adı L ord 1 rederick R o b e rts’dı. R ob erts, K abul’ü ele geçirdi ve orada sıkıyönetim ilan etti. Bir g ü n tam tam ına seksen yedi Afgan askerini şehir m eydanında asardı. Binalar, m arketler yerle bir edildi, köyler y ak ıcı ve yüzlerce Af-K.ın ö ld ü rü ld ü . H aziran da Eyüp H a n adındaki bir Afgan Prensi, İngiliz-Ierden k u rtulm ak için cihat ilan etti. Eyüp H a n yanında on bin adamla I Ierat’tan yola çıkü. O benim atalarım dan biriydi, benim ailem dendi ve A rabalarım dan çoğu da o n u n topladığı o rd u day dı.”

Kadir bir an için konuşm asına ara verdi ve g üm üş grisi kaşlarının a la n da parlayan altın rengi gözleriyle bana baku. G özlerinin içi gülüyordu

.ima çenesini sıkmıştı ve ağzını o kadar sıkı kapamıştı ki dudakları n eredeyse bem beyaz kesilmişti. M u h tem elen o n u d inlediğim den em in o lduktan sonra tek rar için için yanan ufka baktı ve konuşm aya devam etti.

“O zam anlar K andahar şehrini y ö n e te n , Burrovvs adında altm ış üç yadında bir İng iliz’di. Benim şu an o ld u ğ u m yaştaydı. Burrow s, Kanda-lıar’dan İngilizler ve H in tlilerden oluşan bin beş yüz askerle ayrıldı ve Prens Eyüp ile M aiw and adlı bölgede çarpışa. H ava yeterince güzel o ld u

ğ unda o tu rd u ğ u m u z yerden orayı görebilirsin. Savaşta iki o rd u da to p kullandı ve yüzlerce adam akla gelebilecek en korkunç şekilde can verdi.

İki ordu karşı karşıya gelince askerler birbirlerine o kadar yakın m esafeden ateş ettiler ki k u rşunlar bir b e d en d en çıkıp diğerine saplandı. İngilizler

•idamlarının yarısını kaybetti. Afganlar ise iki bin beş yüz kayıp verdi fakat savaşı kazandı. İngilizler K andahar’a geri çekilmek zo ru n d a kaldı. Prens Eyüp hem en şehri k u şatü ve böylece K andahar kuşatm ası başladı.”

R üzgarlı tep ed e açık ve güneşli havaya rağm en keskin bir soğuk vardı.

Kollarımın ve bacaklarım ın u y u ştu ğ u n u hissediyor, ayağa kalkıp ayaklarımı yere vurm ak istiyordum am a K adir’i de rahatsız etm ek istem iyordum .

6 74 ■ G regory David Roberts

Ben de b u n u n yerine iki sigara yaktım ve birini K adirbhai’ye u zattım . Kadirbhai teşekkür anlam ında kaşlarını kaldırarak sözüne devam etm ed en önce sigaradan iki u z u n nefes aldı.

“Lord Roberts... Biliyor m usun, ilk öğretm enim sevgili M ackenzie Esquire h er zaman Bobs A m ca n , derdi ve ben de o n u taklit ederek sıkça bu la-fi söylemeye başladım. Sonra bir gün M ackenzie bana bu deyişin Lord Fre-derick R o berts’tan geldiğini söyledi. Benim halkım dan yüzlercesini öldüren bu kişi kendi askerlerine karşı o kadar şefkatliydi ki ona Bobs Amca diyorlardı. Ö ğ retm enim bana bu n u söyledikten sonra bu deyişi bir daha asla kullanm adım . Ç ok enteresan bir şey daha vardı. Sevgili M ackenzie Esquire, L ord R o berts’ın ordusunda görev almış bir askerin to runuydu. O n u n b ü yükbabası ile benim akrabalarım Afganistan ile İngiltere arasındaki ikinci savaşta birbirleriyle savaşmıştı. İşte bu yüzden öğretm enim ülkem in tarihiyle çok yakından ilgilenirdi ve savaşlar hakkında çok bilgiliydi. Allah’a şükürler olsun ki büyükbabalanm ızın ö ldüğü savaşın izlerini taşıyan insanlar hala h ayattayken benim on u n gibi bir arkadaşım ve öğretm enim o ld u .”

Kadir k onuşm asına tekrar ara verdi ve rüzgarı d inlerken bize do ğ ru g etirdiği karı hissetm eye başladık. U zaklarda yer alan Bam iyan’da başlayan ürpertici rü zg a r K andahar’a gelen dek kendisiyle berab er geçtiği h er d a

ğın karını, b u z u n u ve so ğ u ğ u n u da taşıyordu.

“Ve böylece L ord R o b erts K an dahar’daki kuşatm ayı kaldırmak için yan ın d a o n bin adamla K abul’d e n ayrıldı. A dam larının üçte ikisi H intliydi ve oldukça iyi askerlerdi. R ob erts, K abul’den K andahar’a olan üç yüz kilom etrelik yolu adamlarıyla yirm i iki g ü n d e aştı. Bizim yolculuğum uza başladığım ız yer olan C h a m a n ’dan buraya gelirken kat ettiğim iz yoldan çok daha fazla. Biliyorsun iyi atlarla ve köylerden aldığım ız yardım larla bu yolu bir aydan fazla sürede yaptık. O adam lar d o n d u ru cu dağ lan , yakıcı çölleri yirmi g ü n süren bir ceh en n em azabından sonra aştı ve Prens Eyüp H a n ’ın ordusuyla çetin bir m ücadeleye girip o nu yenilgiye u ğ rattı. R o berts şehirdeki İngilizleri ku rtard ı ve o g ü n d e n so n ra R oberts, İngiliz o rd u su n da mareşal o ld u k tan sonra bile, Kandaharlı R o b erts olarak tan ın d ı.”

“ Prens Eyüp ö ld ü rü ld ü m ü?”

“ H ayır, kaçtı. D aha sonra da İngilizler, Afganistan tahtına o n u n yakın akrabası A b d u l Rahm an H a n ’ı çıkardı. Benim de atalarım dan olan A bdul R ahm an H a n ülkeyi öyle ustaca b ir şekilde y ö n e tti ki İngilizlerin A fganista n ’d a gerçek gücü kalm adı. D u ru m tıpkı ö n ced en o ld u ğ u gibiydi. Tıpkı harika b ir asker ve m ükem m el bir cani olan B ob A m ca’nın savaşmak için

S H A N T A R A M ■ 675

H ayber G eçidi’n d en g eçm eden önceki halini almıştı her şey. B urada o tu r m uş yanan şehrim i izlerken b u hikayeyi anlatm am ın nedeni, sana Kandah ar’ın A fganistan’ın anahtarı o ld u ğ u n u gösterm ekti. Kabul buranın kalbi, K andahar ise bu ülkenin ru h u d u r. K andahar’a hük m ed en bu ülkeye de hükm eder. Ruslar benim şehrimi terketm ek zo ru n d a kalınca bu savaşı kaybedecekler.”

Yeni savaşın hiçbir şey değiştirm eyeceğini, savaşların aslında bir fark yaratmayacağım d ü şü nerek “B u n d an nefret ed iy o ru m ,” diyerek iç çektim.

En derin y a r u lu n a f a n barıştır, diye aklım dan geçirdim . B unun akıllıca bir laf old u ğu fikrine varıp b u n u konu şm an ın bir yerlerine eklemeyi tasarladım. O günle ilgili h er şeyi hatırlıyorum . H e r kelimeyi, boş, aptalca, d e

ğersiz onca fikri sanki kaderin sillesini şu an yemiş gibi n e t anım sıyorum .

“ H er şeyden n efret ed iyorum , yarın eve gideceğim iz için m u tlu y u m .”

Kadir bird en bana “Arkadaşların kim ?” diye sordu. Soru beni şaşırtm ışa ve niyetini de anlayam am ışüm . Kadir yüzüm deki şaşkın ifadeyi g ö rünce h o şn u t bir şekilde tekrar sordu. “ Bu d ağda tanıdıkların arasında kimler arkadaşın oldu?”

“Şey, kuşkusuz Khaled ve N a z ir...”

“A rak N azir arkadaşın mı oldu?”

“ E vet,” d edim gülerek. “ O benim arkadaşım. A h m et Z a d e h ’i de seviyorum . Bir de İranlıyı, M a h m u t M elbaaPı. Süleym an iyi ve Jalalaad, vah

şi bir ufaklık ve çiftçi Z ah er R asul.”

Ben isimleri sayarken Kadir de başını salladı am a hiçbir şey söylem edi

ğinden kendim i konuşm aya devam etm ek z o ru n d a hissettim .

“ Bence hepsi iyi adam lar. Buradaki herkes. A m a ismini saydıklarım...

Kıı iyi geçindiklerim . B unu m u so rm u ştu n ?”

Kadir üpkı arkadaşı A bdül G an i’n in yapacağı gibi beklenm edik ve h ızlı bir şekilde k o nu y u değiştirerek “ B urada yapm aktan en çok hoşlandığın ış ııe?” diye so rd u .

“ En sevdiğim iş... Kulağa çılgınca gelecek, b u n u söyleyeceğimi hiç d ü

şünm ezdim am a sanırım atlarla ilgilenm ek.”

K adir g üld ü ve g ü lüşü çok geçm ed en yerini kahkahaya b ıraka. Kampa

.ılımın b o y n u n d a girişimi h aarlad ığ ın a em indim .

“ Kabul, dünyadaki en iyi binici sayılm am ,” dedim sırıtarak.

Kadir daha da kuvvetli gülm eye başladı.

“Ama buraya çıkınca ve sen de atları dağın aşağısında tu tm am ızı söyleyince onları g erçek ten özlem eye başladım . Ç o k kom ik... O nların etrafta

6 7 6 ■ Gregory' David Roberts

olm asına oldukça alıştım ve aşağı inip onları tım ar etm ek, beslem ek bana kendim i iyi h issettirdi.”

Kadir gözlerim iz içine bakarak “A nlıyorum ,” diye m ınldandı. “Peki d i

ğerleri dua ederken neden onlara katılıyorsun? Bazen senin de onlarla beraber eğildiğini görüyorum . N eler söylüyorsun o an? D ua mı ediyorsun?”

Suratım ı asarak “Aslında... Bir şey söylem iyorum ,” dedim . İhtiyacım o ld u ğ u için değil de dikkat dağıttıklarından ve hafifçe sıcaklık verdiklerinden dolayı iki sigara daha yaktım .

Kadir ilk sigarasının izm aritini atıp İkinciyi kabul ederken “ E ğ er bir şey söylem iyorsan ne d ü şü n ü y o rsu n o zam an?” diye sordu.

“Söylediğim şeylere dua diyem em . Ç oğu n lu k la insanları d ü şü n ü y o rum . A nnem i ve... Kızımı dü şü n ü y o ru m . A b d u llah ’ı ve... Prabaker’i... Sana o n d a n bahsetm iştim . O nları d ü şü nü y o ru m . D ostlarım ı ve sevdiğim in sanları h atırlıy o ru m .”

“A nneni düşü n ü y orsu n . Peki ya babanı d ü şü nü y o r m usun?”

“H a y ır.”

Cevabı hiç d ü şü n m eden verdim . Belki gereğin d en fazla hızlıydı. Ve K adir’in bana baktığını hissettim .

“ Baban hayatta mı Lin?”

“Sanınm. Ama... Em in değilim. Yaşıyorsa da öldüyse de um rum da değil.”

Kadir tekrar uzaklara bakarak “ Babana ne o ld u ğ u n u um u rsam ak sın ,”

dedi. Bu söylediğiyle dediğim i k ü çüm süyor ve bana nasihat veriyor gibi gelm işti. Aslında babam ve o n u n la ilişkim hakkında hiçbir şey bilm iyordu.

O zam an kendi pişm anlıklarım a o kadar kapılm ıştım ki Kadir’in sesindeki ıstırabı anlayam adım . O n u n da babası hakkında kon u şan sü rg ü n d e bir o ğ u l o ld u ğ u n u farkedem em iştim .

“ Sen bana gerçek b abam dan daha fazla babalık e ttin .” H e r ne kadar b u n u içtenlikle söylesem ve o n a açılsam da sözlerim kin doluydu.

“ Böyle söylem e!” dedi Kadir bana çıkışarak. İlk defa benim yanım da öfkesini belli ettiğ in d en bu ani h id d eti karşısında elim de olm adan geriledim . B u n u gö ren K adir’in ifadesi h e m e n yum uşadı ve elini o m zu m a koydu. “ Peki ya rüyalar? Rüyaların neler?”

“ Rüyalarım mı?”

“ Evet. Bana burada g ö rd ü ğ ü n rüyalardan b ah set.”

H atırlam aya çabalayarak “ Ç o k rüya g ö rm ü y o ru m ,” dedim . “ Garip ama u z u n zam andır sadece kabus görü y o ru m . H a p ish an ed en kaçtığım dan bu yana diyebiliriz. Yakalanmakla ya da yakalanm am ak için çabalamam la

SH A N T A R A M ■ 6 7 7

ilgili kabuslar. Fakat buraya geldiğim izden beri havadan m ı, yoksa yatağa yattığım da deli gibi y o rg u n olup üşüm em le mi ya da sadece savaş y ü z ü n den endişeli olm am d an m ı bilm iyorum ama o kabusları g ö rm üyorum . Aslına bakılırsa birkaç tane güzel rüya bile g ö rd ü m .”

“ Devam e t.”

D evam etm ek istem iyordum , çü n k ü rüyalarım Karla ile ilgiliydi.

“Sadece... Aşkla ilgili, m u tlu rüyalar diyelim .”

Kadir başını birkaç kere sallayıp elini o m zu m d a n çekerken “ G ü zel,”

diye m ırıldandı. Cevabım o n u tatm in etm işti am a yüzün d e m u tsu z, hatta oldukça sert bir ifade vardı. “Ben de b urada rüyalar görd ü m . Peygam ber’i g örd üm . Biz M üslüm anlar eğer rüyam ızda P ey gam ber’i görürsek bun d an lıahsetm emeliyiz. Bu çok güzel, harikulade bir şeydir. İnananlar böyle rü yalar g ö rü r fakat ne g ö rd ü ğ ü m ü z ü anlatm am ız yasaktır.”

Soğukta titreyerek “N e d en ?” diye sordum .

“ Ç ü nkü P ey gam ber’in g ö rü n ü şü n ü anlatm am ız ya da ond an bah setm em iz kabul edilem ez. Bu Peyg am b er’in kendi isteğiydi. Böylece hiçbir kadın ve erkek ona hayranlık beslem eyecek, A llah’a olan bağlılığından sapmayacaktı. İşte b u y ü zden Peyg am ber’in hiç resmi yoktur. N e bir resini ne de heykeli vardır. Ama ben o n u rüyam da g ö rd ü m ve ben de çok iyi bir M üslüm an sayılmam , öyle değil mi? N ed en i de sana şu an rüyam dan bahsetm em dir. Rüyam da Peygam ber bir yere yürüyordu. A tım ın ü z e rin de o n u n peşin d en gidiyordum . Atım çok güzel beyaz bir attı. Ve Peygam berin y ü zün ü görm esem de peşinden gittiğim kişinin o o ld u ğ u n u biliyordum . A tım dan indim ve hayvanı o n a verdim . Bu süre zarfında da saygıdan gözlerim hep yere bakıyordu. S o nu n d a başımı kaldırdığım da o n u n doğm akta olan güneşe d o ğ ru ilerlediğini g ö rd ü m . Rüyam böyleydi.”

K adir sakindi am a gözlerindeki sıkıntıyı görebilecek kadar iyi tanıyordum on u . G ö zlerinde çok yeni ve garip bir başka ifade d e vardı ki b u n u n ııe o ld u ğ u nu anlam am birkaç dakikamı aldı. Bu korkuydu. A bdül Kadir H an kork u y o rd u ve b u n u farketm em le birlikte tüylerim in diken diken old u ğ u n u hissettim . B unu hayal etm ek bile im kansızdı. O ana kadar Kad irb h ai’n in kork u su z o ld u ğ u n a içtenlikle inanıyordum . Endişeli ve cesaretim kırılmış bir halde k o nuyu değiştirdim .

“Kadirji kon u y u değiştirdiğim i biliyorum ama bir soruyu yanıtlayabilir misin? Bir süre önce söylediğin bir şeyi dü şü n ü p d u ru y o ru m . H ayat, bilinç ve diğer her şeyin Büyük Patlam a sırasındaki ışıktan geldiğini söyledin. Bu ışığın Tanrı o ld u ğ u n u m u söylem ek istedin?”

678 ■ G regory David Roberts

K adirbhai “ H a y ır,” diye yanıtlarken yüzündeki o k orku dolu tedirgin ifade değişti ve yerine sevgi d o lu bir gülüm sem e olarak tanım layabilece

ğim bir bakış geldi. “ O ışığın Tanrı o ld u ğ u n u d ü şü n m ü y o rum . A m a ışı

ğın T a n rı’nın lisanı o ld u ğ u n u söylem ek m ü m k ü n sanırım . Işık, T a n r in ın bizim le ve kainatla konuşm a yolu olabilir.”

K onuyu ve gergin havayı değiştirm eyi başardığım için kendim i k u tla yarak ayağa kalktım . Ayağımı yere vurup kollarım la bacaklarımı sallayarak kan dolaşım ım ı harekete geçirm eye çalıştım. Kadir de ayağa k alka ve b irlikte do nm u ş ellerim ize üfleyerek kam pa geri yürüm eye başladık.

“ Işıktan bahsederken, bu çok ilginç bir ışık,” dedim elime üflerken.

“ G üneş parlıyor ama hava soğuk. G üneşin içinde hiçbir sıcaklık yok. İ n san kendini soğuk güneş ile daha da soğuk gölgelerin arasında sıkışmış

hissediyor.”

K adir “K enetlenm iş şekilde karaya piktik. M u m la r da lg a la rın sürükled iğ i bizi a y d ın la ttı...” diye, bir alınu yapınca kafamı o n u n tarafına o denli hızlı çevirdim ki bo y n u m a bir ağrı saplandı.

“ N e ded in ?”

B u n u n benim için önem ini sezerek “ Bir alınüydı,” diye yanıdadı Kadir. “Bir şiirden a lın a .”

C eb im d en cüzdanım ı çıkardım ve içinde katlanm ış olarak d u ran kağıdı elim e aldım . Sayfa o kadar eskimiş ve aşınm ışa ki katianm a yerlerinden yırülm aya başlam ışa. Bu Karla’m n şiiriydi. İki sene ö n ce, Vahşi K öpeklerin gecesinde Tarık ile birlikte o n u n dairesinde gittiğ im d e g ü n lü ğ ü n d en kağıda yazdığım şiirdi bu. O zam andan bu yana kağıdı yanım da taşımış-ü m . A rth u r Yolu H a p ish an e sin d e gardiyanlar o sayfayı elim den alıp y ırt

ınışlardı. Vikram beni hapisten çıkardığında şiiri ezb erim d en tek rar yazmış

ve o n u nereye gidersem gideyim yanım da taşım ışüm . Karla’n ın şiiriydi.

Eskimiş yıpranm ış kağıdı K adir de gö rsü n diye elim de tu tarak heyecanlı bir şekilde “ Bu şiir,” dedim . “ Bu şiir bir kadın tarafında yazıldı. K arla Saaraneri adında bir kadın tarafından. N azir ile birlikte beni G u ptaji’nin y erinden çıkarması için yolladığın kadın. B unu bilm ene çok şaşırdım. Bu in an ılm az.”

Kadir d ü z bir sesle “ H ayır L in ,” dedi. “Şiir Sadık H a n adlı Sufı bir şair tarafından yazıldı. O n u n şiirlerinin çoğ u n u ezbere bilirim . E n sevdiğim şairdir. Karla’nın da en sevdiği şairdir.”

Söylediği kelim elerle kalbim ad eta b u z kesti.

“ Karla’nm en sevdiği şair m i?”

SH A N T A R A M ■ 6 79

“ Öyle biliyorum .”

“ Karla’yı... Karla’yı ne kadar iyi tanıyorsun?”

“ O n u çok iyi taıu y o a ım .”

“ Ben... Ben on u n la beni G u p ta ’run yerinden çıkardığında tanıştığını sanm ıştım . O ... Yani Karla seninle o zam an tanıştığını söyledi diye h a tırlıyorum .”

“ H ayır Lin. Bu doğru değil. Karla’yı yıllardan beri tanınm . Benim için çalışır. Yani A bdül Gani için çalışır ve Gani de benim için çalışır. Ama sana bun dan bahsetm iş olmalıydı. Bilmiyor m uydun? Ç ok şaşırdım. Karla’nın sana ben d en bahsedeceğine em indim . Ben ona senden çok b ah settim .”

Kafam o karanlık geçitte üzerim izden gö ğ ü yararak geçen jetler gibi inliyordu ve korkuyla doluydu. Kolera salgınında m ücadele ettiğim iz za-tnan yatağa yattığım ızda bana ne demişti? B ir u fa ğ a bindim , orada H i n t li bir işadam ıyla ta n ıştım ve h ayatım sonsuza ka d a r değişti... Bu adam A b dül Gani miydi? Karla b u n u m u d em ek istemişti? O na n eden işiyle ilgili daha çok soru sorm am ıştım ? N e d e n bana b u n u anlatmamıştı? Peki, A bdül Gani için ne yapıyordu?

“Senin için... A bdül için ne yapıyor?”

“ Ç ok şey. Karla’nın pek çok k o n u d a yeteneği var.”

K adir’e öfkeyle hom u rd an arak “Y eteneklerinden haberim var,” dedim .

“Senin için ne yapıyor?”

Kadir yavaşça “Yapüğı başka şeylerin yanında senin gibi yararlı olabilecek, yetenekli yabancıları buluyor. İhtiyacım ız o ld u ğ u n d a bizim için çalışabilecek insanlar b u lu y o r.”

Sanki kalbim den parçalar kopu y o rm u ş gibi hissederek gerçek bir soru olmayan soru kelimesini b o ğulurcasına ağzım dan çıkardım . “ Ne?”

Kadir tekrar konuşm aya başlam ıştı ki h em en sö zünü kestim.

“Karla’nın beni seninle çalışmam için seçtiğini m i söylüyorsun?”

“Evet, öyle yaptı. Ben de b u n a çok m em n u n u m .”

Soğuk içim e işlemiş, dam arlarım da dolaşıyordu ve sanki gözlerim kardandı. Kadir y ürüm eye devam ediyordu am a benim d u rd u ğ u m u farkedin-ce o da d u rd u . Bana bakm ak için d ö n d ü ğ ü n d e g ü lü m süyordu. O sırada Khaled Ansari ellerini gürültüyle çarparak yanım ıza yaklaştı.

O sevdiğim hafif, h ü z ü n lü gülüm sem esiyle gülüm seyerek “Kadir!

Lin!” diye karşıladı bizi. “ Kararımı verdim . Senin dediğin gibi, d ü şü n d ü m Kadirji am a kalmaya karar verdim . En azından bir süreliğine. H ab ib d ü n gece buradaym ış. Bekçiler o n u g ö rm ü ş. Son birkaç h aftada K andahar yo-

6 8 0 ■ G regory D avid Roberts

Iu n un yakınlarındaki Rus tu tu k lu lara ve h a tta A fgan tu tu k lu ların bir kısm ına çılgınca işkenceler yapıyorm uş. D uyduklarım kolay kolay etk ilen m eyen benim gibi biri için bile b erb at şeylerdi. Ç ok garip am a adam lar bu k o n u d a bir şeyler yapacaklar. Ö yle ürkm üşler ki o n u g ö rü r g ö rm ez vuracaklar. H a tta o n u vahşi bir hayvanmış gibi avlam aktan bahsediyorlar.

O n a... O n a bir şekilde yardım etm eliyim . Kalıp o n u bulm aya çalışacağım ve benim le Pakistan’a gelm esi için ikna etm eye çabalayacağım. Yani... Bu g ece bensiz yola çıkarsınız, ben de birkaç hafta içinde size katılırım . Sanırım hepsi b u . B unu söylem eye gelm iştim .”

Bu kısa k o nuşm adan sonra kısa bir sessizlik o ldu. K adir’e bakıp k o n u şm asını bekledim . Kızgındım ve k o rk uyordum . Bu özel bir korkuydu. Yalnızca sevgi sizi böyle korkutabilirdi. Kadir y üzüm e bakıp ne d ü şü n d ü ğ ü m ü anladı. Khaled bir bana b ir K adir’e aklı karışmış, endişeli bir şekilde bakıyordu.

Dişlerim i sıkarak kork u d an m idem e giren kram plarla “Seninle ve A b d u lla h ’la tanıştığım gece peki?” diye so rd u m .

Kadir biraz daha ciddi bir şekilde “ U n u tu y o rsu n ,” diye söze başladı, ifadesi en az benim kadar k ö tü m ser ve kararlıydı. O zam an o n u n da k e n disini, tıpkı benim gibi ihanete uğram ış ve aldatılmış hissettiğinin farkına varam am ıştım . Kendi adam larının içinde ona yakın bir hain o ld u ğ u n u ve bu adam ın hepim izi yakalatm ak ya da öld ü rtm ek istediğini u n u tm u ştu m .

O an K adir’in bu sert tavnnı hislerim i küçük g ö rd ü ğ ü n d e n takındığını d ü şü n m ü ştü m . “ Sen A b d u llah ’la, ikim izin tanışuğı geced en çok daha ö n ce tanıştın. O n u n la Ayakta D u ra n A dam lar’ın tap ın ağ ın d a tanışm adın mı?

O gece A bdullah, Karla’ya gö z kulak olm ak için oradaydı. Karla seni iyi tanım ıyordu. Bilmediği bir yerde sana g ü v enebileceğinden em in değildi.

O n u n hakkında kötü bir niyetin varsa diye etrafinda kendisine yardım edebilecek birinin olmasını isted i.”

“A b d u llah , Karla’nm koru m asıy d ı...” diye m ırıldandım fakat aklım dan geçen tek şey K arla bana g ü v e n m e d i, idi.

“ E vet, Lin öyleydi. H e m d e iyi b ir korum aydı. O gece tehlikeli d u rum lar yaşandığını duydum . A b dullah, Karla’yı ve belki seni de kurtaracak bir şey yapmış. Bu do ğ ru değil mi? A b d u llah’ın işi benim adım a insanları ko ru m ak tı. İşte b u y üzden yeğenim T a n k seninle kalırken A b d u llah ’ı g ecek o nduya g ö n d erd im . D aha ilk g eceden vahşi k öpekler üzerinize saldırd ığ ın d a size yardım etm edi mi? Tarık seninle kaldığı sürece de A bdullah tıpkı o n a söylediğim gibi ikinizin yanında kaldı.”

SH A N T A R A M ■ 681

Kadirbhai’yi dinlem iyordum . Z ihnim çok daha eski bir zam an ve yerdeydi. Tanıdığım ve sevdiğim Karla’yı arıyordum ama on u nla olan her

.ııum yalanlar ve sırlarla do luydu. Karla ile tanıştığım anı, beni o to b ü sü n

.iltında ezilm ekten nasıl kurtardığını hatırladım . Causevvay Yolu’na sapan köşede, H in d istan K onuk Evi’nin yakınındaki A rth u r B u n d er Yolu’ndaydık. Orası turistlerin uğrak yeriydi. Yoksa Karla orada bekleyip benim g ibi yabancıları gö zlü y o r ve ihtiyaç o ld u ğ u n d a Kadir için çalışabilecek kişiler mi arıyordu? Tabii ki öyle yapıyordu. Ben de g ecekonduda yaşarken

,ıynı şeyi yapm ıştım aslında. O rad a zam an geçirip döviz bo zd u rm ak ya da biraz esrar almak isteyen, uçaktan yeni inm iş yabancıları aram ıştım .

Bu esnada N azir de yanım ıza geldi. A h m et Zadeh o n u n birkaç adım gerisinde d u m y o rd u . K adirbhai, Khaled ve o karşımda durm uş bana bakıyorlardı. N azir y ü zü n ü buru ştu rarak gök y ü zü n ü g üneyden kuzeye taradı ve kar fırtınasının ne zam an bizi vuracağını hesaplamaya çalıştı. D ö n ü ş

yolculuğu için to parlanm a işi sona ermiş ve iki defa k o ntrol edilm işti, N a zir de g itm ek için sabırsızlanıyordu.

K endim i hasta gibi hissederek ve dizlerim i serbest bıraksam ayaklarımın bağının çözüleceğini ve düşeceğim i bilerek “ Peki ya bana klinikte yardım etm en?” diye sord u m . Kadir sorum a yanıt verm eyince yineledim .

“Ya klinik? N e d e n bana orası için yardım ettin? Bu da planının bir parçası mıydı? Bu planın?”

Geniş p lato d a d o n d u ru cu bir rüzgar esmeye başladı ve rüzg ar y ü z ü m üze b ir kırbaç gibi inerken h epim iz titredik. Bir küm e gri b ulu t dağları geçerken havayı k arartü ve parıldayan, can çekişen şehre d o ğ ru yol alm aya başladı.

“ O rad a iyi iş çıkardın,” diye yanıtladı Kadir.

“Ben bu n u so rm adım .”

“ Böyle şeyleri konuşm ak için d o ğ ru zam an o ld u ğ u n u sanm ıyorum Lin.”

“ D o ğ ru zam an ,” diye direttim .

Kadir sanki b u n u birçok defa d ü şü n m ü ş gibi, “A nlam ayacağın şeyler var,” dedi.

“Sadece cevap v er.”

“ Pekala. Buraya, bu kam pa getirdiğim iz b ü tü n ilaçlar, savaş için g e tirdiğim iz antibiyotikler ve penisilinler bize Ranjit’in cüzam lıları tarafından tem in edildi. O ilaçların burad a kullanılacak kadar güvenilir o ld u ğ u nd an em in olm alıydım .”

6 82 ■ G regory David Roberts

“Ah T a n rım ...” diye inledim .

“ Ben de senin gibi ailesi olm ayan ve konsoloslukla bağı bulunm ayan bir y abancının gecek o n du m da klinik açması fırsatından yararlandım . M allan gecekondudaki insanlar üzerin d e d enem e riskini aldım . İlaçları b u raya, savaşa g etirm ed en önce, on lard an em in olm alıydım .”

“Tanrı aşkına K adir!” diye haykırdım.

“ Em in o l...”

“ Böyle bir şey yapm ak için kafadan hasta olm ak lazım !”

Khaled hem en “A ğır ol L in!” diye bana çıkıştı. D iğerleri de sanki ona saldırabilirmişim gibi K adir’in yanında gergin bir şekilde durm aya başladı.

“ H ad d in i aştın!”

Dişlerim in gıcırdadığını hissedip uyuşm uş dudaklarım ı aklimdakileri söylem ek için zorlarken ağzım dan tü k ürü k ler saçarak “ Ben mi haddim i aştım !” diye bağırdım . “ İşe bak, haddim i aşmışım! G ecekondudaki insanları birer kobay gibi antibiyotiklerini test etm ek için kullanıyor, o insanlar bana inand ığ ın d an onları ikna etm ek için beni kullanıyor ve haddini aşan kişi ben o luyorum ha!”

Khaled bağırarak “Kimseye bir zarar gelm edi!” dedi. “ İlaçlar ve orada çıkardığın iş gayet iyiydi. İnsanlar iyileşti.”

A hm et Z adeh g ö n lü m ü z ü almayı um arak çabucak “ Şimdi soğuktan kaçmalı ve bu konuyu daha sonra konuşm alıyız,” dedi. “Kadir, ayrılm ad an önce karın dinm esini beklem elisiniz. H adi içeri girelim .”

“A nlam alısın,” dedi Kadir o n u d u ym azdan gelerek sert bir şekilde.

“ Bu savaş meselesiydi. Yirmi can bin canı, bin can bir m ilyon canı k u rta rm ak u ğ ru na riske atılabilir. A ynca hiç şüphen olm asın ki ilaçların iyi o ld u

ğ u n u biliyorduk. R an jit’in cüzam lıların bo zu k ilaç verm e olasılığı çok d ü

şüktü. Onları sana verdiğim izde ilaçların güvenilir o ld u ğ u n d an neredeyse yüzde yüz em in d ik .”

“Bana S apna’dan b ah set.” İşte o n d an , en derin korku m d an da bah setm iştim . “ O da senin işin miydi?”

“ Sapna ben değilim ama o n u n işlediği cinayetlerin so rum luluğu bana ait. Sapna bu u ğ u rd a, benim için ö ld ü rd ü . Ve eğer gerçeği söylem em i istersen S apna’n ın kanlı işinden çok kazançlı çıktım. Sapna var o ld u ğ u nd an ve o n dan k o rk tuklarından, ben de o n u bulup durd u rm ak için söz verdi

ğim d en politikacılar ve polisler B om bay’dan Karaçi’ye, orad a n da Q uet-ta ’ya silah ve m alzem e taşım am a izin verdiler. S apna’nın akıttığı kan b izim işimize geldi. Aynı şeyi yine yapardım . E ğer davamıza yardım e d ece

SH A N T A R A M ■ 683

ğini bilsem Sapna’nın cinayetlerini kullanır, gerekirse kendi ellerimle adam ö ld ü rü rü m . B urada hepim izin bir davası var Lin. Ve hepim iz bu d ava u ğ ru n a savaşacak, yaşayacak ve belki de öleceğiz. Eğer bu savaşı kazanırsak şu dakikadan, şu yerden ve şu savaşlardan itibaren tarihi sonsuza dek değişdreceğiz. Senin davan nedir? Senin davan n edir Lin?”

İlk kar taneleri ü zerim ize yağmaya başlarken çok üşüyor, öyle titriy o rd u m ki çenem in zangırdam asına engel olam ıyordum .

“ Peki ya... Peki ya M adam Z h o u . Karla’nın beni Amerikalı taklidi yapm am için oraya götürm esi. O da senin fikrin miydi? O da senin başının ala n d a n mı çıkmıştı?”

“ H ayır. Karla’nın, M adam Z h o u ile ayrı bir savaşı ve b u n u n için bir nedeni var. Am a arkadaşını orad an çıkarmak için seni kullanm a planına onay verdim . Bu işi yapıp yapamayacağını g örm ek istedim . O zam an bile senin bir g ü n A fganistan’daki Am erikalım olacağın düşüncesini taşıyordum . Sen de Saray’da iyi iş çıkardın Lin. H erkes Z h o u ’n u n kendi m ekan ın d a, o n u n karşısında b u kadar iyi iş çıkaram az.”

“Son bir şey daha K adir,” diye kekeledim . “ H apiste geçirdiğim süre...

B unu n la bir ilgin var mıydı?”

E n keskin sesten bile daha fazla akılda kalıcı, öldürücü bir sessizlik oldu.

E n so n u n d a Kadir “H ay ır,” diye yanıdadı. “Am a işin aslı eğer isteseydim daha oradaki ilk haftanda seni çıkarırdım . H apse atıldığını hem en ö ğ renm iştim ve sana yardım edecek g ücüm vardı ama bunu yapm adım . Yapabileceğim halde y apm adım .”

N a z ir’e ve A h m et Z a d e h ’e baktım . O n lar da tarafsız bir şekilde bana bakıyordu. Bakışlarım Khaled A nsari’ye kaydı. Khaled bakışlarıma y üzünü İlciye bölen yara izi gibi keder d olu , aynı zam anda da m eydan okurcasına kızgın bir şekilde karşılık verdi.

Hepsi biliyordu. H epsi K adir’in beni hapiste bıraktığını biliyordu ama bu sorun değildi. K adir’in bana bir borcu yoktu. Beni oraya sokan o d e

ğildi ve orad an çıkarması da gerekm iyordu. S o n u n d a hayatımı kurtarm ış, beni hapisten çıkarmıştı üstelik. Fakat o kadar çok dayak yem iştim ve ona mesaj ulaştırm ak isteyen adam lar ben im u ğ ru m a o kadar dayak yemişti ki... O n a ulaşabilsem , mesaj yollayabilsem bile Kadir kendini hazır hisseden e kadar beni orada bırakacaktı. B ütün u m u d u m ne kadar boş, ne kad ar anlam sızm ış. Bir adam a nasıl da boş yere u m u t ettiğini gösterirseniz o n u n sevilmek isteyen inançlı, parlak yanını ö ld ü rü rsü n ü z.

“ Sana m in n et duyacağım a... Em in olm ak istedin. Bu y ü zd en beni o ra da bıraktın. D eğil mi?”

6 84 ■ G regory David R oberts

“ H ayır Lin. Sadece o anki kısm etin buydu diyelim. M adam Z h o u ile bir işim vardı. Bizim politikacılarla tanışm am ıza ve Pakistan’daki g en erallerden birinden yardım alm am ıza önayak olu y o rd u . A dam o n u n b ağ lan tılarından biriydi. Aslına bakarsan Karla’n ın özel m üşterisiydi. Pakistanlı g e nerali M adam Z h o u ’ya ilk g ö tü re n Karla’ydı. Kritik bir bağlantıydı ve planlarım açısından çok önem liydi. M adam Z h o u da sana öylesine kızg ın dı ki hapishaneden azı o n u tatm in etm ezd i. Seni orada ö ld ü rtm ek istem işti. İşim biter bitm ez arkadaşın V ikram ’ı seni almaya g ö n d erd im . Seni in citm eyi asla istem edim , bana inanm alısın. Seni severim. B en ...”

Kadirbhai birden sustu, çünkü elimi tabancam ın kılıfina d oğru gö tü rm ü ştüm . Khaled, A hm et ve Nazir hem en alarma geçip ellerini kaldırdılar ama bir atlayışta yanıma gelemeyecek kadar uzaktaydılar ve bunu biliyorlardı.

“ Kadir eğer şim di d ö n ü p gitm ezsen T a n rı’ya yem in ederim ikim izin de işini bitirecek bir şey yaparım. Bir daha yüzü n ü gö rü p seninle k o n u şmayayım da başıma ne gelirse g elsin.”

N azir yavaşça bir adım attı ve K adir’in ö n ü n d e d u ru p v ü cu d u n u ona kalkan yaptı.

“T an rı’ya yem in ederim Kadir. Şu an ölm ü şüm , yaşamışım benim için hiç önem li d eğil.”

“Ama kar d in er dinm ez C h a m a n ’a d o ğ ru yola çıkacağız,” dedi Kadir.

Sesinin ilk defa böyle titrediğini d u y uyordum .

“ Ciddiyim . Sizinle gelm iyorum . Ben b urada kalıyorum . Kendi başıma döneceğim ya d a b urada kalacağım . Farketm ez. Sadece... G özü m ü n ö n ü n d e n kaybol yeter. Sana bakm ak m idem i b ulandırıyor!”

Kadir bir süre daha o ldu ğ u yerde kaldı ve ben de silahı çıkarıp o nu v u rm am ak için kendim le m ücadele ettim .

Kadir so n u n d a “ Bilmelisin k i,” diye söze başladı. “Bir yanlışım varsa bile, b u n u d o ğ ru neden lerd en ö tü rü yapüm . Sana katlanabileceğinden fazlasını asla verm edim . Bilmelisin ki seni h er zam an bir arkadaş, b ir oğul olarak g ö rd ü m .”

Kar, saçlarım da ve o m u zlarım d a birikirken “Ve sen de şunu bilm elisin ,” dedim . “S enden b ü tü n kalbim le nefret ediyorum . B ü tü n bilgeliğin insanların kalbine nefret aşılam aktan ibaret, öyle değil mi? Bana davamı so rm u ştun . Benim tek davam kendi ö z g ü rlü ğ ü m . Şu an b u n u gerçekleştirebilm ek için senden sonsuza dek k u rtu lm am lazım .”

Kadir’in yüzü soğuktan kaskatıydı. Kar bıyığına ve sakalına düşüyordu ve yüzündeki ifadeyi okum ak im kansızdı. Yine de altın rengi gözleri gri

SH A N T A R A M ■ 685

beyaz sisin içinde parlıyordu ve o tanıdık sevgi hala oradaydı. Kadir daha sonra d ö n d ü ve uzaklaştı. D iğerleri de on u n la birlikte uzaklaşırken elim tabancanın kılıfının üzerin d e fırtınada tek başına kalmış, d o n u y or, titriyordu m . H e m e n Stech k in ’i kılıfından çıkardım ve tıpkı Kadir’in bana ö ğ rettiği gibi hızlı ve usta bir şekilde ateşe hazır hale getirdim . N am luyu yere bakacak şekilde yanım da tu ttu m .

Dakikalar geçti. K adir’in peşinden gidip hem o n u hem de kendim i ö ldürebilirdim . Tabancayı elim den atm aya çalıştım ama uyuşm uş ve buz kesmiş parm aklarım ı açam adım . Sol elimle tabancayı almak istedim fakat parm aklarım o kadar ağrıyordu ki b u n d an vazgeçtim . O karlarla kaplı b e yaz tep ed e, tıpkı bir zam anlar P rabaker’in köyünde ılık yağm ura do ğ ru kollarım ı havaya kaldırışım gibi kollarım ı kara d o ğ ru uzattım . Yalnızdım.

Seneler önce o hapishanenin duvarına tırm andığım da, kendim i sanki d ü nyanın ucundaki bir tepeye tırm anm ış gibi hissetm iştim . Ö zg ü rlü ğ e d o ğ ru kayarken tanıdığım dünyayı ve o n u n barındırdığı tüm sevgiyi kaybetm iş old u m . B om b ay ’d a farkında olm adan kaybettiğim bu sevgiyi b u lmaya, h atta eskisinin yerine koym aya çalışmıştım. Kadir babam dı. Prabaker ve A bdullah kardeşlerim di. Karla sevgilimdi. Ve sonra birer birer h e p sini kaybettim . Bir başka dünyayı daha kaybetm iştim .

O anda aklıma sanki bir şiirin sözleri gibi ansızın bir fikir geldi. K haled A nsari’n in n e d en H a b ib ’e bu kadar çok yardım etm ek istediğini artık biliyordum . K haled’in ne yapmaya çalıştığını anlam ıştım . K e n d in i k u r ta r m ak istiyor, diye birkaç kez tekrarladım . U yuşm uş dudaklarım k o n u şu rken titriy ord u , hissediyordum ama sözcükleri kafam ın içindeymiş gibi d u yuyordum . Kelim eler ağzım dan dök ü lürk en ya da onları d ü şü n ü rk en Ka-d ir’den ve Karla’dan n efret etm ediğim i biliyordum . O nlard an nefret e d e m ezdim .

N e d e n bu kadar ani ve büyük ö lçüde değiştiğim i bilm iyordum . B unun nedeni elim deki silah -on u n hayat alm a ya da bağışlama gü cü - ya da o nu kullanm am a engel olan içgüdülerim olabilirdi. Belki de K adirbhai’yi kay-bedişim di b u n u n nedeni. Bana sırtını d ö n ü p uzaklaştığında, b u n u n b itti

ğini adım gibi biliyordum . Sebep ne olursa olsun değişim bir m u so n yağ m u ru gibi üzerim e yağmış, dakikalar önce hissettiğim o ölüm cül n e fre tten geriye iz bırakm am ıştı.

Kadir’i b ir oğ u l gibi sevdiğim için hala kendim e kızgındım am a ru h u m m antıklı davranan aklıma rağm en o n u n sevgisi için adeta yalvarıyordu.

B enden vazgeçebildiği, amaçlarına ulaşm ak için beni araç olarak k ullandı

6 8 6 ■ G regory David R oberts

ğı için kızgındım . B ü tü n hayatım boyunca beni kurtarabileceğini ve yaptığım yanlışları en azından kendi içim de düzeltm eye yeteceğini d ü ş ü n d ü

ğüm tek şeyi, g ecekondu d o k to ru olarak yaptığım faydalı işleri elim den aldığı için ö fk eden k u d u ru y ord u m . Küçük iyiliğim bile kirletilm işti. İçim deki öfke bir m erm er gibi ağırdı ve o n u yen m en in yıllar alacağını biliyord u m ama yine de onlardan nefret edem iyordum .

Bana yalan söylemiş, ih an e t etm iş, g üven d u y g u m d a derin yaralar açm ışlardı. O n lara artık hayranlık ve saygı d u y m u y o rd u m fakat yine de o n ları seviyordum . H iç şansım yoktu. Vahşi d o ğ ad a, karın içinde d u ru rk en b u n u bal gibi biliyordum . Sevgiyi öldürem ezsiniz. O n u nefrede bile öldürem ezsiniz. Belki sevgi halini, aşkı öldürebilirsiniz. O nları ö ld ü rü r veya ağır bir pişm anlık içinde derine göm ebilirsiniz ama sevgiyi ö ld ü rem ezsiniz. Sevgi, sizinki dışında bir gerçekliği tutkuyla aram aktır ve bir kere b u nu içtenlikle dolu dolu yaşadınız mı sevgi sonsuza dek sürer. Sevgiye dair h er hareket, kalbin h er bir yanı evrensel iyiliğin bir parçasıdır. Bu Tanrı’nın ya da Tanrı diye adlandırdığım ız şeyin bir parçasıdır ve h içbir zam an ölm ez.

D ah a sonra kar yağışı dinince K haled’den biraz uzakta d u rd u m ve Kadirbhai, N azir ve adam larının kam ptan ayrılışını izledim . Yüce H a n , m afya p a tro n u , babam , eyerde sırtı dim d ik o tu ru y o rd u . Bayrağını yanında ta

şıyordu. Bir kez dahi arkasına d ö n ü p bakm adı.

K adirbhai’den ayrılıp Khaled ve diğerleriyle kam pta kalm a k aranm b enim açım dan tehlikeyi artırm ıştı. H a n olm ad an , on u n la o ld u ğ u m d a n daha yüksek b ir risk altındaydım . O n u giderken izleyen birinin Pakistan’a varam ayacağımı düşünm esi gayet doğaldı. Ben bile kendi kendim e böyle dem iştim . B u n u başaramayacağım. B u n u başaramayacağım .

Fakat A b d ü l Kadir H an hafifçe yağan k a n n altında ilerlerken hissetti

ğim korku değildi. Kaderimi kabulleniyor, neredeyse o n u hoş karşılıyordum . En sonunda ha kettiğ im i alacağım , diye d üşü n ü y o rd u m . Bir şekilde böyle d üşü n m ek beni rah ad atıyordu. Korku yerine hissettiğim o n u n yaşaması için d u y d u ğ u m u m u ttu . H e r şey bitm işti ve o n u bir daha g ö rm ek istem iy o rd um ama o n u n beyaz gölgelerle kaplı vadiye d o ğru gidişini izlerken yaşamasını u m d u m . G üvende olması için du a ettim . Kalp kırıklığıyla dua ettim ve o n u sevdim. O n u sevdim.

otuz BEŞİNCİ BÖLÜM

E rkekler çıkarları ve prensipleri uğruna savaş açarlar ama toprak ve kadın u ğ ru n a savaşırlar. Başka ned en ler er geç kana bulanıp anlamlarını yitirir. E r geç her şey yaşamak ya da ö lm ekten ibaret hale gelir. M antıklı olan tek şey hayatta kalm ak, akla gelen ise ölm ektir. E n yakın arkadaşlar feryatlar içinde ö ld ü ğ ü n d e, iyi adam lar bir kan gölü n d e acı içinde akıllarını yitirdiğinde, babaların, oğulların, kardeşlerin kolları, bacakları, kafaları gibi dünyadaki adalet ve güzellik havaya u ç tu ğ u n d a , erkeğin savaşa devam etm esini ve bu u ğ u rd a ölmeyi göze almasını sağlayan sadece toprağını ve kadınını k o ru m a arzusudur.

B u n u n d o ğ ru o ld u ğ u n u savaşa g itm ed en önce onlarla k o n u ştu ğ u n u z d a anlarsınız. O zam an evlerinden ve sevdikleri k adından k o n u şu r erkekler. Ö lüm lerini izlerken de b u n u n d o ğ ru lu ğ u n u anlarsınız. Eğer erkek son dakikalarında to p rağ ın ü zerinde yatıyorsa ona tu tu n u r ve son nefesiyle eline bir avuç to p rak alır. E ğer yapabiliyorsa kafasını kaldırıp dağa, vadiye ya d a ovaya bir bakar. E ğ er evinden uzaksa evini d ü şü n ü r ve o n d a n bahseder. K öyünü, kasabasını ya da d o ğ d u ğ u şehri anlatır. H e r şeyin so nunda önem li olan topraktır. H e r şey sona erdiğinde ölm ek üzere olan adam savaşma nedenlerini haykırm az. E n so n d a kızkardeşinin, kızının, aşığının ya da annesinin adını m ırıldanır. Son, başlangıcın aynasıdır. Sonda da ned en , bir kadın ve bir şehirdir.

K adirbhai k am p tan ayrılalı üç g ü n o lm uştu. O n u n yeni yağmış karın ü zerinde bizd en uzaklaşm asının ü ze rin d e n üç g ün geçmişti ki kam pın K andahar’a, güneye bakan tarafındaki nö b etçiler binlerinin geldiğini h a b er verdi. G ü neye koşunca iki ya da üç kişinin zorlanarak yamacı tırm a n dığını g ö rdük. H e m e n dürb ü n leri çıkarıp o yöne çevirdik. Bir adam ın sü rünerek dizlerinin üzerin d e yamacı çıktığını, peşinden de iki kişiyi stirük-

688 ■ G regory David R oberts

lediğini seçebildim . Bir süre daha dikkatie inceledikten sonra o güçlü o m u zla n , kavisli bacaklan ve gri-mavi üniform ayı tanıdım . D ü rb ü n ü K haled A nsari’ye u zattım ve kayarak ileri atıldım .

“Bu N azir!” diye bağırdım . “Sanırım bu N azir!”

N azir’in yanına ilk ulaşanlardandım . Yüzü kara g ö m ü lm üş, zorlukla nefes alıyordu. Ayaklarını karda iterek ilerletmeye çalışıyor, elleriyle iki adamı kıyafederinden tu tu y o rd u . O nları oraya kadar sırtüstü sürüklem işti. N e kadar yolu bu şekilde geldiğini tahm in etm ek im kansızdı ama u z u n ca bir süredir yolda o ld u ğ u belliydi. N a z ir’in sol eliyle tu ttu ğ u , benim yakınım daki adam A h m et Z a d e h ’ti. Yaşıyordu fakat k ö tü yaralanmışa b e n ziyordu. D iğer adam ise A bdül K rdir H a n ’dı ve ölm üştü.

Üç kişi, N a z ir’in ellerini tu ttu ğ u giysilerden zorlukla ayırdık. O kadar yorgu n ve ü şü m iiştü ki k o n u şam ıy o rd u . A ğzını açıp kapıyor fakat ağ z ın dan boğ u k bir sesten başka bir şey çıkm ıyordu. İki adam o nu o m u zların dan kavrayıp kam pa taşıdı. Kadir’i hayata dön d tireb ilm ek ümidiyle g ö ğ sü nü açtım am a o n a d o k u n u r d o k u nm az v ü c u d u n u n b u z gibi o ld u ğ u n u ve kaskatı kesildiğini g ö rd ü m . Öleli saader, belki bir g ü n d e n bile fazla o lm uştu. Kollan ve bacakları hafifçe bükülm üş, elleri pen çe gibi kıvnlm ışü.

Buna rağm en ince bir kar tabakasının ö rttü ğ ü yüzü kusursuz d u ru y ord u .

Gözleri ve ağzı sanki h u zu rlu bir uykudaym ış gibi kapalıydı. Öyle zarif bir şekilde ö lm ü ştü ki kalbim onu kaybettiğine inanm ak istem iyordu.

Khaled A nsari beni o m zu m d a n tu tu p sarsüğında, n ö b etçiler alarm v erdiğ in d en beri h e r şeyin gerçek o ld u ğ u n u bildiğim halde sanki bir u y k u dan uyanıyorm uş gibi hissettim . Karda Kadir’in cesedinin yanına eğilm iş, o n u n kafasını kollanm ın arasına alıp göğsüm e yaslam ışüm ama b u n u yaptığım ın farkında değildim . A h m et Z adeh gitm işti, adam lar o n u kam pa ta

şımıştı. Khaled, M ah m u t ve ben, Kadir’in cesedini kah sürükleyerek kah taşıyarak büyük m ağaraya g ö tü rdü k .

A h m e t Z ad eh ile ilgilenen üç adam ın yanına g ittim . Cezayirlinin g ö ğ sü n d en akan kan so ğuktan d o n m u ştu . Yavaş yavaş üzerindeki kıyafetleri kesip yaraya ulaştığım ızda Z adeh gözlerini açıp bize baktı.

Ö n ce Fransızca, sonra Arapça, sonra da İngilizce olarak “Yaralıyım ...”

dedi.

G özlerin in içine bakarak “ Evet, d o s tu m ,” dedim . G ülüm sem eye çalıştım fakat çok da başarılı olam adığım dan K haled’e pek cesaret verem edim .

V ü c u d u n d a en az üç yara vardı am a em in olm ak gü çtü . K am ı bir havan m erm isi tarafından yarılarak açılmıştı. M erm i hala içinde ve o m u rg a

SH A N T A R A M ■ 6 89

sına dayanmış olabilirdi. Kalçasında ve kasığında da yaralar vardı. O kadar çok kan kaybetm işti ki yaraların etrafındaki deri grileşmiş ve içeri çökm üştü. M idesinde ve iç organlarında ne kadar hasar o ld u ğ u n u hesaplayamı-yordum . G üçlü bir sidik ve dışkı kokusu vardı havada. Bu kadar zaman hayatta kalması bile m ucizeydi. O n u hayatta tu ta n şey soğuktu. N e var ki saat Z a d e h ’in aleyhine işliyordu. Sadece saatleri, belki de dakikaları kalmıştı ve o n u n için yapabileceğim hiçbir şey yoktu.

“ Ç ok m u k ö tü ?”

Elim de o lm adan sesim titreyerek “ Evet d o stu m ,” diye cevapladım.

“Yapabileceğim h içbir şey y o k.”

Bunu söylememiş olmayı dilerdim . H ayatım da yapmamış ya da söylememiş olmayı dilediğim yüz şey arasında bu ettiğim laf listem in en başlarında yer alır. Kurtarılacak olm a u m u d u n u n o n u nasıl hayatta tu ttu ğ u n u farkedem em iştim . Bu sözüm le birlikte A h m e t’in karanlığa d o ğ ru gidişini izlemeye başladım. Y ü zü n ü n rengi gitti. İçinde o n u bir arada tu ta n ufacık u m u t da yok oldu ve kendini teslim etm esiyle birlikte v ücu d u baştan aşa

ğı titredi. O n u n için m orfin hazırlam ak istedim ama ö lü m ü n ü seyrettiğimi bildiğim den y an ından ayrılam adım .

Z adeh m ağara duvarlanna sanki o nlan ilk kez görüyorm uş gibi baktı.

M ah m u t ve Khaled bir yanında, ben de diğer yanında duruyordum . Yüzlerimize baktı. Gözleri korkudan yuvalarından fırlayacakmış gibiydi. Bu kaderin o nu terkettiğini ve ö lüm ün çoktan içine işleyip oradaki yaşamı ele geçirdiğini bilen bir adam ın yaşadığı dehşetti. Bu önüm deki haftalarda ve yıllarda oldukça iyi tanıyacağım bir bakıştı. Ama o g ün h enüz alışmadığım bir şeydi ve içimde Z ad eh ’inkine benzer bir korku hissetm em e sebep olm uştu.

Zad eh kulakları tırm alayan bir sesle “ Eşekler olm alıydı,” dedi.

“ N e?”

“ Kadir eşek kullanm alıydı. O n a yolculuğun başında söylem iştim . Beni du y d un u z. H ep in iz d u y d u n u z .”

“ Evet d o s tu m .”

“ Böyle bir iş için eşek... Eşek kullanılm alıydı. Ben dağlarda büyüdüm .

Dağları bilirim .”

“ Evet d o s tu m .”

“ Eşek kullanm alıydık.”

N e cevap vereceğim i bilem eyerek tekrar “ E v et,” dedim .

“Ama Kadir H a n çok guru rlu y d u . O an... H alkı için... Geri dönen kahram an... Kahram an gibi hissetm ek istedi. O nlara atlarla... Ç ok iyi a tlarla d ö n m ek isted i.”

6 9 0 ■ G regory David R oberts

Z ad eh hırlayarak nefes alıp yaralı k arnından hızlı hızlı inip çıkan g ö ğ süne d o ğ n ı yükselen sarsıntılarla konuşm asına ara verm ek zo ru n d a kaldı.

B u rn u n d an ve ağzından kan geldi. B unu farketm em işe benziyordu.

“ İşte bu y üzden Pakistan’a yanlış y ö n d en gittik. H alkına o atları g ö tü rm ek u ğ ra n a ölüm e g ittik .”

Başımı kaldırdığım da Khaled ve M a h m u t’la g ö z gö ze geldim . Khaled bana bakar bakm az gözlerini kaçırdı ve dikkatini tekrar ö len arkadaşına y ö neltti. M ah m u t, ikim iz de başlarımızı sallayana kadar bana baktı. Bizi izleyen birinin anlayabileceği bir şey değildi ama bu hareketle ikim iz de aynı karara vardığım ızı belirtm iştik. Bu gerçekti. O büyük adam a so n un u hazırlayan g u ru ru olm uştu. Belki başkasına garip gelebilir ama K adirbh ai’nin ö ld ü ğ ü n ü ve o n u n ö lü m ü n ü n ardında bıraktığı b o şlu ğ u ancak ö lüm ü ne n ed en olan o g u ru ru g ö rd ü ğ ü m d e kavramaya başladım.

A h m et bir süre daha konuştu. Bize kö yünün ismini ve yakınındaki b ü yük şehirden orayı nasıl bulacağımızı tarif etti. A nnesinden, babasından, kız ve erkek kardeşlerinden bahsetti. Bizden o nlan dü şünürken öld ü ğü n ü ailesine söylememizi istedi. Ve o cesur, güleç, her zam an kalabalıklann arasında bir arkadaşını arıyormuş gibi bakan Cezayirli dudaklannda annesine d u y du ğ u sevgiyi m ınldanırken can verdi. Son nefesinde T a n n ’nın adım andı.

A h m et öld üğ ü n d e yanında, iliklerimize kadar do nm uş duruyorduk. E trafımızdaki adam lar cesedini İslami kurallara göre tem izledi. Khaled, M ahm u t ve ben de N azir’e bakmaya gittik. N azir yaralı değildi ama öyle tü k en mişti ki uykusu komadaki bir insanınkine benziyordu. Ağzı açıkü, gözleri yalnızca aklan görünecek şekilde hafif aralıktı. Vücudu ılıktı ve kendini to p luyor gibiydi. O n u n yanından ayrılıp Kadir’in cesedinin yanına gittik.

K adir’in kaburga kem iklerinin altından tek kurşun girm iş ve kalbine saplanm ıştı. M erm i dışarı çıkm am ıştı ve g ö ğ sü n ü n sol tarafında büyük m iktarda kan pıhtılaşması ve m orarm a vardı. Rus AIC 7 4 ’ler tarafından ateşlenen m erm ilerin uç kısımları boş olu rd u . M erm inin çelik gövdesinin ağırlığı arkaya d oğ ru verildiğinden m erm i dö n erd i ve girdiği v ücudu d e lm ek yerine yarar ve öyle ilerlerdi. Böyle m erm iler uluslararası yasalarca yasaklanm ıştı ama savaşta ölen A fganların hem en hepsi bu korkunç m erm ilerin açtığı yaraları taşırdı. M erm i K adir’in bedenini param parça ederek ilerlem işti. Sol tarafındaki yara gö ğ sü n d e m o r bir iz olu ştu rm u ş, kalbinin ü zerinde bıraktığı mavi siyah lekeyle son b ulm uştu.

Kadir’in cesedini N a z ir’in hazırlam ak isteyeceğini bilerek H a n ’ı b a tta niyelere sardık ve m ağaraların yakınındaki karla kaplı çukura bıraktık. Tam

SH A N T A R A M - 691

işimizi bitirm iştik ki ıslık sesi gibi bir sesle ayağa fırladık. Birbirim ize k o rku dolu gözlerle baktık. H e m e n sonra, tu ru n c u ve gri renkte bir dum an b u lu tu kaldıran paüam ayla ayağım ızın altındaki yer sarsıldı. H avan to p u yüz m etre öteye, kam pın uzak u cuna dü şm ü ştü ama so lu d u ğ u m u z hava baru t kokusu ve dum anla kaplanm ıştı. D aha sonra ikinci, üçüncü patlam a oldu ve kendim izi diğer adam larla birlikte m ağaranın ağzına attık. Kollar, bacaklar birbirine çarpıyor, havan to p la n kayalan sanki birer k artonpiyermiş gibi param parça ederken deh şet içinde çöm eliyorduk.

D u ru m k ö tüydü ve o g ü n d en sonra gitgide kötüleşti. Saldın sona e rdiğinde b o m b an ın açtığı çukurlara ve karaltılara baktık. İki adam ö lm ü ştü. Ö lenlerden bir tanesi çıkık k olunu kam pa gelm eden bir gece önce yerine yerleştirdiğim K erim ’di. İki adam da o kadar k ö tü bir şekilde yaralanmıştı ki öleceklerine kesin gözüyle bakıyorduk. Erzakım ızın çoğu harap olm uştu. En önem lisi de jen eratö rler ve fırınlar için kullandığım ız gaz b idonlarım ızın kaybıydı. Fırınlar ve lam balar ısınm ada ve yemek pişirm ede çok önem liydi. Yakıtın ço ğ u , içm e su yu n u n ise hepsi gitm işti. A dam lar geride kalanları tem izlem e -ilkyardım çantam yangından ö tü rü kavrulm uş

ve kararm ıştı- ve kalan erzakı büyük m ağaraya yerleştirm e işine koyuldu.

Büyük b ir sessizlik içindeydiler. K orkuyor ve endişeleniyorlardı ve b u n u n için sebepleri de vardı.

Diğerleri bu işlerle meşgul olurken ben de yaralı adamlara baktım.

Adam lardan biri ayağının birini ve bacağının d izden aşağısını kaybetm işti.

Boynunda ve k o lunda şarapnel parçalan vardı. H e n ü z on sekiz yaşındaydı ve bu birliğe abisiyle birlikte, biz oraya gelm eden altı ay önce katılmıştı.

Abisi, Kandahar yakınlarındaki bir Rus karakoluna saldırı sırasında yaşamını yitirmişti. Bu çocuk da ölüyordu. M etal parçaları paslanm az çelik cım bızlarla ve alet çantasından bu ldu ğ u m bir penseyle tek tek çıkardım.

Bacak için yapabileceğim bir şey yoktu. Yarayı tem izledim ve pense yardımıyla parçalanm ış kem ikten çıkarabildiğim kadarını çıkardım . Ç o c u

ğun her yakarışıyla soğuk terler d ö k tü m ve d o n d u ru cu rüzgarla titredim .

D erinin tem izlenm iş kısımlarına dikiş attım ama boşluğu tam am en kapam anın imkanı yoktu. Kalın bir kemik ette n dışarı fırlamıştı. T estere alıp u z u n kemiği kesm em gerektiğini d ü şü n d ü m am a b u n u n d o ğ n ı hareket olup olm ayacağından em in değildim . Yarayı o an o ld u ğ u n d an daha kötü yapıp yapmayacağım bilm iyordum . E m in olam ıyordu m ... Ne yaptığınızdan em in olm ayınca da katlanabileceğiniz haykırışlann b ir sınırı oluyor.

Sonu n d a yaraya antibiyotik toz serptim ve gazlı bezle sardım.

6 92 ■ G regory David Roberts

İkinci yaralı adam yüzü n d en ve b o y n u n d an yaralanmıştı. G özleri, b u rnu ve ağzı yok olm u ştu . Adam bir bakım a Ranjit’in cüzam lılarına b en ziyo rd u ama o n u n yaraları öyle kanlıydı, dişleri öyle param parçaydı ki kıyaslandığında R anjit’in cüzam lılarının g ö rü n tü sü o n u n k in in yanında hafif kalırdı. A dam ın gözlerindeki, kafatasındaki ve boğazındaki m etal parçaları çıkardım . Nefes alm asına rağm en boğazındaki yaralar k ö tüydü ve d u r u m u n u n kötüleşeceğini tahm in ediyordum . O n u n da yaralarını sardıktan sonra iki yaralıya da penisilin iğnesi yapıp birer am pul m orfin verdim .

En büyük sorunum yaralı adam lann kaybettiği kandı. Kan g ru b un u sordu ğ u m m ücahider ne kendilerininkini ne de başkasınınkini biliyordu. Bu yüzden yaralı adamlara uygun kan g ru b u n u bulam ıyor, gönüllü bağışçılardan bir kan bankası oluşturam ıyordum . Benim kan g a ıb u m herkese kan verebilen 0 g ru b u n d an old u ğ u n d an sadece kendi kanım dan yararlanabiliyor, b ü tü n birlik için ayaklı kan makinesi gibi ortalıkta dolanıyordum .

N orm alde bir kan bağışçısı tek seferde yanm litre kan verebilir. V ücutta yaklaşık olarak altı litre kan bulunur. Yani bağışladığınız m iktar sizde olanın ortalam a on d a birinden azdır. Ben yaralı adamlar için Kadir’in kaçak kargosunda getirdiği dam ar içi uygulanan serum lardan kullanarak yanm litreden biraz daha fazla kan veriyordum . Kapalı poşetler yerine kutular içinde d u ran iğneleri dam anm a sokarken ise bunlann da Ranjit ve cüzam lılarından gelip gelm ediğini m erak ediyordum . Kan nakli ile kanım ın yaklaşık yüzde yirmisini verdim. Bu oldukça fazla bir m iktardı. Başım dönüyor, hafifçe m id em bulanıyordu ama bu belirtilerin gerçekten mi, yoksa korkum dan dolayı vücu d u m u n bana oyun oynam asından mı old u ğ u n u bilem iyordum. Bir süre kan nakli yapamayacağımın farkındaydım ve d u ru m u n üm itsizliği -hem benim kinin hem de yaralı adamların- göğsüm ü kederle dolduruyordu.

Y aptığım şey kirli, kork u tu cu bir işti ve b u n u n için eğitim alm am ıştım .

G enç bir adam ken aldığım ilkyardım kursu geniş kapsam lıydı ama savaş

yaralarıyla ilgili bir bilgi içerm iyordu. G ecekondudaki klinikte yaptığım işler de bu rad a çok az işe yarıyordu. U z u n zam an önce kendi d o ğ d u ğ u m şehirde yüksek d o zd a eroin almış bağımlıları kurtarırk en kullandığım içg ü d ülerim le hareket ediyordum . Aslında bu n u yapm am ın nedeni büyük ö lçüde upkı K haled’in çılgın H a b ib ’e yardım etm ek istem esinin altında yatan ned en gibi, gizliden gizliye dışarıdan da yardım , destek görm e iste

ğiydi. İçg ü d ü lerim sahip old u ğ u m tek şeydi. Ben de ağlam am aya, kusma-maya ya da k o rk u m u gösterm em eye çalışarak elim den gelenin en iyisini yaptıktan sonra ellerimi karla yıkadım.

SH A N T A RA M ■ 693

N azir yeteri kadar iyileşince A bdül Kadir H a n ’ı tam usulüne göre göm m e k o n u su n d a ısrar etti. Ve b un u ağzına bir lokm a yemek koym adan, bir bardak su bile içm eden yapmayı arzu etd . Khaled, M a h m u t ve Nazir tem izlenip birlikte dua ettik ten sonra K adir’in bedenini cenaze için hazırladılar. K adir’in yeşil-beyaz bayrağı kaybolm uştu ama m ücahitlerden biri kendi bayrağım kefen ö rtü sü olarak verdi. Beyaz bayrağın ü zerinde ise şöyle yazıyordu:

La ilahe illallah

Allah’tan başka tanrı yoktur.

Karaçi’deki taksi yolcu lu ğ u m u zd an beri bizim le olan İranlı M ah m u t M elbaaf naaşı g ö m m e görevini yerine getirirken öyle kendini adamış, d ik katli ve sevgi d o luydu ki o çalışıp d u a ederken bakışlarım du rm ad an on u n sakin ve güçlü y ü zü n e kaydı. Sanki kendi ço c u ğ u n u göm ü y o rm uş gibi n a zik ve şefkatli davranıyordu ve cenazenin defni sırasındaki bu hali M a h m u t’u arkadaş olarak saymaya başlam am ı sağladı.

Dini tö ren in so n u n d a N azir’le gö z göze geldim ve h em en bakışımı ka

çırıp yere, b u z tu tm u ş to prağa baktım . N azir keder ve yas do lu bir u ta n ç la bakıyordu. Kadir H a n ’ı koruyup ona hizm et etm ek için yaşamıştı ama so n un d a Kadir ölm üş, kendisi hayatta kalm ışu. D ah a da k ö tü sü yaralan -

m amıştı bile. H ayatı, şu dünyada hala varlığını sürdürm esi bile bir ihanet gibiydi. K albinin h e r atışı hıyanetti. Istırabı ve derm ansızlığı üzerin d e e tkisini gösterm işti ve ağır hastaydı. O n kilo kadar zayıflam ışa. Yanakları içe göçm üş, gözlerinin altında kara çukurlar oluşm uştu. D udakları çatlamış

ve soyulm uştu. Elleri ve ayakları da beni endişelendiriyordu, çünkü n o rmal renklerine ve sıcaklıklarına tam anlamıyla kavuşmuş sayılmazlardı.

Karda sürü n erek ilerlerken so ğuktan d o n m u ş olabilirlerdi.

O aralar hayatına bir anlam katm asa da o n a am aç v eren b ir görevi vardı N a z ir’in fakat ben b u n u bilm iy o rd u m . K adirbhai bu dava esn asın da ölürse diye on a son bir em ir, yerine getirm esi g ereken b ir görev v erm işti. N a z ir’e bir adam ın adım söylem iş ve o adam ı ö ld ü rm esin i istem işti. N azir cinayeti işleyecek kadar u z u n zam an hayatta kalarak görevini yerine g etirm ek için ilk adım ı atıy o rd u. O n u ayakta tu ta n b u görevdi.

Bu görevi saplantı haline g etirm işti. B en o zam an b u n d a n habersiz o ld u ğ u m d a n , K adir’in cenazesinin ard ın d a n gelen soğuk g ü n ler soğuk h aftalara d ö n ü şü rk e n sadık A fgan’ın akıl sağlığı açısından ciddi e n d işe ler taşımaya başlam ıştım .

6 9 4 ■ G regory David R oberts

Khaled Ansari de Kadir’in ölümüyle daha az aşikar ama bir o kadar d e rin bazı değişim lerden geçmişti. H epim iz bu şokla birlikte kendim izi büyük bir yoğunlukla sorum luluklara vermişken Khaled coşkulu ve enerjik bir hal almışü. Ben kendim i sık sık sevdiğimiz ve kaybettiğimiz adamla ilgili d ü şü n celere dalmış, şaşkın ve kalbi kırık bir halde bulurken Khaled hem en her gün yeni görevler üstlenip hiçbir zaman dikkatini kaybetm edi. Birçok savaş g ö rmüş geçirmiş kıdemli bir asker olarak Kadirbhai’nin yaptığı gibi m ücahitlerin kom utanı Süleyman Shahbadi’ye önerilerde bulunm aya başlamışü. B ütü n bu m üzakerelerde Filistinli vakur bir edayla yorulm ak bilm ez, dikkatli ve tedbirliydi. Bunlar K haled’in yeni özellikleri sayılmazdı, her zam an so m urtkan ve gayretli bir adam dı ama Kadir’in ölü m ü n den sonra on d a daha önce hiç görm ediğim bir u m u t ve kazanm a isteği görmeye başlamıştım.

Khaled dua da ediyordu. H a n ’ı g ö m d ü ğ ü m ü z gün, adamlan ilk olarak d u a ya davet eden ve donm uş zem inden dizlerini son kaldıran kişi oydu.

Yaralılar da dahil yirmi kişi kalmıştık. G rubum uzdaki en yaşlı kişi Süleym an Shahbadi, eski bir belediye başkanı, bir başka deyişle Kandeedar’dı ve Gazne yakınlardaki köylerin yönetim i ona aitti. Elli iki yaşındaydı ve beş se nedir savaştaydı. Kuşatm adan gerek gerilla çatışmasına gerekse m eydan m uharebesine kadar her çeşit saldırıda tecrübeliydi. Rusları ülkeden atm ak için açılan ulusal savaşın gayriresmi lideri A hm et Şah M esut, Süleym an’ı şahsen Kandahar yakınlanndaki güney birlikleri düzenlesin ve k o m u ta etsin diye atamıştı. Bizim etnik olarak gayet çeşidi olan grubum uzdaki adamlar M esut’a öyle büyük b ir hayranlık beslerlerdi ki b una bir çeşit aşk bile den ebilirdi. Süleym an’ın yönetim i de d o ğ ru d an M esut, yani Panjser Kaplanı ta rafından onaylandığından adamlar Süleym an’a da aynı saygıyı gösterirdi.

O n u karların ü çünde b u lu şu m u z u n üzerin d en üç g ün geçtiğinde ve N azir olan b iten hakkında tam bir rap o r verecek kadar kendini toparlad ı

ğ ın d a, Süleym an Shahbadi bir to p lan tı yapılmasını istedi. Shahbadi büyük elleri ve ayakları olan, kısa boylu ve h ü z ü n lü ifadeli bir adam dı. Geniş, yüksek alnında saban izine ben zer yedi çizgi vardı. Kel kafasını beyaz, kalın b ir sarık ö rtü y o rd u . Koyu gri sakalı ağzının çevresini açık bırakacak şekilde kısa kesilmişti. Kulakları hafif sivri uçluydu ve beyaz sarığı onlara biraz daha dikkat çekerdi. Geniş ağzıyla örtiişen afacan ifadesi bir zam anlar kaba bir espri anlayışına sahip o ld u ğ u n u gö sterir gibiydi. D ağda ise b ü tü n yüzündeki en dikkat çekici şey g ö zlerindeki anlam o lurdu. O gözlerde kelim elerle anlatılamayacak kadar büyük bir ü z ü n tü , artık gözyaşlarından arınm ış b ir yas vardı. Bu g ö rü n tü ona sem pati duym am ızı sağlarken aynı

SH A N T A RA M ■ 695

/am a n d a on u n la arkadaş olmam ızı engellerdi. Süleym an akıllı, cesur ve düşünceli bir adam olsa da h ü z n ü o kadar derindi ki hiç kimse o hüzne bulaşmaya cesaret edem ezdi.

K am pın etrafında görevde olan d ö rt nöbetçiyle iki yaralı adamı saymazsak Süleym an’ın konuşm asını beklem ek için m ağarada on d ö rt adam toplanm ıştı. H ava çok soğu k tu . Ya sıfır ya da sıfırın altındaydı. Isınabilm ek için birbirim ize yakın otu ru y o rd u k .

Q u e tta ’daki u z u n bekleyişimiz süresince Peştuca ve Dari dillerini ö ğ renm e k o n u su n d a daha gayredi olmayı dilerdim . T oplantıdaki adamların hepsi bu iki dili konu şuy o rd u . M a h m u t M elbaaf, Khaled için Dari dilini Arapçaya çevirdi, o da önce soluna eğilip o n u dinledikten sonra sağa eğilip Arapçayı benim için İngilizceye çevirdi. Bu u z u n ve yavaş işleyen bir işlemdi ve onca adam ın söylenenlerin benim için çevrilmesini sabırla bek lemesine oldukça şaşırmıştım. Avrupalıların ve Am erikalıların Afganları vahşi, kana susamış adam lar olarak çizdikleri p o rteler -bunu du y d uk ların da Afganlar oldukça eğlenirdi- Afganlarla vakit geçirm eye başladıkça g ö rdüklerim le çelişiyordu. O nlarla yüz yüze geldiğinizde Afganlar cöm ert, arkadaş canlısı, d ü rü st ve bana karşı son derece nazikti. N e o ilk to p la n tıda ne de diğerlerinde tek kelim e etm em e rağm en adam lar h er k o n u ştu k ları cümleyi benim le paylaştı.

N azir’in H a n ’ı ö ldüren saldınyla ilgili söyledikleri endişe vericiydi. Kadir kam ptan yirmi altı adamla, onca atla ve yükle aynlmış, köyüne güvenli bir yoldan gitm eye koyulm uştu. Yolculuğun ikinci g ü n ü n d e, Kadirbhai’nin k ö yüne h en ü z bir g ün varken durdurulm uşlar ve her zamanki gibi klan liderlerinden biriyle pazarlık yapmak üzere görüşeceklerini düşünm üşlerdi.

Toplantıda H abib A bdur Rahm an ile ilgili oldukça fazla soru sorulm uştu. Bilinçsiz bir şekilde, zavallı halde yatan Sıddıki’yi öldürüp bizden ayrıldıktan sonra geçen iki ayda, H abib yeni operasyon alanı olan Shar-i Safa Da-ğı’nda tek kişilik bir savaş açmıştı. Bir Rus askerine öldüresiye işkence etmiş, Afgan ord u m ensubu adamlarına ve hatta davaya o n d an daha az bağlı o ld u

ğuna inandığı m ücahit savaşçılara bile aynı şekilde yaklaşmıştı. Bu işkencelerin yaydığı korku o bölgedeki herkesi dehşete düşürm üştü. H a b ib ’in bir hayalet, shaaitan, şeytanın ta kendisi old u ğ u ve insaıüann vücutlannı alıp kafa derilerini yüzdüğü söyleniyordu. İki savaş bölgesi arasında sakin bir g e

çit olan yer birdenbire şeytan H a b ib ’i bulup öldürm ek için yemin etmiş kızgın ve korkuya kapılmış askerlerle savaşçılann uğrak yeri olm uştu.

H a b ib ’i ö ld ü rm ek için kurulm uş bir kapana kısıldığını ve etrafındaki adam ların davasına karşı o ld u ğ u n u farkeden Kadirbhai barış içinde oradan

6 9 6 ■ G regory David R oberts

ayrılmaya çalışmıştı. H araç olarak d ö rt at verm iş ve adam larını etrafına toplam ıştı. İlk kurşunlar küçük kanyonda üzerlerine yağmaya başladığında neredeyse d üşm anın bölgesinden çıkm ak üzereydiler. Ç atışm a yarım saat kadar sü rm ü ştü . Sona erdiğinde N azir kendi adam larından o n sekiz , kayıp o ld u ğ u n u sayabilmişti. A dam lardan bazıları yaralı olarak yerde ya-

.

tarken boğazlan kesilerek öldü rü lm ü ştü . N azir ile A h m et Z adeh insanlan n ve atların yere yığılan vücutları arasında kalmış ve ölü sanıldıklarından f

k urtulm uşlardı.

j

A dardan biri çatışm adan ağır bir yara alarak kurtulm ayı başarm ıştı. N a zir hayvanı ayağa kaldırmış ve K adir’in cansız bedeni ile ölm ek üzere olan A h m et Z a d e h ’i atın sıran a yerleştirm işti. A t karda bir g ü n ve bir gece ilerledikten sonra kam pım ıza yaklaşık üç kilom etre kala devrilerek yere yığılm ışa. N azir daha sonra iki adam ın bedenini biz onları g ören e kadar sü rüklem eye devam etm işti. K adir’in g ru b u n d an kalan beş adam a ne o ld u

ğ u n u N azir bilm iyordu. Kaçmış ya da tutsak alınmış olabilirlerdi. Kesin olan bir şey vardı, o da ölen düşm anların ü zerinde A fgan üniform aları ile yeni Rus silahlan o lduğuydu.

Süleym an ile K haled Ansari kam pım ıza yapılan saldırının A bdül Kad ir’in hayaanı kaybettiği çaüşm a ile ilgili o ld u ğ u fikrine kapılm ışa. Afgan o rd u birliğinin yeniden toplanıp ya N azir’in izini sürerek ya da ele g eçirdikleri tutsakların verdiği bilgilere dayanarak üzerim ize bu havan to p u saldırısını düzenlediğini d ü şü nüyorlardı. Süleym an b u saldırıların artacağını tah m in ediyordu ama düşm an ın d o ğ ru d an bir saldırı yapacağını sanm ıyord u . Böyle bir saldın pek çok cana mal olmakla b eraber başarılı da olm ayabilirdi. Yine de eğer Rus askerler Afgan birliklerini bu saldırıda destekliyorsa hava düzelir d ü zelm ez helik o p ter saldırıları başlayabilirdi. H e r h a lü karda adamlarımızı kaybeder, so n u n d a da k am ptan o lurduk.

Sınırlı sayıdaki seçenekleri tarü şü k tan sonra Süleym an kendi birliklerimizle iki karşı saldırı yapm am ıza karar verdi. B u n u n için de düşm anın yeri ve gücü hakkında güvenilir bilgiye ihtiyacımız vardı. Süleym an k eşif g ö revi için Jalalaad adlı genç ve zinde bir bedeviye d irek tif vermeye başlam ıştı ki m ağaranın ağzına bakar bir şekilde donakaldı. O tarafa d ön ü n ce hepim iz m ağaranın girişinde du ran hırpani gö rü n ü şlü gölgeye şaşkınlık içinde bakük. H abib karşım ızda du ru y o rd u . N ö b etçiler tarafından farkedilm eden kam pa girm işti. Bu ojdukça zor bir şeydi. V e şim di iki adım ötem izdeydi. Silahına u z a n an tek kişi ben değildim .

Khaled öyle geniş ve içten b ir gülüm sem eyle ayağa fırladı ki bu n a ö fkelendim am a her şeyden çok H a b ib ’e böyle b ir şeye n ed e n o ld u ğ u için

SH A N T A R A M ■ 6 97

iliş biledim . Khaled deli adamı yanım ıza getirdi ve Süleym an’ın şaşkın b akışları altında o n u yere o tu rttu . H ab ib hiç vakit kaybetm eden büyük bir soğukkanlılıkla ve k e n d in d en gayet em in bir şekilde konuşm aya başladı.

D ediğine göre düşm anın yerini ve g ü cü n ü biliyordu. Kam pım ıza yapılan havan saldırısını seyretm iş, düşm anların kam pına o kadar yaklaşmıştı ki onların öğle yem eğinde ne yiyecekleri hakkında yapakları so h b eti bile dinlem işti. Bizi ü zerlerine to p ateşleyip on lan öldürebileceğim iz no k talara götürebilirdi. A m a saldırıda ölm eyen düşm anların tartışm asız ona teslim edilm esini istiyordu. H a b ib ’in öd ü lü de bu olacaktı.

A dam lar H a b ib ’in önerisini tartıştı ve o n u n ö n ü n d e açıkça konuştular.

İçlerinden bazıları kaderim izi canice işkenceleriyle savaşı bizim kam pım ıza taşıyan deli bir adam ın eline verm ek k o n u su n d a endişeliydi. O n u n şeytani işleri ile güç birliği yapm ak kö tü şanstı. Bir kısım da b u kadar çok Afgan o rd u m en su b u ö ld ü rm e konu su n d a çekinceliydi.

Savaşın tu tarsız ve garip yanlarından biri de iki karşıt taraftaki Afganların birbirleriyle isteksizce savaşması ve h er A fgan’ın ö lü m ü için aslında gerçekten üzülm eleriydi. A fganistan’da klanlar ve etnik g ruplar arasında o kadar u z u n yıllardır süren bir çatışm a vardı ki adam lardan H ab ib dışında hiçbiri Ruslar için savaşan Afganlara gerçek bir nefret beslem iyordu. G e r

çek nefret K G B’nin Afgan versiyonu olan K H A D ’a yönelm işti. G ü cü eline geçiren ve k endini ülkenin h üküm darı ilan ed en A fgan vatan haini Na-jibullah bu sevilmeyen polis g ü cü n ü yıllardır y ö netiyordu ve K H A D ’ın uyguladığı ağza alınamayacak kadar vahşi işkencelerinin sorum lusuydu.

Ü lkede N ajib u llah ’ı bir iple b o y n u n d an sallandırmayı düşlem eyen tek bir direniş savaşı yoktu. Askerlerin ve A fgan o rd u su n d a görev alan subayların d u ru m u ise farklıydı. Ç o ğ u zo ru nlu olarak askere alınmıştı ve hayatta kalmak için yapmaları gereken şeyi yapıyorlardı. Afgan askerleri sık sık Rus birliklerinin hareketleri ve bom b ard ım an yapacakları yerler hakkında mü-cahidere çok önem li bilgiler taşırdı. Aslına bakılırsa o n lar olm adan savaşı kazanm ak m ü m k ü n olam azdı. H ab ib tarafından açığa çıkarılan iki Afgan birliğine yapılan saldın birçok A fg an ’ın ölü m ü n e n ed e n olacaktı.

U z u n taru şm a savaşma kararı alınması ile sonlandı. D u ru m u m u z o kadar kritikti ki karşı saldında bu lu n u p düşm anı dağdan uzaklaştırm aktan başka çarem iz yoktu.

Aslında planım ız iyiydi ve işe yaraması gerekiyordu am a o savaştaki pek çok şey gibi bu plan da kaos ve ö lüm getirdi. Kampı koru m ak için geride d ö rt n ö betçi kaldı. Ben de yaralılara bakm ak için k am ptan ayrılmadım.

6 98 ■ G regory David R oberts

Saldırı gü cü n d e bulu n an o n d ö rt adam iki g ruba aynlm ışü. İlk g ru b u H a bib ve Khaled, İkincisini ise Süleym an yönetiy o rd u . H a b ib ’in direktiflerine uyan adam lar havan toplarını dü şm an kam plarının yaklaşık bir kilo m etre ötesine ayarladılar. Ki bu uzaklık da m aksim um zarar verebilecek mev-zilin içindeydi. B om bardım an şafak söker sökm ez başladı ve yarım saat boyunca devam etti. Saldırı grupları harap olm uş kam plara giren sekiz Afgan askeri buldu. Askerlerin hepsi ölü ele geçirilm ediğinden H ab ib anlaşması gereği k urtulanların üzerin d e çalışmaya başladı. H a b ib ’in yapmasına izin verdikleri şey karşısında m ideleri bulanan ve o deliyi bir daha g ö rm e meyi um an adam larım ız da kam pım ıza geri d ö n d ü .

O nların d ö n ü şü n ü n ü z e rin d e n bir saat geçm em işti ki karşı b o m b ard ım an saldırısı ıslıklar çalarak, paü rtılar kopararak üzerim ize yağmaya başladı. Bu tehlikeli saldırı d in er gibi olunca h em en saklandığım ız yerlerden sürünerek çıktık ve garip, titreşim li bir m ırıltı duyduk. Khaled birkaç m e tre ötem deydi ve yaralı y ü zündeki korkuyu g örebiliyordum . M ağaraların karşısında bu lu n an kayaların içindeki yarıklara d o ğ ru koşm aya başlamıştı.

Bu esnada bana bağırıyor, yanına gitm em için el sallıyordu. K haled’e d o ğ ru birkaç adım atm ıştım ki kocam an, canavarımsı bir böceğe benzeyen Rus helikopteri üzerim izde belirdi. Bu m akineler ü zerinize kurşun yağdırırken onların ne kadar büyük ve tehlikeli g ö z ü k tü ğ ü n ü anlatabilm ek m ü m k ü n değil. Canavar gözlerinizi, zihninizi kaplar ve birkaç saniyelik b ir zam an dilim inde dünyada o m etal parçasından, g ü rü ltü d e n ve d e h şetten başka b ir şey yokm uş gibi gelir.

H elikopter g ö rü n ü r g ö rü n m ez bize ateş açmaya ve avını öldürm ek için inişe geçen bir şahin gibi dönm eye başladı. M ağaralara d o ğ ru giden iki ro ket havada hızla ilerledi. Öyle hızlılardaki gözlerim le onlan takip edem iyordum . D ö n dü ğ ü m d e roketlerden birinin m ağaranın girişindeki kayaya indi

ğini ve etrafa dum an, alev, kaya ve metal parçalan yayarak padayışını g ö rdüm . H e m e n ardından ikinci ro ket de m ağaranın ağzına isabet edip patladı.

Ü zerim deki şok dalgası fizikseldi. Saııki bir yüzm e hav u zu n u n başında du ru rk en biri beni elleriyle aşağı itiyordu. Sırtüstü yere yapıştım ve n e fes almaya çalıştım. M ağaraların girişini g örebiliyordum . İçeride yaralı adam lar ve saklananlar vardı. Kara d u m an ın ve alevlerin arasından ad a m lar sü rünerek, koşarak çıkmaya başlam ışu. Dışarı çıkanlardan biri de Alef adlı Peştu bir tüccardı. A danı şakaları ve kendini beğenm iş m ollalar ile p o litik figürleri küçük d ü şürücü taşlamalarıyla K adirbhai’nin sevdiği in san lardan biriydi. A dam ın arkası kafasından kalçasına kadar patlam ada uçup

SH A N T A R A M ■ 6 99

(»itmişti. Giysileri alevler içindeydi ve etini yakıyordu. Kalça kemiği ile k ü rek kem iği n e t bir şekilde görülebiliyordu ve A lef süründükçe hareket edip duruyorlardı.

A dam yardım için bağırıyordu. Dişlerim i sıkıp ona yardım a koşuyord u m ki h elikopter tekrar ortaya çıktı. Büyük bir hızla üzerim izden geçen h elikopter iki defa dö n erek değişik açılardan saldırm a yoluna gitti. D aha sonra da kibirli, korkusuz bir um ursam azlıkla bir zam anlar barınağım ız olan p lato n u n u cu n a gitti. Tam ileri atılırken h elikopter mağaralara ardı ardına ikişer ro ket daha attı. B om bardım an bir an için m ağaranın içini aydınlattı ve alev topuyla beyaz m etal parçalarıyla karı eritti. D üşen parçalardan biri çok yakınım a d üştü. Kara saplanan parça soğuyana kadar birkaç saniye boyunca ses çıkardı. K haled’e d o ğ ru sürüklenerek ilerledim ve kayanın içindeki dar yarığa girdim .

O esnada savaş helikopteri m akineli tüfeklerle yeri taramaya ve açığa çıkan yaralı adamları delik deşik etm eye başladı. H e m e n sonra değişik bir to n u olan başka bir silah sesi d u y d u m ve adam larım ızdan birinin h elikoptere ateş ettiğini anladım . Bu Rus m akineli tüfeklerinden PK ’nın sesiydi.

Bunu takiben ikinci bir PK sesi daha duyuldu. İki adam ım ız helikoptere ateş açmıştı. İçg ü d ü m bana ö ld ü rm e m akinesinden kaçıp saklanmayı söylerken bu iki adam canavarla karşı karşıya gelip ona m eydan okum uşlardı.

A rkadan bir yerlerden bir bağırtı d u yuldu ve h em en sonra saklandığım yarığın hem en yanından h elikoptere d o ğ ru bir ro k et fırladı. A dam larım ızdan biri bir A K -74 ile rok et atm ıştı. O ve on d an sonra atılan iki ro k et h e likoptere isabet etm edi am a helikopterin pilotu bunu geri d ö n m ek için y eterli n ed e n olarak g ö rd ü .

A dam larım ız hep bir ağızdan bağırm aya başladı: A lla fm EkberlAlla.hu Ekber! A lla h u Ekber! Khaled ile yerim izden çıktık ve ileri d o ğ ru koşup h e likoptere ateş eden d ö rt adam görd ü k . M akine uzaklaşırken arkasından ince bir çizgi halinde kara d u m an bırakıyordu.

H elik o p tere ateş açan genç adam , H azarbu z g ö çebelerinden Jalalaad ’dı. A ğır PK ’yı arkadaşına teslim eden Jalalaad eline iki şarjörlü bir AK-74 aldı ve helikopterin ardından gizlenerek gelen düşm anlar var mı diye etrafı kolaçan etm eye başladı. İki genç adam da o n u n ard ın d an koşup k arla kaplı yamaçta kayarak ilerledi.

Saldırıdan kurtulanları bulm ak için kam pı aradık. Yaralı iki adam ım ız da dahil olm ak ü zere b u saldırıdan önce yirmi kişiydik. Saldırıdan sonra ise on bir kişi kalm ıştık. Jalalaad ve iki genç adam , savunm a hattım ızd a A f

7 0 0 ■ G regory D avid R oberts

gan askeri ya da Rus var mı diye Jalalaad ile birlikte giden Ju m a ve H anif, Khaled, N a z ir, A la-u d -D in adın d an çok genç bir savaşçı, üç yaralı adam , Süleym an ve ben. D o k u z adam kaybetm iştik. O n lara saldırdığım ızda ö ld ü rd ü ğ ü m ü z sekiz A fgan askerinden bir kişi fazlaydı.

Yaralılarımızın d u ru m u kö tüydü. A dam lardan biri o kadar feci yanmıştı ki elinin parm aklan bir yengecin kıskacı gibi birbirine yapışmıştı ve yüzü artık insan y ü züne benzem iyordu. Kıpkırmızı yüzündeki bir delikten nefes alıp veriyordu. Yüzündeki b u delik ağzı da olabilirdi am a b u n d an em in o lm anın bir yolu yoktu. Z orlanarak nefes alıp veriyor, ben o nu dinlerken n e fesi gitgide zayıflıyordu. A dam a m orfin verip bir sonraki yaralıya gittim . Bu adam Z aher Rasul adında Gazneli bir çiftçiydi. N e zam an bir kitap okusam ya da g ü n lü ğ ü m için n o t alsam bana yeşil çay getirirdi. Kibar, kendi halinde, kırk iki yaşında biriydi. Erkekler için ortalam a yaşam süresinin kırk beş

yıl o ld u ğ u bir ülkede yaşlı b ir insan sayılırdı. Z a h e r’in kolu o m u z hizasından ko p m u ştu . Aynı ro ket v ü cu d u n u göğ ü sten kalçasına kadar v ü cudunu sağ tarafından ikiye ayırmıştı. Yaralarının içine ne kadar kaya parçası ile m etalin saplandığını kestirm ek m ü m k ü n değildi. Adam d u a ediyordu.

A lla h bağışlayandır

A lla h ’ım, beni affet

Allah esirgeyendir

A lla h ’ım beni affet

M a h m u t M elb aaf adam ın o m z u n u n alü nd an yapılan turnikeyi tu tu yo rdu. Elini gevşettiğinde kan ü zerim ize fışkırmaya başladı. M a h m u t tu r nikeyi bir kez daha sıktı. G özlerinin içine baktım .

Üzerim ize d üşen görevin ağırlığıyla ezilmiş b ir şekilde, “A tard am ar,”

dedim .

“ E vet, k o lu n u n altında. G ö rd ü n m ü?”

“ Evet. D ikilm esi ya da bağlanm ası gerekiyor. Kan kaybını d u rd u rm a lıyız. Şim d id en çok kan kay b etti.”

Kararmış, külle kaplanm ış ilkyardım çan tam d an artakalanlar dizlerim in ö n ü n e , bir bezin ü zerin e serilm işti. Bir iğne, paslı b ir p en se ve ipek iplik bu ld u m . Karla kaplı to p rağ ın ü stü n d e d o narak kram p girm iş ellerimle atardam ara sıcak, kırm ızı kanın fışkırdığı yere dikiş attım . îğ n e birçok k ere takıldı ve benim kaskatı kesilmiş parm aklanm titreyip d u rd u . Adam kendindeydi ve kork u n ç bir acı çekiyordu. Ara ara bağ ın p çığlıklar atıyor sonra d u asına geri dö n ü yo rd u .

SH A N T A R A M ■ 701

M a h m u t’a turnikeyi gevşetm esini söylediğim de soğuk havaya rağm en gözlerim e ter damlaları akıyordu. M a h m u t dediğim i yapınca dikişlerin

.ırasından kan sızm aya başladı. Kan çok daha yavaş akıyordu am a u z u n vadede b u da adam ı ö ld ü rü rd ü . Yarayı sargı beziyle sıkıca sarmaya başladım

.una M a h m u t kanlı elleriyle bileklerimi kavradı. Kafamı kaldırıp b aktığım da Z ah er Rasul’u n d u a etm eyi kestiğini gö rd ü m . Ö lm üştü.

Güçlükle nefes alıyordum . Bu size yarardan çok zarar getirecek bir neles alıp verişti. B irdenbire u z u n süredir yemek yemediğim i ve aç o ld u ğ u mu farkettim . Bu açlık düşüncesiyle de ilk defa olarak kendim i hasta hissettim . Bir m ide bulantısı gelir gibi olunca başımı sallayıp h em en dikkatimi başka yöne verdim .

D ikkatim iz yanmış adam a yöneltince o n u n da ö ld ü ğü n ü gördük. C e sedi kamuflaj örtüsüyle kapadım . A dam ın şekilsiz, erimiş y ü züne bakm am teşekkür duası etm em e yetm işti. Savaşta görev yapan sağlık görevlilerinin yaşadığı acı verici gerçeklerden biri de insanların yaşaması için dua e ttik leri kadar ölm eleri için de du a etm eleridir. Ü çü n cü yaralı M a h m u t M el-baaPtı. Sırtında, b o y nu n d a ve kafasının arkasında m etal ve erimiş plastik parçaları vardı. Şans eseri parçalar birer kıymık gibi derisinin sadece ü st kısım larına saplanm ıştı. Yine de M a h m u t’u bunlardan kurtarm am bir saatimi aldı. Yaralan yıkayıp üzerlerine antibiyotik p u d ra serptim ve m üm kü n old u ğ u n ca üzerlerini kapadım .

M alzem elerim izi ve rezervlerim izi ko n tro l ettik. Saldırı başladığında iki keçim iz vardı. K eçilerden biri kaçm ıştı ve o n u bir daha bulam adık. D i

ğer keçiyi ise bir oyukta kork ud an sinm iş vaziyette bulduk. Keçi elim izdeki tek yiyecekti. U n da tıpkı pirinç, şeker ve yağ gibi yanmıştı. Yakıt re zervleri tam am en tükenm işti. Paslanm az çelik ameliyat araç gereçleri ısıd an dolayı erim iş, işe yaram az hale gelmişti. Enkazı antibiyotik, dezen fek tan, m erhem , yara bandı, iğne ve m orfin am pulleri bulm ak amacıyla aradım. Elim izde cephane ve ilaç vardı, karı da su elde etm ek için eritebilirdik ama yiyecek sıkıntısı oldukça ciddi bir sorundu.

Kam pta do k u z adam dık. Süleym en ve Khaled kam ptan ayrılmam ız g e rektiğine karar verdi. D oğuya doğ ru o n iki saatlik bir yürüyüşle başka bir dağdaki m ağaraya varabilir ve saldırıdan korunabilirdik. Ruslar en çok biriki saat içinde b ir h elikopter daha havalandırırdı. Yer birlikleri de çok uzakta olam azdı.

Khaled, Süleym an’ın em irlerini ben im için çevirerek “ H e r adam iki m atarasını karla d o ld u ru p onları v ü c u d u n u n yakınında tu tacak ” dedi. “Si

702 ■ G regory D avid R oberts

lahlan, cephaneyi, ilaçlan, battaniyeleri, elim izdeki yakıtı ve tah ta la n , bir de keçiyi alacağız. Başka bir şey almayacağız. H ad i gidelim !”

Boş m idelerle yola koyulduk ve ö nü m ü zd ek i d ö rt hafta boyunca da d u ru m u m u z d a pek bir değişiklik olm adı. Jalalaad’ın genç arkadaşlanndan biri k öyünde kasaplık yaptığından yeni m ağaraya vardığım ızda keçiyi b izim için kesti, hayvanın derisini yü zd ü ve eti tem izledi. O d u n larla ve lam balardan birindeki gazla bir ateş yaktık. Hayvanın haram olan ve M üslüm anlar tarafından yenmesi yasak olan diz eklem inin altı dışında h e r yeri pişirildi. Ö zen le pişirilen et daha sonra küçük parçalar h alinde gün lü k paylara ayrıldı. Kalan eti buz ve kardan yapılma bir b u zd o lab ın d a sakladık.

D aha sonra da d ö rt hafta boyunca açlık bizi daha fazlası için yanıp tu tu ş tu ru rk e n k uru eti dişleyip kem irdik.

Keçi etinin d o k uz adamı d ö rt hafta süreyle hayatta tutm ası disiplinim izin ve birbirim ize olan iyi niyetli desteğim izin bir göstergesiydi. Birçok d e fa yiyecek fazladan bir şeyler bulabilm ek um uduyla kam ptan ayrılıp kom şu kabilelere gitm eyi denedik am a b ü tü n köyler d ü şm an askerleri tarafından işgal edilmişti ve b ü tü n dağ sırası Ruslar tarafından yönetilen Afgan birlikleri tarafından kuşaulm ışü. Yiyecek aram a görevlerinden birinde keşif k o lu n d an adam lanm ız en yakındaki köyden yapılan bir anonsu duym uşlardı.

Ruslar askeri bir cipe ho p arlö r takmıştı ve bir Afgan Peştu dilinde bizim eşkıya ve suçlu o ld u ğ u m u z u ve bizi yakalamak için özel bir birliğin o lu ştu ru ld u ğ u n u ilan ediyordu. Başlarımıza ödül konm uştu. A dam lanm ız araca ateş açmak istemişlerdi fakat bu bizi saklandığım ız yerden çıkarmak için kurulan bir tuzak da olabilirdi. B u n u n üzerine adam lanm ız cipin geçm esine izin verirken oradan yükselen sesler de sinsice dolaşan ve ortalığı k ola

çan eden k u rtlan n uluması gibi kanyonda yankılanarak uzaklaşm ışa.

G ö rü n ü şe göre yanlış bilgi alan ya da belki H a b ib ’in kanlı infazlarından yola çıkan Ruslar, yakın köyleri aradıktan sonra aram alarına kuzeyd eki başka bir dağ sırasında devam ediyordu. M ağaram ızda kaldığım ız sü re ce güvendeydik. Biz de kapana kısılmış, aç ve kork m u ş bir vaziyette yılın en soğuk d ö rt haftası boyunca o rada bekledik. G ü n d ü zleri gölgelerde s ü rünerek ve gece karanlığında ise ışık ve ısı olm adan birbirim ize sokularak saklandık. Ve yavaşça savaşın kılıcı dilekleri ve u m u tla n tek tek biledi. K ollarım ız titrey en vücutlarım ızı teselli edem ed en sararken bize kalan tek şey hayatta kalm a isteğiydi.

İ D Î Ü Z ALTINCI BÖLÜM

I" !a y a lle rim d e k i babayı, K adirbhai’yi kaybettiğim düşüncesiyle yüzleşe-ıniyordum . O n u kendi ellerim le g ö m m ü ştü m am a yasını tutm am ıştım .

Kalbim o n u n ö ld ü ğ ü n e inan m ad ığın d an böyle bir kederle de yüzleşemi-yordum . Savaşla geçen o kış boyunca, öylece g ittiğine, ö ld ü ğ ü n e in an amayacak kadar çok seviyordum o n u . Böylesi bir sevgi de u çup giderse, bir daha ko n u şm az, bir dah a g ü lü m sem ezse o zam an hiçbir anlam ı yok d e mekti. İn anam ıyordum . Bir bedel olm alıydı, ben d e o n u bekleyip d u ru yordum . Tabii o zam anlar sevginin tek yönlü bir yol o ld u ğ u n u bilm iyordum . Sevgi de saygı gibi aldığınız bir şey değil, verdiğiniz bir şeydir. Acı geçen haftalar b oyunca b u n u bilm eyerek ve düşünm eyerek içim deki sevgi dolu u m u d a sırt çevirip ö zlem duym am aya çalıştım. K ann ve kayaların kamuflajı altında sindim ve geriye kalan keçi etini çiğnedim . Açlıkla geçen her dakika beni gerçeklerden ve ked erd en uzaklaştırdı.

E n so n u n d a et sto ğ u n u tü k etince d u ru m u m u z u konuşm ak üzere bir to p lantı d ü zenlendi. Jalalaad ve genç A fganlar düşm an h atlan n d an sava

şarak geçip Zabul ilinin Pakistan sınırına yakın olan çöl kısm ına do ğ ru ilerlemeyi istediler. Süleym an ve Khaled başka seçenek olm adığından istemeyerek de olsa b u n u kabul etti ama saldırı yapılacak yer kararlaştırılm adan d ü şm anın yerinin n e t olarak tespit edilm esi gerektiğini belirttiler. S üleym an bu görev için genç H aniPi g ü n eybatıdan kuzeye ve güneybatıya d o ğ ru geniş bir alanı kapsayacak şekilde araştırm a yapması için seçti. G enç adam a yirmi d ö rt saat içinde dönm esini ve sadece geceleyin h arek et e tm e sini de em retti.

H an iP in d ö n m esin i beklerken geçen zam an u z u n , soğuk ve açlıkla d o luydu. Su içiyorduk fakat b u işkenceyi sadece birkaç dakikalığına erteliyor, son u n d a bizi d ah a da acıktırıyordu. Yirmi d ö r t saat, iki g ü n , ü ç g ün g eçti ama hala H a n iP ten ses yoktu. Ü çün cü g ü n ü n sabahı H an iP in ya öldü-

704 ■ G regory David Roberts

riild üğ ü n ü ya da tutsak edildiğini düşünm eye başladık. A fganistan’ın gü neybatısında, İra n ’ın yakınındaki T acik’ten deveci Jum a o n u aramaya g ö nüllü oldu. Jum a koyu tenli, ince suratlı, şahin b u runlu ve d o lg u n d u d a k lı bir adam dı. Jum a, H a n if ile Jalalaad’a yakındı. Bu yakınlık hapish an ed eki ve savaştaki adam lar arasında g ö rü lü r ve nadiren sözcüklerle ya da h a reketlerle gösterilir.

Ju m a ’nın devecilerden oluşan Tacik klanı ticari m alların nakli k o n u sunda H a n if ve Jalalaad’ın m ensup o ld u ğ u M o h m an d H a z a rb u z halkının rakibiydi. A fganistan hızla m odernleştikçe iki grup arasındaki yarış da şiddetini artırm ıştı. 1 9 2 0 ’de h er üç A fgan’dan biri göçebeyken iki nesil so n rası, 1 9 7 0 ’lerde halkın yalnızca yüzde ikisi göçebeydi. Bu üç rakip adam savaş sayesinde birbirleriyle yakın ilişki kurup ayrılmaz dostlar haline g elmişti. Arkadaşlıkları savaşın iniş çıkışları esnasında gelişmiş, çaüşm alarda birçok kez sınavdan geçmişti. Üç genç adam en başarılı m uhareb elerd en birinde bir Rus tankını yok etm ek için m ayın ve el bom bası kullanm ış, b o yunlarına bağladıkları deri bir kayışın ucuna tanktan hatıra niyetine aldıkları m etal bir parçayı asmışlardı.

Jum a, H a n ifi arayacağım söylediğinde b u n u yapmasına engel o lam ayacağım ızı h epim iz biliyorduk. Süleym an bitkin bir şekilde iç çekerek g itm esine izin verince Ju m a da gecenin çökm esini b eklem eden silahını o m zu n a aldı ve sü rünerek k am ptan ayrıldı. O da tıpkı bizim gibi üç g ü n d ü r açtı am a d ö n ü p de Jalalaad’a bakarken y ü zü n d e g ö rd ü ğ ü m ü z gülücük, güç ve cesaret ile ışıl ışıl parlıyordu. Jum a giderken o n u n gölgesinin aşa

ğım ızdaki karlı yam açlarda ilerleyişini izledik.

Açlık soğuk hissini iyice artırıyordu. U z u n ve çetin bir kıştı ve h er gün kar etrafım ızdaki dağlara yağıp duru yo rd u . G ü n d ü z hava sıcaklığı sıfir d e rece civannda seyretse de g ü n baü m ın d an şafağa d o n d u ru cu , dişlerinizi zang ırd atan eksi derecelere düşüyordu. Ellerim ve ayaklarım hep üşüyor, bana acı veriyordu. Y üzüm ün derisi tahta gibiydi ve Prabaker’in köy ün d eki çiftçilerin ayaklan gibi çatlaklarla doluydu. O rad a so ğ u ğ u n acısıyla başa çıkm ak için ellerim ize işerdik, bu geçici de olsa elim izi, ayağımızı hissetm emizi sağlardı fakat o kadar ü şü rd ü k ki işemek bile büyük bir sorundu. Kıyafetlerim izi açmak bir dertken sıcak sıvıyı m esaneden boşaltınca hissettiğiniz ü rperm e de cabasıydı. O sıcaklığı kaybetm ek v ü c u t ısısının çabucak düşm esine neden o ld u ğu n d an hep son ana kadar kendim izi tutardık.

Jum a o gece dön em ed i. Geceyarısı bizi uyanık tu ta n açlık ve korkuyla karanlıkta d u y d u ğ u m u z bir çıurtıya hepim iz birden kalktık. Yedi tabanca,

SH A N T A R A M ■ 705

«■sin geldiği yere nişan aldı. G ölgelerin arasında bir yüz belirdiğinde h e pimiz nefesimizi tu ttu k . Gelen H a b ib ’ti.

Khaled ona U rd u ca “Ne yapıyorsun kardeşim '1” diye sordu. “ Bizi çok k o rk u ttu n .”

Başka birinden ya da başka bir yerden geliyorm uş gibi çıkan soğukkanlı bir sesle, sanki transa geçmiş bir m edyum gibi, “ Buradalar,” dedi. Yüzü pislik içindeydi. H epim iz tıraşsız ve kirliydik am a o nu n yüzü insanı tiksindiren bir kirle kaplıydı ve bu yüzden şok ediciydi. İltihaplı bir yaradan d ı

şarı sızan zehirli sıvı gibi sanki o n u n içindeki k ö tülükte dışan çıkıyordu.

“ H e r yerde, etrafınızdalar. Yann ya da ertesi g ü n aralarına yeni adam lar katılınca buraya gelip hepinizi öldürecekler. Ç ok yakında. N erede o ld u ğ u n u zu biliyorlar. H epinizi öldürecekler. Artık buradan sadece tek çıkış var.”

Khaled “ Bizi nasıl b u ld u n kardeşim?” diye sorarken sesi H a b ib ’inki kadar soğukkanlıydı.

“Sizinle geldim . H e r zam an yakınınızdaydım . Beni gö rm ediniz mi?”

“A rkadaşlarım ız Jum a ve H a n ifi g ö rd ü n m ü?” diye sordu Jalalaad.

H ab ib cevap verm edi. Jalalaad biraz daha ü stü n e bastırarak sorusunu yineledi.

“ O nları g ö rd ü n mü? Rus kam pındalar mı? T utsak mı düştüler?”

Korkuyla, sessiz bir şekilde H a b ib ’in üzerine yapışan çürüm üş deri k o kusu içinde yanıt bekledik. H ab ib m editasyon yapıyor gibiydi. Belki de kim senin duym adığı sesleri dinliyordu.

Süleym an yeğen anlam ındaki sık kullanılan bir kelimeyi kullanarak

“A n la t bach-e-kaka,” dedi. “ B uradan tek çıkış var dem ekle ne kastettin?”

H ab ib o deli bakışlarıyla “ H e r y erd eler,” dedi. M a h m u t M elbaaf k u lağım a fısıldayarak konuşulanları bana tercü m e ediyordu. “Yeteri kadar adamları yok. D ağ lardan kolayca çıkış sağlayan h e r yola m ayın döşediler.

Kuzey, d o ğ u , batı, h e r yer mayın döşeli. Sadece g ü n e yd o ğ u tem iz, çünkü orad an kaçmayacağınızı düşünüyorlar. Gelip sizi ele geçirsinler diye de orayı tem iz bıraktılar.”

H ab ib b ird enbire konuşm asını kesince M a h m u t “O yöne g idem eyiz,”

diye fısıldadı. “ Ruslar g ü n ey d o ğ u yolunu tu tu y o r. Bu onların Kandahar yolu. Bizim için geldiklerinde o y ö n d en gelecelder. O radan gidersek h e pim iz öleceğiz, b u n u onlar d a biliyor.”

“Şimdi güney d o ğ ud alar ama yarın, sadece bir g ü n lü ğ ü n e dağın uzak ucu n d a, kuzeybatısında olacaklar,” dedi H ab ib . Sesi hala sakindi fakat y ü zü bir şeytanınki gibiydi ve bu h epim izin sinirine d o k u n u yo rd u . “Yarın

7 0 6 ■ G regory David R oberts

sadece birkaçı geride kalacak. D iğerleri şafaktan h em en sonra kuzeybaiı yamaçlarına son mayınları döşem ek için gidecek. E ğer g ün ey do ğ u y önün dekilere saldırır ve onlarla savaşırsanız engeli aşıp kaçabilirsiniz. Bu dedi ğim sadece yarın için geçerli am a.”

“A dam lar toplam kaç kişi?” diye so rd u Jalalaad.

“Altmış sekiz. H avan topları, roketleri ve m akineli tüfekleri var. Gece gizlice aralarından geçem eyecek kadar fazla sayıdalar.”

Jalalaad savunmaya geçerek “Am a sen böyle yap tın,” dedi.

H ab ib d u rg u n bir sesle “ Beni g ö rem ezler,” dedi. “ B oğazlarına bıçağı saplayana kadar beni g ö rm e z le r.”

Jalalaad çıkışarak “Bu çok saçm a!” dedi. “ O n lar da asker, sen de askersin. E ğ er sen aralarından geçebildiysen biz de g eçeriz.”

H ab ib m anyak bakışlarını ilk kez genç adam a yön elterek “A dam larınız geri d ö n d ü m ü?” diye so rd u. Jalalaad cevap verm ek için ağzını açtı fakat kelim eler y üreğine saplandı. G özlerini aşağı indirip başım salladı. “Siz b e nim gibi o kam pa g ö rü lm ed en , d uyulm adan girebilir misiniz? E ğ er aralarından geçm eye çalışırsanız arkadaşlarınız gibi ö lürsünüz. Ben aralarından gizlice geçebilirim ama siz g eçem ezsiniz.”

Khaled yavaşça “A m a savaşarak oradan çıkabileceğim izi dü şü n ü y o rsu n değil mi?” diye sordu. Sesindeki aceleciliği hepim iz hissettik.

“ Evet. T ek yol bu. Bu dağda h e r karışı gezdim ve kaşındıklarını d uyacak kadar onlara yaklaştım. Burada olma nedenim size nasıl kurtu lacağ ınızı söylemek. Am a yardım ım ın bir karşılığı var. Yarın öld ürm ed iğ in iz her adam benim dir. O nları bana vereceksiniz.”

Süleym an “Evet, tam am ,” diyerek ortam ı yatıştırmaya çalıştı. “ H adi, bach-e-knka, bize bildiklerini anlat. Bilgilerini bizim le paylaş. O tu r da a n lat. H iç yiyeceğimiz o lm adığından sana da ikram ed em iyoruz, ü z g ü n ü m .”

H a b ib kam pın ucundaki karanlığa d oğru işaret ederek “Yiyecek v a r,”

dedi. “ O rad an yiyecek kokusu alıy oru m .”

G erçek ten de ölü keçinin çürüm eye yüz tu tm u ş parçalan -hayvanın haram yerleri - karın altında yatm aktaydı. H ava so ğuk olm asına ve kar yağm asına rağ m en çiğ et ço ktan çürüm eye başlamıştı. Biz oradan gelen k o kuyu alam ıyorduk ama görün ü şe göre H ab ib alabiliyordu.

Çılgın adam ın yiyecek hakkında söylediği g ru p ta haram yem ekle ilgili u z u n b ir tartışm aya yol açtı. A dam lar inançları kon u su n da çok sıkı d eğ illerdi. H e r g ü n du a etm elerine rağ m en g ü n d e üç defa nam az kılan Şiiler ya d a g ü n d e beş kere nam az kılan S ünniler gibi bu duaların sayılarına çok

SH A N T A R A M ■ 7 07

uym azlardı. D inlerine bağlı insanlar olm alarına rağm en aşırı dinci değillerdi am a yine de özellikle de savaş zam anında ve yüzleştiğim iz büyük u hlikelerde T a n n ’yı karşılarına alm ak istem iyorlardı. O n lar kutsal savaşçıl.ır, m ücahitlerdi. Savaşta ö ld üklerinde birer şehit olup cennete gidecekle-m ıe ve orada güzel bakirelerin onlara eşlik edeceğine inanıyorlardı. C e n nete bu kadar yakınken yasaklı yiyeceklerle kendilerini kirletm ek istem iyorlardı. Bir ay k adar açlık çekip beş g ü n boyunca ağzım ıza hiçbir şey koym adığım ız halde böyle düşünm eleri aslında onların ne kadar sağlam bir manca sahip o ld u ğ u n u da gösteriyordu.

Bense M a h m u t M e lb a a f a son birkaç g ü n içinde hiç d u rm ad an o atı-1.111 eti d ü şü n d ü ğ ü m ü itiraf ettim . Bir M üslüm an o lm adığından etin o kısınılan bana haram değildi. Fakat savaşçılarla o kadar u z u n zam andır be-ı.ıberdim ki kendim i onların inancına sadık hissediyordum . O nlar açlık çekerken hiçbir şey yem ezdim . Eti yem ek istem em e rağm en ancak onlar da yemeye karar verirse yiyecektim.

**

Süleym an k o n u hakkındaki k arannı adam larına iletti. Bir M üslüm an için haram yiyecek yem ek g ü n a h olsa da haram yiyecek yenilebilecekken kendini açlıktan ölmeye m ahkum etm ek daha büyük bir gü n ah tı. B unun ü zerine adam lar ilk ışık do ğ m ad an çü rüm üş e tte n çorba yapmaya karar verdi. Bu yemekle güçlenm iş olarak H a b ib ’in konum lanyla ilgili verdiği bilgileri kullanarak düşm anla savaşıp d ağlardan çıkacakük.

Isı ve yiyecek olm adan saklanarak ve bekleyerek geçirdiğim iz u z u n haftalar boyunca birbirimizi anlattığım ız hikayelerle desteklemiş ve eğlendir-ıniştik. O son gece birçoklan kon u ştu ktan sonra sıra yine bana gelmişti.

Haftalar önce ilk kez bana sıra geldiğinde onlara hapishaneden kaçışımı anlatmıştım. Benim bir g u u n a , yani günahkar olduğum ve hapse atıldığım gerçeği onlan çok şaşırtmış ve bana bir sürü soru sorm alanna neden olm uştu. İkinci hikayem de Suikastçılann Gecesi’ydi. Abdullah, Vikram ve benim NijeryalI katilleri izlemem iz, onlarla dövüşüp onlan yenm em iz ve ülkeden çıkarmamız, b ü tü n bunlara neden olan kişiyi, M aurizio’yu bulm am ve onu dövm em , o n u ö ldürm ek istem em fakat hayaünı bağışlayıp sonrasında M aurizio, Lisa C arter’a saldınnca Ulla’m n o nu öldürm ek z o ru n d a kalışından dolayı zam anında M aurizio’ya acıyıp öldürm ediğim den pişm an oluşum du.

Bu hikaye de oldukça büyük bir etki yaratm ıştı ve M a h m u t M elbaaf üçüncü hikayem i tercüm e etm ek için yanım a o tu ru rk e n on ların ilgilerini canlı tutabilecek bir hikaye d ü şü n d ü m . Z ih n im tanıdığı kah ram an lan bir bir taram aya başladı. Cesareti ve fedakarlığıyla o n u n gibi pek çok kahra-

708 ■ G regory David R oberts

m am hatırlam am a n ed en olan annem başta olm ak üzere tanıdığım k ad ın lar ve erkekler aklıma geldi. Konuşm aya başladığım da ise P rabaker’in h ikayesini anlatm aya başladığımı farkettim . Kelim eler üm itsiz bir du a gibi yüreğim den dök ü lü y o rd u.

P rabaker’in c e n n et gibi kö y ü n ü h e n ü z bir çocukken terkedip şehre g idişini ve oradan hayd u d ara savaş açm ak için Raju ve arkadaşlarıyla bir d e likanlı olarak köye tekrar d ö n ü şü n ü , annesi R u k h m ab ai’nin köyündeki adam lara cesaret verişini, genç R aju’n u n haydutların lideri yere düşene kad ar o n u n ü zerin e silahıyla yürü y ü şü n ü , Prabaker’in ziyafetleri, dansı ve m üziği ne kadar sevdiğini, sevdiği kadım kolera salgınından kurtarışını ve on u n la evlenm esini ve o n u sarm alayan sevgim izle bir hastane yatağındaki ö lü m ü n ü an latüm .

M a h m u t hikayeyi çevirmeyi bitirince adam lar dinlediklerini d ü şü n ü r gibi u z u n süre sessiz kaldı. O nların da tıpkı benim gibi bu hikayeden çok etkilendiklerini d ü şü n ü y o rd u m ki sorular başladı.

“ Peki, o köyde kaç tane keçileri vardı?” diye sordu Süleyman ciddi bir şekilde.

M a h m u t “ N e kadar keçileri ver diye bilm ek is— ” diye bana tercüm e etm eye başladı.

G ülüm seyerek “A nladım . A n lad ım ,” dedim . “Şey, herhalde seksen, belki de yüz civarındadır. H e r evin iki ya da üç keçisi vardı am a bazı evlerde altı ya da sekiz keçi b u lu n d u ğ u da o lu rd u .”

B u n u n üzerin d e adam lar arasında politik ya da dini tartışm alarda g ö rülm edik denli hararetli bir tartışm a başladı.

Jalalaad “ Bu keçiler... N e renkti?” diye sordu.

“ Renkleri,” dedi M ah m u t. “ Keçilerin renklerini bilm ek istiyor.”

“ Şey, kahverengiydiler. Ve beyazdılar, birkaç tanesi de siyahtı.”

M a h m u t, Süleym an’ın so ru su n u tercüm e ederek “ İra n ’daki gibi b ü yük keçiler m iydi, yoksa Pakistan’daki sıska, küçük keçilerden miydi?”

Ellerim le işarete ederek “Şey, şu b ü y üklükteydiler...” dedim .

N azir de kendini kaptırıp tartışm aya dahil oldu. “ O keçilerden günde kaç litre sü t sağıyorlardı?” diye sordu.

“ Ben keçiler hakkında u zm an sayılm am ...”

N azir ısrar ederek “ D e n e ,” d edi. “ H atırlam aya çalış.”

Ellerimi çaresizce havaya kaldırarak “ O f, kahretsin. Sadece bir tah m in de b u lu n u y o ru m , unutm ayın. H erhald e gü n d e iki üç litre kad ar,” diye ya-m dadım .

SH A N T A RA M ■ 7 09

Süleym an “ Peki şu arkadaşın, taksi şo fö rlü ğ ü n d en ne kadar kazanıyordu?” diye sordu.

Jalalaad b ü tü n adam ların kendisine gülm esine ve bazılarının üzerine taş atm asına n eden olarak “Arkadaşın evlenm eden önce bir kadınla baş

başa dışarı çıkmış m ıydı?” diye sordu.

Ben m üsaade isteyip korunaklı bir yer b ulup d o n u k , üzeri örtü lm ü ş g ibi d u ran puslu gökyüzüne bakmaya başlayıncaya kadar hikaye b u şekilde sadece onları ilgilendiren ko n u lard a yoğunlaştı. Boş m idem de kendini gösterip yüreğim e keskin pençelerini geçiren korkuyla m ücadele etm eye çalışıyordum.

Yarın. Yarın k u rtu lu şu m u z için savaşacaktık. Kimse dile getirm iyordu ama hepsinin öleceğimizi d ü şü nd ü ğ ü n ü biliyordum . H epsi çok neşeli, çok rahattılar. Savaşma karan verdiğim iz andan itibaren b ü tü n gerilimleri ve korkulan kaybolm uştu. Tabii bu k u rtu ld u ğ u n u bilen adam lann rahadığı değildi. Bu hapisten kaçm adan önce h ü crem d e, aynada ve aynı zam anda benim le birlikte kaçan adam ın gözlerinde g ö rd ü ğ ü m bir şeydi. H ayatı, bir zar gibi firlaüp atan, h er türlü tehlikeyi göze alan adam ın bakışıydı bu. E rtesi g ü n ya ö z g ü r ya ölü adamlar olacakuk. Beni hapishanenin ö n duvarına g ö tü re n kararlılık şimdi de bizi düşm ana g ö tü rü y ord u . Kapana kısılmış

bir fare gibi saklanarak ölm ektense savaşarak ölm ek daha iyiydi. H apishan eden kaçmış, dünyayı kat etm iş, seneler sonra kendim i özgürlük ile ölüm hakkında tıpkı benim gibi d ü şü n en adam lar arasında bulm uştum .

Yine de kork u y ord u m . Y aralanm aktan, o m u rg am d an yara alıp felç o lm aktan, canlı ele geçirilip bir başka hapishanede bir başka gardiyan tarafından işkence g ö rm e k ten ... Karla ve K adirbhai’nin bana söyleyecekleri akıllı bir çift lafları olurdu. O an ise onların d ağdan ve ben d e n ne kadar uzak olduklarını farkettim . O n la n n m ükem m elliklerine daha fazla ihtiyacım yo k tu , b u n u n bana yardım ı olm azdı. D ünyadaki hiçbir akıllıca söz karnım ın korkuyla büzüşm esine engel olam azdı. Ö leceğinizi bildiğinizde akıl bir teselli sağlam az. S o n un d a zekice laflar boşa, zeka anlam sızlığa sü rüklenir. Genellikle bilgelik diye tanım ladığım ız zam an, yer ve hislerin karışımı ise o zam an insana bir h u z u r verir. Savaştan önceki o gecede benim böyle hissetm em e n e d e n olan şeyler ise an nem in sesi ve arkadaşım P rabak er’in yaşamı ve ölü m ü y d ü ... H u z u r ipinde y a t Prabaker. Seni hala seviyoru m ve a klım a-geldiğinde kalbim e bir acı saplanıyor, gözlerim parlayan y a kıcı y ıld ızla r haline geliyor.,. O d o n d u ru cu gecede beni rahatlatan şey Prabaker’in gülüm seyen suratı ve an nem in sözleriydi. H a y a tta ne yaparsan yap cesaretle yaparsan yanlışa düşmezsin...

7 1 0 ■ G regory D avid R oberts

Khaled çöm elerek yanım a d o ğru kayarken elinde tu ttu ğ u iki yarım si garadan birini bana u zattı. “Al bir ta n e .”

Aval aval bakarak “T an rım !” dedim . “ Bunları nered en buldun? G eçen hafta sigaraları bitirdiğim izi san ıy o rd u m .”

Khaled küçük bir çakmakla sigaraları yakarken “ B itirdik,” dedi. “ B u n ların dışında kalm adı. Bunları özel bir d u ru m için sakladım. Sanırım vakti geldi. İçim de kö tü bir his var Lin. G erçekten k ötü b ir his. İçim e bir yerlere yerleşti ve o n d a n ku rtu lam ıy o ru m .”

K adir ö ld ü ğ ü n d en beri K haled’le zoraki ettiğim iz bir-iki kelim enin d ı

şında ilk konuşm am ızdı. Birlikte çalışıp u y u y orduk am a on u n la hiç gö z gö ze gelm eyip s o h b e tte n kaçtığım dan dolayı o da zam an içinde benim le k o n uşm az o lm uştu.

“ D inle... Khaled... Kadir ve Karla hakkında... B en... D em ek istediğim , b en seni su ç la m ı...”

“ H ay ır,” diye sözüm ü kesti Khaled. “ K ızm an için bir sürü ned en in var. Olayı senin açından görebiliyorum . H e r zam an g örebiliyordum . Sana haksızlık yapıldı. B u nu ayrıldığım ız gece K adir’e de söyledim . Sana g ü venmesi gerekirdi. Ç o k kom ik bir şey... E n çok güvendiği adam , b ütü n dünyada güvendiği tek kişi, deli bir katil çıktı ve bizi sa ttı.”

K haled’in Arap ezgisiyle k o n u ştu ğ u N ew York aksam üzerim e sıcak, köpüklü b ir dalga gibi geliyordu. N eredeyse u zanıp o n u kucaklayacaknm.

Yaralı yü zü nd e g ö rd ü ğ ü m içten kederin bana verdiği güven d u ygusunu hep özlem iştim . O n u n arkadaşlığını geri kazandığım için o kadar m u tlu y d u m ki Kadirbhai hakkında söylediği son şeyi anlayam adım . D ü şü n m eden o n u n A b d u llah hakkında k o n u ştu ğ u fikrine kapddım . H albuki gerçek bu değildi ve tıpkı birçok so h b ette gerçeği ö ğ ren m e şansını kaçırdığım ız g ibi b u s o h b e tte de bu şansı kaybettim .

“A b d u llah ’ı ne kadar iyi tan ırdın ?” diye sordum .

K haled yüzündeki gülüm sem esi sorgular bir ifadeye dö n üşerek “G ayet iyi tan ırd ım ,” dedi. İçin d e n B u konuşm a nereye g id iy o r böyle, d er gibiydi.

“ O n u sever m iydin?”

“ Pek sayılm az.”

“ N e d en?”

“A bdullah hiçbir şeye inanm azdı. O gerçek n ed en ler için yeterince asiye sahip olm ayan bir dünyada ned en siz bir asiydi. Ben h içbir şeye inanm ayan insanları sevmem ve onlara g ü v en m em .”

“ Bu tanım a ben de dahil m iyim ?”

SH A N T A R A M ■ 711

Khaled gülerek “ H ay ır,” dedi. “Sen birçok şeye inanıyorsun. Seni bu yüzden seviyorum . Bu yüzden Kadir seni sevdi. Biliyorsun, o seni sevdi, lîıınu bana birkaç değişik şekilde dile g e tird i.”

“ Ben neye inanıyorum ?” diye du d ak b ü ktüm .

Khaled h em en “ İnsanlara in anıy o rsu n ,” dedi. “ O g ecekondu kliniğinde yapükların. Bu gece köyle ilgili çocuklara anlattıkların. Eğer insanlara m anm asaydın o kadar şeyi aklında tu tam azd ın . Kolera salgım çıktığında g ecek onduda çıkardığın iş. Kadir orada yaptıklarını sevmişti, ben de seviniştim. Bir süre için Karla’yı bile bir şeylere inandırdığını düşü nm üştü m .

Anlamalısın Lin. E ğ er K adir’in bir seçeneği olsaydı, yapmak zoru n d a o ldu ğ u şeyi yapacak d aha iyi bir yolu olsaydı, o yolu seçerdi. H e r şey o lm ası gerektiği gibi o ldu. Kimse seni aldatm ak istem edi.”

Sigaradan son nefesi alıp izm ariti yerde sö n d ü rü rk en gülüm sedim .

“ Karla bile mi?” dedim .

Khaled o küçük, kederli kahkahalarından birini atarak “Şey, belki o sayılm az,” dedi. “Ama Karla böyledir. Sanınm aldatmadığı tek kişi A b dullah'tı.”

D u yd u ğ u m a o kadar şaşırmıştım ki kıskançlıkla kaşlanm ı çatm am a e n gel olam adım . “ Birlikteler miydi?”

Khaled bana bakarak sakin bir şekilde “ Birüktelerdi d en ilem ez,” diye cevapladı. “A m a ben bir zam anlar Karla ile birlikteydim . O n un la beraber yaşardık.”

“N e yapardınız?”

“ O n u n la altı ay b eraber yaşadık.”

K endim i aptal gibi hissederek ve dişlerimi sıkarak “N e oldu peki?” d iye so rd u m . Kızmaya veya kıskanm aya hakkım yoktu. Karla’ya hiçbir zam an sevgilileri hakkında soru sorm am ıştım , o da bana sorm am ıştı.

“ B ilm iyordun değil mi?”

“ Bilseydim so rm azd ım .”

Khaled yavaşça “ Beni sen sahneye çıktığın zam an te rk e tti,” dedi.

“ O f, d o s tu m ...”

Khaled gülüm seyerek “ S o run d e ğ il,” dedi.

Bir anlığına ikimiz de sessiz kalıp geçmişe daldık. H acı Ali C am i’nin yakınındaki kıyı setinde A bdullah ve Kadirbhai ile tanıştığım geceyi d ü

şün d ü m . A b dullah kullandığı İngilizce deyimi bir kadının ona öğ rettiğini söylemişti. O k ad ın Karla olmalıydı. E lb ette ki Karla’ydı. Khaled ile tanıştığım da ondaki so ğ ukluğu h atırladım , o zam anlar herhalde incinm işti ve b u n u n so rum lusu olarak da beni g ö rü y o rd u . İlk başlarda bana karşı d o st canlısı ve kibar o lm anın o n u n için ne kadar zor old u ğu n u anladım.

712 ■ G regory David R o berts

Bir süre sonra Khaled “ Karla’yla dikkatli olmalısın Lin. O ... Ç o k k ızgın... Biliyor musun? Ve yaralı. H e r anlam da çok yara almış. Bir çocukken o n u fena benzetm işler. Biraz da delidir. H in d ista n ’a g elm eden önce A m erika’da bir şey yapmış. Bu da o n u n işini b itirm iş,” dedi.

“ N e yapmış?”

“Bilm iyorum . O ldukça ciddi bir şey. Bana n e o ld u ğ u n u hiç söylem edi. Sadece bir şeyler ima etti. B ence Kadirbhai n e o ld u ğ u n u biliyordu, ne de olsa Karla ile ilk tanışan o .”

Bu kadar u z u n zam andır aşık o ld u ğ u m kadın hakkında ne kadar az şey bildiğim i dü şü n erek “B unu b ilm iy ord u m ,” dedim . “Sence... N e d e n bana K adirbhai’den hiç bahsetm edi? O n u u z u n zam andır tan ıy o ru m ... İkim iz de K adirbhai için çalışıyorduk. A m a bana tek kelim e bile etm edi. Bir kere bile olsun K adirbhai’n in adını telaffuz e tm e d i.”

“ Bence sadece K adirbhai’ye sadıktı. Sana zarar verm ek için bir şey yapa ğ ın ı sanm ıyorum . Karla, K adirbhai’ye inanılm az derecede sadıkür. Yani sadıktı. O n u babası olarak g ö rü r. Karla’m n ö z babası o çok küçükken ö lm üş. Üvey babasını da küçük bir yaşta kaybetm iş. Kadir tam da do ğ ru zam anda belirdi ve o nu k u rtard ı, böylece de Karla için b ir baba o ld u .”

“ Karla ile ilk tanışanın K adirbhai o ld u ğ u n u m u söyledin?”

“ Evet, bir uçakta. Karla’m n bana an lattığına gö re garip bir hikaye.

U çağa binişini hatırlam ıyorm uş. Yaptığı bir şeyden ö tü rü kaçıyorm uş ve başı dertteym iş. Sanınm birkaç g ü n boyunca değişik havayollarından d e

ğişik uçaklara binip durm u ş. D aha sonra da bir yerden Sing apu r’a giden uçağa binm iş. O uçakta sinir krizi geçirmiş olm alı, çünkü dağılmış. D aha sonra ise kendini Kadirbhai ile H in d ista n ’da bulm uş. K adirbhai sonra o nu Karla ile ilgilensin diye A h m e t’in yanına bırak tı.”

“ Bana o n d a n b ahsetm işti.”

“ Öyle mi? Bu k on u d an pek bahsetm ez. O adam ı severdi. A hm et, Karla tekrar ken d in e gelene dek ona altı ay boyunca baktı. Karla’yı tekrar h a yata d ö n d ü rd ü denilebilir. İkisi oldukça yakındı. Karla’ya bir kardeş gibi yakın olan tek kişi A h m e t’ti.”

“A h m et ö ld ü rü ld ü ğ ü n d e o n u n la miydin? Yani Karla’yı o zam anlar tanıyor m u y d un ?”

Khaled hafızasını tazelem eye çalışırken kaşlarını çatarak “ O n u n ö ld ü rülüp ö ld ü rülm ediğini bilm iyorum L in ,” dedi. “ Karla’nın , A h m e t’i ve kızı M adam Z h o u ’n u n ö ld ü rd ü ğ ü n ü d ü şü n d ü ğ ü n ü biliyorum a m a ...”

“ C h ristin e’i.”

SH A N T A R A M - 7 1 3

“E vet, C h ristin e’i de. Am a A h m e t’i çok iyi tanırdım . Ç ok iyi, sade, y u m uşak bir insandı. R o m an tik bir filmdeki gibi kız arkadaşıyla zehir içip ö lüm e gidebilecek biriydi. Kadir bu olayı yakından araştırdı, çünkü A hm et adam larından biriydi. S o n u n d a M adam Z h o u ’n u n bu olayla b ir ilgisi olm adığına em in o ld u ve Z h o u ’yu tem ize çıkardı.”

“A m a Karla b u n u kabullenem edi?”

“ H ayır, bu o n a inandırıcı gelm edi. H e r şeyden ö te, bu olay Karla’yı m ahvetti. Sana hiç seni sevdiğini söyledi m i?”

“ H ay ır.”

K haled d o n u k bir ses tonuyla “Bu k ö tü ,” dedi. “ O kişinin sen olabileceğini d ü şü n m ü ştü m .”

“ O kişinin m i?”

“ Karla’nın ilerlem esine yardım edecek kişinin. O kızın başına gerçekten k ö tü bir şeyler gelmiş. Sanırım Kadir de h er şeyi kö tü leştird i.”

“ Nasıl yani?”

“ K arla’nın kendisi için çalışmasını sağladı. O n u n la karşılaştığında K arla’yı k o ru d u . A m erik a’da k o rk tu ğ u neyse Karla’yı o n d a n k o ru d u . F ak at daha so n ra Karla b ir politikacıyla tanıştı ve adam o n a aşık o ld u . Kad ir’in adam a ihtiyacı vardı, bu y ü z d e n de K arla’nın kendisi için çalışm asını istedi. K arla’nın b u iş için biçilmiş kaftan o ld u ğ u n u d ü ş ü n m ü y o ru m .”

“N e çeşit b ir işti bu?”

“ Karla’m n n e kadar güzel o ld u ğ u n u bilirsin. O yeşil gö zler, beyaz te n ...”

K adir’in bir keresinde bana g ü nahtaki suç ve suçtaki g ü n ah la ilgili v erdiği dem eci hatırlayarak “ K ahretsin,” diye iç çektim.

Khaled kafasını m erak ve kuşku ile sallayarak “ Kadir ne d ü şü n d ü bilem iyo ru m ,” dedi. “ E n azından böyle bir şeyin o n u n tarzı olm adığını söylemeli. Bu işin Karla’ya zarar verdiğini anladığını sanm ıyorum . Karla’nın sanki yüreği b u z kesti. Sanki öz babası... O n u böyle iğrenç şeyler yapm aya zo rluyordu. B u n u n için K adirbhai’yi affettiğini de d ü şü n m ü y o ru m am a aynı zam anda Karla inanılm az derecede K adirbhai’ye sadıktı. B unu hiç anlam adım . Ben de bu şekilde Karla ile b eraber olmaya başladım . Olanlan g ö rd ü m ve Karla için ü zü ld ü m . Bir süre sonra olaylar gelişti fakat hiçbir zam an on a tam anlamıyla ulaşam adım . Sen d e ulaşam adın. H iç kim senin de hiçbir zam an ulaşacağını sanm am .”

“Bu oldukça u z u n b ir sü re .”

7 1 4 ■ G regory D avid R oberts

“ Haklısın ama aslında sadece seni uyarm aya çalışıyorum. D ah a fazla incinm eni istem iyorum kardeşim . Birlikte çok şey ad attık hı? Karla’m n da incinm esini istem em .”

Khaled tekrar sustu. Gözlerimizi birbirinden kaçırarak kayalara ve buzla kaplı yere baktık. İçimizi titreten birkaç dakika geçti. En sonunda Khaled derin bir nefes alıp ayağa kalktı ve kollan ile bacaklarını ısıtmaya çalışn. Ben de ayağa kalkıp soğuktan titreyerek uyuşm uş ayaklarımı yere vurdum . En beklem ediğim anda da içten gelen ani bir hareketle Khaled kollanın üzerime dolayıp bana sarıldı. Beni oldukça güçlü bir şekilde kollanyla sarmıştı ama kafasını benim kine dayadığında bir çocuk kadar hassas ve naifti.

B enden uzaklaştığında yüzü başka tarafa d ö n ü k tü ve gözlerini görem iyord um . Khaled yavaşça yürüm eye başlayınca ben de soğukla başa çıkm ak için ellerim i kollarım ın altına yerleştirerek o n u takip ettim . Ancak yalnız kaldığım da K haled’in söyledikleri aklıma geldi. İpim de kötü bir his var Lin. Çok kötü bir his...

T am o n un la konuşm aya hazırlanıyordum ki H abib arkam daki g ö lg e lerin arasından beliriverdi ve k o rk u d an sıçradım .

“ K ahretsin!” diye söylendim . “ Ö d ü m ü bokum a karıştırdın! B unu bir daha yapm a H a b ib !”

M a h m u t M elbaaf da o n u n yanına gelerek “Tam am , h er şey y o lu n d a,”

dedi.

H a b ib bana o kadar hızlı bir şekilde bir şeyler söyledi ki tek bir h ecesini bile anlam adım . Gözleri kocam andı ve sanki kafasına dek u zanıyordu.

Karanlık y ü z ü n d e n yarattıkları etki iyice artıyor, gözaltı to rb a lan g ö z ü n ü n alt kısm ım daha da aşağı çekiyor, daha çok beyaz kısım g ö rü n ü y o rdu .

“N e?”

“S oru n y o k ,” dedi M ah m u t. “ H erkesle konuşm ak istiyor. Bu gece herkesle konuşuyor. Bana geldi ve söylediklerini senin için İngilizceye çevirm emi istedi. Sen K haled’den önce k o n u ştu ğ u son kişisin. E n son K haled ile k onuşm ak istiyor.”

“ Peki, ne dedi?”

M a h m u t o n d a n bana söylediklerini tekrar etm esini istedi. H a b ib tek rar tıpkı az önceki gibi hızlı, enerjik biçim de gözlerim e bakarak ve içim den bir canavar çıkmasını bekleyerek dediklerini yineledi. Ben de bakışına karşılık verm ekte gecikm edim . Vahşi, çılgın adamlarla aynı hücreyi paylaşm ıştım ve gözlerim i kaçırm am am gerektiğini iyi biliyordum .

M a h m u t “ Güçlü adam lar şansının yaver gitm esini sağlar d iy o r,” dedi.

“ N e?”

SH A N T A R A M - 7 1 5

“ G üçlü adam lar kendi şansım kendi y aratır.”

“ G üçlü adam lar kendi şansını mı yaratır? Böyle mi diyor?”

M a h m u t “ Evet, kesinlikle,” diyerek bir kez daha onayladı.

“N e dem ek istiyor?”

M a h m u t sabırlı bir şekilde gülüm seyerek “ B ilm iyorum ,” dedi.

“ E trafta dolaşıp herkese bu nu mu söylüyor?” diye sordum . “G üçlü bir adam ın k endi şansını yarattığım ?”

“ Hayır. Bana Peygam berin, h u z u r içinde yatsın, harika bir ö ğretm en olm adan önce harika bir asker o ld u ğ u nu söyledi. Jalalaad’a yıldızlann parladı

ğını, çünkü sırlarla dolu o ld uğunu söyledi. Herkese farklı bir şey söyledi.

Bunları söylerken de çok aceleciydi. Bu o n u n için çok önemli. Ben de anlam ıyorum Lin. Sanırım yann sabah savaşa gideceğim izden böyle yapıyor.”

Ö ğrendiklerim e şaşırarak “Başka bir şey var mı?” dedim .

M ah m u t, H a b ib ’e söylem ek istediği başka bir şey olup olm adığım so rdu. H a b ib gözlerim e bakmayı sü rd ü rerek Peştuca ve Farsça konuşm aya devam etti.

“Sadece şans diye bir şey olm adığını söylüyor. O na inanm anı isüyor.

T ekrar güçlü bir a d a m ın ...”

“ Kendi şansını yaratacağım söylüyor,” diye M a h m u t’u n sözü n ü ta m am ladım . “ O n a m esajını takdir ettiğim i söyle.”

M a h m u t dediklerim i tercüm e ederk en H a b ib biraz daha dikkatli bir şekilde bana bakıp ona verm ediğim bir cevabı ararmış gibi gözlerini ü z e rime dikti. D ah a sonra da d ö nerek b eni gözlerin d en taşan çılgınlıktan d a ha çok rahatsız ed en k am bu r koşuşuyla uzaklaştı.

G ittiğine sevinerek “Şimdi neyin peşinde bu?” diye so rdu m M a h m u t’a.

“San ın ın K haled’i bulacak,” dedi M ah m u t.

T ü k ü rü k ler saçarak “A m m a so ğ u k !” dedim .

“E vet, ben de senin gibi ü şü d ü m . B ü tü n g ü n b u so ğ u k tan ku rtu laca

ğım ın hayalini k u rd u m .”

“ M a h m u t, Kadirbhai ile K ör Şarkıcılar’ı dinlem eye gittiğim izde sen de B om bay’daydın değil mi?”

“ Evet, o gece bir araya geldiğim iz ilk toplantıydı. Seni ilk kez orada g ö rd ü m ”

“ Ü z g ü n ü m , seninle o gece tanışm adık, senin orada o ld u ğ u n u da farketm edim . M erak ettiğim K adirbhai ile nasıl tan ışü ğ ın .”

M a h m u t g ü ld ü . O n u kahkahalar atarken g örm ek o kadar zo rd u ki ben de g ü lü m sem ed en edem edim . G örev süresince kilo kaybetm işti. Aslında

7 1 6 ■ G regory David R oberts

hepim iz kilo kaybetm iştik. Elmacık kem ikleri ortaya çıkmış, çukurlu çen esi koyu, kalın bir sakalla kaplanm ıştı. G özleri ayışığında bile parlak, b ro n z bir vazo gibi g ö z alıcıydı.

“ B om bay’da sokakta d u rm u ş bir arkadaşım la p asaport işi yapıyordum .

O m zu m a bir el d o k u n d u . Bu A bd u llah 'tı. Bana Kadir H a n ’ın beni g ö rm ek istediğini söyledi. K adir’in arabasına bindim . K onuştuk ve o andan sonra o n u n adamı o ld u m .”

“ N ed en seni seçti? Seni seçm esine, senin de ona katılm ana n ed e n olan neydi?”

M ah m u t kaşlarını çattı, bu soruyu ilk kez düşü n ü y o rm uş gibiydi.

“Şah Pehlevi’ye karşıydım ,” diye söze başladı. “ Şah’ın gizli polisi Savak birçok insanı ö ld ü rd ü ve birçok insanı işkence için hapse tıktı. Babam ve annem Ş ah’a karşı savaştıkları için hapiste öld ü rü ld ü ler. O zam anlar ben küçük bir ço cu k tu m . B üy ü d ü ğ ü m d e ben de Ş ah’a karşı savaştım. İki kez hapse d ü ştüm . İki kez işkence g ö rd ü m ve v ü cudum a elektrik verildi.

Ç o k acıya katlandım . İra n ’da devrim için savaştım. A yetullah H u m eyni İ ra n ’da devrim i gerçekleştirdi ve Şah A m erika’ya kaçarken yeni güç artık H u m eyn i o ldu. Savak gizli polisi ise hala aynıydı. Tek fark artık H u m e y ni için çalışıyorlardı. T ek rar hapse girdim . Tekrar dayaklar ve elektrik işkencesine m aru z kaldım . Şah için çalışan insanlar artık H u m ey n i için çalı

şıyordu. B ü tü n arkadaşlarım hapiste ve Irak ’la olan savaşta hayatını kaybetti. Ben ise kaçıp B om bay’a geldim . D iğer İranlılarla karaborsa işi yaptım . D aha so n ra da A bdül Kadir H a n ’ın adamı oldum . H ay aü m d a sadece bir tane m üthiş insanla tanıştım , o da K adir’di. Şimdi ö ld ü v e ...”

M ah m u t kelimeleri y u ttu ve ceketinin koluyla gözlerindeki yaşlan sildi.

U z u n bir konuşm aydı ve ikim iz de d o n u y o rd u k am a o n a daha fazla soru sorm ak n iyetindeydim . H e r şeyi bilm eliydim . K haled’in benim le paylaştığı ve K adirbhai’n in söyledikleri dışındaki h e r şeyi öğrenm eliydim .

Am a o an dehşetle d o lu bir çığlık duyduk. Çığlık d u y u ldu ğ u gibi ani bir şekilde kesildi. M a h m u t ile birbirim ize baktık ve aynı içgüdüyle silahlarımıza uzandık.

M a h m u t kaygan karın üzerin d e dikkatli adım larla koşarak “ B uradan!”

diye bağırdı.

Sesin kaynağına diğer adamlarla aynı zam anda ulaşm ıştık. N azir ve S ü leym an da neye baktığım ızı g ö rm ek için g ru b u n içine daldı. Khaled Ansari’yi H a b ib A b d u r R ah m an ’ın vücu d u üzerine eğilmiş görü n ce onlar da donakaldılar. Deli adam sırtü stü yatıyordu ve ö lm üştü. Birkaç dakika ö n

SH A N T A R A M ■ 7 17

ce şansla ilgili sözler söyleyen adam ın b oğazında bir bıçak vardı. H a b ib ’in atlarım ıza ve Sıddıki’ye yaptığı gibi bu bıçak da o nu n b o y nuna saplanmış

ve çevrilmişti. Fakat o an bakm akta o ld u ğ u m u z bıçak H a b ib ’inki değildi.

Bıçağın kim in o ld u ğ u n u hepim iz biliyorduk. Bu oymalı sapı olan bıçağı belki yüz defa gö rm üştük. Bu K haled?in bıçağıydı.

N azir ve Süleym an, K haled’i tu ttu la r ve o nu nazikçe kaldırdılar. Khaled bir anlığına yardım ı kabul etti fakat h em en sonra silkinerek cesedin yanına eğildi. H a b ib ’in şalı göğ sü n e dolanm ıştı. Khaled ölü adam ın açık ceketinin ö n ü n d e n bir şey çekti. Çektiği şey H a b ib ’in b o y nu n d a asılı olan ve uçlarında m etal parçalar olan iki deri kayıştı. Jalalaad h em en ileri atıldı ve kolyeleri kaptı. Bunlar on u n la birlikte H a n if ve Ju m a ’n ın yok ettikleri tan k tan hatıra olarak aldıkları ve boyunlarına astıkları m etal parçalardı.

Khaled ayağa kalktı ve yavaşça uzaklaşmaya başladı. Ö n ü m d e n geçerken elimi o m zu n a koydum ve onunla yü rü d üm . Geride H a b ib ’in cesedine K alaşnikofun kabzasıyla saldıran Jalalaad’ın ve öfkeli kalabalığın çıkardığı g ü rü ltü vardı. O m z u m u n ü zerin d en geriye baktığım da çılgın adam ın h avaya kalkıp inen tüfeğin darbeleri altında ezildiğini g ördüm . Yufka yüreğin zaafına kapılarak da kendim i H a b ib ’e acırken buldum . O n u b irden fazla defa kendim ö ldürm ek istemiştim ve öldü ğ ü n e m em n u n d u m ama o anda yüreğim o n u n için ü züldü ve sanki bir arkadaşı kaybetm iş gibi hissettim.

Kendi kendim e o bir ö ğ retm endi diye d ü şü n d ü m . Tanıdığım en vahşi ve tehlikeli adam , bir zam anlar küçük çocuklann öğretm eniydi. Bu fikri sanki o an en önem li konu huym uşçasına bir tü rlü kafam dan atam ıyordum .

A dam lar so n u n d a Jalalaad’ı cesedin başından söküp almayı başardıklarında bir zam anlar hayann ve hastalıklı bir beynin yer aldığı v ücu ttan g eriye sadece kan, saç ve kırık kem ik parçalan kalmıştı.

Khaled m ağaram ıza geri gitm işti. Arapça bir şeyler m ınldanıp d u ru yordu. Gözleri o n u ele geçiren b ir g ö rü n tü y le parlıyor, yaralı y ü züne n e redeyse kork u nç bir ifade yüklüyordu.

Khaled m ağarada m atarasını tu ta n kem eri belinden ç ö zd ü ve ellerinin arasından yere kaymasına izin verdi. Fişekliğini de başının ü z erin d en g e

çirip çıkardı ve yere bıraktı. D ah a sonra ceplerini karıştırıp içlerindekileri boşalttı ve ü zerin d e sadece kıyafetlerle kaldı. Ayağının u c u n d a adına d ü zenlenm iş sahte pasaportları, parası, m ektupları, cüzdanı, silahlan, ziynet eşyaları ve u z u n zam an önce kaybettiği ailesinin eski fotoğrafı d u ru y o rd u .

Ü z g ü n b ir halde M a h m u t’a “N e diyor?” diye so rd u m . Son d ö rt haftayı K haled’le g ö z teması k u rm aktan kaçınarak ve o n u n arkadaşlığını red

7 18 ■ G regory David R oberts

d ed erek g eçirm iştim fakat b irdenbire o n u kaybedeceğim den, h a tta çoktan kaybetm iş o ld u ğ u m d a n ölesiye korkm aya başlam ıştım .

M a h m u t fısıldayarak “ Bu K u ran ,” dedi. “ K uran’d an sureler o k u y o r.”

Khaled o esnada m ağaradan çıktı ve kam pın ucuna d o ğ ru yürüm eye başladı. O n u d u rdurm ak için koştum ve iki elimle o n u çektim. Khaled bir an için bana m üsaade ettikten sonra tekrar ilerlemeye başladı. Kollarımı onu n etrafına doladım ve o n u birkaç adım geri sürükledim . Bana karşı koymadı.

Büyülenmiş bir şekilde yalnızca kendisinin görebildiği bir görü n tü y e o daklanmış, K uran’ın şiirsel dizelerini m ınldanm aya devam ediyordu. Kollarımı gevşettiğim de tekrar kampın dışına do ğru yürümeye başladı.

“Yardım ed in !” diye bağırdım . “ G ö rm ü yo r m usunuz? Khaled gidiyor!

B uradan gidiyor!”

M a h m u t, N azir ve Süleym an yanım a geldi fakat K haled’e engel o lm ama yardım etm ek yerine nazikçe kollarım dan tu tu p beni Khaled’den uzaklaştırdılar. Khaled ileri d o ğ ru yürüm eye devam etti. Karşı koyarak b eni tu ta n ellerden k u rtu ld um ve tekrar o n u d u rd u rm ak için koştum . K hale d ’e bağırdım ve ken d in e gelsin diye to kadadım . Khaled ne karşı koydu n e tepki verdi. Buz kesmiş y ü zü m ü ıslatan sıcak gözyaşlarını ve d o nm uş

dudaklarım daki çatlakları yakışlarını hissettim . H ıçkırırken inip kalkan g ö ğ sü m aşınmış, yuvarlak kayalara çarpıp duran bir n eh ir gibiydi. Khla-e d ’e b ir elim boy nu n d a, b ir elim belinde sıkı sıkı sarıldım .

N azir o haftalarda zayıf düşm üş bir halde olm asına rağm en hala b e n d e n oldukça güçlüydü. Ç elik gibi elleri bileklerime yapıştı ve onları K hale d ’in ü z erind en kopardı. Ben K haled’i ceketinden yakalam ak için d e b e lenip karşı koyarken M a h m u t ve Süleym an da beni tu tm a k amacıyla N a-z ir’e yardım etti. D aha sonra gözlerim izle K haled’in k am ptan hepim izin işini bir şekilde bitiren o so ğuk kışa d o ğ ru ilerleyişini izledik.

Khaled g ittiğinde M a h m u t sordu. “ O n u g ö rm ed in mi? Y üzünü g ö rm ed in m i?”

“ Evet, evet g ö rd ü m ,” diye yanıtladım hıçkırarak ve tökezleyerek m a

ğaraya d ö n ü p keder içinde yere yığıldım.

O rad a saatler boyunca uy u m ad an , perişan, aç, k ızg ın ve kalbim kırık bir halde uzan d ım . O rada ölebilirdim d e ... Bazı acılar sizi kolsuz, bacaksız b ırak ır... Ama yiyecek kokusu beni kendim e g etirdi. A dam lar çürüm ekte o lan yiyeceği pişirm ek için daha fazla bekleyem eyeceklerine karar verm işlerdi. E ti saatlerce bir k azanda pişirmiş, d u rm ad an du m an ı yelpazelemiş, alevi de battaniyelerle ö rtm üşlerdi.

S H A N T A RA M - 7 1 9

Ç o rb a şafak sökm eden çok önce hazırdı ve herkes kendine bir kase ya da bir kupa çorba aldı. İlk başta çürüyen etin k okusunu m idem iz kaldırm adı ve h epim iz yudum larım ızı geri çıkardık. Yine de açlık, aklım ızdan d aha ü stü n geldiğinden ve yiyeceği reddedem eyecek denli aç o ld u ğ u m u z d an ü ç ü n c ü ya da beşinci d en em ede o kokuşm uş, m ide bulandıran ço rb ayı içim izde tutm ayı başardık. Boş m idelerim ize indirdiğim iz sıcak ç o rb a nın yarattığı acı, balık iğneleriyle dolu bir m idenin yaratacağı ağrıya b e n ziyordu ama bu da geçti. H erkes üç porsiyon çorba içm ek ve lastiğe b e n zer, çü rüm üş et parçalarını çiğnem ek için kendini zorladı.

B u ndan iki saat sonra boş m idelerim ize indirdiğim iz yem ek bağırsaklardan geçince sırayla kayalıkların arkasına taşınmaya başladık.

Sonu n d a kendim ize gelince ve dualarım ızı edince herkes hazırlandı ve H a b ib ’in saldırm amız için önerdiği nokta olan kam pın güneydoğu kısm ında toplandık. Bu dik yamacın özgürlüğe kavuşmak için tek şansımız o ld u

ğ u n u H ab ib kesin bir şekilde dile getirmişti. Bizimle beraber saldınya katılmayı planladığından bu tavsiyeye uym am ak için bir nedenim iz de yoktu.

Biz altı kişiydik. D iğer beş kişi Süleyman, M ah m u t M elbaaf, N azir, Jalalaad ve genç Ala-ud-din idi. A la-ud-din yaşlı bir adamın soluk yeşil gözlerine sahip ama genç bir adam gibi gülüm seyen yirmi yaşında utangaç bir çocuktu. G öz göze geldiğim izde beni yüreklendirm ek istermişçesine başını salladı. O na bir gülümsemeyle karşılık verince o daha da geniş bir gülüm semeyle başım canlı bir şekilde sallamaya başladı. Başka yöne bakıp onunla bunca zam an geçirm em e rağm en bir kez bile so hbet etm ediğim için u ta n dım. Birlikte ölecektik ve hakkında hiçbir şey bilm iyordum . H içbir şey.

Alacakaranlık g ö k y üzünü aydınlattı. Rüzgarla uzak ufu k ta sürüklenen bulu tlar alev aldılar ve sabah güneşinin ilk ışıklarıyla kızıl bir renge b ü rü n düler. El sıkıştık, birbirim ize sarıldık, silahlarımızı defalarca k o n tro l ettik ve bir daha d ö nm em ecesine o dik yam açtan aşağı inmeye başladık.

So n gelip çattığında hep vaktinden önce gelmiş gibi hissedilir. Y üzüm , boyun ve çene kaslarım gerilmiş, kollarım ve om uzlarım kasılmış, so ğ u k tan do n m u ş ellerim acı içinde silaha yapışm ışa.

Süleym an saldırı emrini verdi. B irden m idem kilitlendi ve botlarım ın altındaki soğuk gibi, o da buz kesti. Ayağa kalkıp tepeyi geçtim ve yam açtan aşağı ilerlem eye koyulduk. Aylardan sonra ilk defa hava çok açıktı.

H aftalar önce A fganistan’daki dağların da tıpkı hapishane gibi h içbir g ü n batım ını ya da g ü n d o ğ u m u n u barındırm adığım d ü şü n m ü ştü m . O günkü şafak ise o zam an dek gördüklerim in en güzeliydi. Dik yam açlar yerlerim

7 2 0 ■ G regory David Roberts

daha yum uşak inişlere bırakınca tem p o lu bir şekilde gül pem besi kardan ötedeki gri yeşil to prağa d o ğ ru ilerlem eye başladık.

D u y d u ğ u m u z ilk patlam alar beni korkutm ayacak denli uzağım ızdaydı.

Pekala. İşte başlıyor. İşte o cm... Sanki başka biri söylüyorm uş gibi kelim eler zihnim de yankılanıp d u ru y o rd u . Sanki bir eğitm en beni sona hazırlıyordu. M enzile girince d ü şm anın havan to p larının yol açtığı padam alar da yakınlaşmaya başlamıştı.

Etrafım a baktım ve diğerlerinin b en d en daha hızlı koştuklarını g ö rd ü m . Sadece N azir arkam daydı. D aha hızlı koşmaya çalıştım. Ayaklarım hissizleşmiş gibiydi. H areket edişlerini, adım atışlarım gö rü y o rd u m ama onları hissedem iyordum . Bacaklarıma mesaj g ö n d erm ek için çok büyük çaba harcıyor, onların daha hızlı koşm alarını sağlamaya uğraşıyordum . Son u n d a daha hızlı koşmaya başlam ıştım .

İki havan to p u yakım m da patladı. Ben de koşmaya ve acıyı, o ö ld ü rü cü şakayı beklem eye koyuldum . Kalbim gö ğsü m d e çarpıyor, kesik kesik bir şekilde soğuk havayı içim e çekiyordum . D ü şm anın yerini görem iyordum . H avanın atış menzili bir kilo m etrenin üzerindeydi ama daha yakında olmalıydılar. H e m e n sonra ilk atışlar duyuldu. Bizim ve onların AK-7 4 ’lerin d en çıkan ta ka -ta ka -ta k sesleri yankılandı. Artık birbirim izi ö ld ü recek denli yakındık.

G özlerim yeri tarayarak en güvenli yolu bulm aya çalışıyordu. Bir adam so lum dan aşağı d o ğru ilerlem eye başladı. Bu Jalalaad’dı. Az önce N a z ir’in yanında k o şuyordu ve aram ızda yüz m etred en az mesafe vardı. Bir havan to p u Jalalaad’ın hem en ö n ü n d e padadı ve v ü c u d u n u parçalara ayırdı.

T ekrar yere bakarak kayaların ve kaya parçalarının ü z e rin d e n atladım ve tö kezlem em e rağm en yere d ü şm edim . Elli m etre ön ü m dek i Süleyman boğazım tu ttu ve sanki yerde bir şey arıyorm uş gibi çöm elerek bir iki adım daha gitti. Yüzüstü yere d ü ştü ve bir yana yattı. Yüzü ve boğazı yarılm ıştı ve kanlar içindeydi. O n u n etrafından dolaşm aya çalıştım ama yer kayalarla d o lu o ld u ğ u n d an koşarken o n u n cesedinin ü zerin d en atlam ak z o ru nda kaldım .

D ü şm an K alaşnikoPlanndan çıkan alevleri g ö rd ü m . Benim tahm in e ttiğim den çok daha fazla, en azından iki yüz m etre kadar ilerideydiler. Sol yanım dan b ir ku rşu n vızıldayarak geçti. Başaramayacaktık. Başaram azdık.

Üzerim ize ateş açan çok kişi y o k tu am a üzerim ize nişan alıp bizi vuracak vakitleri ço k tu . H epim izi öldüreceklerdi. H e m e n sonra d ü şm an hattınd a birbiri ardına padam alar o ld u . A p ta lla r ! K e n d i k en dilerin i bombaladılar,

SH A N T A R A M ■ 721

diye d ü şü n d ü m ve h e r yerden tüfek sesleri gelm eye başladı. N azir tü feğ ini kaldırm ış koşarken bir yandan ateş ediyor, M a h m u t M elb aaf ö n ü m d e, sağ tarafta ö n c e d en Süleym an’ın b u lu n d u ğ u yerden tüfeğini ateşliyordu.

Ben de tabancam ı kaldırıp tetiği çektim.

Ç o k yakından bir yerden insanın kanını d o n d u racak bir çığlık yükseldi. B irdenbire bu çığlığın b e n d en çıktığını farkettim am a kendim e engel olam adım . D ü şm an ın silahlarına d o ğ ru koşan yanım daki cesur ve güzel adam lara baktım . B un u d ü şü n d ü ğ ü m ve söylediğim için Tanrı beni affetsin am a m u h teşem d i ve bu ihtişam insanı k en d in d en geçiriyordu. E ğ er aşk bir gü n a h olsaydı böyle bir şey olu rd u . E ğ er m üzik sizi öldürebilseydi böyle o lu rd u . Koşarak attığım h er adım da sanki bir hapishane duvarını aşıyordum .

Sonra b ird enbire d en izin en derin yerindeki sessizlik gibi bacaklarım d u rd u ve gözlerim ile ağzım padayan yerden fışkıran sıcak, kirli toprakla d o ld u . Sıcak, se rt ve keskin bir şey bacaklarım a çarpm ıştı. Sanki karanlıkta koşuyorken b ir ağacın yerdeki gövdesine takılmış gibi yere d ü şü y ord um . H avan to p u m erm isi. M etal parçalar. İnsanı sağır ed en sessizlik. Yanan deri. K ör edici toprak. Nefes alm ak için m ücadele. Kafamın içi b ir k o kuyla do lu y d u . Bu kendi ö lü m ü m ü n kokuşuydu. Kan, den iz suyu ve yan mış o d u n u n kül kokuşuydu. H e m e n ardından yere öyle sert bir şekilde d ü ştü m ki derin bir karanlığa battım sanki. Sonsuza dek düşü y o rd u m . H iç ışık yoktu.

OTUZ YEDİNCİ BÖLÜM

E ğer onun soğuk, ölü gözlerine bakarsanız kamera gerçeği yüzünüze vurarak sizinle alay eder. K adir’in Afganistan, Pakistan ve H in d ista n ’dan gelen adam larla o lu ştu rd u ğ u m ücah it birliğindeki h em en h e r adamı g ö steren siyah beyaz fo to ğ ra f onları gerçekte olduklarından daha katı ve d a ha bilinçli bir şekilde yansıüyordu. F o toğrafa bakınca bu adam ların g ü lmeyi ne kadar sevdiklerini ya da ne kadar kolay gülüm sediklerini bilm ek im kansızdı. Benim kiler dışındaki b ü tü n g ö zler biraz yukarıda ya da aşağıda kalm ış, hafifçe sağa ya da sola bakıyordu. Sargılı ellerimle fotoğrafı tu tu p birlikte sıra olup p o z verm iş adam ların isimlerini hatırlarken yalnızca benim gözlerim beni takip ediyordu.

İsmi işpi anlam ına gelen ve granitle senelerce çalışmaktan dolayı elleri gri beyaz olan taş ustası M a zd u r G ül... İsm inin İngilizce versiyonu olan David diye kendisine seslenilmesini isteyen ve en büyük hayali N ew York’a gidip o rad a güzel bir resto ran d a güzel b ir yem ek yem ek olan D a vut... İsm i g ü v e n anlam ına gelen ve cesur gülüm sem esi ile Peşavar yakınlarındaki sefil bir m ülteci kam pında açlık içinde yaşayan ailesine d uyduğu kederi gizleyen Z am aanat... K abul’deki b ir hastanede iki ay hasta yattı d iye kam pın d o k to ru seçilen ve ben kam pa gelip de dokto rlu k işini kabul edince dualar ve derviş dansıyla b u n u kudayan Hacı E kber... Elbiseleri alev içinde ve sırtı yarılmış bir şekilde karda sü rü n ürk en hayatını kaybeden haylaz taşlam alarda bulu n an tüccar Alef... Deli H ab ib tarafından ö ld ü rü len iki çılgın genç, Jum a ve H anif... So n saldırıda ölen onların kork u su z genç arkadaşları Jalalaad... İsm i A laddin olarak kısaltılan ve sapasağlam kurtulan A l-u d -D in ... Silahlara d o ğ ru başı çekerek giderken ö len kınşık alınlı, acılı bakışlı Süleym an Shahbadi.

G ru b un m erkezinde, A bdül Kadir H a n ’ın etrafında daha sıkı bir şekilde toplanm ış daha küçük bir grup daha vardı. Bir eli d o nm uş to p rağ a, d i

7 2 6 ■ G regory David R oberts

ğer eli bana kenetlenm iş ölen A h m et Z ad eh ... H a b ib ’i ö ld ü ren ve karların arasında g ö z d e n kaybolan Khaled Ansari... A la-ud-D in gibi son saldırıdan yara alm adan çıkmış M a h m u t M elbaaf... Kendi yaralarını g ö rm e z den gelip benim baygın bedenim i güvenli bir yere taşıyan N azir... Ve ben.

Fo toğrafta K adirbhai’nin arkasında, solunda d u ru rk en k endine güvenli, cesur ve sakin g ö rü n ü y o ru m . Bir de kam era yalan söylem ez derler.

Beni ku rtaran N a z ir’di. Biz silahlara d o ğ ru koşarken çok yakınım ızda patlayan havan to p u havayı yarıp delm işti. O n d a n yayılan şok dalgası sol kulak zarımı delm işti. O sessiz anda patlayan m erm iden dağılan parçalar üzerim izd en geçm işti. Büyük m etal parçalardan hiçbiri üzerim e isabet e tm em işti ama sekiz küçük şarapnel parçası bacaklarım ın d izden aşağısına saplanm ıştı. Bir bacağım a beş, diğerine üç şarapnel isabet etm işti. Bir tane karnım a, bir tane de göğsüm e gelm işti. Parçalar üzerim deki kalın kıyafetleri, içi dolu para cüzdanım ı, ilkyardım çantam ın deri kayışlarını g eçerek v ü c u d um u ad eta yakarak içeri saplanm ıştı. Bir d iğ er parça sol g ö z ü m ü n ü stü n e, alnım a çarpm ıştı.

Bu parçaların hepsi k ü çü ktü , aşağı yukarı bir p en in in ü zerin d e b u lu nan A b raham Lincoln suratı büyüklüğiindeydiler. Yine de öyle bir hızla hareket ediyorlardı ki ayaklarımı yerden kesmişlerdi. Patlam adan dolayı toprak ü zerim e yağm ış, beni kö r edip nefessiz bırakm ıştı. Yere sert d ü şm üş, tam düşerken y ü z ü m ü yana çevirmeyi başarm ıştım . N e yazık ki o esnada zarar g ö ren kulağım ın üzerine d ü ştü ğ ü m d e n ağrı daha da dayanılmaz o lm uştu ve bayılmıştım.

Bacaklarından ve k o lu n d an yaralanan N azir beni h en d eğ e benzeyen bir çukura taşımış ve kendisi de oraya yığılıp b o m b ard ım an duran a kadar vü cu d u n u bana siper etm işti. Kollarını boy n u m a dolam ış uzan ırk en sağ

o m zu n d a n v u rulm uştu. E ğ er K adir’in adamı sevgisiyle beni korum asaydj o parça bana çarpıp ölü m ü m e n ed e n olabilirdi. E tra f sessizleşince N azir beni güvenli bir yere sürüklem işti.

M a h m u t M elb aaf “Sayid’di değil mi?” diye sordu.

“Pardo n ?”

“F otoğrafı çeken Sayid’di değil mi?”

“Evet. Evet. Sayid’di. O na K ishm ishi d e rle rd i...”

Böylece genç ve u tangaç Peştu savaşçısını hatırladık. Sayid, K adirbh ai’yi b ü tü n savaşçı kahram anlarının tek vü cu tta hayat bulm uş hali olarak g ö rü r ve h er yerde hayran bakışlarla o n u izlerdi. K adir o n u n tarafına d o ğ ru bakacak olursa da h em en gözlerini aşağı indirirdi. K üçükken çiçek has-

SH A N T A R A M ■ 7 2 7

ıalığı g eçirdiğinden y ü z ü n ü n çoğu yeri küçük, kahverengi izlerle kaplıydı.

T akm a adı olan Kishmishi, üzü m anlam ına gelirdi ve yaşlı savaşçılar büyük bir sevecenlikle on a bu isimle hitap ederdi. Fotoğrafta p o z veremeyecek kadar utangaç o ld u ğ u n d an makineyi kullanm aya g önüllü olm uştu.

“ K adir’leydi,” diye m ırıldandım .

“ Evet, so n u n a değin. N azir o n u n cesedini K adirbhai’nin yanında g ö rmüş. Sanırım saldırıya uğrayıp öldürüleceklerini bilseydi bile K adirbhai’nin yanında olm ak isterdi. Böyle ölm ek isterdi. B unu isteyecek tek ki

şi de değildi üstelik.”

“ Bu fotoğrafı n ered en buld u n ?”

“ Film K haled’deydi hatırladın mı? K adir’in taşınm asına izin verdiği tek fo to ğ raf m akinesi onunkiydi. Khaled b izden uzaklaşıp giderken cebinden çıkarıp yere koyd u ğ u şeyler arasında bu da vardı. Filmi yanım a aldım ve geçen hafta bir fo to ğ ra f stü d y o sun d a tab ettird im . Fotoğrafları bu sabah teslim ettiler. G itm ed en önce onları b ir g ö rm ek istersin diye d ü şü n d ü m .”

“ G itm ek mi? N ereye gidiyoruz?”

“B uradan uzaklaşm am ız lazım. Nasıl hissediyorsun?”

“ iyiyim ,” diye yalan söyledim. “S o ru n u m yo k .”

Yatağın u cu n a o tu rd u m ve ayaklarımı yere uzattım . Ayaklarım yere d e

ğer değ m ez bacağım a öyle bir ağrı girdi ki yüksek sesle inledim . Başım da zonklam aya başladı. Sargılı parm aklarım ı kafama bir sank gibi dolanm ış

bez parçasına g ö tü rd ü m . Sol kulağım a giren üçü n cü ağrı da dikkatim i çekiyordu. Ellerim acıyor, ü ç -d ö rt k at çorap giydirilmiş ayaklarım sanki yanıyordu. Aylar önce üzerim izd en havayı yararak geçen jetler nedeniyle atım ın tekm elediği sol kalçam hala acıyordu. O radaki yara tam anlamıyla bir türlü geçm em işti. Kaba etin altında bir kem iğin çatlamış olabileceğinden şüpheleniyordum . A tım ın korku içinde beni ısırdığı k o lu m u n dirseğe yakın yerini hissetm iyordum . Bu yara da aylar öncesinden kalmaydı ve o da tam anlamıyla iyileşmemişti.

Kalçalarımın ü zerind e iki büklüm bir şekilde duru rk en m idem in daraldığım ve bacaklarım ın zayıfladığını g ö rebiliyordum . D ağ d a açlık çektikten sonra çok zayıflam ıştım . Tam b ir enkaz halindeydim ve d u ru m u m hiç içi açıcı değildi. H e m e n sonra kafam ellerim deki sargı bezlerine takıldı ve içimi bir panik duy g u su kapladı.

“N e yapıyorsun?”

Dişlerim le sargıları yırtıp çıkarmaya çalışırken bir yandan da “B unlardan k urtulm alıyım ,” dedim .

728 ■ G regory D avid R oberts

M a h m u t “ D ur! D u r!” diye bağırdı. “ Bırak yardım edeyim .”

M ah m u t sargılan yavaşça açarken ben de göz kapaklanm dan yanaklan-m a ter aktığını farkettim. İki elimin sargısı da açılınca birer pençe gibi d u ran ellerime b akam ve parm aklanm ı esneterek kım ıldatüm . Soğuktan dolayı parm aklanırım derisi boğum yerlerinden yanlmıştı ve ellerimdeki m o r yara izleri korkunç g ö rünüyordu. Buna rağm en parm aklanın yerli yerindeydi.

M a h m u t çatlamış ve derisi soyulm uş ellerime bakıp “N a z ir’e teşekkür e tm elisin,” diye m ırıldandı. “ Parmaklarını kesmeyi düşünüyorlardı ama o bu n a izin verm edi. B ü tü n yaralarına bakılana kadar da yanından ayrılm alarına m üsaade etm edi. Yüzündeki soğ u ktan oluşan yaralara da m üdahale etm elerini sağladı. Elinde K alaşnikof ve senin o to m atik tab ancan vardı. Al b akalım ... U yanınca o n u sana verm em i isted i.”

M a h m u t bir ö rtüye sarılı S techkin’i çıkardı. Silahı almaya çalıştım ama ellerim onu kavrayamadı.

M a h m u t hafifçe gülüm seyerek “Senin için saklarım ,” dedi.

D u y d u ğ u m acıdan sersemlemiş fakat giderek daha iyi ve güçlü hissed erek “O nerede?” diye so rd u m .

M a h m u t başıyla işaret ederek “O ra d a ,” dedi. Kafamı çevirdiğim de N a zir’in de benim kinin aynısı b ir yatakta u y u d u ğ u n u g ö rd ü m . “D inleniyor am a gitm eye hazır. Yakında bu radan ayrılmalıyız. Arkadaşlarım ız her an bizim için gelebilir, biz de harekete hazır olm alıyız.”

E trafım a bakındım . Yerleri şilteyle kaplı kum rengi geniş b ir çadırdaydık ve içeride yaklaşık olarak on beş adet katlanır yatak vardı. H epsi soluk yeşil ren k te olan bol p a n to lo n , tu n ik , u z u n ve kolsuz yelekten oluşan A fg an giysileri giymiş adam lar yataklar arasında dolaşıyordu. H asır yelpazelerle yaralıları yelliyor', onları sabunlu su ile yıkıyor ya da atıkları dışarı ta

şıyorlardı. Yaralılardan bazıları çektikleri acı yü z ü n d e n inliyor veya anlam adığım dillerde bir şeyler söylüyordu. A fganistan’ın karlı tepelerinde g e

çirdiğim iz aylardan sonra Pakistan ovasındaki hava y o ğ u n ve sıcaktı. H a vada o kadar çok kuvvetli koku vardı ki duyularım artık onları reddediyor, sadece keskin kokulu b ir bileşim algılıyordu. Ç adırın yakınında bir yerlerde H in d ista n ’ın kokulu pilavı pişm ekteydi.

“ D o stu m , söylem eden geçem eyeceğim , deli gibi açım .”

M a h m u t b ir kahkaha atarak “ Ç o k yakında güzel yem ekler yiyeceğiz,”

diye içimi rahatlattı.

“ Ö yle mi? Burası Pakistan değil mi?”

“ E v et,” d edi M a h m u t tek rar gülerek. “ N e hatırlıyorsun?”

SH A N T A R A M ■ 7 29

“Fazla bir şey değil. Koştuk. U zak bir m esafeden... Ü zerim ize ateş

ediyorlardı. H e r yerde havan to p u vardı. V u ru ld u ğ u m u hatırlıy o ru m ...”

O esnada dizim den bileğim e kadar uzan an sargıları hissettim .

Ve yere d ü ştü m . Sonra... H atırladığım ... Bir cip mi geldi? Yoksa kam yon m uydu? Böyle bir şey oldu m u?”

“ Evet. M e su t’u n adamları bizi aldı.”

“ M esu t m u?”

“A h m et Şah. Aslan. O n u n adamları düşm an setine ve iki anayola, Ka-b u l’e ve Q u e tta ’ya saldırdı. K andahar’ı kuşattılar. H alen orada, şehrin dı-şındalar ve sanırım savaş bitinceye kadar da oradan ayrılmayacaklar. Tam çatışm anın ortasına dü şm üşü z d o s tu m .”

“ Bizi k u rtard ılar...”

“ En azından b u n u yaptılar diyelim .”

“ En azından mı?”

“ Evet. Bize saldıranlar da o n lard ı.”

“N e?”

“ Evet. D ağdan aşağı doğru inerken Afgan ordusu üzerimize ateş açtı.

M esut’un adamlan bizi görüp bizim de düşm an olduğum uzu düşünmüş.

Bizden epey uzak olduklarından da havan toplanyla üzerimize ateş açmışlar.”

“ Bizi kendi adam larım ız mı v urdu?”

“ H erkes ateş ediyordu. A fgan o rd u su da üzerim ize ateş açmıştı ama üzerim ize inen havan m erm ileri kendi adam larım ızınkilerdi. H avan saldırısı Afgan ordusuyla Rusları kaçırdı. K açanlardan ikisini ö ld ü rd ü m . A hm et Şah M e su t’un adam larının S tin g er’leri vardı. Am erikalılar S tin g er’leri o n lara nisanda verdi, o zam andan beri d e Rusların helikopteri kalm adı. Şim di m ücahitler h e r yanda karşı koyuyor. A rtık savaş inşallah iki ya d a üç yıl içinde b iter.”

“ Nisan... Şimdi hangi aydayız?”

“ M ayıstayız.”

“ N e kadar zam andır buradayım ?”

M ah m u t yavaşça “ D ö rt g ü n d ü r L in ,” dedi.

“ D ö rt g ü n ...” Ben sadece bir g ecedir o rad a o ld u ğ u m u dü şü n m ü ştü m .

O m z u m u n ü zerin den uyum akta olan N a z ir’e tekrar baktım . “ O n u n iyi o ld u ğ u n a em in misin?”

“ Birkaç yerinden yaralanmış ama güçlü ve kendi başına hareket edebiliyor. İnşallah iyileşecek. Tam bir shotor gibi!” M ah m u t devenin Farsçasım kullanıp kahkaha attı. “ O karannı verdi mi kimse fikrinden caydıramaz.”

7 3 0 ■ G regory David R oberts

Ben de uyandığım da beri ilk defa M a h m u t’la g ü ld ü m . G ülm em le bir likte başım zonklam aya başlayınca ellerimi h em en kafama g ö tü rd ü m .

“N azir bir şeye karar v erdiğinde o n u kararından vazgeçirm eye çalışan kişi olm ak istem em d o ğ ru su .”

M a h m u t “Ben de istem em ,” dedi ve anlatm aya devam etti. “ M e su t’un askerleri bizi iyi bir Rus arabasına bindirdi. A rabadan sonra sizi C ham an yolu için kam yona taşıdık. C h a m a n ’da sınır görevlisi Pakistanlılar N azir’in üzerindeki silahları alm ak istedi. N azir onlara para verdi. Para çantandan aldığı bir m iktar parayı verdi ve silahlarını teslim etm edi. Seni iki ölü adam la b eraber battaniyelerin altına sakladık. Adam ları ü zerine koyduk ve adam lar için d ü z g ü n bir M üslüm an nam azı kılmak istediğim izi söyledik.

D aha sonra Q u e tta ’ya, b u hastaneye geldik. Burada da N a z ir’in silahlarını almak istediler. N azir de tekrar onlara para verdi. Parmaklarını k o k u dan dolayı kesmek istediler...”

Ellerim i b u rn u m a g ö tü rd ü m ve kokladım . Ü zerlerinde çürü m ü ş, pis bir koku vardı. K oku hafiflemişti ama bana d ağda yediğim iz son yemek olan çü rüm üş keçi etinin k o kusunu hatırlattı. M idem b irden kasıldı. M a h m u t h em en eline m etal b ir kap geçirdi ve o nu suratım a dayadı. Koyu y e

şil bir safra kusarken çaresiz bir şekilde dizlerim in üzerine d üştüm .

M ide bulantısı geçince yatağa sırtım ı yaslayarak o tu rd u m ve M a h m u t’un bana verdiği sigarayı m innettarlıkla kabul ettim .

Kekeleyerek “ Devam e t,” dedim .

“N e?”

“N azir hakkında k o n u şu y o rd u n .”

“A h, evet. K alaşn ik o fu n u çıkardı ve adam ların üzerine d o ğ ru lttu .

E ğer seni keserlerse hepsini öldüreceğini söyledi. A dam lar kam p polisini çağırm ak istedi am a N azir elinde silahı çadırın kapısının ö n ü n e dikildi.

O n u geçem ediler. Ben de diğ er yanında d u ru p arkasını kolladım . Böylece seni tedavi e ttiler.”

“ H arika bir sağlık planı olm uş. D o k to ra K alaşnikof d o ğ ru lta n bir Afg a n .”

M a h m u t espriyi anlam adan “E vet,” dedi. “D aha sonra da N azir’e baktılar. S onunda onca yarayla iki g ü n boyunca hiç uyum ayan N azir de u y u d u.”

“ O uy u d u ğ u n d a polisi çağırm adılar mı?”

“ H ayır. B uradakilerin hepsi Afgan. D ok to rlar, yaralı adam lar, n ö b etçiler, herkes Afgan. A m a kam p polisi değil. O n la r Pakistanlı ve Afganlar da Pakistan polisini sevm ez. H erk es Pakistan polisi ile so ru n yaşamıştır. Bana

SH A N T A RA M ■ 731

ı/.in verdiler, ben de o uyurken N azir’in silahlarını aldım. O na ve sana luktım . B ekle... Sanırım dosdarım ız geldi!”

Ç adırın ağzı açıldı ve sıcak bir g ü n ü n san ışığı içeri girerken gö zlerimiz kamaştı. D ö rt adam gelm işti. D ö rd ü de A fgan’dı ve tecrübeli savaşçılardı. Bana sanki bir tüfeğin n am lu sun u n ardından bakıyorlardı. M ah m u t onlan karşılamak için ayağa kalktı ve birkaç kelim e fısıldadı. A dam lardan ikisi N a z ir’i uyandırdı. N azir derin bir uykuda olm asına rağm en adamlar ona d o k u n u r d o k u n m az d ö n d ü ve savaşmaya hazır bir şekilde fırladı.

A damların yüzündeki dostça ifadeyi g ö rü p tatm in olunca beni k o n tro l e tmek için kafasını çevirdi. N azir benim uyanm ış o ld u ğ u m u ve yatağım da o tu rd u ğ u m u gö rü n ce nadir olarak gülen y ü z ü n d e öyle kocam an bir g ü lüm sem e belirdi ki bu neredeyse ted irg in ediciydi.

İki adam N a z ir’e ayağa kalkm asında yardım cı oldu. Sol kalçası sargılıydı. N azir, adam lardan destek alıp topallayarak g ü n ışığına d o ğ ru çıktı. D i

ğerleri de benim kalkm am a yardım etti. Yürüm eye çalıştım ama yaralı bacaklarım bana başkaldırdı. T ek yapabildiğim ayaklanm ı sürüklem ekti. Bu utanç verici d u ru m d a n sonra iki adam kollarını birleştirip beni kaldırdı.

İyileşmekle geçen b u n d an sonraki altı ay boyunca yeni b ir çadıra, m ekana, gecekonduya ya da gizli bir odaya geçm ek gerektiğinde bu şekilde taşınıp d u rd u k . Pakistan Gizli Servisi IS I, onların izni olm adan Afganistan ’a giren yabancılara kö tü gözle bakardı. Savunm asız o ld u ğ u m u z o haftalar boyunca bize kol kanat g eren M a h m u t M elbaaf için sorun olan şeyse hikayem izin bizi misafir ed en sü rg ü n ler ya da m ülteciler için çok ilgi çekici olmasıydı. D ikkat çekm em ek için sarı saçlarımı koyuya boyam ıştım ve güneş g ö zlü ğ üm ü neredeyse hiç çıkarm ıyordum . Yine de kaldığım ız g ecekondularda ve kam plarda ne kadar dikkatli ve gizli h arek et etsek de her zam an kim o ld u ğ u m u bilen birileriyle karşılaşıyorduk. M ücahitlerle birlikte savaşan Am erikalı bir silah kaçakçısının bu u ğ u rd a yaralanması karşı k o nulam az bir so h b e t konusuydu. Böyle konuşm alar da h erhangi bir istihbarat ö rg ü tü n ü n herh an g i b ir ajanının dikkatini h em en çekerdi. Eğer g izli polis beni bulursa da Am erikalının aslında Avustralya’dan kaçmış bir m ahkum o ld u ğ u ortaya çıkardı. Bu gerçek bazılarının terfi etm esini sağlarken beni AvustralyalI yetkililere teslim e tm ed en önce üzerim d e çalışacak işkencecilerim için de heyecan verici bir tecrübe o lurdu. İşte b u y ü z den çok sık ve aceleyle yer değiştiriyor ve yara almış hayadanm ızda sadece güvendiğim iz birkaç kişiyle k o n u şuyorduk.

Azar azar ayrınular su yüzüne çıkıyor, içine d ü ştü ğ ü m ü z savaş ve o n dan k u rtu luşum uzla ilgili detaylar öğreniliyordu. Dağımızı çeviren Rus ve

7 32 ■ G regory David R oberts

Afgan askerler, birliklerinin en iyileriydi ve m u htem elen bir yüzbaşı tarafından yönetiliyorlardı. Shar-i Safa D a ğ la n ’nda operasyon yapm alarının tek nedeni ise H ab ib A b d u r R ahm an’ı öldürm ekti. Tutuklanm ası için çok yüklü bir ödül ko n m u ştu ama asıl H a b ib ’in kötülüklerinin insanlarda yarattığı d ehşet ve korku y üzü n den o n u arayanlar olayı şahsi bir mesele olarak g ö rüyordu. O n u n vahşi nefretinden o kadar etkilenm iş, o n u yakalamayı o kadar kafaya takmışlardı ki A h m et Şah M e su t’un kuvvederinin gelişini bile farketm emişlerdi. Rusların ve A fganlann ço ğ u n u n dağın öteki ucu n d a m ayın döşeyip güç yığmakla m eşgul old u ğ u n a dair H a b ib ’in verdiği bilgiye güvenip özg ü rlü ğ e d o ğ ru ko ştu ğ u m u zd a boşalmış düşm an kampındaki şaşkına dö n m ü ş n ö b etçiler üzerim ize ateş açmıştı. Belki de H a b ib ’in onlar için geldiğini düşünm üşlerdi, çünkü saldırılarında disiplin ve d ü zen yoktu.

Bu harekede Rusların o nlardan önce davrandığını düşü n en M e su t’u n m ü-cahiderinin saldırısını da hızlandırm ışlardı. D üşm ana doğ ru koşarken g ö rü p duyd u ğ u m patiam alar -aptallar, kendi havan toplarım uçurdular- aslında M a h m u t’un havanlarından Ruslann bulundukları noktalara atılmıştı.

Ü zerim ize gelen havan m erm ileri birer kaza kurşunuydu.

Ben de silahlara d o ğ ru koşarken ve h ay adan boşa harcayan m üttefik k u rşunlarının altındayken o anın m u h teşem o ld u ğ u n u dü şü n ü yo rd u m .

H albuki m u h teşem olan hiçbir şey yoktu. H iç b ir zam an da y o ktur. M u h teşem lik T a n rı’ya hastır ve T a n rı’ya da b ir silahla h izm e t edem ezsiniz.

Biz yere yığılınca M e su t’u n adam ları kaçışan düşm an askerlerini dağ

boyunca takip edip d ö n m ek te o lan mayın döşeyicilerini bulm uş. B unu iz leyen çarpışma tam bir katliam m ış. H a b ib A b d ur R ah m an’ı öld ü rsü n d iye yollanan adam ların g ru b u n d a n bir kişi dahi sağ çıkm amış. Eğer o deli b u n u duysaydı em inim h o şuna giderdi. O geniş ağzını nasıl kocam an açarak sessiz b ir kahkaha atacağını, kederle deli deli bakan g ö zlerinin nasıl yuvalarından çıkacak gibi görü n eceğ in i hayal edebiliyordum .

O soğuk g ü n ve b ird enbire çöken akşam boyunca N a z ir ile ben savaş

alanında kalm ıştık. G ü n hızla batarken bizi çarpışm adan d ö n e n m ü cah itler ile kendi adam larım ız b u lm u ştu . M a h m u t ile A la-U d -D in , Süleyman ile Jalalaad’ın cesetlerini d ağ d an b u lu n d u ğ u m u z yere taşımışlardı.

M a h m u t’u n adamları bağım sız birer savaşçı olan Achkzailerle birleşm iş, birlikte C ham an yo lu n dan G eçit’e, Rusların savunm a h attın ın b u lu n du ğ u K andahar’ın elli k ilom etre yakınına kadar olan bölgeyi ele geçirm işlerdi. C h a m a n ’a gidişim iz ve G eçit’ten Pakistan’a yolcu lu ğ u m u z hızlı ve sorunsuz geçmişti. Bir kam y o n ette ölen arkadaşlarım ızla birlikte gitm iş,

SH A N T A R A M - 733

.saatler içinde k o n tro l noktasına varmıştık. Ki bu yolculuk Kadir’in atlarıyla aylarımızı almıştı.

N azir çabucak iyileşip hızla kilo almaya başladı. Kolundaki ve o m z u n un arkasındaki yaralar iyice kapandı ve ona so ru n çıkarmadı. Fakat sağ

kalçasında b u lu n an daha geniş ve derin yara kalçasından dizine kadar olan kas, kem ik ve ten d o n la r arasındaki liflere hasar vermiş gibi g ö züküyordu.

Bacağının ü st kısmım rahat oynatam ıyor, adım atarken sağ ayağını dü z bir şekilde değil de d ö n d ü rere k aüyordu.

Buna rağm en N a z ir’in m orali nispeten daha iyiydi ve B om bay’a d ö n m ek için sabırsızlanıyordu. H a tta bazen öyle sabırsız oluyordu ki benim yavaş iyileşmem k o n u sundaki endişeleri rahatsız edici bir hal alıyordu. Hiç durm ad an D aha iyi m is in ? A ya ğ a kalkabiliyor m u s u n ? G idebilir m iy iz ?

şeklinde sorulara m aru z kalm ak bazen katlanılm az bir hal aldığından ona birkaç defa çıkışmıştım. Tabii o zam an N a z ir’in B om bay’da o n u bekleyen son b ir vazifesi o ld u ğ u n u bilm iyordum . Bu görev A bdül K adir’i kurtara-mayışından ö tiiru d u y d u ğ u kederi ve utancı içine atm asına n eden olu y o rdu. H e r geçen g ü n sağlığım ız iyiye gittikçe K adir’in ona em rettiği şey de N azir’i gitgide boğ u y o r, görevini ihmal ettiğini d üşünerek acı çekiyordu.

Benim de kendim ce m eşgul old u ğ um meseleler vardı. Bacaklarımdaki yaralar yeterince hızlı iyileşiyordu ve alnınım derisi geride hafif bir çıkıntı bırakarak kapanm ıştı fakat patlayan kulak zarım iltihaplanm ıştı ve bana s ü rekli, dayanılm az bir ağrı veriyordu. A ğzım a attığım h er lokm a, içtiğim her yu du m su, k o n u ştu ğ u m h er kelim e ve du yd u ğ u m h er yüksek ses, y ü züm deki ve b o ynum daki sinirlerle beynim e bir akrep sokmasını andıran iğneler batıyordu. V ü c u d u m u n h er hareketiyle ya da kafamı bir çevirişim le bile bu dayanılm az acıya m aruz kalıyordum . Aldığım her nefes, esnem ek ve hapşırm ak bile bu işkenceyi artırıyordu. U ykum da kazara hasarlı kulağım ın ü zerin e yatm am öyle bir feryat etm em e n eden olu y o rd u ki elli m etre yakınım da uyuyan her adam uyanıyordu.

Üç hafta süren çıldırtıcı, katlanılm az ağrıdan ve kendim e yaptığım yüksek dozlardaki penisilin aşıları ile antibiyotikle kulak yıkam a işlem lerind en sonra yaram iyileşti ve çektiğim acı da tıpkı sisli bir kıyıda zar sor se

çilen şekiller gibi hatıralarda hayal meyal kaldı.

Ellerim üzerlerinden ölü deriyi atıp iyileşti. E lbette gerçekten donm uş

doku tam olarak iyileşm ediğinden sü rg ü n yıllarında aldığım bu yara da d i

ğer pek çoğu gibi aslında daim a benim le kaldı. Ellerim, her soğuk günde, savaş öncesinde silahıma yapışırken hissettiğim o acıyı bana tekrar yaşatarak

7 3 4 ■ G regory David R oberts

beni geçmişe götürm eye devam eder. Yine de Pakistan’ın daha ılıman iklim inde parm aklanın açılmaya ve istediğim gibi hareket etm eye başlamıştı.

A rak işe hazırlardı. Bom bay’daki küçük intikam ım için sabırsızlanıyordum.

Yaşadığımız sıkıntılardan dolayı zayıflamış olsam da v ücudum Kadir’in sava

şı için yolculuğa çıktığımız zam ana göre daha dirençli ve sağlamdı.

N azir ve M a h m u t d ö n ü ş yolcu lu ğ u m u zu aktarm alı tre n ler ayarlayarak planladı. Pakistan’da küçük bir cephanelik de ed in d iklerinden bunları B om bay’a kaçırmayı d üşünüyorlardı. Silahları kum aş balyalarının içine yerleştiriyor ve H intçesi iyi olan üç A fgan’la birlikte gönderiyorlardı. D e

ğişik vagonlarda g itm em ize ve adamlarla hiç bağlantı k u rm am am ıza rağ m en karg o m u z hep aklım ızdaydı. Birinci sınıf ko m p artım an d a yolculuk ederken olayın kom ikliği, A fganistan’a kaçak silah sokm ak için yola çıkm ışken kendim izi B om bay’a silah sokarken bulm am ız beni g ü ld ü rm ü ştü .

N e var ki bu kahkaha acı b ir kahkahaydı ve sonrasında y ü z ü m ü n aldığı hal, birlikte yolculuk yaptığım insanların bakışlarım ü zerim d en çevirm elerine n eden olm uştu.

B om bay’a geri d ö n m em iz iki g ü n d en biraz fazla zam anım ızı aldı. P akistan’a girerken kullandığım sahte İngiliz p asaportum la seyahat ed iy o rd um . Pasaporttaki kayıtlara gö re vizem in süresini geçm iştim . A rtık u z m a nı o ld u ğ u m çekici g ü lüm sem em i ve yanında Kadir’in bana ödediği paradan kalan so n A m erikan dolarlarım ı kullanarak hiç dikkat çekm eden sınırın iki yanındaki Pakistanlı ve H in tli m em urlara rüşvet verm iştim . Tan ağardıktan bir saat kadar so n ra, o radan ayrıldıktan sekiz ay sonra sevgili Bom bay’ım ın sıcağına ve harekedi yaşam ına geri d ö n m ü ştü m .

N azir ve M a h m u t belli bir uzaklıktan askeri kargolarının indirilişini ve nakledilişini yönettiler. N azir’e o n u n la gece L e o p o ld ’u n Yeri’nde buluşacağım a söz vererek tren istasyonunda yanlarından ayrıldım.

Bir taksi tu ttu m . Şehir, adanın sesleri, renkleri ve hiç d u rm ak bilm eyen akışı karşısında kendim i sarhoş gibi hissediyordum ama odaklanm alıydım .

Param tü k en m ek üzereydi. Taksi şo fö rü n ü F o rt bölgesindeki kara para toplam a m erkezine y ö nlendirdim . Taksiyi bekletirken sayma odasına çıkan ü ç dar katı koşarak kat ettim . Bu esnada K haled’in hatırasıyla yüreğim b u rkuldu. B u m erdivenleri K h a led ile birlikte pıkardık. Ve tıpkı bacaklarım ağ n d ığ ın d a yaptığım gibi çenem i sıktım . O d an ın dışında bekleyen iki iriyarı adam beni tanıdı. Ü ç ü m ü z de kocam an gülüm seyerek el sıkıştık.

A dam lardan biri “ K adirbhai’den ne haber?” diye so rd u .

A dam ın genç y üzüne şöyle bir baktım . Adı A m ir’di. C esur, güvenilir ve H a n ’a sadık biriydi. Bir an için o n u n K adir’in ölüm üyle ilgili şaka yap-

SH A N T A R A M ■ 735

lığını sanarak içim de bir öfkenin kabardığım hissettim . H em en sonra ise

.ulamın bilm ediğini farkettim . B u nasıl o lu r ? Neden bilm iyorlar? İç g ü d ü lerim A m ir’in bu so ru su n u cevaplam am am ı söyledi. İfadem i değiştirm e-ılen ve hafifçe gülüm seyerek soruyu cevaplam adan kapıya vurdum .

H in t giysisi giymiş kısa boylu, şişm an, kelleşmeye başlamış bir adam kapıyı açtı ve iki elini bird en u zattı. Bu adam A bdül Kadir H a n ’ın mafya icşkilatında döviz işinden so rum lu olan R ajubhai’ydi. Beni g ö rünce içeri çekti ve kapıyı ard ım d an kapadı. Para sayım odası R ajubhai’nin iş ve özel yaşantısının m erkeziydi ve g ü n ü n yirmi d ö rt saatinin yirmi saatini orada geçirirdi. O m z u n u n ü z e rin d e n uzan an ince, beyaza çalan p em b e renkli ip, o ııu n A bdül Kadir’in ç o ğ u n lu ğ u n u M üslüm anların o luştu rd u ğ u impara-lo rluğundaki H in d u lard a n biri o ld u ğ u n u belirtiyordu.

Rajubhai sevinçle gülüm seyerek “ Linbaba! Seni g ö rm ek çok gü zel!”

dedi. “ K a d irb h a i kahan hain?” K a d irb h a i nerede?

Yüzüm deki şaşkınlık ifadesini gizlemek için uğraştım . Rajubhai üst kademelerde olan biriydi ve konsey toplantılannda o n u n d a yeri vardı. E ğer o Ka-ılir’in ö ld ü ğ ü n ü bilmiyorsa, o zam an şehirdeki kimse bunu bilmiyor dem ekti. Kadir’in ölüm ü hala bir sırsa, N azir ile M ah m u t b u n u n sır olarak kalm ası için çaba harcamış olmalıydı. Bana bununla ilgili bir şey söylememişlerdi ve ben de bu n a pek anlam verem iyordum ama sebepleri ne olursa olsun o n lan desteklemeye ve ko n u hakkında sessizliğimi korumaya karar verdim.

“H u m akela h a i n ” diye gülüm seyerek cevap verdim ben de. Y a ln ızım .

H e r ne kadar söylediğim soruya yanıt olmasa da Rajubhai d uyduğu karşısında gözlerini kıstı.

“A k e la ...” diye tekrar etti. Ya ln ız...

“ Evet, yalnızım ve acil paraya ihtiyacım var R ajubhai. Aşağıda bir tak si bekliyor.”

“D olara mı ihtiyacın var Lin?”

“Dollars n ahin. S ı r f R u p in .” D olara değil, yn lm zca rupiye.

“N e kadar istiyorsun?”

“Do-do-teen h a za r " diyerek h er zam an üç bin anlam ına gelen sokak şivesiyle soruyu yanıtladım .

Rajubhai endişeden değil de alışkanlıktan keyifsiz bir tavırla “ Teen h a za r /” diye yineledi. Ü ç bin rupi gecekondularda veya sokakta büyük bir p a raydı ama karaborsa döviz ticaretinde önem siz bir m iktardı. R ajubhai’nin ofisinde her gün bu paranın belki yüz katı toplanıyordu ve kendisi çoğu zaman bana maaşım ve kom isyonlanm la birlikte altmış bin rupi veriyordu.

7 3 6 ■ G regory David R oberts

“A bi, bhai-ya abi! H a d i ağabey, h a d i?’

R ajubhai kafasını çevirdi ve kaşlarını oynatarak adam larından birine işaret etti. Adam da üç bin rupiyi tem iz ama kullanılm ış yüzlük banknot lar şeklinde u zattı. R ajubhai alışkanlıktan banknotları ikinci bir defa sayarak bana verdi. G öm leğim in cebine iki ban k n o t k o y d uktan sonra geri kalanı u zu n yeleğim in iç ceplerinden birine koydum .

“ Shukria, chacha,” diyerek gülüm sedim . “ M a in j a t u h u .” Teşekkürler amca. Ben gidiyorum .

“ Lin!” R ajubhai arkam dan yetişerek k o lum a yapıştı. “ H a m u r a beta Khaled, kaisa hain?” K haled n a sıl?

İfadem in ve sesimin değişm em esi için uğraşarak “ K haled bizim le d e

ğil,” dedim . “ Bir geziye gitti ve ne zam an gelir b ilm iy o rum .”

Taksiye geri d ö n erk en m erdivenleri ikişer ikişer indim ve her hoplayı

şım da bacaklarım da bir ürp erm e hissettim . Şoför h em en trafiğe çıktı ve ben de o n u C oloba Y olu’ndaki giyim m ağazasına y ö nlendirdim . B om bay’da oldukça uyg u n fiyata bulabileceğiniz gayet kaliteli sayısız kıyafet durm aksızın H in d ista n ’daki ve dünyadaki m o d a akım larına göre değişiklik gösterirdi. M ülteci kam pındayken M a h m u t M elb aaf bana u z u n , mavi bir yelek, beyaz bir göm lek ve kahverengi p a n to lo n verm işti. Giysiler Q u-e tta ’dan buraya yaptığım ız yolculuk için u y g un d u ama B om bay için garip kaçıyordu. Ben biraz gizlenm e ihtiyacı içindeyken giysilerim dikkat çekiciydi. D erin cepleri olan siyah bir ko t, eskiyen b o tlarım ın yerine bir çift sp o r ayakkabı ve k o tu n ü zerine giym ek için beyaz, ipek b ir göm lek aldım.

K abinde giysilerimi değiştirirken bıçağımı kılıfıyla birlikte p a n to lo n u m u n kem erinin altına sıkıştırdım ve göm leğim le o n u gizledim .

Kasada beklerken tesadüfen g ö zü m oradaki aynaya ilişti. Yüzüm k e n dim e o kadar yabancıydı ki tanım akta g üçlük çektim . U tan g aç Kishmishi’nin çektiği fotoğrafı hatırladım ve tekrar aynaya baktım . Suraüm da bir kayıtsızlık vardı. Belki de kararlılıktı bu. K haled’in fo to ğ ra f m akinesine güvenle p o z verirken bu h alim den eser yoktu. G üneş g ö z lü ğ ü m ü elime aldığım gibi h em en taktım . Bu k a d a r çok m u değişm iştim ? Sıcak bir d u ştan ve kalın sakalımı tıraş e ttik te n sonra ifadem in biraz daha yum uşayaca

ğını u m d u m . Aslında o katılık içim deydi ve b u n u n azim m i, yoksa çok d a ha m erham etsiz bir şey mi o ld u ğ u n d an em in değildim .

Taksi şoförü beni L eo p o ld ’u n Yeri’nin ö n ü n d e bıraktı. O na parasını ödeyip yoğ u n Causevvay C ad de’sinde, restoranın geniş kapısının önü n de, Kadirbhai ve Karla ile olan kader bağım ın başlangıç yerinde bir dakika ka-

SH A N T A R A M ■ 7 3 7

ıl.ır d urdum . H e r kapı sizi değişik bir zamana ve yere g ötüren bir geçittir.

Hızım bir odaya girm em izi ve oradan çıkmamızı sağlayan kapı, aynı zam anila bizi o odanın geçmişine ve geleceğini de g ö türür. İnsanlar bu gerçeği zihinlerinin derininde, hayallerinde bilirler. İrlanda’dan Japonya’ya her kültürde, kapılan dekore eden insanlara rastlayınca onlan selamlanz. Kapıya ıloğru bir-iki adım yaklaşum ve sağ elimle kapıya d o kunup daha sonra elimi göğsüm e götürerek kadere ve içeri benim le birlikte girecek olan ölen arka-ılaşlanma ve düşm anlanm a h ü rm e t göstererek selam verdim.

D idier Levy, patro n ları ve y o ğun caddeyi görebildiği her zam anki san dalyesinde oturm u ş, Kavita Singh ile k o n u şuyordu. Kavita başka yöne b akıyordu fakat D idier ben onların m asasına d o ğ ru yaklaşırken beni g ö rdü.

Kir saniye için gözlerim iz buluştu ve ikim iz de birbirim izin bakışlarındaki anlamları okum aya koyulduk.

D idier kendini öne d o ğ ru atıp kollarını boynum a doladı ve beni iki yanağım dan ö p erken “ L in!” diye bağırdı.

“Seni g ö rm ek güzel D id ier.”

D idier dudaklarını ağzının tersiyle silerken “ Iyy!” dedi. “ E ğer bu sakal ilin için savaşanlar arasında m odaysa bir ateist ve korkak olm am ı sağlayan güçlere teşekkürü bir borç bilirim !”

D idier’in ceketinin yakasına gelen kıvırcık saçlarının biraz daha grileştiğini d ü şü n d ü m . Soluk mavi gözleri biraz daha yo rg u n , biraz daha kan lıydı. Yine de o çok sevdiğim bir kaşını havaya kaldırarak kurnazca g ü lü m semesi hala yerli yerindeydi. Bildiğim bir şehirde bildiğim bir adam dı ve evde olm ak güzeldi.

Kavita bana sarılm ak için D id ier’i kenara iterek “ M erhaba L in ,” dedi.

Ç ok güzeldi. Kalın, koyu kahverengi saçları dağınıktı. Sırtı dim dikti ve gözleri berraktı. Arkadaşça ve şefkatle parm aklarıyla ensem e dokunm ası beni öyle ken d im d en geçirm işti ki, hele de A fganistan’ın so ğ u ğ u n u n ve kanının ard ın d an , yıllar sonra bile hala aynı duyguyu hissedebiliyorum .

D idier garsonlara içki getirm eleri için işaret ederken “ O tu r, o tu r!” d iye bağırdı. “Senin ö ld ü ğ ü n ü d uy d u m ama inanm adım ! Seni görm ek çok güzel! B u gün iyice sarhoş olu ru z artık, n o n T

D id ier’in o tu rm am için om zu m a uyguladığı baskıya karşı koyarak

“ H ayır,” d edim . D id ier’in bakışlarındaki hayalkırıklığı ru h halim i değ iştirm ese de ses to n u m u değiştirm işti. “İçm ek için biraz erken, hem gitm em gerek. Yapacak bir... İşim v a r.”

D idier içini çekerek “ Pekala,” dedi. “Am a benim le bir kadeh içmeli-sin. Bu kutsal halini biraz olsun k irletm em e izin verm em ek çok kaba bir

7 38 ■ G regory David R oberts

davranış olur. E ğ er arkadaşlarınla bir kadeh içki içm eyeceksen ö lüm den d ö n m en in anlam ı nedir ki?”

Ayakta durm aya devam ederek ve gülüm seyerek “T a m am ,” dedim .

“ Bir kadeh viski alırım. D uble olsun. Bu senin için yeterli m i?”

D idier sırıtarak “A h, L in ,” dedi. “Şu tatlı dünyam ızda benim için ye teri kadar ahlaksız olan kimse var mı acaba?”

“ G üçsüz bir iradenin o ld u ğ u yerde u m u t da var D idier. U m u t için de yaşıyoruz işte.”

“T a b ii,” dedi D idier ve ikim iz de güldük.

Kavita yanağım dan ö p m ek için eğilerek “Ben ikinizi baş başa bırakayım ,” dedi. “ Ofise geri gitm em gerek. T ekrar görüşelim Lin. O ldukça...

O ldukça vahşi gö rü n ü y o rsu n . Güzel bir hikayen var g ib i.”

“T a b ii,” diyerek gülüm sedim . “ Bir iki hikayem var am a kayıt dışı an latırım. Akşam yem eğinde bizi oyalayacaktır.”

Kavita yeterince u z u n bir süre bana bakarak “Sabırsızlanıyorum ,” d e di ve D id ier’e d ö n d ü . “ Benim için birine edepsizlik yap D idier. Sırf Lin geldi diye duygusal birine dö nü şm en i istem em .”

Kavita gözlerim o n u n ü zerindeyken dışan çıktı ve içkiler de gelince D idier o n u nla o tu rm am için ısrar etti.

“D ostum eğer zorundaysan ayaktayken yemek yiyebilir, yapabiliyorsan ayakta sevişebilirsin ama ayakta d u ru p viski içm ek imkansızdır. B unu ancak bir barbar yapar. Viski gibi asil bir içkiyi ayakta içen adam bir canavardır.”

Böylece D id ier’in yanına o tu rd u m ve D idier hem en kadehini kaldırdı.

“Yaşayanlara!” dedi.

İçkim halen m asanın ü zerindeyken “Ya ölüler?” dedim .

“Ve ö lü lere!” dedi D idier gülüm seyerek.

Kadehim i kaldırdım , onunkiyle tok u ştu rd u m ve içkimi içtim .

D idier bird en ciddileşerek “Şim di söyle bakalım, so ru n ne?” dedi.

D u d ak b ü k erek “ N ered en başlam am ı istersin?” dedim .

“D o stu m , sadece savaşı so rm uyorum . Y üzünde büyük bir kararlılık var, b u n u n ned en i ne?”

D id ier’e cevap verm eden b ir süre baktım . Beni y ü z ü m ü n şeklinden n asıl o ld u ğ u m u anlayacak kadar iyi tanıyan birinin yanında olm ak güzeldi.

“ H a d i am a Lin. G özlerinde bir sıkıntı var. S o ru n ne? E ğer istersen, senin için daha kolay olacaksa, bana A fganistan’da neler o ld u ğ u n u anlatarak işe başlayabilirsin.”

Elim deki boş bardağa bakarak “Kadir ö ld ü ,” dedim .

SH A N T A R A M ■ 7 39

D idier birdenbire korku ile öfke kanşım ı bir tepki vererek “O lam az!”

dedi.

“ E v et.”

“ H ayır, hayır, hayır. Bir şeyler duyardım ... B unu b ü tü n şehir bilirdi.”

“ O n u n cesedini g ö rd ü m . Kadir’in bedenini dağdan kam pa taşımalarında yardım ettim . O öldü. H epsi ö ldü. Sadece N azir, M a h m u t ve ben geride kaldık.”

“A bdül Kadir... Bu o lam az...”

D id ier’in suratı kül rengini almıştı ve gözleri bile grileşmeye başlamıştı. Aldığı h ab erlerden sarsılmışü. Sanki biri suratına yum ruk indirm iş g ibiydi. A ğzı açık halde sandalyesinde çö k tü . D id ier’in yere yuvarlanacağını ya da kalp krizi geçireceğini d ü şü n ü p endişelendim .

Yavaşça “Sakin o l,” dedim . “D id ier, sakın dağılayım dem e. Bok gibi g ö rü n ü yo rsu n d o stu m . K endini to p la!”

D idier bitkin gözlerle bana baktı.

“ Olamayacak bazı şeyler vardır Lin. Ben o n iki, o n üç yıldır B o m bay’dayım ve b u süre zarfında h er zam an A bdül Kadir H a n vard ı...”

D idier tekrar yere bakmaya başladı. O kadar derin bir düşünce ve duygu seline kapılmıştı ki kafası bir yana düşm üş, alt dudağı titrem eye başlamıştı. Endişelenmiştim. D aha ö nce de insanlann dibe batışım görm üştüm . H a pishanede m ağlup olan, korku ve utançla parçalanıp yalnızlıktan m ahvolan adamlar g örm üştüm . Fakat bu bir süreçti ve böyle bir şeyin olması haftalar, aylar ya da yıllar alıyordu. D idier’in çöküşü ise saniyeler içinde olm uştu ve her geçen saniyede o n u n daha da solup çöktüğüne şahit oluyordum .

M asanın etrafından dolaşıp D id ier’in yanına o tu rd u m ve kolum u o m zuna atarak o n u kendim e d o ğ ru çektim .

Sert bir fısıltıyla “ D id ier!” d edim . “ G itm em lazım. Beni duyuyor m u sun? Buraya eşyalarımı bulm ak için geld im , hani N azir’in evinde u y u ştu ru cu d an k u rtu lu rk e n sana bıraktığım eşyalar. Pasaportlarım ı, param ı ve birkaç eşyamı bırakm ıştım . H atırlıy o r m usun? Bu çok önem li, onlara ih tiyacım var D idier. H atırlıyor m usun?”

D idier ters bir şekilde başım sallayarak “ E vet, e lb e tte ,” dedi. “ Eşyalarının hepsi güvende. Bu ko n u d a h erhangi bir endişen olm asın. Eşyaların b e n d e .”

“ M errivveather Yolu’ndaki dairen hala d u ru y o r m u?”

“ E vet.”

“ Eşyalanm o rada mı? Eşyalanm ı oraya m ı koydun?”

“ N e?”

740 ■ G regory David R oberts

“Tanrı aşkına Didier! T opla kendini! H ad i. Birlikte dairene gidelim.

Tıraş olup duş almalı, kendim e çeki d ü z e n vermeliyim. Yapacak... Yapacak önem li bir işim var. Sana ihtiyacım var do stu m . Beni şim di yarı yolda bırakm a!”

D idier gözlerini kırpıştırarak bana baktı. D udağı h e r zam anki m uzip gülüm sem esiyle kıvrılmıştı.

“N e d e n böyle bir şey söylüyorsun ki?” dedi kızarak. “ D idier Levy kim seyi yarı yolda bırakmaz! Tabii sabahın çok erken vakitleri olm adığı sü re ce. Sabah in san lan n d an ne kadar n efret ettiğim i bilirsin Lin. N eredeyse polislerden n efret ettiğim kadar. Alors, hadi gidelim !”

D id ier’in dairesinde tıraş o ld u m , duş aldım ve yeni giysilerimi giydim .

D idier bir şeyler yem em için ısrar etti. Ben eşyalarımın o ld u ğ u iki k u tu n u n içini karıştırıp d o k uz bin dolarım ı, m o to ru m u n an ah tan m ve en iyi sahte pasap o rtu m u bulurken o da o m let yaptı. P asaportum , içine fo to ğ ra fım ve kimlik bilgilerim yerleştirilmiş bir Kanada pasaportuydu. İçindeki sahte turist vizesinin tarihi geçmişti. O n u h em en yenilem em gerekiyordu.

E ğ er yapmayı planladığım işte h erhangi bir şey ters giderse fazla m iktarda paraya ve iyi, tem iz bir pasaporta ihtiyacım olacaktı.

Son lokmayı da ağzım a atıp kirli tabakları lavaboda sudan geçirm ek için ayağa kalktığım da D idier “Şim di nereye gidiyorsun?” diye sordu.

L okm a halen ağzım dayken “ Ö n ce pasap ortu m u halletm eliyim ,” d e dim. “ Sonra da M adam Z h o u ’yu görm eye g id eceğ im .”

“N e yapacaksın?”

“M adam Z h o u ’n u n icabına bakacağım. O n u n la olan hesabım ı tem iz leyeceğim . K haled...” cüm lem e başlarken bird enbire sustum ve aklıma Khaled A nsari’n in hatırası geldi. O n u son g ö rü şü m , K haled’in gecenin ve karın içine ilerleyişi gözlerim in ö n ü n d e canlanm ıştı. Çabalayarak bu g ö rü n tü y ü kafam dan silmeye çalıştım. “Pakistan’da K haled bana senin n o tu n u verdi. Bana hab er verdiğin için teşekkürler bu arada. H ala tam olarak anlam ıyorum . Beni hapishaneye tıktıracak kadar ban a kızm asının n ed en ini tam anlam ıyorum . Benim ona karşı kişisel b ir kinim yo k tu . Tabii artık tam am en kişisel. A rth u r Yolu’nd a geçirdiğim d ö rt ay b u n u bu hale g e tirdi. İşte bu yüzd en m otora ihtiyacım var. Taksi kullanm ak istem iyorum .

Ve yine b u n ed enle p asap o rtu m u yeniletm em lazım . E ğ er polisler olaya karışırsa elim de tem iz bir p a sap o rt olm alı.”

“ Bilm iyor m usun? M adam Z h o u ’ya geçen hafta, hayır o n g ü n önce saldırdılar. Sena çetesi Saray’a saldırdı ve orayı yerle bir etti. Büyük bir

SH A N T A R A M ■ 741

yangın çıktı. Adam lar içeri girip h er şeyi yıktıktan sonra orayı ateşe verdi.

Kina halen ayakta ama harap bir halde ve bir daha asla açılmayacak. Yakında orayı yıkacaklar. Lin, orasının işi b itti, dolayısıyla L a M a d a m e ’m d a .”

Dişlerimi sıkarak “ Ö ld ü m ü?” dedim .

“Hayır. Yaşıyor. H ala orada old u ğ u n u söylüyorlar. Artık hiçbir şeyi yok.

() artık hiçbir şey. Bir dilenci. O binada beklerken hizm etkarlan sokaktan yemek artıklan toplayıp ona getiriyor. M adam Z h o u ’n un işi bitti Lin.”

“Pek sayılmaz. H e n ü z d eğ il.”

D id ier’in dairesinin kapısına y ü rü d ü m ve o da bana katılm ak için p e

şim den koştu. D id ier’i ilk defa bu kadar hızlı hareket ederken g ö rüy o rdum . B u d u ru m u n garipliği karşısında gülüm sedim .

“ Lin, bu işi bir daha g ö z d e n geçirm eye ne dersin? B urada o tu ru p b irkaç kadeh daha içeriz, non>. H e m sakinleşirsin d e .”

D id ier’in benim için endişelenm esi karşısında tekrar gülüm seyerek

“ Ben yeterince sakinim ,” dedim . “N e yapacağımı bilm iyorum ama bu meseleyi çözm eliyim D idier. Öylece kalm asına izin verem em . Keşke yapa-bilsem fakat çoğu şey bu n a bağlı.”

B unu D id ier’e açıklayam ıyordum . K onu sadece intikam değildi. Z h o -

u, Kadirbhai, Karla ve benim aram daki bağ u tanç, sır ve ihanetle öyle yapışkan bir hal almıştı ki ne kendim b u n u n la yüzleşebiliyor n e de arkadaşıma b u n d an bahsedebiliyordum .

Yüzüm deki kararlılığı okuyan D id ier “B ien,” dedi. “ E ğer o n a g itm en gerekiyorsa ben de seninle geleceğim .”

“ İm k a n sız ...” diye söze başlam ıştım ki D id ier elinin bir hareketiyle lafımı kesti.

“ Lin! B unu, sana yaptığı bu korkunç şeyi sana söyleyen ‘kişi benim .

Şimdi seninle gelm ezsem olacaklardan so rum lu olu ru m . Bilirsin d o stu m , sorum luluktan en az polisten nefret ettiğ im kadar n efret ederim .”

/ > Ö t Ü Z' SEKİZİNCİ BÖLÜM

C^O'<û

E idier Levy motosikletin arkasına oturtulabilecek tamdığım en kötü yol arkadaşıydı. Bana öyle sıkı bir şekilde sarılıyordu ki m otosikleti k u llan m amı zorlaştırıyordu. A rabalara yaklaştığım ızda bağırıyor, onları geçm ek için h ızlandığım ızda ise çığlık atıyordu. Ö nem li virajlarda m o tosiklet doğal olarak bir tarafa y attığında da d e h şet içinde buna engel olm aya çalışıyord u . Bir trafik ışığında m otosikleti d u rd u rd u ğ u m h er sefer iki ayağını da yere indirip esnetiyor ve kalçasına giren kram plardan şikayet ediyordu.

İlerlem ek için gaza yüklendiğim de bir süre ayaklarını yerde sürüklüyor ayak koym a yerlerini bulana k adar d ebeleniyordu. Taksiler ve diğer arabalar bize biraz fazla yaklaştığında onlara tekm eler savuruyor, deli gibi y u m ru ğ u n u sallıyordu. G ideceğim iz yere vardığım ızda D id ier’le yarım saatlik yolculukta yaşadığım tehlikenin, A fganistan’da ateş altında geçirilen bir aya bedel o ld u ğ u n u d ü şü n d ü m .

Sri Larıkalı arkadaşlarım Villu ve K rishna’n ın işlettiği im alathanenin ö n ü n d e d u rd u m . Yolunda gitm eyen bir şeyler vardı. Dışarıdaki tabelalar değişm işti ve ö n kapı so n u n a kadar açıktı. M erdivenlerden yukarı çıkıp içeri d o ğ ru kafamı uzatıp baktığım da p asap o rt im alathanesinin artık o rada o lm adığını, o n u n yerine bir çiçekçinin açılmış o ld u ğ u n u g ö rd üm .

T ek rar m otosiklete binip m o to ru çalışünrken “Bir so ru n m u var?” d iye so rd u D idier.

“ Evet. Bir yere daha uğram alıyız. İm alathaneyi taşımışlar. Yeni im alathan en in yerini öğ ren m ek için A bd ü l ile görüşm eliyim .”

D id ier sanki b ir paraşüt paylaşıyorm uşuz gibi sıkı sıkı bana sarılarak

“ A l o r s diye sızlandı. “Kabus devam ediyor!”

D akikalar sonra D idier’i, A b d ül G an i’nin m alikanesinin ö n ü n d e beni b ekler vaziyette bıraktım . Sokak kapısının girişindeki n ö b etçi beni tanıdı

S H A N T A R A M ■ 7 43

ve abartılı bir şekilde elini kaldırıp selam verdi. Ben de adam ın d iğer eline yirmi rupilik bir b an k n o t sıkıştırdım ve beni karşılayan iki hizm etkarın b u lu n d u ğ u serin ve gölgelik antreye girdim . İki h izm etkar da beni iyi tan ıdığından yüzlerinde dostça bir gülüm sem eyle u z u n saçlarıma ve zayıflamış olm am a iltifat ederek yukarıya çıkm am a izin verdiler. Bir tanesi A bdül G ani’nin büyük çalışma odasının kapısını çaldı ve kulağını kapıya dayayarak cevap gelm esini bekledi.

Gani içeriden, “vlo/” dedi. Gel!

H izm etçi arkasından kapıyı kapayarak içeri girdi ve birkaç dakika so n ra geri geldi. Kafasını bana sallayarak kapıyı girm em için açtı. İçeri girdim ve kapı kapandı. Yüksek kemerli p encerelerden içeri harikulade bir güneş

ışığı giriyordu. Cilalı yerin ü zerinde gölgeler dans ediyordu. A bdül p e n cereye d ö n ü k bir k oltukta o tu ru y o rd u ve sadece bir kasabın vitrinindeki sosisler gibi d u ran dolg u n parm akları g ö rü n ü y o rd u .

“ D em ek d o ğ ru .”

O n a bakm ak için sandalyenin çevresini dolaşarak “N e d o ğ ru ?” dedim .

Kadir’in eski arkadaşının o n u son g ö rd ü ğ ü m do k u z aydan bu yana ne kadar yaşlandığını g örm ek beni şaşırtm ışü. Kalın saçları beyaza çalan griye d ö n ü şm ü ş, kaşları g üm üş rengini almıştı. İnce b u rn u ağzının kenarından sarkm akta olan bir çeneye d o ğ ru in en çizgilerle kaplanm ıştı. B om bay’da gö rd ü ğ ü m en gösterişli dudaklar, tıpkı karla kaplı dağlarda N azir’in d u daklarının o ld u ğ u gibi çatlak ve kuruydu. G özlerinin altındaki torb alar elmacık kem iklerinin b u lu n d u ğ u yere kadar sarkıyor ve içimi ü rp erterek d e li H a b ib ’in gözlerini oyduklarındaki g ö rü n tü y ü hatırlatıyordu. G özleri, o gülen kehribar rengi gözleri cansızdı ve bir zam anlar tutkuyla dolu hayatım yansıtan parlak bakışlar gitmişti.

Gani bana bakm adan o tanıdık O xfo rd aksanıyla “B uradasın,” dedi.

“ D o ğ ru olan bu. Kadir n erede?”

“A bdül ü zg ü n ü m ... O ö ld ü ,” diye h em en cevapladım . “ O ... Ruslar ta rafından ö ld ü rü ld ü . C h am an ’a d o ğ ru g iderken köyüne bazı atlan bırakm ak için u ğram ak istiy o rd u .”

A bdül elini göğsü n e g ö tü rd ü . İnleyerek bir çocuk gibi ağlarken iri gözlerin d en yaşlar akıp gidiyordu. Bir-iki dakika sonra ken din i to p lar gibi old u ve bana baktı.

A ğzı açık b ir şekilde “Seninle b erab er kim ler k u rtu ld u ? ” diye sordu.

“ N azir... Ve M ah m u t. Ve A la-ud-din adında bir çocuk. Sadece d ö rd ü m ü z k u rtu ld u k .”

7 44 ■ G regory D avid R oberts

“Ya Khaled? Khaled nerede?”

“Son gece yanım ızdan ayrıldı ve bir daha geri d ö n m ed i. Adam lar da ha sonra uzak bir m esafeden silah sesleri duyduklarını söylediler. Ü zerine ateş edilen Khaled miydi bilm em . O n a ne o ld u ğ u n u bilm iyorum .”

A bdül m ırıldanarak “ O zam an N azir olacak...” dedi.

A bdül tekrar hıçkırarak ağlamaya başladı ve ellerini yüzüne g ö tü rd ü .

N e yapacağımı, ne söyleyeceğimi bilem ez bir halde o n u izledim . O karlı dağın yam acından K adir’in cesedini taşıyalı beri o n u n ölüm üyle yüzleşm ek ten kaçıyordum . Kadir H a n ’a hala öfkeliydim . Bu öfkeyi bir kalkan g ibi taşıdığım sürece de Kadir için yas tu tm ak tan uzaktım . Öfkeli o lduğum sürece G ani’yi bu denli perişan eden gözyaşlarını ve özlem i bastırabilirdim . Öfkeli o ld uğ u m sürece işime odaklanabilirdim . Krisnu, Villu ve p a sap o rt işiyle ilgili bilgi edinebilirdim . A bdül G an i’ye tam onları soracaktım ki konuşm aya başladı.

“ Kadir’in kahram anlığının paha biçilmez hayatından başka bize nelere mal o ld u ğ u n u biliyor musun? Milyonlara. O n u n savaşı bize milyonlara p a tladı. Yıllardan beri bir şekilde bu savaşa destek veriyorduk. B unu karşılayabileceğimizi d ü şünüyor olabilirsin, ne de olsa toplam da çok da büyük bir m iktar değil. Am a yanılıyorsun. Kadir’in bu çılgınca kahram anlığını karşılayabilecek hiçbir kuruluş yok. Ben de on u n fikrini değiştirem edim . O n u k u rtaramadım. Paranın o n u n için hiçbir anlamı yoktu. Paraya hiç değer v erm eyen biriyle tartışamazsın. H albuki bu uygar insanların ortak noktasıdır. P a ranın hiçbir anlamı olmazsa uygarlık da olm az. H içbir şey olm az.”

A bdül Gani b u n lan söyledikten sonra anlaşılm az b ir şekilde m ırıldanmaya başladı. Gözyaşları yanaklarına, orad an da kucağına d üştü.

Bir süre sonra “A b d ü lb h a i,” dedim .

Gani b irdenbire gözlerine yerleşen d eh şet ifadesiyle “ Ne? N e zaman?

Şimdi mi?” dedi. Alt d u dağı öyle k ö tü niyetli bir şekilde b ü k üldü ki o nu daha önce ne öyle görm üş ne de hayal etm iştim .

“A bdülbhai atölyeyi nereye taşıdığınızı bilm ek istiyorum . Krishna ve Villu nerede? Eski atölyeye gittim ama orada kimse yoktu. Pasaportum da bazı düzenlem elerin yapılması gerekiyor. Nereye taşındığınızı bilmem lazım .”

A b d u l’ü n gözlerindeki ko rk u bir n ok ta haline d ö n ü ştü ve parladı. A ğ zı o eski zevk d ü şk ü n ü halini andırır bir hal aldı ve gö zlerim in içine coşkulu bir şekilde baktı.

Avuç içleriyle gözlerini silerken “Tabii ki bilm en g erek ,” dedi. “A tö lye burada Lin, evin içinde. M utfakta yerde bir kapak var. Ç ocuklar artık aşağıda çalışıyor.”

SH A N T A R A M ■ 745

Bir an te re d d ü t ettik ten sonra “Teşekkürler,” dedim . “Yapacak bir işim var ama bu gece ya da en geç yarın gelirim . O zam an g ö rü şü rü z .”

A bdül başını bir kez daha pencereye d o ğ ru çevirerek yum uşak bir ses tonuyla “ İnşallah,” dedi. “ İnşallah.”

Aşağı inip m utfağa gittim ve ağır kapağı kaldırdım . Bir düzine kadar basamağı inince projektörle aydınlaülmış bir yeraltı odasına girdim. Krisna ve Villu beni sevinçle karşıladı ve hem en pasaportum üzerinde çalıştılar. Kalpazanlık işi dışında onları sadece sayılı birkaç şey heyecanlandırabildiğinden işe girişmeden önce hum m alı bir şekilde tartışmayı da ihmal etm ediler.

O n lar çalışırken ben de A bdül G ani’nin yeni atölyesini inceledim . B u rası oldukça geniş bir alandı. H a tta A b d ü l’ü n m alikanesinin zem in k atın dan bile genişd. Işıklı masalar, baskı m akinelerini, fotokopi m akinelerini ve dolapları geçerek o tu z ila elli m etre kadar yü rü d ü m . Sanırım b odrum katı G an i’n in evinin yakınındaki büyük evin altına dek uzanıyordu. Yandaki evi alıp iki b o d ru m u birleştirm iş olmaları olasılığı yüksekti. Ben b u nu araştırıyordum ki Krishna acil d u rum lar için hazırlattığım p asap o rtu m u n h azır o ld u ğ u n u söyleyerek bana seslendi. Evlerin altındaki bu d ü z e nek ilgimi çektiğ in d en kendi k endim e en yakın zam anda buraya gelip atölyeyi iyice bir g ö zd en geçirmeye karar verdim .

M o to ra binerken D id ier’e “B eklettiğim için kusura bakm a,” dedim .

“Sandığım dan u z u n sürdü ama p asap o rt işini hallettim . Artık doğruca M adam Z h o u ’ya gidebiliriz.”

Biz trafikte ilerlem eye başlarken b ü tü n gücüyle bana yapışan D idier de

“Acele etm e L in ,” dedi. “Tıpkı iyi seks gibi en iyi intikam da yavaşça ve gözler açıkken alınır.”

M otosiklet akıp giden trafikte ilerlerken kafamı çevirip “ Karla’dan mı?” diye bağırdım .

D idier de “N on, sanırım benim lafım. A m a... Em in o lam ıyorum !” d iye bağırdı ve ikim izde Karla’ya o lan sevgim izle kahkahalara boğulduk.

M o to ru Saray’dan bir blok ötedeki bir apartm anın ö n ü n e park e ttim .

Yolun d iğer tarafından yürüyerek Saray’ın içinde olan b iten bir şeyler var mı diye bakük. B inanın iskeleti yerli yerindeydi ve hasarsız gözü kü y o rd u ama pencerelere ve kapıya tahtalar çakılmıştı ve çetenin içeriye ne denli hasar verdiği b u n d an da anlaşılıyordu. Bir giriş bulm ak için bir kez daha binanın etrafında dolaştık.

“ E ğer M adam oradaysa ve hizm etkarları d a ona yiyecek getiriyorsa o kapıdan içeri girip dışarı çıkm adıkları kesin.”

7 4 6 ■ G regory D avid R o berts

“Ben de öyle d ü şü n ü y o ru m ,” dedi D idier. “ İçeri giren başka bir yol olm alı.”

Sokakta binaların arka cephelerine açılan d ar bir yol bulduk. T em iz ve gösterişli an acaddenin aksine bu yol oldukça pisti. Yoldaki siyah köpüklü sıvıya basm am ak için dikkatlice adım atarak yağlı, ne o ld u ğu belirsiz atıkların k enarından geçtik. D id ier’e bir gö z attım ve y ü z ü n ü buru ştu ru şu n -

d an b uru n deliklerine d olan bu k ö tü kok u dan kaç kadeh içkiyle k u rtu la bileceğini hesapladığını anladım . Y olun iki yanındaki duvarlar ve çitler, taş, tuğla ve çim en to ile örü lm ü ş, yıllar içinde iç içe geçmiş ve yosunlar, bitkiler ve sarmaşıklarla kaplanm ışlardı.

K öşeden binaları sayarak Saray’ın arka kısmım b u ld u k ve taş duvarın üzerindeki ahşap kapıyı ittik. D o k unm am ızla kapı açıldı ve çete saldırm adan önce lüks ve güzel bir d inlenm e yeri olan arka avluya çıktık. Ağır kil saksılar parçalara ayrılmış, içlerindeki çiçekler ve to p rak yerlere saçılmıştı.

Bahçe m obilyaları birer çıra haline getirilm işti. Yerlerdeki fayanslar bile sanki üzerlerine çekiçlerle vurulm uş gibi çatlamışlardı.

Eve giren kararmış b ir kapı bulduk. Kapı kilitli değildi ve hafifçe gıcırdayarak içe d o ğ ru açıldı.

D id ier’e tartışm aya yer verm eyecek bir ses to nuyla “Sen burada bek le,” dedim . “Benim için etrafa g ö z kulak ol. E ğ er geçitten bilileri gelirse onları yavaşlat ya da bana bir işaret v er.”

D idier iç çekerek “N asıl'istersen,” dedi. “ Ç ok kalm a. Burayı sevmiyorum . Bonne chance.”

İçeri girdim . Kapı arkam dan kapanır kapanm az yanım da bir fener getirm iş olmayı diledim . E tra f karanlıktı ve yerler siyah m obilya yığınlarının arasında zalimce kırılan tabak çanaklar, tavalar, tencerelerle do lu y d u . Z e m in kattaki m utfak tan dikkatli bir şekilde geçtim ve b ü yü k evin ö n kısm ın a gelen u z u n bir koridora çıktım . Yanmış birkaç oda boyunca ilerledim.

O d alardan biri öyle k ö tü bir şekilde yanm ıştı ki zem in tam am en yok o lm u ştu ve taşıyıcılar bir hayvanın kaburga kemikleri gibi açığa çıkm ışa.

Evin ö n kısm ında yıllar ö n ce Karla ile birlikte Lisa C a rte r’ı k u rtarm ak için çıktığım m erdivenleri bu ld um . Bir zam anlar yapısı ve rengiyle çok şa

şalı o lan C o m p to n duvar kağıdı kabarm ış duvarlardan d ö k ülü y o rd u . M e rdivenler köm ürleşm iş, üzerlerindeki halı küle d ö n m ü ştü . H e r basamağa dikkatle basarak ve ağırlığımı verm ed en önce test ed erek yavaşça yukarı çıktım. M erdivenleri yarılam ışken alttaki basam aklardan biri çökünce ilk kata daha hızlı bir şekilde tırm anm aya baktım .

SH A N T A R A M ■ 7 47

Ü st katta gözlerim karanlığa alışırken duraklam ak zo ru n da kaldım .

Birkaç dakika sonra zem indeki delikleri görebiliyor ve etraflarından d o la

şabiliyordum . Yangın evin bazı kısımlarını yakıp kül etm iş, yerine delikler ve küçük parçalar bırakm ış, bazı yerlereyse dokunm am ıştı. Bozulm am ış

kalan kısımlar çok tem izdi ve tıpkı onları hatırladığım gibiydi. M ekanın ü rk ü tü cü lü ğ ü n ü daha da artırıyorlardı. K endim i sanki geçm işte, evin yangından önceki h alinde yürüyorm uş gibi hissettim . Sanki kendi anılarım , evin içindeki b u görkem li ve zarar görm em iş kısımları yaratıyordu.

Ü st kattaki geniş k o rid o rd a ilerlerken ayağım zem inde incelmiş bir kısma girdi ve ben de bir anlık reflekse k endim i arkam daki duvara d o ğ ru çektim . D uvar ağırlığımla çöktü ve d üşm em ek için debelenerek sağlam bir şeylere tu tu n m ay a çalıştım. B eklediğim den çok daha kısa bir sürede bir sesle yere çakılır çakılmaz M adam Z h o u ’n u n gizli koridorlarından birinde o ld u ğ u m u anladım . Aslında duvar sağlam dı ama ağırlığımı verdiğim kısım ü zerine C o m p to n duvar kağıdı kaplanm ış kontrplaktı.

Ayağa kalkıp etrafinı dolaştığı o dalann şeklini alan ve ileriye d o ğ ru kıvrılan çok alçak ve dar bir k oridorda üzerim i silkeledim. Gizli k oridorun geçtiği odaların duvarlarına dem ir kafesler g öm ülm üştü. Bu dem ir gözedem e deliklerinin bazıları yere yakın bazıları ise yüksekteydi. Yüksekte olanların alünda basamaklar bu lunuyordu. Bu basamakların ilkine çıkıp kalp şeklindeki deliklerden odaya baktım . Buradan duvardaki çadak aynadan, yanmış

ve çökm üş yatağa, yatağın yanındaki paslanmış dem ir k om odine dek b ü tü n odayı görebiliyordum . Benim baktığım deliklere ürm anıp bakmak amacıyla birkaç basam ak konm u ştu . M adam Z h o u ’yu en üstteki basam akta çöme-lerek sessizce nefes alıp olan biteni izlerken hayal edebiliyordum .

K oridorda birçok d ö n em eç o ld u ğ u n d an yön duy g u m u kaybettim ve karanlığın içinde ilerlerken evin ön tarafında mı, yoksa arka tarafında mı o ld u ğ u m u iyice karıştırdım . Bir no k tad a gizli k o rid o r birden b ire keskin bir eğim yaptı. Yüksekteki g ö zedem e delikleri g ö rü n m ez oluncaya dek yukarı d o ğ ru tırm an d ım ve karanlıkta ö n ü m e çıkan basam aklara takıldım .

Daha sonra bir kapıyla karşılaştım . Kapı küçük, ahşap bir kapıydı, h a tta o kadar kü ç ü k tü ki b ir ç o cu ğ u n o yun evi için yapılmış olabilirdi. Kapının k o lu n u çevirince rahatlıkla d ö n d ü . Kapıyı ardına dek açtım ve üzerim e h ü cum ed en ışıkla b eraber h e m e n geri çekildim .

D am a d o ğ ru u zan an vitraylı d ö rt pencerenin aydınlatüğı çatı k aünda bu ldum kendim i. Yangın odaya dek ulaşmış fakat on a b ir hasar verm em işti. D uvarlar koyulaşm ış, alevlerden dolayı yer yer kararm ıştı ve zem inde de

748 ■ G regory David Roberts

delikler vardı. Yine de u z u n o d an ın büyük kısmı alevlerden nasibini almam ışu. E g zotik halılarla kaplı kısımlardaki m obilyalar bozulm am ış bir şekilde yerli yerinde d u ru y o rd u . T a h ta benzeyen bir sandalyenin üzerin d e ise y ü zünde çılgınca bir ifadeyle M adam Z h o u o tu ru y o rd u .

O n a d o ğ ru yaklaşırken k ö tücül bakışlarının hedefinin kendim o lm ad ı

ğını anladım . Geçm işte bir zam ana, bir yere ya da bir kişiye takılıp kalmış, n efret ve kinle q anı yaşıyordu. Y üzünde kalın bir tabaka halinde p u d ra vardı. Bu maske gülünç olm aktan ö te, trajik bir g ö rü n tü olu şturu y o rd u .

Ruju dudaklarından dışarı taşırılmıştı. Kıvrılmış kirpikleri gerçekte o ld u

ğu n d an daha u zu n d u . Yanakları elm acık kem iklerinin ü z erin d en boyanm ışu. O n a yeterince yaklaştığım da ağzının kenarından kucağına salyasının d ö k ülm ekte o ld u ğ u n u g ö rd ü m . A lkolün, saf cinin kokusu başka ko k ularla karışmış, ortaya daha da k ö tü ve m ide bulandırıcı bir k oku çıkarmıştı.

Saçları bir perukla gizlenm eye çalışılmışu am a siyah ve k abank p e ru ğ u n altın d an kısa, gri saçlar g ö zü k ü yo rd u . Z h o u ’n u n ü zerin d e yeşil ipek bir elbise vardı. Elbisenin b o yun kısmı bo y n u n u neredeyse çenesine kadar kapatıyordu. Bacaklarını kıvırmış, ayaklarını o tu rd u ğ u sandalyeye koym uştu.

Ayaklan çok kü çüktü. K üçük bir çocu ğ u n ayakları kadardı ve ipek terliklerin içinde duruyorlardı. Tıpkı ağzı gibi ifadesiz ve uyuşm uş g ö rü n en elleri, ıssız bir kıyıya vurm uş eşyalar gibiydi.

M adam Z h o u ’n u n yaşım ya da uy ru ğ u n u söylem em in im kanı yoktu.

İspanyol, Rus, H intli, Çinli, h a tta Y unan bile olabilirdi. Karla haklıydı. Bir zam anlar güzeldi. Birkaç özelliğin öne çıkmasıyla yakalanan bir güzellik değil de her u n su ru n birleşmesiyle bir b ü tü n olarak sahip olu n an b ir g ü zellikti bu. Kalbe değil de göze hitap eden bir güzellikti. İçteki güzellikle beslenm ezse solacak cinsten bir güzellikti. O an Z h o u hiç de güzel d eğildi. Çirkindi. D idier haklıydı, dövülm üş, hırpalanm ış, işi bitirilm işti. Kara bir g ö ld e, suyun yüzeyinde d u ru yo rd u ama çok yakında su o nu dibe çekecekti. Z ih nin in o ld u ğ u yerde derin bir sessizlik, zalim ve entrika dolu hayaünın o ld u ğ u yerde de büyük bir boşluk var gibiydi.

O rad a d u ru rk e n kızgın ve intikam duygusuyla do lu olm ak yerine u tan ç d u y d u ğ u m u hissetm ek beni çok şaşırttı. Kalbim i öçle d o ld u rd u ğ u m için utan ıyo rd u m . O n u ö ld ü rm ek isteyen kısm ım - O n u gerçekten ö ldürmek istemiş m iydim ?- o na benzeyen kısm im di. O n a bakarken eğer yü re

ğim deki bu öç d u y g u su n d an kurtulam azsam ken d im e, kendi geleceğim e, kaderim e baktığım ı biliyordum .

Pakistan’daki iyileşme dön em im i izleyen haftalarda kendim i besledi

ğim intikam duygusu sadece on a yönelm em işti. O n a bakıp utançla dolup

SH A N T A R A M ■ 749

taşarken k endim e, hissettiğim suçluluk duyg u sun a da saldırm ak istediğimi anlam ıştım . K adir’in ö lü m ü y ü z ü n d e n suçluluk duygusu çekiyordum .

Ben o n u n yağm acılara ve kom u tanlara karşı kullandığı Amerikalısıydım.

O atlan k öyüne gö tü rm ey e çalışırken yanında olsaydım d ü şm an üzerine ateş açmayabilirdi.

E lb ette bu aptalca bir düşünceydi ve hikayenin sadece bir kısmıydı.

Kadir’in cesedinin etrafındaki cesederin ü zerin d e Rus üniform aları ve silahlan vardı. N azir böyle söylem işd. O ra d a olm am m u h tem elen hiçbir şeyi değiştirm eyecekti. Beni ele geçirecek ya da öldürecekler, Kadir için de son yine aynı olacaktı. Fakat K adir’in karla kaplı cansız y ü zü n ü g ö rd ü

ğ ü m d en beri hissettiğim suçlulukta m antığa yer yoktu. Bir kere on u n la yüzleşince bu u tan ç ta n kurtulam am ıştım . Kendim i suçlam am ve kederim beni bir şekilde değiştirm işti. N efretle elindeki taşı fırlatmak isteyen elim kendini bırakm ıştı. K endim i sanki ışık b eni kaplam ış ve havaya kaldınyor-muş gibi h afif hissettim . Ve ö z g ü rd ü m . M adam Z h o u ’ya acıyacak, h atta o n u affedecek kadar ö z g ü rd ü m . H e m e n sonra bir çığlık d uydum .

Bu vahşi b ir d o m u z çığlığını andıran, yürek dağlayan b ir çığlıktı ve sesi duyar d uym az d ö n ü n c e M adam Z h o u ’n u n hadım hizm etkarı R ajan’ın son sü rat üzerim e d o ğ ru k o ştu ğ u n u g ö rd ü m . Bu saldırıya hazırlıksız yakalandığım dan den g em i kaybettim ve R ajan’ın g öğ sü m e doladığı kollarıyla geriye d o ğ ru düşm eye başladım , ik im iz çaü p en cerelerinden birinden dışan d o ğ ru yuvarlandık. Sırtüstü cam dan sarkmış g ö k y ü zü n e ve kafasının arkasından evin sarm aşıklannı g ö rd ü ğ ü m çıldırm ış hizm etkara bakıyordum . Kafamın ü z e rin d e n ve cam parçalann ın d erin bir şekilde kestiği a rkasından kan aktığını hissediyordum . Kırık cam lann arasında bo ğ u şu rken üzerim e daha fazla cam parçası g eldiğinden gözlerim i ko ru m ak için başımı iki yana sallamaya başladım. Rajan bana yapıştı ve on a hiç hareket alanı sağlam ayan bir şekilde ayaklarıyla beni dışarıya itm eye çalıştı. Aslında ikim izin d e aşağı düşm esine n e d e n olacaktı. A m acına da ulaşıyordu.

O n u n baskısıyla ayaklanırım yerd en kesildiğini ve cam dan aşağı kaym akta o ld u ğ u m u g örü y o rd u m .

Ö fkeden ve um u tsu zlu k tan hırlayarak pen ceren in pervazına tu tu n d u m ve tü m gücüm le ikimizi de tekrar içeri sokmaya çalışum. Rajan sırtüstü d ü

şüp ve inanılm az bir hızla ayaklannın üzerine kalkıp yine çığlık atarak ü z e rime yürüdü. Bu hızlı saldından kaçm anın hiçbir yolu olm adığından tekrar boğuşm aya başladık. R ajan’ın elleri boğazım daydı. Sol elim le y ü zü n ü tırmalayarak g ö z ü n e ulaşmaya çalıştım. Rajan’ın u z u n , kıvrılmış tırnaklan

7 5 0 ■ G regory David R o berts

keskindi ve boğazım ı kesiyordu. Acıdan bağırarak sol elim in parm aklan ile kulağına ulaştım ve kulağını çekip y üzünü yum ruklayabileceğim kadar kendim e yaklaştırdım. Rajan beni bırakana kadar sağ elimle y ü züne altı, yedi, sekiz defa çekiç gibi birer yum ruk indirdim ve kulağım neredeyse yırttım.

Rajan bir adım geri çekildi ve hızlı hızlı soluyup bana korkuyu da hiçe sayan büyük bir nefretle bakarak orada d u rdu. Yüzü kan içindeydi. Dudaklan aralanmış, kınlm ış bir dişini açığa çıkanyordu ve bir g ö z ü n ü n üstü , tıraş

edilmiş kaşırım o lduğu yer kö tü bir şekilde yanlm ışu. Kel kafası cama çarptığından dolayı kesilmişti ve kanıyordu. Bir gö zü kanlanm ışd ve sanınm b u rn u da kırılmıştı. Pes etmesi gerekirdi. Pes etmeliydi am a etm edi.

Rajan garip bir şekilde çığlık atarak bana d o ğ ru koştu. H e m e n yana d o ğ ru hızla çekilip kafasının bir kenarına sağ elimle y um ru k attım fakat Rajan düşerken pençeye benzeyen parm aklarıyla p a n to lo n u m u kavradı. O

hızla ikim iz de yere yuvarlandık ve Rajan h em en bir yengeci andıran h a reketlerle ü zerim e çıkıp boyn u m a do ğ ru uzan d ı. Bir kere daha pen çelerini o m zu m a ve boyn u m a saplıyordu.

Rajan inceydi am a güçlü ve u z u n boyluydu. K adir’in savaşında o kadar kilo kaybetm iştim ki güç olarak birbirim ize eşit geliyorduk. Birkaç k e re yuvarlanm am a rağm en üzerim deki R ajan’dan kurtulm ayı başaram adım .

Kafasını bana çok yaklaştırdığından ona yum ruk da atam ıyordum . Birden dişlerini b oynum a geçirdiğini hissettim . Beni kafasıyla ittirerek ısırmaya devam ed iyordu. U z u n tırnaklarıyla bo y n u m u deşmişti.

Elimi aşağı d o ğ ru uzatıp bıçağımı bu ld um . H e m e n k ınından çıkarıp R ajan’ın v ü cu d u n a sapladım . Bıçak kalça kem iğine yakın bir yere saplanm ıştı. Rajan acı içinde başını kaldırdı ve ben de o n u b o y n u n u n o m zu na yakın bir yerinden bıçakladım . Bıçak o m zu n d a n içeri girdi ve bir kemiği ve kıkırdağı çatırdatarak saplandı. Rajan elini boğazın a g ö tü rd ü ve b enden uzaklaşarak duvara yaslandı. Yenilmişti. Artık savaşamazdı. H e r şey b itm işti. Tam o sırada bir çığlık du y d u m .

Kafamı çevirip baktığım da Rajan’ın yerdeki delikten içeri tırm andığını g ö rd ü m . A dam aynıydı. Aym kel kafaya, aym tıraşlı kaşlara, süslenm iş g ö z lere ve b ir yılan gibi yeşile boyanm ış, pençeyi an dıran tırnaklara sahipti ama sanki hiç yara alm amış gibiydi. T ek rar ö n ü m e d ö n d ü ğ ü m d e ise Ra-jaıı’ın halen inleyerek duvara yaslanmış bir şekilde d u rd u ğ u n u g ö rd ü m .

Şaşkın bir şekilde İkizle rm iş diye d ü şün d ü m . O n la rd a n ik i tane var. N e den kimse b u n u söylemedi? İkizi üzerim e atlarken tekrar ona d ö n d ü m .

İkincinin elinde bıçak vardı.

SH A N T A R A M ■ 751

Rajan’ın ikizi ince ve eğri bıçağı bir kılıç gibi tu tu y o r, koşarken bıçağı da sallıyordu. O n u n deli gibi saldırısına bir m ü d d e t izin verdikten sonra kendi bıçağımla aşağı d o ğ ru bir ham le yaptım . Bu hamleyle k olunu ve o m zu n u kestim am a adam hala rah at harek et ediyordu. Bıçağını hızla b ana d o ğ ru savurunca k o lu m u kesti. Kan yaradan hızla akmaya başladı ve ben de öfkeyle sağ elim deki bıçakla on a saldırdım . O esnada e tra f kararır gibi oldu ve kafam ın arkasında bir ağrı hissettim . Biri bana arkadan v u rm uştu. R ajan’ın ikizini geçip arkam a d ö n d ü ğ ü m d e göm leği kanıyla b o yanmış yaralı Rajan’ı g ö rd ü m . Elinde bir o d u n parçası vardı. O n u n in d irdiği darbeyle kafam ın içinde ziller çalmaya başlam ışa. Kafamdaki, b oynum daki, o m zum daki ve kolum daki yaralardan kan akıyordu, ikizler yine feryat etm eye başlayınca yeni bir saldırıya hazırlandıklarını anladım . Bu garip m ücadele başladığından b eridir ilk defa içim de küçük bir kuşku to h u m u büyüm eye başlamıştı. B u mücadeleyi k a za n a nı ayabilir im ...

Sol ayağımı ileri atarak ve yum ruklanm ı kaldırarak saldırılan için hazırlanıp onlara gülüm sedim . T a m a m , diye d ü şü nd ü m . H a d i başlayalım. B itirelim şu işi. İkizler yine o tiz çığlıklarından atarak bana d o ğ ru koşmaya başladılar. Elinde o d u n olan Rajan o n u bana do ğ ru savurdu. Kendimi k o rum ak için sol elimi kaldırdım . O d u n o m zu m a sert bir şekilde indi fakat o esnada sağ y u m ru ğu m u suratına indirdim ve Rajan dizleri bükülerek yere düştü. Kardeşi bıçağıyla yüzüm e saldırdı. Geri çekilip darb ed en kaçmaya çalıştım ama bıçak kafam ın arkasını, b o y n u m u n biraz ü stü n ü kesti. Ben de o n u n savunm asında boşluk bu ld u m ve bıçağımı om zuna sapladım. Aslında g öğsünü hedeflem iştim ama bu da işime yarardı, çünkü bıçağın saplandığı ko lu nu kullanam az olm u ştu ve panik halinde b en d en uzaklaşmıştı.

Yılların öfkesi açığa çıkıyordu. K endim i k ontrol etm ek adına içime g ö m d ü ğ ü m , hapiste biriktirdiğim tü m o öfke kendini gösteriyordu. K afamdaki kesik ve yarıklardan yüzü m e akan zih n im d en dö k ü len katıksız, kırmızı kan öfkem di. B irdenbire gelen bir güçle kaslanm , kollarım , o m u z larım ve sırtım iyice gerildi. B ir Rajan’a, bir ikizine, b ir d e sandalyede o tu ran embesile baktım . Sıküğım dişlerim arasından nefes alarak kendi k e n dim e H epsini öldür, dedim . H epsini öldüreceğim.

H ab ib ve o n u n gibi pek çok kişinin d ü ştü ğ ü dipsiz k u y u n u n u çu n d ay ken birinin bana seslendiğini duy d u m .

“ Lin! N eredesin Lin?”

“ Buradayım D id ier!” diye seslendim . “ Ç atıda. Ç ok yakındasın! Sesimi duyabiliyor m u su n ?”

7 52 ■ G regory David R oberts

“ D u y u y o ru m !” diye bağırdı D idier. “ H e m e n geliyorum .”

N efes nefese “Dikkatli ol!” diye cevap verdim . “B urada iki adam var ve ikisi de... Lanet olsun... H iç d o st canlısı sayılmazlar!”

Ç o k g eçm eden D id ier’in ayak seslerini ve karanlıkta tökezleyince kü frettiğini d uydum . D idier küçük kapıyı iterek açtı ve içeri girm ek için adım attı. D id ier’in elinde bir tabanca vardı ve o nu g ö rd ü ğ ü m e çok sevinm iştim . O çabucak neler olup bittiğini anlamaya çalışıp ikizlerle benim y ü züm deki ve vücudum daki kana, sandalyede bitki gibi o tu ra n kadına b akarken ben de D id ier’e baktım . Y üzünde ilk başta beliren şaşkınlığın y erini kızgın bir ifadeye bıraktığını g ö rd ü m . D id ier’in de o çığlıklardan birini duym ası fazla sürm edi.

Elinde bıçak olan Rajan’ın kardeşi o insanın kanım d o n d u ran ciyaklam alarından birini k o pardıktan sonra D idier’e do ğ ru koşmaya başladı. D idier ise te re d d ü t etm ed en tabancasını kaldırdı ve ikizi kasığından vurdu.

R ajan’ın kardeşi tökezleyerek kendini bir kenara attı ve yarasının ü z e rin de iki büklüm bir şekilde u zandı. Rajan bir tahtı andıran sandalyeye d o ğ ru aksayarak g itti ve çıplak gö ğ sü n ü M adam Z h o u ’ya siper etti. D aha so n ra o nefret do lu gözleriyle D id ier’e bakmaya başladı. D idier de, ben de Rajan’ın, M adam Z h o u ’yu korum ak u ğ ru n a kurşun yemeye razı o ld u ğ u nu biliyorduk. D idier ona d o ğ ru yaklaşıp silahın nam lusunu R ajan’ın kalbine d o ğ ru lttu . Fransız kaşlarım çatm ıştı ama so lgun gözleri soğukkanlı bir şekilde bakıyordu ve hakim iyetini apaçık ortaya koyuyordu. H ırpani g ö rü n ü şü n ü n altında yatan o çelik iradeli gerçek adam b u y d u işte. D id ier Levy, B om bay’daki en tehlikeli ve becerikli adam lardan biriydi.

D idier son derece sert bir ifadeyle “B unu yapmak istiyor m usun?” dedi.

“ H ay ır.”

D idier gözlerini Rajan’ın ü zerin d en ayırm adan “ H ayır m ı?” diye so rdu. “ K endine bir bak. Sana yaptıklarına bir bak Lin. O nları vurm alısın.”

“H ay ır.”

“E n azından onları yaralam alısın.”

“H ay ır.”

“O nları hayatta bırakm ak tehlikeli. Bu insanlarla yaşadıkların... Pek iyi şeyler d eğ il.”

“S o ru n d e ğ il,” diye m ırıldandım .

“ En azından birini vursan?”

“ H ay ır.”

“Pekala. O zam an onları senin için ben v u ru ru m .”

SH A N T A R A M ■ 7 53

“ H ay ır,” diye ısrar ettim . Beni öldürm elerine engel old u ğ u için Didie r’e m in n ettard ım am a onları öldü rm em e engel old u ğ u için daha m uduy-d um . M ide bulantısı ve rahatlam a hissiyle içimdeki öfke yok olm uştu.

U tançla son bir kez daha gülüm seyip titred im . “O nları öld ü rm ek istem iyorum ... Senin onları öldürm eni de istem iyorum . En başından onlarla kavga etm ek istem em iştim . E ğ er bana saldırmasalardı b u n u yapmayacaktım . E ğ er ben de M ad am ’ı sevseydim tıpkı onların yaptığını yapardım . Sadece o nu korum aya çalışıyorlar. Karşı oldukları ben değilim . K onu ben değilim . K onu M adam . O nları rah at bırakalım .”

“ Peki ya o?”

“ H aklıydın,” d edim yavaşça. “M a d am ’ın işi bitm iş. Ç o k tan ölm üş sayılır. Senin sö zü n ü dinlem ediğim için ü z g ü n ü m . Sanırım ... Kendi g ö z le rimle görm ek isted im .”

U zanıp D id ier’in elindeki silahı elim le tu ttu m . Rajan ü rkerek kendini geri çekti. İkizi acıdan ağlayarak kendini duvarın dibine sürükledi. D id ie r’in elini, silahı indirene kadar aşağı çektim . Rajan ile g öz göze geldik.

Siyah gözlerindeki korku ve şaşkınlığın yerini rahatlam aya bıraktığını g ö rdüm . Rajan bir süre daha bana baktı ve aksayarak kardeşinin yanına gitti.

Yanım da D id ier’le gizli k o rid o rdan geçip kararmış m erdivenlere geri d ö n d ü m .

Karanlıkta sırıtarak “ Sana borçlandım D id ier,” dedim .

D id ier “H iç şüphesiz,” diye yanıtlar yanıtlam az basm akta o ld u ğ u m u z m erdivenler çatırdayarak çö k tü ve biz de aşağıdaki sert zem ine çarpıp d u rana kadar yuvarlandık.

O d u n k ö m ü rü to zu ve uçuşan iplikler arasında öksürerek d o ğ ruld um .

Boynum ağrıyordu ve bileğimle o m zu m u n ü zerin e düşm üş, ikisini de b u rk m u ştu m am a h er şey yerli yerinde g ö rü n ü y o rd u . D id ier benim ü z e rim e dü şm ü ştü ve aksi bir şekilde söyleniyordu.

“ İyi m isin dostum ? T anrım , nasıl d ü ştü k ama! İyi misin?”

“ Bu k adar y eter,” diye çıkıştı D idier. “Yukarı çıkıp o kadını vuraca

ğım !”

Birlikte harap olm uş Saray’dan gülerek ayrıldık ve yaralarımızı yıkayıp onları sararken de neşem izden bir şey kaybetm edik. D idier bana giymem için tem iz bir göm lek ve p an to lo n verdi. L e o p o ld ’u n Yeri’n d e d ö k ü k kıyafetler giyen birine göre g ard ırobundaki giysiler oldukça m odaya uygun ve renkliydi. D id ier bu yeni kıyafetlerin ç o ğ u n u n onları alm ak için geri d ö n m ey en sevgililerinin o ld u ğ u n u söyleyince aklıma bana bir zam anlar

7 5 4 ■ G regory David R oberts

sevgililerinden birine ait olan kıyafetleri veren Karla geldi. L e o p o ld ’u n Ye ri’nde birlikte yem ek yerken D id ier en son rom an tik felaketlerinden b a h setti ve neşem iz iyice katlandı. Vikram Patel heyecanlı bir şekilde k o lla n

ın açmış bize d o ğ ru koşarken hala gülüyorduk.

“ Lin!”

“V ikram !”

Vikram ’ın uçarcasına üzerim e atlayışına karşılık verm ek için tam zam anında ayağa kalkm ıştım . V ikram kollarıyla om u zlarım dan tu tarak bana baktı ve kafamla y üzüm deki kesikleri gö rü n ce kaşlarını çattı.

“Siktir d o stu m , N e oldu sana böyle?” diye sordu. V ıkram ’ın kıyafederi hala siyahü v t hala kovboylardan ilham aldığı belliydi ama b u nlar çok daha incelikli bir şekilde seçilmişlerdi. Tahm inim ce bu Lettie sayesinde olm uştu.

Bu yeni gö rü n tü sü ona yakışsa da çok sevdiği şapkasının tıpkı eskisi gibi boynundaki kayıştan geriye d oğru sarktığım görm ek beni rahadattı.

D id ier’e bir g ö z atarak “D iğ er adam lan n halini g örm eliy d in,” dedim .

“N ed en bana d ö n d ü ğ ü n ü söylem edin d o stu m ?”

“D aha b u g ü n geldim ve biraz m eşguldüm . Lettie nasıl?”

V ikram neşeli bir şekilde “ H arik a,” dedi ve b ir sandalyeye o tu rd u .

“ Karla ve o n u n yeni erkek arkadaşıyla m ultim edya işine giriyor. Ç o k iyi olacak.”

D id ier’e bakmak için başımı çevirdiğim de o n u n y orum yapm adan o m u z silktiğini ve dişlerini sıkarak V ikram ’a öfkeli bir şekilde baktığını gördü m .

Vikram birden k endine gelerek “ K ahretsin!” dedi. “Bildiğini sanıyordum . D id ier’in sana söylediğim d ü şü n m ü ştü m ya a r.”

D idier b ir öfkeli bakış daha atıp V ikram ’ı susturarak “ Karla, B om bay’a d ö n d ü ,” diye açıkladı. “Yanında yeni biri v a r... D ediğine göre erkek arkadaşı. A dam ın adı Ranjit am a herkesin on a Jeet dem esini istiyor.”

“ K ötü biri d eğ il,” d edi V ikram u m u d a gülüm seyerek. “Sanırım o nu seveceksin L in .”

D idier irkilerek “ Öyle m i V ikram !” diye tısladı.

İkisine de gülüm seyerek “S o ru n d e ğ il,” dedim .

G arso n u m u za işarete edip yeni bir içki servisi istedim . İçkiler gelene dek sessiz kaldık ve kadehlerim iz havadayken şerefe kaldırdım .

“ Karla’ya!” dedim . “ U m arım o n kızı olur ve hepsi iyi evlilikler yapar!”

Diğerleri d e bardakları to ku ştu rarak “ Karla’ya!” ded iler ve içkileri y u varladılar.

SH A N T A R A M ■ 755

B inlerinin köpeği şerefine ü çüncü kadehim izi yuvarlıyorduk ki M a h m ut M elbaaf g ü rü ltü lü , neşeli m u h ab b etlerin d ö n d ü ğ ü resto ran d an içeri l’.irdi ve o karlı dağlardaki savaşın izlerini taşıyan gözlerle bana baktı.

O n u karşılamak için ayağa kalktığım da yüzüm deki ve kafamdaki kesiklere bakarak “N e oldu sana?” diye sordu.

“ H içbir şey,” d edim gülüm seyerek.

M a h m u t ciddi bir ses tonuyla “B unu sana kim yaptı?” dedi.

“ M adam Z h o u ’n u n adamlarıyla karşılaştım d a ,” diye yanıtlayınca M ahm ut biraz rah ad ar gibi o ldu. “N e d e n ki? N e oldu?”

Sonra “ N azir bana senin b urada olacağım söyledi,” diye fısıldadı M ah m ut kaşlarını çatarak. “Seni b u ld u ğ um a sevindim. N azir etrafta gö rü n m e meni istiyor. Birkaç g ün hiçbir şey yapma. Şim dilerde çetelerarası savaş

var. K adir’in g ü cü n ü ele geçirm ek için savaşılıyor. D u n d a h artık güvenli değil, oralardan uzak d u r.”

D u n d a h kelim esini K adir’in B om bay’da iş yaptığı tüm yerler için k u llanırdık. Şimdi buralar h e d e f haline gelm işti.

“ N e oldu? B ü tü n bun lar ned en ?”

“H ain Gani ö ld ü ,” diye cevapladı M ah m u t. Sesi sakindi ama kararlı ve soğuk bakışlan vardı. “ Kadir’in çetesindeki G ani’nin adamları da ölecek.”

“ Gani mi?”

“ Evet. Paran var mı Lin?”

Abdül G an i’yi düşün ü rk en “E lb e tte ,” diye yanıtladım . Gani, P akista n ’dandı. Pakistan g iz li polisi I S I ile onun bağlantısı vardı demek. Elbette hain oydu. K ara pi’de bizi tu tu k la tıp öldürtmeye pahsan oydu. Savaştan iincekigece K h a le d ’in bahsettiği kişi de A b d u lla h değil, A b d ü l G a n i’ydi.

“ Kalacak güvenli bir yerin var mı?”

“ Efendim? E v et.”

M a h m u t elimi sıcak bir şekilde sıkarak “ İyi,” dedi. “ O zam an seni üç g ü n sonra saat birde b urada b u lu ru m . İnşallah.”

“İnşallah,” diye yanıtladım ve M a h m u t M elb aaf resto ran d an ayrıldı.

Başı yukarıda, sırtı dim dik, cesur adım larla ilerledi.

Arkadaşlarım yüzüm deki korku ifadesini okum asınlar diye bir süre o n lara bakm adım .

Didier “N e var?” diye sordu.

Sahte bir gülüm sem eyle “ H iç b ir şey,” diye yanıtladım . K adehim e uzandım ve tekrar şerefe içm ek için kaldırdım . “N ered e kalm ıştık?”

Vikram sırıtarak “ R anjit’in köpeğinin şerefine kadeh kaldırm ak üzerey dik ama eğer çok geç değilse b u na atım da dahil etm ek isterim ,” dedi.

7 5 6 ■ G regory D avid R oberts

“Atı olup olm adığını bilm iyorsun!” diye itiraz etti D idier.

“ Köpeği olu p olm adığını da bilm iyoruz am a bu bize engel olm uyor.

R anjit’in k ö p eğine o zam an !” dedi Vikram.

H e p bir ağızdan “ R anjit’in k ö p eğ in e!” dedik.

“Ve genel olarak atlara!”

“Ve her yerdeki aşıklara!” diye ekledi Didier.

“ H e r yerdeki aşıklara,” diye tekrar ettim .

Bir şekilde, bir nedenle içim deki sevgi ölm üştü ve b irdenbire bun d an em in o lm u ştu m . Karla’ya olan hislerim tam anlamıyla bitm iş sayılmazdı.

H içb ir zam an da tam olarak bitm edi. Fakat R an jit’e karşı hiç kıskançlık beslem iyordum . A dam a öfke du ym u yo r, Karla tarafından incidlm iş gibi hissetm iyordum . O rada içim b o m b o ş, uyuşm uş bir şekilde o tu ru y o rd u m .

Sanki savaş, K adirbhai ve K haled’in kaybı, M adam Z h o u ve ikizlerinin yüzleri, kalbim de anestetik bir etki yaratm ıştı.

A bdül G an i’nin ihaneti karşısında acı değil de bir çeşit m erak hissediyo rd u m . Nasıl hissettiğim i anlatacak başka bir kelim e bulam ıyorum . R u hani bir h u şu n u n gerisinde ise kaderci, içimi titre te n , k ö r bir korku vardı.

Tıpkı kuraklığın bir gülü açmaya ve k uru toprağa dökülm eye itm esi gibi, o n u n ihanetinin bizi ittiği kanlı gelecek hayatlarım ızı içine alıyordu.

OTUZ DOKUZUNCU BÖLÜM

B en A bdül G ani’nin m alikanesinden ayrılıp M adam Z h o u ile yüzleşm eye gittikten bir saat sonra N azir ve en güvendiği üç adam ı G ani’nin m alikanesinin yanındaki eve zorla girm iş ve iki evi bağlayan u z u n b o d ru m k atım kullanarak atölyeye ulaşm ışu. Ben M adam Z h o u ’n u n harabeye d ö n müş Saray’ın d a ilerlerken N azir ve adam ları yüzlerinde siyah maskelerle G ani’n in m u tfağının kapısını açmış ve eve girm işlerdi. Aşçıyı, bahçıvanı, A b d ü l’ü n iki h izm etkarını ve Sri Lankalı iki kalpazanı, Villu ve K rishna’yı yakalayıp bod ru m d ak i küçük bir odaya kilitlemişlerdi. Ben çatıya giden kararmış basam aklardan çıkıp M adam Z h o u ’yu b u ld u ğ u m d a N azir, Ab-d ü l’ü n çalışma odasına girm iş ve o n u orada k o ltu ğ u n d a kıpırtısız o tu rm u ş

ağlarken b u lm u ştu . Ben m ahvolm uş düşm anım ın haline acıyıp nefretim den k u rtu lu rk en N azir de kendisinin ve Kadir H a n ’ın ö c ü n ü bize Pakistan ’da ih anet ed en haini öldürerek almıştı.

İki adam A b d ü l’ü kollarından tu tm u ş, bir üçü n cü sü de kafasını geriye yaslayıp gözlerini açık tutm asını sağlamıştı. N azir maskesini çıkarmış ve A b d ü l’ün g ö zlerinin içine bakarak o n u kalbinden bıçaklamıştı. A bdül ö leceğini biliyor olsa gerekti. O rad a, sandalyesinde o tu rm uş katillerini bekliyordu. Yine de dediklerine göre çığlığı karanlıklardan gelm e gibiymiş.

A bd ü l’ün cesedini cilalı yere yuvarlamışlar. Ben şehrin diğer u cunda Rajan ve ikizi ile mücadele ederken N azir ve adam lan saürlarla A b d ü l’ü n ellerini, ayaklanın ve kafasını kesmişler. V ü cu d u n u n parçalanın, tıpkı A bd ü l’ün Sapna adına M acit’in cesedine yaptırdığı gibi evin d ö rt bir köşesine d ağ ıtmışlar. Ben Saray’dan intikam duygusu ile geçen aylardan sonra ilk defa hafiflemiş ve h u z u r içinde ayrılırken N azir ve adam lan Krishna, Villu ve hizm etkarlan, yani G ani’nin ihaneti ile bir ilgisi olmayan herkesi serbest bırakmış ve G ani’nin adam lannı öldürm ek üzere m alikaneden ayrılmışlar.

758 ■ G regory D avid R oberts

Sanjay K um ar, N azir’in U rducasını İngilizceye çevirerek “ Gani uzu n zam andır kendini kaybetm iş bir haldeydi,” dedi. “ K adir’in delirdiğini d ü

şü n üyordu. O n u n takıntılı o ld u ğ u n u sanıyordu. K adir’in işini, g ü cü n ü , parasım ve konsey üzerideki etkisini yitireceği kanısındaydı. K adir’in Afganistan ve oradaki savaş üzerine çok fazla zam an harcadığı g örü şü n d ey di. K adir’in Sri Lanka ve N ijerya’da planladığı diğer görevleri de biliyor dıı. K adir’i b u n lardan vazgeçirem eyince ve fikrini değiştirem eyince şu Sapna işini ortaya atm aya karar verdi. Sapna işi başından beri G an i’nin yö n e tim in dey d i.”

“ B ütün hepsi mi?”

“ E lb e tte ,” diye cevap verdi Sanjay. “ Kadir ile G an i’nin. Fakat işten so rum lu olan kişi G ani’ydi. Sapna işini h ü k ü m etten ve p olisten istediklerini alm ak için kullanıyorlardı.”

“ Nasıl yani?”

“ Gani polisleri, politikacıları ve diğ er h ü k ü m et çalışanlarını, ortak bir d ü şm an vasıtasıyla ko rk u tm ak niyetindeydi. O kişi de Sapna’ydı. Sapna adı altında çalışanlar insanları doğram aya ve bir d evrim den, S apna’nın hırsızların kralı o ld u ğ u n d an falan bahsetm eye başlayınca herkes endişelendi. Bu işin arkasında kim in o ld u ğ u n u kimse bilm iyordu. Böylece nam ussuzu yakalam ak için yardım ım ız karşılığında bizimle birlikte çalışmaya başladılar.

Tabii G ani, K adir’in işini de b itirm ek istiyordu.”

Salman M u staan yakın arkadaşına kendi düşüncesini açıklamak istercesine kafasını sallayarak araya girdi. “ İlk başlarda böyle bir şey istediğini sanm am . Sanırım ilk başta her zam anki gibi Kadir’e destek olm ak için y o la çıkmıştı. Fakat şu Sapna olayı... Ç ok garip bir işti d o stu m . Sanırım bir şekilde G an i’nin düşüncelerini ça rp ıttı.”

Sanjay “ H e r neyse,” diyerek sözüne devam etti. “Sonuç yine de aynı.

Gani bir çete oluşturdu. Sapna için çalışan adam lar... Ve bu çete sadece ona hesap veriyordu. D ö rt bir yanda adam öldürüyorlardı. Ö ldürdüklerinin ç o

ğu iş nedeniyle G ani’nin k urtulm ak istediği kişilerdi, bu konuda diyeceğim yok. H e r şey böylece ilerledi yaar. B ü tü n şehir Sapna d enen deliyi bulm ak için seferber old u ve Kadir’in tü m düşm anlan ona Bom bay’ın dışına silah, patlayıcı ve ağır silahlar çıkarması için yardımcı olmaya başladı, çünkü Sapııa’nın kim o ld u ğ u n u n bulunm ası için Kadir’in yardım ına ihtiyaçlan vardı.

Bu çılgınca bir plandı am a işe yanyordu. Sonra bir g ün b ir polis G ani’yi g ö rmeye geldi. Adam ın adı PatiPdi. Adam ı tanıyorsun Lin, şu m üfettiş yardım cısı Suresh Patil. Eskiden C o lo ba dışında çalışırdı. Tam bir pisliktir.”

SH A N T A RA M - 7 59

Salm an saygılı bir şekilde “Ama akıllı bir pislik,” diye m ırıldandı.

“ Evet, çok akıllı bir pisliktir. G ani’ye, Sapna için öld ü ren adam ların son cinayetlerinde arkalarında delil bıraktıklarını ve bu delilin Kadir H a n ’ın konseyi ile alakalı o ld u ğ u n u söyledi. G an i’n in ö dü ko p tu. Yaptığı onca iğrenç işin d ö n ü p dolaşıp ken d in e geldiğini g ö rd ü . Böylece birisini kurban etm esi gerektiği kararm a vardı. Kadir H a n ’ın konseyinden birini.

Polisleri uzaklaştırm ak için kendi içlerinden doğrayabilecekleri birini.

Eğer polisler bizim adam larım ızdan birinin de vahşice ö ld ü rü ld ü ğ ü n ü g ö rürse Sapna’nın düşm am m ız o ld u ğ u n u d ü şü neceklerdi.”

Salm an sadede gelerek “Ve bu nedenle Gani, M acit’i seçti,” dedi. “ İşe de yaradı. Patil so ru ştu rm ad an sorum lu polisti. M acit’in bedenini to rb a lara dold u rurlark en o da oradaydı. M acit’in, K adirbhai’ye ne kadar yakın bir isim o ld u ğ u n u biliyordu. Patil’in babası da eskiden sıkı polisti, Kadirb-lıai ile bir geçmişi vardı. Bir zam anlar K adirbhai’yi hapse atm ıştı.”

H a n ’la sıkça h apisten bahsetm em ize rağm en ona bu n u hiç so rm adığıma pişm an olarak “ Kadir hapiste mi yattı?” dedim .

Salm an gülerek “ E lb e tte ,” dedi. “ H a tta A rth u r Yolu H ap ish an es in d e n kaçtı.”

“ D alga geçiyorsun!”

“ B unu bilm iyor m u y d u n Lin?”

“ H ay ır.”

Salman başım heyecanla sallayarak “Nefes kesici bir hikaye,” dedi. “ Bir ara bu hikayeyi N azir’den dinlemelisin. Kadir H a n kaçarken ona yardım eden kişi N azir’di. O zamanlar Kadirbhai ile N azir çok çılgın adam larm ış.”

Sanjay da anlaülanlara kaülırcasına iyi niyetli bir şekilde fakat sertçe N a zir’in sırtına vurdu. V urduğu yer tam da N azir’in yara aldığı noktaydı ve b u n un can acıtıcı olduğuna em indim ama N azir hiçbir şekilde acı çektiğini belli etm edi. B unun yerine benim yüzüm e bakmakla yetindi. A bdül G ani’nin ö lü m ü n d en ve iki haftalık gangster savaşı ile altı ö lünün ardından mafya konseyinin idaresinin tekrar N azir ve Kadir gru b u n a bırakılması sonrasında ilk kez bana konuyla ilgili resmi ağızdan bilgi veriliyordu. N azir bana bakınca hafifçe başımı salladım. N azir’in ciddi, asık suratı bir an için yum uşar gibi oldu ve hem en ardından olağan sertliğine geri d öndü.

Sanjay güçlü bir şekilde iç çekerek “ Zavallı M acit,” dedi. “ O sadece...

H ani şu o ltan ın u cu na takılanlara ne dersiniz?”

“Y em di,” diye yanıtladım.

“ Evet, sadece yem di. Polisler... Patil pisliği ve adam ları, Sapna ile Kad ir’in konseyi arasında bağ olm adığına karar verdi. Kadir’in M acit’i ne ka

7 60 ■ G regory D avid R oberts

d ar sevdiğini biliyorlardı, bu yüzd en Sapna’yı başka yerlerde aramaya baş

ladılar. Gani ipin u cu n d an k u rtu lm u ştu. Ç ok g eçm eden adam ları yine in sanları doğram aya başladı. İşler h er zam anki gibi y ü rü d ü .”

“ Kadir bu k o n u d a ne d üşü n ü y o rdu ?”

“ H angi konu da?” diye so rd u Sanjay.

Salman araya girerek “ M acit’in öldürülm esiyle ilgili diy or,” dedi. “ D e

ğil mi Lin?”

“ E vet.”

Ü ç adam da bana baktı, küçük bir te re d d ü t yaşamışlardı. Yüz ifadele ri ciddi, neredeyse içerlemiş bir haldeydi, Sanki onlara kaba ya da utandı rıcı bir şey sorm uştum . Fakat gizlerle ve yalanlarla parlayan bakışlan üz g ü n ve pişm an g ö rü n ü y o rd u.

Salm an “ Kadir için pro blem y o k tu ,” diye cevapladı. Kalbim in acıyla sı kıştığını hissettim .

F o rt bölgesinde, restoran ve bar olarak çalışan M o c am b o ’daydık. Bu rası tem iz, b ohem ve iyi servisi olan bir yerdi. F o rt bölgesindeki zengin işadam ları burada gangsterler, avukatlar ve hızla gelişen televizyon sektö rü n d en film yıldızları ile bir araya gelirdi. Burayı severdim ve buluşm am ız için Sanjay’ın burayı ayarlamış olm asına m em n u n d u m . Sağlıklı ama sağlam b ir yem ek yemiş, ikinci kahvelerim izi içiyorduk. N azir sırtım duvara yaslamış, ana kapıya bakar vaziyette solum a o tu rm u ştu . O n u yanında bir zam anlar birlikte id m an yaptığım B andra varoşlarından sıkı, genç H in d u gangsteri Sanjay Kum ar vardı. Sanjay, K adir’in mafya konseyinden geri kalanlar arasında k endine sağlam bir yer edinm işti. O tu z yaşlarında, zin de, iriyarı biriydi. G ür, koyu kahve saçlarını film yıldızları gibi kabartmış-n. Yakışıklıydı. Ayrık kahverengi gözleri geniş bir b u rn u n ü zerin d en m izah ve k endine güvenle etrafa bakıyordu. Hafifçe yuvarlak b ir çenesi ve gü lü m ser gibi uçları yukarı kıvrık bir ağzı vardı. Sanjay kolaylıkla kahkaha atardı ve ne kadar sık gülerse gü lsü n , gülüşü h er zam an sıcak ve içtendi.

Aynı zam anda cöm ertti de. O n u n y anında hesap ö d em ek neredeyse im kansızdı. B u nu n n edeni ken d in i büyük görm esin d en değil, paylaşm anın içind en gelm esiydi. Sanjay cesur ve kriz anında güvenilir biriydi de. Sevmesi kolay biriydi ve ben de o n u severdim. O n u n A bdül G ani’nin ellerini, ayaklannı, kafasım bir kasap bıçağıyla k o p aran lard an biri o ld u ğ un u arada bir istem ed en de olsa k endim e hatırlatıyordum .

Sanjay’ın yanında o tu ra n m asam ızdaki d ö rd ü n cü adam , Sanjay’ın en yakın arkadaşı Salm an’dı. Salm an M ustaan, Sanjay ile aynı yılda do ğ m u ş

SH A N T A R A M ■ 761

ve B u n d ra’nın taşan varoşlarında on u n la birlikte büyüm üştü. Salm an’ın vaktinden önce büyüm üş bir çocuk o ld u ğ u söylenirdi. Fakir ailesini şaşırtır, okuldaki her k o nu d a birinci gelirmiş. Beş yaşından beri babasının yanında haftada yirmi saat çalışarak tavuk yolup onları pazarda satüğından başarısı iyice dikkat çekiciymiş.

A b d u llah ’ın spor salonunda birlikte çalışırken bana anlattığı hikayelerden o n u n geçmişini iyi bilirdim. Salman okulu bırakıp ailesine destek o lmak için daha çok çalışacağını söylediğinde A bdül Kadir H a n ’ı tanıyan bir ö ğ retm eni mafya babasında araya girm esini rica etm iş. Böylece Salman, tıpkı g ecekondu kliniğindeki danışm anım D o k to r H am it gibi, K adirbhai’n in o k u ttu ğ u çocuklardan biri o lm uş ve o n u n avukat olmak için eğitim almasına karar verilmiş. Kadir, Salm an’ı Cizvit papazları tarafından y ö netilen Katolik bir koleje yollamış ve gecek o n du d an gelen bu çocuk her g ü n tem iz, beyaz üniform asını giyip zengin elitlerin oğullarının yanında eğitim g örm üş. Aldığı eğitim oldukça iyiydi. Salm an’ın güzel bir İn gilizcesi vardı ve tarih, coğrafya, edebiyat, fen ve sanat alanlarındaki genel k ü ltü rü oldukça genişti. Yine de b u o ğ lanın içindeki boyun eğm ezlik ve h e yecana karşı d u y d u ğ u doym ak bilm ez açlık öyle y oğunm uş ki C izviderin sert sopaları bile o n u ehlileştirem em iş.

Salm an, Cizviüerle m ücadele ederk en Sanjay da K adirbhai’nin çetesinde bir iş bulm uş. Şehirdeki mafya ofislerine kaçak mal ve m esajlar taşıyıp d uruyorm uş. Bu görevin ilk haftalarında o n u soymak isteyen rakip bir çetenin adamlarıyla b o ğ u şurken bıçaklanmış ve saldırganlarına karşı koyup onları uzaklaştırmayı başarmış. K adir’in teslim at adresine kaçak parseli ulaştırmayı başarmış fakat yarası oldukça ağır o ld u ğ u n d an iki ay boyunca dinlenm ek zo ru n d a kalmış. O n u n ö m ü r boyu arkadaşı olan Salm an, Sanjay’ın yanında olm adığı için kendini suçlamış ve derhal o k u ldan ayrılmış.

H a n ’a arkadaşıyla birlikte çalışmasına izin verm esi için yalvarmış. Kadir s o nun da razı olm uş ve o g ü n d e n bu yana Salman ile Sanjay konseyin k itabında yer alan h er suçta yan yana çalışmışlar.

O zam anlar yaşları sadece o n altıymış. M o cam b o ’daki buluşm adan birkaç hafta önce o tu z olm uşlardı. Z ap t edilem ez gençler, ailelerini h e d iyeye bo ğ an ve gösterişli yaşayan sıkı adam lardı şim di. Kızkardeşlerinin saygın evlilikler yapmasına yardım cı olm uşlarsa da böyle bir şeyin kutsal değerlere saygısızlık olarak adlandırılabileceği bir ülkede iki adam da b e kardı. Salm an’ın dediğine göre evlenm eyi reddetm işlerdi, çünkü ikisi de feci bir şekilde genç yaşta öleceklerine inanıyordu. Bu onları n e en d işelen

762 ■ G regory D avid R oberts

diriyor ne de k ork u tu y o rd u . Bu adil bir anlaşm aydı, heyecan, güç ve aile lerine sunabildikleri zenginliğin karşısında onları bir bıçağın ya da silahın ucu n d a bekleyen ölüm kaçınılm azdı. N a z ir’in g ru b u , G an i’nin g rubuna karşı açtıkları gan g ster savaşım kazanınca iki arkadaş kendilerini yeni k o n seyde bu lm u ştu . Artık onlar genç mafya p atro nlarındandı.

Salman düşünceli bir şekilde tem iz bir İngilizceyle “Sanırım Gani içinde olup bitenlerle ilgili K adir’i uyarmaya çalıştı,” dedi. “S apna’yı yaratm adan önce belki bir sene şu kahram anlık belasından bahsedip d u rd u .”

Sanjay söylenerek “Siktir et o n u ,” dedi. “O kim olu y o rd u da Kadirb hai’yi uyarıyordu ki? Kim oluyordu da başım ızı PatiPle d erde sokup adam larına M acit’i doğrattı? H e r şey olup b ittikten sonra da herkesi lanet P akistan polisine satü. Siktir et G an i’yi. Eğer o herifi ç u k u ru n d an çıkarıp tekrar öldıirebilsem b u n u h em en yaparım. H e r g ü n yaparım. Bu benim h o b im o lu r.”

“ G erçek Sapna kim di?” diye sordum . “A b d ü l’ü n cinayetlerini kim işliyordu? A bdullah ö ld ü rü ld ü k ten sonra Kadir bana gerçek S apna’yı b u ld u

ğ u n u ve ö ld ü rd ü ğ ü n ü söylemişti. O adam kimdi ve eğer onlar için çalışıyorsa Kadir o n u niye ö ld ü rd ü ? ”

İki genç adam N azir’e d ö n ü p baktı. Sanjay on a U rduca birkaç soru sordu. O n lar da gerçekleri en az N azir kadar iyi biliyordu ama yine de ona başvurup onu da tartışm aya dahil etm ek istediler. N a z ir’in verdiği cevapların ço ğ u n u anlam am a rağm en Sanjay’ın benim için tercü m e etm esini bekledim .

“A dam ın adı Je ete n d ra ’ydı. O n a Jeetu d ad a derlerdi. D elhi tarafındaki katillerden biriydi. Gani o n u d ö rt adam la birlikte buraya getirdi. Aslına bakarsan G ani adamları tam iki yıl boyunca beş yıldızlı otellerde ağırladı!

Şerefsiz! K adir’in m ü cah id erin d en , savaştan ve d iğer şeylerden şikayet edip o n d a n sonra da o psikopat katilleri beş yıldızlı otellerde besledi!”

Salman “A bdullah ö ld ü rü ld ü ğ ü n d e Jeetu d ad a sarhoş o ld u ,” diye ekledi. “H erkesin Sapna’nın ö ld ü ğ ü n ü söylemesi ona d o k u n m u ştu . N eredey se iki yıldır Sapna görevini üstlenm işti ve aklını kaçırmaya başlamıştı. K endisinin ya da G an i’nin saçm alıklarına inanm aya başlam ıştı.”

Sanjay araya girerek “N e aptalca isim y a a r ,” dedi. “Sapna kız ismi. L an et b ir kız ismi. Bu kendim e Lucy dem em gibi b ir şey. H an g i aklı başında adam k endine bir kız ismi verir ki?”

“ O n b ir insanı ö ld ü ren ve b u n d a n neredeyse paçayı k u rtaran bir a d am ,” diye cevapladı Salm an. “ H e r neyse, A b du llah ’ın ö ld ü rü ld ü ğ ü g e

SH A N T A RA M ■ 763

ce, herkes Sapna’nın ö ld ü rü ld ü ğ ü n ü söylerken Jeetu dad a iyice sarhoş o ldu ve gerçek Sapna’m n kendisi o ld u ğ u n u ö n ü n e çıkana yaymaya başladı.

O esnada P resident O te li’nd e bir bardaydı ve S apna’nın cinayetlerinin ardındaki kişiyi, bu işi kimin planladığını söylemeye hazır o ld uğunu bağıra bağıra ilan etm eye başladı.”

Sanjay ‘g ö t h e rif anlam ına gelen terimi kullanarak “Lanet olası g a n -

d u ” diye h o m u rd an d ı. “ O psiko p ad an n hepsi ötm eye hazırdır z a te n .”

“Şansım ıza o gece oradakilerin çoğu yabancıydı, o yoizden de Jeetuda-ıla’nın neden bahsettiğini anlam adılar. A dam larım ızdan biri bardaydı ve Jeetu’ya çenesini kapamasını söyledi. B u n u n üzerine Jeetudada, A bdül Kadir H a n ’dan korkm adığını, o n u n için planları o ld u ğ u n u da eklemiş.

Kadir’in s o n u n u n da tıpkı M acit gibi olacağından sözetm iş. A dam ım ız hem en Kadir’i çağırdı, Kadir de oraya gidip işi bizzat kendisi halletti. O ra ya N azir, Khaled, Ferit, A hm et Z ad eh , genç A ndrew Ferreira ve birkaç adamla birlikte g itti.”

Sanjay “ Kahretsin, bu şansı kaçırdım !” diye söylendi. “ O nam ussuzla daha ilk g ü n d e n , hele M acit’in ö lü m ü n d e n sonra bizzat ilgilenm ek istiyordum ama o sırada G o a ’da bir iş peşindeydim . H e r neyse, Kadir o adam ların icabına b ak tı.”

“Adam ları P resident O te li’nin yakınındaki oto park ta buldular. J e e tu dada ve adamları direndi ve büyük bir çatışm a çıktı. A dam larım ızdan ikisi v uruldu. V urulanlardan biri H ü sey in ’di. Şimdi Ballard Pier’deki işleri yönetiyor. H üseyin k o lu nu o çatışm ada kaybetti. E ğer A hm et Z adeh o n u kaldırarak oradan çıkarıp hastaneye taşımasaydı, oracıkta kan kaybından ölebilirdi. O rada olan d ö rt adam da, Jeetu d ad a ve üç adamı öld ü rü ld ü .

Kadirbhai son kurşunları kafalarına şahsen sıktı. Fakat Sapna’nın adam larından biri o top arkta değildi ve kaçmayı başardı. O n u n izine bir daha rastlamadık. Adam D e lh i’ye gitti ve ortadan kayboldu. O zam andan bu yana ondan h ab er alam ıyoruz.”

Sanjay kederli bir şekilde iç çekip sessizce “A hm et Z a d e h ’i sevm iştim ,”

dedi. Ki bu kendince birisi için söyleyebileceği en övgü dolu sözdü.

Ben de her zam an kalabalığın arasında bir arkadaşını arıyorm uş gibi bakan ve eli ellerim arasında hayata gözlerini yum an adamı hatırlayarak

“ Ben d e ,” dedim . “ O iyi bir adam dı.”

N azir sanki teh d itle r savuruyorm uş gibi hiddetli konuşm a şekliyle bir şeyler söyledi.

“ Pakistan polislerine Kadirbhai ile ilgili bilgi verildiğinde bu işin ard ın da A bdül G an i’nin old uğ u apaçık ortaya çık ü ,” diye tercüm e etti Sanjay.

764 ■ G regory David R oberts

Onaylarcasına başımı salladım. Gayet açıktı. A bdül Gani, Pakistan’d a n dı. Oradaki bağlantıları oldukça güçlüydü ve o n u n için çalışırken b unu keıı disi bana defalarca söylemişti. Aklıma gelen ilk düşünce G ani’den şüphelen meyecek kadar kendisini sevmiş olmam dı ki bu doğ n ıy d u . Ayrıca o nu n ba na ilgi göstermesi gu ru ru m u da okşuyordu. Gani, Kadir’den sonra konsey deki p atro n u m d u ve arkadaşlığımıza zamanını, enerjisini ve sevgisini verm işti. O zam an aklım utanç ve intikam duygularıyla dolu olduğu için Karaçi’de dikkatimi dağıtan bir başka unsur daha vardı. Camiyi ziyaret edişimizde Ka dirbhai ile Khaled’in yamna o tu ru p Kör Şarkıcılan dinlediğim iz zam andan hatırlıyordum bunu. O san lam ba ışığının altında D id ier’in m ektubunu okuyup M adam Z h o u ’yu öldürm eye karar verişimi anım sıyordum . Bunu düşü n ü şü m ü ve kafamı çevirdiğimde Kadir’in altın rengi gözlerinde g ö rd ü

ğü m sevgiyi haurlıyordum . Bu sevgi ve öfke, G ani’nin ihaneti kadar ö n e m li ve apaçık ortada olan bir şeyi bile görm em e engel mi olmuştu? E ğer b u n u görem em işsem başka neleri görem emiştim?

Salm an “ K adir’in, Pakistan’dan çıkmaması gerekiy o rd u ,” diye ekledi.

“ K adirbhai’n in, K haled’in , N a z ir’in ... H a tta senin bile. A bdül G ani b u n u n b ü tü n konseyi -on u n yanında yer alm ayanlar dışında- devirm ek için eline geçen bir şans o ld u ğ u n u d ü şü n d ü . Fakat K adirbhai’nin de Pakista n ’da kendi do stlan vardı ve o n u uyardılar. Böylece sizin için kurulan tu zaktan kaçtınız. Sanırım A bdül o g ü n d e n itibaren işinin bittiğini biliyordu. Yine de B om bay’da hiçbir düşm anca harekette b u lunm adı. Belki de Kadir ve diğ er herkesin savaşta öldürüleceğini u m u y o rd u .”

N azir nefret ettiği İngilizceyi duym aya daha fazla dayanam ayarak araya girdi. N e dediğini anladığım ı dü şün ü y o r, söylediklerini tercüm e ed eb iliyordum am a tahm inim d o ğ ru m u diye Sanjay’a d ö n erek on d an onaya bekledim .

“ Kadir, N a z ir’den A bdül G ani ile ilgili gerçeği bir sır olarak saklam asını istemiş. E ğ er savaşta on a bir şey olursa N a z ir’in geri d ö n ü p G an i’den intikam ım alm asını buyurm uş. Böyle dedi, değil mi?”

Sanjay kafasını sallayarak “ E v et,” dedi. “ D oğru anladın. Gani işini h allettik ten sonra o n u n tarafında olan adam lan n icabına bakmalıydık. Artık G an i’nin tarafında olan kimse kalm adı. Ya ö ld üler ya da B om bay’dan c e h e n n em olup g ittiler.”

Salman gülümseyerek “ Böylece asıl k o n u m u za g eliy o a ız ,” dedi. Salm an’ın gülüm sem esine pek sık rastlanm azdı ama bu iyi niyetli bir gülücüktü. Y orgun, m utsuz, zorlu bir adam ın gülümsemesiydi. U zu n yüzü biraz orantısızdı, çünkü bir gözü diğer g özünden bir parm ak kalınlığında aşağı

SH A N T A R A M ■ 765

daydı. Burnundaki kırık eğri büğrü bir şekilde kaynamıştı. Bir yum ruk d u dağını yardığından atılan dikiş deriyi geriyor, ağzının kenarı hafifçe bir yana çekiyordu. Kısa saçları kaşlarının üzerinde bir çem ber çiziyor, hafifçe çıkık kulaklarının üzerine düşüyordu. “Bir süreliğine pasaport işini senin y ü rü tmeni istiyoruz. Krishna ve Villu bu konuda çok ısrarcı. O nlar biraz...”

Sanjay araya girerek “ Kafayı yemişler, “dedi. “ K orkuyorlar, çünkü Bom bay’ın d ö rt bir yanında adam lar doğranıp duruyor. En başta da o lanet olası bodru m d ay k en G an i’nin parçalara ayrılm asından etkilendiler.

Şimdi artık savaş sona erdi ve biz kazandık ama Krishna ve Villu halen korku içinde. O nları kaybedem eyiz Lin. Senden onlarla çalışıp içlerini b iraz rahadatm anı istiyoruz. H e r dakika seni soruyorlar ve onlarla çalışmanı istiyorlar. Seni seviyorlar d o stu m .”

Bir Sanjay’a, bir Salm an’a baktıktan sonra N azir’e d öndüm . Eğer doğru anladıysam bu baştan çıkarıcı bir teklifti. Kazanan Kadir g rubu, yerel mafya konseyini yaşlı Sobhan M a h m u t’un kom utası âkında yeniden oluşturuyordu. N azir tıpkı M a h m u t M elbaaf gibi konseyin tam üyesi haline gelmişti.

Diğer üyeler de Sanjay, Salman, Ferit ve üç Bom bay d oğum lu patro n d u . Bu altı kişinin hepsi M arathi’nin yanında H intçe ve İngilizce de konuşuyordu.

Bu bana onlarla iletişim kurmak için eşsiz ve büyük bir fırsat veriyordu, çü n kü M arathi konuşabilen tanıdıkları te k gora bendim . A rthür Yolu H apishan e sin d e ayaklarına pranga vurulan bildikleri ilk gorcı’y&ım. Aynı zamanda Kadir’in savaşından canlı çıkan sayılı adam dan biriydim. Beni seviyorlar, b ana güveniyorlar ve beni değerli görüyorlardı. G angsterler savaşı bitmişti. Şehirde kendi bölgelerini yöneten yeni mafya oluşum unda servetler kazanıla-bilirdi. Benim de paraya ihtiyacım vardı. O zam ana kadar biriktiğim parayla geçinmişsem de artık neredeyse meteliksizdim.

N azir’e d ö n erek ve so rum u Sanjay’ın cevaplayacağını bilerek “A klınızda tam olarak ne var?” diye sordum .

“ Pasaportları, pulları, pasap o rt işlerini, ehliyetleri, izin belgelerini, kredi kartlarını sen y ö n etecek sin ,” diye cevap verdi Sanjay hem en. “ Tıpkı G an i’nin d u ru m u n d a o ld u ğ u gibi k o n tro l tam am en sende olacak. N eye ih tiyacın olursa alacaksın. Aynı zam anda işten de yüzde beş alırsın diye d ü

şü n d ü m am a eğer bu n u yeterli bulm azsan bu k o n u d a konuşabiliriz yactr.'"

Salman da “Ve istediğin zam an konseyi ziyaret edebilirsin,” diye ekledi. “Bir nevi izleyici pozisy o n u n d a tabii. N e diyorsun?”

“ O perasyon yerini G ani’nin m alikanesinden başka yere taşım alısınız,”

dedim sessizce. “ O rada çalışm aktan hiç m em nu n olm am ıştım . O ranın Krishna ve V illu’nun tüylerini diken diken etm esine şaşm am alı.”

7 6 6 ■ G regory David R oberts

Sanjay masaya vurarak g ü ldü ve “ Pekala, so ru n d eğ il,” dedi. “Nasıl ol sa orayı satacakük. Biliyor m usun Lin kardeş, o şişman nam ussuz Gam kendi evini ve yandaki evi kayınbiraderinin üzerine yapmış. H erifi d o ğ r a dıktan sonra kayınbiraderi evleri bizim üzerim ize geçirm ek istem edi. Da ha sonra da sert adamı oynayıp avukadardan, polis çağırm aktan falan balı setm eye başladı. Biz de o nu asitle dolu bir'fıçının ü zerin e asmak zorand.ı kaldık. Tabii o zam an o serdikten eser kalm adı ve belgeleri im zalam ak için sabırsızlandı adam cağız. Bu iş için F erit’i yollam ıştık, konuyla o ilgilendi.

Fakat G ani’nin kayınbiraderinin gösterdiği saygısızlık o nu delirtti ve heril o n u uğraştırıp asit fıçısını hazırlattı diye çok sinirlendi. Kardeşim iz Feriı dolam baçlı işlerden hoşlanm az. Herifi asit dolu fıçının üzerine asma işi bi ra z ... Nasıl d enir Salman? N e denir?”

“ Bayağı,” diye tam am ladı Salman.

“ Evet. B ü tü n bu yapılm ak zo ru n d a kalınanlar bayağıydı. Ferit saygı gö rm ek ister, aksi halde sadede gelip adam ın işini bitirir. Ferit böyle kızınca ve adam G an i’nin evleri için böyle nam ussuzluk yapınca kayınbiraderin kendi evini de almış. Şimdi adam ın hiçbir şeyi yok, bizim se sanşa çıkmış bir ev yerine tam üç evim iz var.”

Salman alaycı bir gülüm sem eyle “Şu emlak işi çok tehlikeli ve curcu-nalı bir iş,” dedi. “ O labildiğince çabuk em lak işine de gireceğiz. Büyük em lak şirkederinden birini devralıyoruz. Ferit bu k o n u d a çalışıyor. Pekala, eğer G an i’nin evinde çalışmak istem iyorsan, senin için nereyi ayarlamamızı istersin?”

“T ard eo’yu severim,” dedim . “ Hacı Ali’nin yakınlarında bir yer olabilir.”

“ N e d e n T ard eo ?” diye sordu Sanjay.

“ T a rd e o ’yu severim... T em iz ve sessiz bir yer. Hacı Ali’ye de yakın.

Orayla duygusal bir bağım v ar.”

Salman “Thik h a in , L in ,” diyerek onayladı. “ T a rd eo olacak. F erit’e hem en o ralardan yer bakmaya başlamasını söyleyeceğiz. Başka bir şey var mı?”

“ G üvenebileceğim birkaç teslim atçıya ihtiyacım olacak. Kendi adam larımı seçm ek isterim .”

“Aklında kim var?” diye so rdu Sanjay.

“ O nları tanım azsınız. Dışarıdan adam lar. A m a ikisi de çok iyidir.

Joh n n y C igar ve Kishore. O n lara güvenebileceğim i b iliyorum .”

Sanjay ile Salman önce birbirlerine sonra N azir’e bakülar. N azir başını salladı.

SH A N T A R A M ■ 7 6 7

“S o run değil,” dedi Salman. “ H epsi bu m u?”

N a z ir’e dönerek “ Bir şey daha var,” dedim . “ Konseydeki kontağım ın Nazir olmasını istiyorum . E ğ er herhan g i bir nedenle bir sorun ortaya çıkarsa ilk konuşacağım kişi N azir olm alı.”

N azir tekrar başını sallayarak gözleriyle belli belirsiz gülüm sedi.

Anlaşmayı bağlam ak için iki genç adamla da el sıkıştım. Bu anlaşma beklediğim den daha ciddi ve resmiydi ve gü lm em ek için kendim i zor t u t m uştum . O tavırlar, sergiledikleri ağırlık ve benim içim deki gülm e isteği aram ızdaki farkı ortaya koyuyordu. Salm an’ı ve Sanjay’ı seviyordum. Nazir’i de g erçekten seviyordum ve ona hayatımı borçluydum . Buna rağm en mafya benim için sadece bir araçtı, amaç değildi. O n lar içinse mafya bir aileydi, onları birbirine bağlayan ve son nefeslerini verene kadar bir arada tutan bir bağdı. C iddiyederi el ele, g ö z gö ze verdikleri kardeşliklerini o rtaya koyuyordu am a b u n u n benim için aynı olm adığına inandıklarını da biliyordum . Beni işe alıyor, benim le çalışıyorlardı. A bdül Kadir H a n ile savaşa giden çılgın beyaz a d a m ^ o r a ... Ama en inde so n u n d a onları bırakacağımı ve kendi dünyam a geri döneceğim i düşünüyorlardı.

Bense o zam anlar böyle bir şey d ü şü n m ü y o rd u m , çünkü beni eve g ö türebilecek b ü tü n köprüleri yakmıştım. Bu k üçük tö ren in içtenliği karşısında gü lm em ek için kendim i z o r tu tsam da bu tokalaşmayla birlikte resm en profesyonel suçluların arasına katılm ıştım . O zam ana kadar Kadir H a n ’ın hizm etin d e suç işlemiştim. B unu anlam ak bu dün y an ın dışında olan biri için ne kadar zor olsa da o zam anlar b u suçları K adir’e olan sevg im den, güvenliğim den ve her şeyden de ö te o n d an istediğim baba sevgisinden dolayı işlediğimi söylüyordum . Kadir ö ld ü ğ ü zam an kolaylıkla o rtam d an kendim i koparabilirdim . İstediğim h em en her yere gidebilirdim . Başka bir şey yapabilirdim . A m a yapm adım . Kaderim i onlarla birleştirdim ve para, güç ve kardeşliğin sağladığı k o ru n m a duygusu için yaşayan gangsterlerden biri haline geldim .

Yaşamak için yasaları çiğnem ek beni m eşgul etti. Öyle m eşgul etti ki hissettiklerimi k endim den bile saklamayı başardım . M o cam b o ’daki o b u luşm anın ardından h er şey çok çabuk gelişti. Bir bina tu tu ld u . Suyun ü z e rinde yüzen Hacı Ali C am ii’n d en kısa bir yürüyüş m esafesinde olan iki k atlı bina, Bom bay Belediyesinin tapu dairelerinden biriydi. Belediye daha geniş, daha m o d ern bir ofise taşınınca eski sıraları, masaları, dolaplan ve rafları da geride bırakmışlardı. M obilyaların hepsi ihtiyaçlarımıza uyuyord u. Bir haftamı içeri so ktuğum ve G ani’nin b o d ru m u n d an getirdiğim iz

768 ■ G regory David R oberts

makineleri ve ışıklı masaları koym ak için mobilyaların yerlerini değiştiren, to z alıp yerleri cilalayan işçileri ve temizlikçileri yönetm ekle geçirdim.

A dam larım ız özel donanım ları ü stü kapalı, büyük bir kam yonla gecc geç saatlerde teslim ettiler. Kam yon yeni im alathanem izin iki tarafa açılan kapısına yanaştığında e tra f iyice sessizdi. U zaktan bir yerlerden alarmlar vc itfaiye arabalarının sesi duyulu y o rd u . K am yonun yanında d u ru rk e n sesin geldiği yöne d o ğ ru baktım .

Ben “ Büyük bir yangın çıkmış olm alı,” diye m ırıldanınca Sanjay g ü ldü. “Artık resm en gayrim enkul işindeyiz, çünkü en büyük rakibim iz yan gın d an dolayı işyerini kapatm ak z o ru n d a kaldı. Yarın, b u radan çok uzak ta olm ayan bir yerde ilk em lak ofisimizi açacağız. Bu gece de hiçbir m eraklı gö z yeni atölyem ize eşyalarımızı taşıdığımızı gö rm ü y or. Ferit bir taşla iki kuş vurm uş o ld u , »»?”

Yangın ve d u m an karanlık g ö k y ü zü n ü kaplayıp alarmlar ve sirenler bir kilom etre ötem izd e ötm eye devam ederken biz de ağır teçhizaüarı yeni atölyem ize taşıyan adam lara d irek tif verdik. Krishna ve Villu neredeyse h e m en çalışmaya başladı.

U zakta old u ğ u m aylar boyunca G ani ö ğ ü d ü m e tu tm u ş, ürerim i izin kağıtları, sertifikalar, diplom alar, ehliyetler, kredi m ektupları, geçiş kartları ve d iğer belgeleri hazırlam a işine de kaydırm ışa. Bu B om bay’ın gelişen eko n o m isin d e gelişen bir işti ve talebi karşılamak için ço ğ u zam an g ün ağarana dek çalışük. Yetkililer bizim kalpazanlığım ız karşısında belgelerin in ü zerinde değişiklik yapükça biz de h em en onların taklidini yapıp ek bir masrafla belgelerim izi satışa sunuyorduk.

Pasaport atölyesi gayet sıkı bir tem p o d a altı aydır çalışıyordu. Bir g ün yanım da d u ran Salm an M u staan ’a d ö nerek “ Bu bir çeşit Kızıl Kraliçe yarışı,” dedim .

“L al K a R a n t i ” diye so rdu Salman. K ız ıl K raliçe m i ?

“ Evet. Bu biyolojiyle ilgili. İnsan vücu d u gibi ev sahipleri ile parazitler, virüsler ve bunlar gibi şeyler arasında geçer. G ecek o n d u da kliniğimi işletirken bu ko n u ü zerin d e çalışm ışüm . Ev sahipleri, yani bedenlerim iz ile bizi hasta eden m ikroplar birbiriyle yarışa girer. Parazit saldırdığında ev sahibi bir savunm a o lu şturur. Virüs bu savunmayı aşm ak için değişir. Ev sahibi bu defa yeni bir savunm a kurar. Bu böylece sürüp gider. Buna Kızıl Kraliçe yarışı derler. Bu isim , A lice H a rik a la r D ünyası'n d a hikayesinden alınm ıştır.”

“ B iliyorum ,” diye cevapladı Salman. “O k u ld a öğren d ik ama hiçbir z a m an an lam ad ım .”

SH A N T A R A M ■ 769

“S o run değil, kimse anlam ıyor zaten. H e r neyse, küçük kız Alice, Kızıl Kraliçe ile karşılaşır. Kraliçe çok hızlı koşuyor ama hiçbir yere ulaşamı-yordur. Alice’e, o n u n ülkesinde aynı yerde kalm ak için çok koşm ak g erek tiğini söyler. Biz de dünyanın her yerindeki pasaport, ehliyet ve banka y e tkilileriyle aynı durum dayız. İşimizi zorlaştırm ak için pasaportları ve diğer belgeleri değiştirip d uruyorlar, biz de onları kandırm ak için yeni y ö n tem ler bulup du ru y o ru z. O nlar belgelerin yapılış şeklini değiştirirken biz de onların taklidin yapıp kendim ize uyarlam ak için yeni yollar buluyoruz. Bu tam bir Kızıl Kraliçe yarışı, hepim iz o ld u ğ u m u z yerde kalabilm ek için g e r

çekten hızlı koşm alıyız.”

“ Bence sen aynı yerde du rm aktan çok daha iyisini yapıyorsun,” dedi Salman. Sesi yüksek çıkm amıştı ama söylediğinde samimiydi. “ H arika bir iş çıkardın Lin. Kimlik işi süper. G erçekten çok büyük bir pazar. İnsanlara yetm iyor. İyi de bir uğraş. Senin pasaportlarını, belgelerini kullanan b ü tü n adam larım ız hiçbir pro b lem çıkm adan dolaştı. Aslına bakarsan seni bu g ü n bizim le yem ek yemeye çağırm am ın nedeni bu. Sana bir sürprizim var. Bir çeşit hediye de diyebilirsin. H o şu n a gideceğinden em inim . Ç ıkardığın harika iş için bir çeşit teşekkür olarak alabilirsin b u n u .”

Salm an’a bakm adım . Sıcak, b u lutsu z b ir öğleden sonrası M ahatm a G andhi Y olu’n d a n Regal M eydam ’na do ğ ru yan yana, hızlı adım larla ilerliyorduk. Kaldırım sokak tezgahlarına bakan alışverişe çıkmış insanlarla kaplı o ld u ğ u n d an yanım ızda, ardım ızdan yavaşça akmakta olan trafikle birlikte, yoldan ilerliyorduk. Salm an’a bakm am ıştım , çünkü son altı aydır o n u tanıdığım kadarıyla bana yaptığı bu iltifatın o n u u tan d ırd ığın ı tahm in etm iştim . Salm an do ğ u ştan bir liderdi fakat em ir verm e ve y önetm e içg ü düsü olan pek çok kişi gibi lider olm a sanatının gereklilikleri karşısında gerçekten zor du ru m lara düşü y ord u . Aslında alçakgönüllü bir adam dı ve bu tevazu o n u o n u rlu biri yapıyordu.

Bir keresinde L ettie suçluları, katilleri ve mafya m ensuplarını onurlu adam larm ış gibi yansıtm am ı garip ve sıradışı b u ld u ğ u n u söylemişti. Aslında bence bu gariplik ben d en değil o n d a n kaynaklanıyordu. L ettie onurla erdem i karıştırıyordu. Erdem n e yaptığım ızla ilgilidir, o n u r ise o n u nasıl yaptığımızla. O n u rlu bir şekilde savaşabilirsiniz. Cenevre Sözleşm esi bu n ed enle vardır. A m a barışı o n u rsu z bir şekilde de sağlayabilirsiniz. O n u r, alçakgönüllü o lm aktan geçer. G angsterler de tıpkı polisler, politikacılar, askerler ve din adamları gibi, yalnızca alçakgönüllü olurlarsa yaptıkları işte iyi olurlar.

7 7 0 ■ G regory David R oberts

Ü niversite binalarının karşısındaki geniş kaldırım a y ü rürken Salman,

“ Biliyor m u su n , arkadaşlarının bu işe girm ediğine sevindim. H an i şu pa saport işine başlarken sana yardım etm esini istediğin arkadaşların,” dedi.

Kaşlarımı çaüp sessizliğimi bo zm ad an Salm an’ın hızlı adım larına ayak uydurm aya devam ettim . Jo h h n y Cigar ve Kishore bana p asap o rt işinde yardım cı olmayı reddetm işlerdi ve bu beni hem şaşırtmış hem de lıayalkı rıklığına u ğratm ıştı. O nların para kazanm a fırsatına atlayacaklarını d ü şü n m üştüm . Benimle birlikte hayal ettiklerinden fazla para kazanacaklardı.

O nlara benim le birlikte suç işlemeyi teklif ettiğim i anladıklarında y ü zlerinde beliren ü z g ü n ve kızgın ifadeyi hiç tahm in edem em iştim . B unu yap m ak istem eyeceklerini hiç aklıma getirm em iştim . Suçlularla ve suçlular için çalışmak istem eyeceklerini hesaba katm am ıştım .

O nların taşlaşmış, solm uş, u tanç içinde gülüm sem elerini gö rü p eve d ö n ü şü m ü hatırlıyorum . T am gözlerim in gerisinde, aklım da yer ed en d ü

şünceyi hatırlıyorum , D ü zg ü n , ahlaklı a d a m la rın düşüncelerinden ve hislerinden pok m u uza k ta y d ım artık? Altı ay sonra bile bu soru hala kafamı kurcalıyordu. Y ürürken ö n ü n d e n geçtiğim iz dükkanların cam larından cevap bana bakıyordu.

Salman “ Eğer o adam lar seninle çalışsalardı, F erit’i yanına v erm ezd im ,” diye devam etti. “ O n u senin yanına verdiğim için çok m em n u nu m .

A rtık Ferit daha m utlu. Ç o k daha rahat. Seni seviyor L in .”

Çatık kaşlarıma rağ m en gülüm seyerek “ Ben de o n u seviyorum ,” d e dim. Bu doğ ru y d u . F erit’i seviyordum ve iyi arkadaş o ld u ğ u m u za m em nu n d u m .

Üç sene önce Kadir’in mafya konseyini ilk ziyaret edişim de tanıştığım u tangaç ama becerikli genç, Ferit tü m hayatını ortaya koyarak bağlılık gö steren zorlu, korkusuz ve öfkeli bir adam a d ö n ü şm ü ştü . Jo h h n y Cigar ve Kishore iş teklifimi red dedince Salman, Ferit ve G o a ’lı Andrevv Ferreira ’yı benim yanım a verm işti. Andrevv canayakın ve konuşkandı ama genç g angster arkadaşlarının yanınd an isteksizce ayrıldığından on u n la yakınla-şamam ıştık. Ferit ise birçok g ü n ü n ü ve gecesini benim le geçiriyordu ve ikim iz de birbirim izi seviyor ve anlıyorduk.

“ Kadir ölü p de G an i’nin adam larını tem izlem ek zo ru n d a kaldığım ızda Ferit sınıra yaklaşm ıştı,” diye itiraf etti Salman. “ Ben de oldukça kötü haldeydim , hatırlarsın, hepim iz... Sıradışı işler yaptık. Fakat Ferit zapt e d ilem ezdi. Beni endişelendirm eye başlamıştı. İşte bazen sert olm ak z o ru n -

dasındır, o y u n u n kuralı b u d u r ama bu işten zevk almaya başladığında o r

SH A N T A R A M ■ 771

tada bir soru n vardır, öyle değil mi? F erit’le konuşm am gerekti. O n a ‘F e rit,” dedim . ‘İnsanları d oğram ak h er zam an ilk seçenek olm am alıdır. B öyle bir şey ancak listenin en sonlarında yer alır. H a tta bazen listede bile o lm az.’ Fakat Ferit bildiğini okum aya devam etti. Ben de o n u senin yanına verdim . Altı ayın ard ın d an , şim di çok daha sakin biri oldu. İşe yaradı ya-ar. Sanırım b ü tü n kafayı yemiş serserileri senin yanına yollamalıyım Lin, sen onları hizaya g etirirsin.”

Kubbeli Jeh an g ir Sanat Galerisi’nin o ld u ğ u köşeye d ö n erk en “ Ferit, Kadir ö ld ü ğ ü n d e yanında olm adığı için kendini suçladı,” dedim . Trafikte küçük bir boşluk gö rü n ce Regal M e y d an in d a k i d ö n e r kavşaktan koşarak arabaların arasından geçtik.

Regal S in e m a sim n dışında duru n ca Salman yum uşak bir ses tonuyla

“ H ep im iz kendim izi suçladık,” diye m ırıldandı.

Bu kısacık bir cüm leydi ve içinde bilm ediğim hiçbir şey yoktu am a b u na rağm en bu cüm le kalbim e işledi ve keder birden çığ gibi büyüm eye ve yuvarlanmaya başladı. Bir sen eden beri, neredeyse o ana dek K adirbhai’ye olan kızgınlığım o n u n acısını hissetm em i engellem işti. D iğerleri K adir’in ö lüm ü karşısında şok içinde param parça olm uş, dağılm ış, öfkelenm işlerdi.

Benim ona olan kızgınlığım o kadar y o ğ u nd u ki kederim o karla kaplı dağların altında kalmıştı. Bir kayıp hissi vardı içim de. N eredeyse baştan beri acı çekiyordum ve H a n ’dan n efret e tm iy o rd u m ... O n u h er zam an sevmiştim. O sinem am n ö n ü n d e du rm uş arkadaşlarım ızı beklerken bile o n u seviyordum . A m a o n u n için Prabaker ve A b d u llah’ta old u ğ u gibi yas tu tm am ıştım . Salm an’ın, ö ld ü ğ ü n d e K adir’in yanında olm adığım ız için kendim izi suçladığım ız konusundaki yo ru m u b ir şekilde d o n m u ş ked erimi açığı çıkarmış ve orada am ansız kalp acım başlamıştı.

Salman neşe içinde “ Biraz erken geldik h erh a ld e ,” derken ben de o ana geri d ö n eb ilm ek için çaba harcadım .

“E v et.”

“O n lar arabayla geliyor, biz ise yürüyerek geldik ama yine de onlardan erken burada o ld u k .”

“ G üzel bir yürüyüştü. Geceleri daha da güzel oluyor. Ben bolca y ü rü yorum . Causevvay’den V .T .’ye, o radan da geriye. Şehirde en sevdiğim y ü rüyüş ro ta m .”

Salman gülüm seyerek bana bakarken bir yandan kaşlarını çatınca b a dem rengi gözlerindeki eğim iyice açığa çıktı.

“ Burayı g erçekten seviyorsun, öyle değil mi?” diye sord u .

772 * G regory David Roberts

“ E lb ette seviyorum ,” dedim savunmaya geçerek. “Tabii b u , burayla ilgili her şeyi sevdiğim anlam ına gelm ez. Sevm ediğim de bir sürü şey var.

Am a B om bay’ı seviyorum ve sanırım hep seveceğim .”

Salm an sırıttı ve sokağın ucu n a d o ğ ru baktı. Soğukkanlı bir şekilde d u rm ak için m iicade.e ediyordum ama artık çok geçti. Ç o k tan kedere k apılm ıştım .

Bana ne o ld u ğ u n u , beni yiyip b id ren ve yok etm eye çalışan şeyi biliyord um . D idier b una bir isim bile verm işti. Bir keresinde buna ‘suikastçı k e d e r’ dem işti. Bu pusuda yatıp bekleyen ve aniden, acımasız bir şekilde saldıran bir kederdi. Artık suikastçı kederin yıllarca saklanıp b ird enbire o r tada n eden yokken en m u tlu g ü n ü n ü z d e ortaya çıkabileceğini biliyorum .

Pasaport atölyesinde çalışmaya başlam am ın ü z erind en altı ay, K adir’in ö lü m ü n ü n üzerin d en bir sene geçm işken içim de ilerleyen karanlık hissi, u z u n zam andır g ö rm ezd en geldiğim acının içim de kabarışını anlam ıyord u m . Ben de b u n u anlam adığım dan acıyla, üzü n tü y le nasıl m ücadele edersek o n u n la da m ücadeleye giriştim . Fakat ne yaparsanız yapın suikast

çı kederle savaşamaz, o n u alt edem ezsiniz. D üşm an sizi adım adım takip eder ve sizden önce h er hareketinizi bilir. D üşm an sizin kendi kederli kal-binizdir, saldırdığında hedefi şaşmaz.

Salm an badem rengi gözleri parlayarak bir kez daha bana baktı.

“G an i’nin adam larından ku rtu lm ak için girdiğim iz savaşta Ferit yeni bir A bdullah olmaya çalışıyordu. Ferit o n u çok severdi bilirsin. O n u bir kardeş gibi severdi. Sanırım A b dullah olm aya çalışıyordu. Sanırım savaşı kazanm ak için yeni bir A b du llah ’a ihtiyacım ız o ld u ğ u n u d ü şü n d ü . Ama bu işe yaram az değil mi? O n a b u n u anlatm aya çalıştım. B unu benim gibi o l m a / . çalışan b ü tü n gençlere söylerim . Sadece ken d in olabilirsin. Başkası gibi olmak için ne kadar çabalarsan, k endine o kadar engel olursun.

H ey, işte bizim kiler!”

Ö n ü m ü z d e beyaz bir A m bassad o r d u rd u . Ferit, Sanjay, A ndrew Ferreira ve kırk yaşlarında çetin ceviz Bom baylı b ir M ü slü m an olan Am ir arabadan çıkıp yanım ıza geldi. Araba uzaklaşırken biz de el sıkıştık.

Sanjay “ Faysal arabayı p ark eden e kadar bekleyelim ,” dedi.

K orum a için haraç alm a işinde A m ir’le beraber olan Faysal arabayı park ediyordu. Sanjay eğleniyor, yoğ u n caddede g ö ze çarpan g ru b u m u z içinle ö n ü m ü zd e n geçen genç kızların kaçam ak am a ateşli bakışlarını ü z e rine çekiyordu. Biz gangsterler, ‘g o o n d a ’lardık ve h em en herkes b u n u biliyo rdu. Giysilerim iz yeni, pahalı ve son m odaydı. Z indeydik, kendim ize güveniyorduk, silahlı ve tehlikeliydik.

SH A N T A R A M ■ 7 73

Faysal köşeden koşarak çıktı ve kafasını sallayarak arabayı güvenli bir şekilde park ettiğini işaret etti. Biz de ona katıldık ve yan yana yürüyerek Taç M ahal O te li’ne d o ğ ru gittik. Regal M eydanı’n d an Taç O te li’ne giden yol boyunca geniş, kalabalık m eydanlar vardı. Kalabalık biz geçelim diye ayrılırken sıramızı bo zm adan rahatça ilerledik. Geçtiğim iz yerlerde ardım ızdan insanlar baktı ve fısıldaşmalar oldu.

T aç’ın beyaz m erm er basamaklarını tırm andık ve giriş kaündaki Sha-m iana R esto ran ı’na girdik. İki garson bizim le ilgilendi ve bizi avluya b akan geniş bir p en cerenin kenarındaki rezerve edilmiş uzu n masaya o tu rttular. Ben çıkışa en yakın tarafa o tu rd u m . Salm an’ın sıradan cümlesiyle içimi kaplayan garip ve karanlık duygu her geçen dakika büyüyordu. O r tam ı bo zm ad an h er an gidebilecek d u ru m d a olm ak istiyordum . G arson lar beni yüzlerinde kocam an gülücüklerle karşıladılar ve bana hemşeri a n lam ına gelen gao-alay diye h itap ettiler. Bu kelime İtalyanca p a is a n o kelim esinin H in tçed ek i karşılığıydı. G arsonların hepsi M arathi dilinde k o n u

şan g o ra' yı, yani beni oldukça iyi tanıyordu. O nlarla d ö rt yıl kadar önce Su n d er kasabasında ö ğ ren d iğ im köy şivesi ile bir süre k onuştum .

Yiyecekler gelince herkes iştahla yemeye koyuldu fakat aç olm am a rağ m en ben yiyem iyordum . Kabalık etm em ek için yer gibi g ö rü n d ü m . İki fincan sert kahve içtim ve dertli halimi bırakıp kendim i m u h ab b ete v erm eye çalıştım. A m ir bir gece önce g ö rd ü ğ ü bir filmi anlatıyordu. Film H in t yapımı bir g angster filmiydi ve g an g sterler k ö tü birer serseriydi. Filmin kahram anı silahsız ve tek başına hepsinin hakkından geliyordu. A m ir her dövüş sahnesini b ü tü n detaylarıyla anlatırken adam lar da kahkahalara b o

ğu lu y o rdu . A m ir yü zü n de yara izi b u lu n an , kafası iyi, gezmeyi seven, kaşları karm akarışık b ir adam dı. Bıyığı, K eşm ir’deki yüzen evlerin pruvası gibi üst d udağım kaplıyordu. G ülm eyi ve hikayeler anlatmayı severdi ve g ü rleyen, ken d in d e n em in sesi dikkat çekerdi.

H e r zam an A m ir’e eşlik eden Faysal gençler liginde şam piyon bir b o k sörd ü . Bir yıl sü ren zorlu profesyonel m üsabakaların ardından, on d o k u zu n d a döv ü şlerd en elde ettiği tüm paran ın menajeri tarafından zim m etine geçirildiğini öğrenm işti. Faysal m enajerin izini sürm üş ve adam ölene kadar o n u yum ruklam ıştı. İşlediği bu suç nedeniyle hapiste sekiz yıl y atmış ve b o k stan ö m ü r boyu uzaklaştırılm ışü. Bu saf, çabuk kızan genç, h apisteyken hesaplı, soğukkanlı bir adam a d ö n ü şm ü ştü . K adirbhai’nin y etenek avcılarından biri Faysal’ı hapiste işe almıştı ve o da hapisteki son üç yılında mafyaya h izm et ederek çıraklığım d o ldu rm uştu . Serbest kalışından

7 74 ■ G regory D avid R oberts

sonraki d ö rt senede Faysal, A m ir’in gelişmeye başlayan haraçla k orum a işinde sağ kolu haline gelm işti. Faysal hızlı, acımasız ve verilen h e r gö rev de başarılıydı. D üzleşm iş kırık b u rn u ve sol kaşından inen yara izi on a ü rk ü tü cü bir g ö rü n tü veriyor, aynı zam an d a b u nlar olm asa çok daha yakı

şıklı ve sıradan g ö rünecek bir yüze sert bir ifade kazandırıyordu.

Şehrin yeni mafya patronları onlardı. Film yıldızı gibi g örü n en becerikli katil, mafya konseyinde koltuk sahibi olm a hayalini kuran canayakın G o a ’lı A ndrew , saçlarına kır düşm üş tecrübeli asker ve iyi bir hikaye anlatıcısı Amir, sadece tek bir soru soran -parm ak mı, kol m u, bacak mı, boyun mu?- so

ğukkanlı kaba kuvvet uygulayıcısı Faysal, iş bitirici olarak bilinen ve so ru n ları ateş ve korkuyla çözen ve ailesi kolera salgını bulaşmış bir gecekonduda hayatını kaybedince tek başına kendinden küçük altı kardeş b ü yüten Ferit ve sessiz, alçakgönüllü, d o ğuştan bir lider olan ve yüzlerce insanın hayatını elinde tu ttu ğ u küçük bir im paratorluğu yöneten Salman.

O nlar benim arkadaşlarım da A rkadaştan da ö te, suç dünyasındaki kardeşlerim di. Birbirim ize kanla -b u başkalarının kanı değildi- ve y ük ü m lü lüklerle bağlıydık. N e yaparsam yapayım , o nlardan ne yapm alarını istersem isteyeyim çağırdığım da gelirlerdi. O nlar bana ihtiyaç d u y du ğ u n d a da ben bahane öne sü rm eden ve pişm an olm adan yanlarına koşardım . Bana güvenebileceklerini biliyorlardı. Kadir, o n u n la savaşa gitm em i istediğinde gittiğim i ve hayatımı riske attığım ı biliyorlardı. O na ihtiyacım o ld uğ u n d a A bdullah gelm iş ve M au rizio ’nuıı cesedinden k urtulm ak için bana yardım etm işti. Ö lü bir adam ın b ed en in d en ku rtu lm a işinde b irinden size yardım etm esini istem ek çok büyük bir testtir. H erkes bu testte n geçem eyebilir.

M asadaki herkes böylesi bir testte n geçm işti, h atta bazıları böyle birden fazla testte n geçmişti. O nlar Avustralya’daki hapishane jargonuyla k usu rsuz ekipti. Kafasına ödül k o n m u ş bir k anun kaçağı için eşsiz bir ekipti. Kadirb lıai’nin korum ası altındayken bile kendim i bu kadar g üvende hissetm em iştim . Yalnız hissetm em için de h içbir n ed e n yoktu.

A m a yalnızdım ve b u n u n da iki nedeni vardı. Mafya benim değil, on-larındı. O n lar için her zam an örgü tleri önce gelirdi. Ben ise mafyaya d e

ğil, onlara sadıktım . Kardeşliğe değil, kardeşlerim e sadıktım . M afya için çalışıyordum am a mafyaya dahil değildim . Benim için on a inanan ad am lar ve kadınlardan daha önem li olan bir to p lu luğ a, ku lü b e ya da inanca hiçbir zam an rastlam adım .

G ruptaki adam lar ve benim aram da bir fark daha vardı. Bu o kadar bariz bir farktı ki do stlu k bile b u n u gizleyem ezdi. Ben m asada soğukkanlı

SH A N T A R A M ■ 775

lıkla ya da istem eden birinin canına kıymamış olan tek kişiydim. O canayakın, konuşkan A ndrew bile B aretta’sını köşeye sıkıştırdığı düşm anının ü zerine d o ğ ru ltm u ş -ki o kişi Sapna katillerinden biriydi- ve Sanjay’ın a n lattığına gö re adamı iki-üç kez öldürecekm iş gibi şarjördeki yedi kurşunu da adam ın üzerine boşaltm ıştı.

O anda aram ızdaki bu farklar o rtak olan yüzlerce isteğim ize, yeten eğ im ize ve zaaflarımıza rağm en aşılmaz ve büyük g ö rü n d ü gö zü m e. T aç’da-ki o u z u n m asada o nlardan uzaklaşmaya başlıyordum . A m ir hikayelerini anlatırken ben de kafa sallayıp diğerleriyle gülm eye çalışıyordum ama içimi keder kaplam ıştı. İyi başlayan ve diğerlerinden farksız olması gereken bir g ün Salm an’ın bir cümlesiyle tepetaklak o lm uştu. O d a sıcaktı ama ben üşüyordum . Karnım açtı am a yiyem iyordum . Geniş, kalabalık bir resto randa, etrafım arkadaşlarla çevriliydi ama ben savaştan önceki gece n ö b et tu tan bir m ü cah it gibi yalnızdım .

Kafamı kaldırınca Lisa C a rte r’ın restorandan içeri girdiğini gördüm .

U zu n , san saçlarını kestirmişti. Kısa saçlan dürüst, güzel yüzüne yakışmıştı.

Üzerinde soluk mavi -en sevdiği renk- bol bir göm lek ve panto lo n vardı.

Kafasında da üzerindekilere uyan mavi çerçeveli bir güneş gözlüğü d u ru yo rdu. Sanki gökyüzünden, beyaz ışıktan yapılmış doğaüstü bir yaratık gibiydi.

N e yaptığım ı çok da d ü şü nm ed en h em en ö z ü r dileyip m asadan kalktım ve arkadaşlarım ın yanından ayrıldım. Lisa on a d o ğ m yaklaştığımı g ö rdü. Beni kucaklam ak için kollannı açtığında yüzü n d e kocam an bir g ü lü cük belirm işti. Bir elini yüzüm e d o k un m ak için kaldırdı ve yara izlerinin üzerinde dolaştırdı, diğer eliyle de beni resto ran dan dışarı, avluya çıkardı.

Sessiz bir köşeye geçip o tu ru n c a “ Seni haftalardır g ö rm ü y o ru m ,” d e di. “Sorun ne?”

“ H içb ir şey,” dedim yalan söyleyerek. “Yemek yem ek için içeri mi g iriyordun?”

“ H ayır, sadece bir kahve içecektim . O telin eski kısm ında, Gatevvay’e bakan tarafında bir odam var. M ilyon dolarlık bir manzarası olan harika bir oda. L etttie büyük bir yapımcıyla anlaşm a im zalarken orayı üç g ü n lü

ğü n e tu tm u ştu m . Bu da L e ttie ’nin ad am d an kopardığı avantajlardan biri.

Film sektörü işte ... N e d enir ki?”

“ İşler nasıl gidiyor?”

Lisa gülerek “H a rik a ,” dedi. “ L ettie işe bayılıyor. B ü tü n stüdyolarla ve ajanslarla anlaşm aları o yapıyor. Bu işte be n d e n daha başarılı. Ben de tu ristlerle ilgileniyorum . İşin bu kısm ından dah a çok hoşlanıyorum . O n larla tanışıp birlikte çalışmak h o şu m a g id iy o r.”

7 76 ■ G regory David Roberts

“Ve tabii bu insanlar ne kadar iyi olursa olsun eninde so n u nd a gidiyor olmaları da ho şu n a gidiyor değil m i?”

“ Evet, o da hoşum a gidiyor.”

“Vikram nasıl? O n u en s o n ... Seni ve L e ttie ’yi g ö rd ü ğ ü m zam an g ö rm ü ştü m .”

“ G ayet iyi. V ikram ’ı bilirsin. A rtık çok daha fazla zam anı var. D u b lö rlük işini özlüyor. O işte gerçekten iyiydi fakat bu L e ttie ’yi çıldırtıyordu.

D u rm ad an h arek et halindeki kam yonlardan adıyor, kendini pen cerelerden falan atıyordu. L ettie de çok endişeleniyordu. Bu y ü zden V ikram ’ı bu işten vazgeçirdi.”

“ Şimdi ne yapıyor peki?”

“Artık bir p a tro n oldu biliyor musun? Lettie, Kavita, Karla, Jeet ve b e nim k u rd u ğ u m şirketin başkan yardım cısı.” Lisa bir süre te re d d ü t ettikten sonra konuşm aya devam etti. “Seni s o ru y o rd u .”

H içb ir şey söylem eden Lisa’ya bakmaya devam ettim .

Lisa “K arla,” diye açıkladı. “ Sanırım seni gö rm ek istiyor.”

Sessiz kaldım . Lisa’n ın kusursuz yü z ü n d e n birçok d u y g u birbiri ard ına o k u n u rk en ben de biraz olsun b u n u n tadım çıkardım .

“ O n u n film lerinden hiçbirini g ö rd ü n m ü?”

“V ikram ’ın mı?”

“Evet. Lettie o n u d u rd u rm ad an önce Vikram çok sayıda filmde oynadı.”

“Biraz m eşguldüm am a V ikram ’ı görm eyi g erçekten çok isterim .”

“N ed en görm ü y o rsun o zam an?”

“ G öreceğim . O n u n h er g ü n C o loba Pazarı’n d a takıldığını d u y d u m ve o n u görm eyi u z u n zam andır istiyorum . Birçok gece çalıştığım dan Leop o ld ’a gidecek vakit bulam ıyorum . Sadece... O ldukça y oğ u n u m işte.”

Lisa yum uşak bir ses tonuyla “ B iliyorum ,” dedi. “ Belki de g ereğinden fazla m eşgulsün Lin. Ç o k iyi g ö rü n m ü y o rsu n .”

G ülm eye çalışarak “ O kadar ü stüm e gelm e,” dedim . “ H e r g ün spora gidiyor, boks ve karate yapıyorum . B undan daha iyi g ö rünem em herhalde.”

Lisa üsteleyerek “ N e dem ek istediğim i anladın,” dedi.

“ Evet, ne dem ek istediğini anladım . Seni alıkoymasam iyi o lu r...”

“Yok, alıkoym aksın.”

G ülüm sem eye çalışarak “Alıkoymalı mıyım?” dedim .

“ Evet. Şim di benim le odam a gelm elisin. Yukarı kahve söyleriz. H ad i, g idelim .”

Lisa haklıydı, odanın m anzarası şahaneydi. T u rist feribotları ya Elep-h anta A dası’nın ö n ü n e dem irlem iş ya da kıyılardan d en izin dalgalarında

SH A N T A R A M ■ 7 7 7

bir aşağı bir yukarı sallanarak geri d ö n üyorlardı. D aha küçük b otlar hızlı hızlı sallanırken u fukta dem ir atmış gibi g ö rü n en büyük yük gemileri o k yanus sanki körfezm iş gibi orada hareketsiz bir şekilde du ru y o rd u. Aşağımızdaki caddede yürüyen tu risd er Gatevvay A n ıtı’n ın u z u n , taş kemeri altından geçerken hareketleriyle etrafa değişik renkler saçıyorlardı.

Lisa ayakkabılarını fırlattı ve yatağın üzerine bağdaş kurdu. Ben de yatağın ucu n a, Lisa’n ın yanına o tu rd u m . Kapının yakınındaki yere bakıyordum . Bir süreliğine sessiz kalıp perdeleri şişiren rü zg a n n beraberinde g etirdiği g ürültüleri dinledik.

Lisa d erin bir nefes alarak “ B ence,” diye söze başladı. “ Gelip benim le yaşam alısın.”

“Şey, b u . .. ”

Beni susturm ak için iki elini de kaldıran Lisa “ Ö n ce söyleyeceklerimi d in le ,” dedi. “L ü tfe n .”

“ Ben s a d e c e ...”

“ L ü tfen .”

“ Pekala,” diyerek gülüm sedim ve yatağın başucuna sırtım ı yaslamak için geriye d o ğ ru u zandım .

“Yeni bir yer b uldum . T a rd eo ’da. Senin T a rd eo ’yu sevdiğini biliyorum . O daireyi seveceğini de biliyorum , çünkü ikim izin de hoşuna giden tarzda bir yer. D em ek istediğim şu sanırım . İkim iz aynı şeyleri seviyoruz Lin. Birçok o rtak n oktam ız var. İkim iz de uyuştu ru cu d an k u rtulduk. Bu çok zo r bir iş ve sen bu n u biliyorsun. Ç oğu insan bu n u başaramaz bile.

İkim iz de başardık, çünkü birbirim ize benziyoruz. Biz... Biz birlikte çok iyi o lu ru z .”

“ Lisa... Kesinlikle u y u ştu ru cu d an k u rtu ld u m d iyem em .”

“Ama k u rtu ld u n L in .”

“ Hayır. Bir daha ö m ü r boyu eroin kullanm ayacağım diyem em , o y ü z den o n u yendiğim i de söyleyem em .”

Lisa gözleri yaşararak “Fakat bu bir araya gelm em iz için daha da iyi bir n e d en, gö rm ü y o r m usun?” diye so rd u . “ Ben seni u y u şturu cu dan uzak tu tarım. Ben bir daha uyuşturucuya dokunm ayacağım ı söyleyebilirim, ç ü n kü o m ere tte n n efret ediyorum . E ğ er birlikte olursak film işini y ü rü tü r, eğlenir ve birbirim ize g ö z kulak o lu ru z .”

“ Bu ç o k ...”

“ D inle, eğer A vustralya ve hapis k o n u su n d a endişeleniyorsan istediğin başka bir yere, bizi bulamayacakları bir yere g id eriz.”

778 ■ Gregory' David Roberts

İfadem i bozm am aya çalışarak “ B unu sana kim söyledi?” diye sordum .

Lisa sakin bir şekilde “ Karla,” dedi. “ Bir keresinde sana bakm am ı söylediğinde b u n u da söylem işti.”

“ Karla sana böyle mi söyledi?”

“ E v et.”

“N e zam an?”

“ U z u n zam an önce. O n a senin hakkında sorular so rdu m . Senin hakkında ne hissettiğini ve o n u n n e yapmak istediğini so rd u m .”

“ N ed en ?”

“ N e dem ek n eden ?”

Elimi elinin üzerine koyarak “Yani, n ed e n Karla’ya hakkım daki hislerini so rd u n?”

Lisa bir süreliğine gözlerim in içine bakıp tekrar gözlerini kaçırarak

“ Ç ün k ü sana tu tu ld u m , seni salak!” dedi. “ İşte bu yü zden A b d u llah ’la gittim . Seni kıskandırm ak ya da ilgini çekm ek için. O senin arkadaşın o ld u ğ u n d a n ben de yakınında olabilecektim .”

“ T a n rım ,” diye içimi çektim . “ Ü z g ü n ü m .”

Lisa gözleri rüzgarla kabarıp inen perd ed e “ H ala Karla mı?” dedi.

“ H ala on a mı aşıksın?”

“ H ay ır.”

“Am a o nu hala seviyorsun.”

“ E v et.”

“ Peki ya ben?”

Lisa’ya cevap v erm edim , çün k ü gerçeği bilmesini istem iyordum . Ben de gerçeği bilm ek istem iyordum . A ram ızdaki sessizlik g iderek b ü yüdü ve b u n u n yarattığı baskıyı üzerim de hissedebiliyordum .

“ Bir arkadaşım v ar,” dedi Lisa. “ Bir sanatçı. H eykeltıraş. Adı Jason.

O n u tanıyor m usun?”

“ H ayır, sanm ıyorum .”

“ Bir İngiliz ve olaylara tam bir İngiliz gibi bakıyor. Yani bizim A m erikan bakış açım ızdan oldukça farklı. J u h u Sahili yakınlarında büyük bir stüdyosu var. Bazen oraya g id iy o ru m .”

Lisa tekrar sustu. O rad a o tu rd u k ve körfezden esen rü zg a r odaya bir serin hava bir ılık hava taşıdı. Lisa’nın gözlerini ü zerim de hissediyordum .

Yatağın ü zerin d e bir arada duraıı ellerim ize bakıyordum .

“O raya en son gidişim de Jason bir fikir üzerinde çalışıyordu. Boş kartonları alçıyla do ld u ru y o r, oyuncakların etrafına k o n an süngerleri ve yeni

SH A N T A R A M - 7 79

bir televizyon aldığında etrafına yerleştirilen köpükleri kullanıyor. B unlara n e g a tif alanlar diyor. O nları y o ğ u rup heykellerini yapıyor. Stüdyosu y u m u rta k artonlarından, diş fırçası k u tu su n d a n veya yeni kulaklığının içinde geldiği karto n k u tu d an yaptığı şekillerle d o lu .”

Lisa’ya bakm ak için başımı çevirdim . G özlerindeki m avisinde fırtınalar k o p u y o rdu . Gizli düşüncelerle do lu dudakları bana söylemeye çalıştığı gerçekle şişmişti.

“ O rad a yürüyüp b ü tü n o heykellere baktım ve kendim in de öyle bir şey o ld u ğ u n u d ü şü nd ü m . B ü tü n hayatım boyunca böyleydim . N eg atif alan. H e r zam an içimi d o ld u rsu n , bana bir amaç versin diye birini, bir şeyi b ek led im ...”

U zanıp o n u ö p tü ğ ü m d e gözlerindeki fırtına dudaklarım ıza geldi ve lim o n kokulu cildinden aşağı d ö külen gözyaşları M o m badevi’nin Yasemin Bahçesi’ndeki arıların gizli balından bile tatlıydı. Lisa’m n bizim için ağlam asına izin verdim . Gözyaşları d indiğinde ikimizi de güzellikle sardı. Bu sadece ona ait bir güzellikti. O n u n cesur yüreğinde d o ğ an ve sevgisi ile gerçeğe d ö n ü şen bir güzellik. N eredeyse işe yarayacaktı.

O d asından çıkmaya hazırlanırken tekrar ö p üştük. V ücutlarının çarpışmasıyla bir araya gelen ama b u çarpışma so n u cu k endine gelem eyen iyi arkadaşlar, aşıklar.

Lisa p en ceresinden esen rü zg arın ö n ü n d e du ru rk en üzerine bir havlu aldı. “ O hala orada değil mi?”

“ Lisa b u g ü n kendim i iyi hissetmiyorum ve nedenini bilm iyorum ama b u n un ikimizle bir ilgisi yok. Sen ve ben... Ç ok iyiydi. En azından benim için.”

“ Benim için de. Am a Karla’n ın hala kalbinde o ld u ğ u n u d ü şü n ü y o ru m .”

“ Hayır. Az önce söylediklerim yalan değildi. Artık o n a aşık değilim.

A fganistan’dan d ö n d ü ğ ü m d e bir şeyler o ldu. Belki de A fganistan’da oldu.

Sadece... Aşkım sona erd i.”

Lisa “Sana bir şey söyleyeceğim ,” diye m ırıldandıktan sonra bana d ö n dü ve daha güçlü bir sesle konuşm aya başladı. “ Bu, Karla ile ilgili. D e d i

ğine in anıyorum am a g erçekten o n u n la arandakinin bittiğini söylem eden önce bu n u bilm en g erek .”

“ Buna ihtiyacım yok.”

“ L ütfen Lin! Bu kızsal bir şey. B u n u söylem em gerek, çünkü o n u n hakkında gerçeği, o nu bu kadar sert yapan şeyi bilm eden önce ona olan hislerinin sona erdiğini söyleyem ezsin. E ğer sana b u n u söylem em o nu n

7 8 0 ■ G regory D avid R oberts

hakkında farklı hissetm ene ned en olm azsa işte o zam an ö z g ü r o ld u ğ u n u b ileceğim .”

“ Peki ya farklı hissetm em e n ed en olursa?”

“Şey, belki de ikinci şansı hakediyordur. Bilm iyorum . Tek söyleyebileceğim bana anlatana kadar Karla’yı anlam amış o ld u ğ u m d u r. Evet... Sanırım bilm en gerek. Eğer aram ızda bir şey olacaksa h er şeyin, yani geçmişin açık olmasını isterim .”

K apının yanındaki bir sandalyeye otu rarak “ Pekala,” dedim .

Lisa bir kez daha yatağın üzerine o tu rd u ve çenesini yukarı kaldırdığı d izlerine yasladı. Lisa değişm işti, b u n u farketm em ek im kansızdı. V ü c u d u n u n h areket edişinde bir çeşit dürü stlük , açıklık ve bakışlarını yum uşatan bir bitkinlik vardı. B unlar aşkın yarattığı değişikliklerdi ve çok güzeldi.

Ben orada, kapının yanında hareketsiz ve sessiz o tu ru rk e n Lisa’nın da b ende böyle bir şey g ö rü p g ö rm ediğini m erak ettim .

Lisa cevabı bildiği halde “Karla sana n ed en A m erika’dan ayrıldığını an lattı mı?” diye sordu.

“ H ayır,” diye cevapladım ve karanlıkta g ö z d e n k aybolduğu gece Khale d ’in söylediklerini tekrarlam adım .

“ Ben de öyle sanıyordum . B unu sana söylem eyeceğini söylemişti. Ben de on a deli o ld u ğ u n u söyledim. Seninle eşit d u ru m a gelmesi gerektiğini söyledim ama o b u n u yapmadı. O ldukça kom ik bir gidişat değil mi? O zam an sana söylem esini istiyordum , çü nk ü o n d an soğuyabileceğim d ü ş ü n ü y ordum . Şimdi ise belki o n a ikinci bir şans verirsin diye sana anlatıyorum .

Karla A m erika’dan ayrıldı, çünkü b u n a m ecb urd u . Kaçıyordu çünkü... Birini ö ld ü rm ü ş tü .”

Güldüm . İlk başta gülüşüm hafif bir kıkırdamaydı ama daha sonra kahkahalarla sarsıldım. İki büklüm olup destek için karnımı tutm aya başlamıştım.

Lisa kaşlarını çatarak “ Bu o kadar da kom ik bir şey değil L in ,” dedi.

T ekrar kendim e gelm eye çalışarak “E v et,” dedim . “ Bu o kadar... Sadece... Kahretsin! O na kendi çılgın, b e rb a t olm uş hayatımı anlatmayı kaç kere d ü şü n d ü ğ ü m ü bir bilsen! Bir kaçak o ld u ğ u m için o n u sevmeye hakkım olm adığını kendim e söyleyip d u rd u m . B u n u n kom ik o ld u ğ u n u itiraf etm elisin.”

Lisa dizlerine sarılmış hafifçe sallanırken bana bakıyordu. O gülm üyordu.

D erin bir nefes alıp “ T a m am ,” dedim . “Tam am , devam e t.”

Lisa m eselenin ne kadar ciddi o ld u ğ u n u vurgulayan bir ses tonuyla

“ Bir adam varm ış,” dedi. “ Karla kendisi bir çocukken, bakıcılık yaptığı çocuklardan birinin babasıym ış.”

SH A N T A R A M ■ 781

“B u n u bana an latm ıştı.”

“ Öyle mi? Pekala, o zam an biliyorsun. Kimse bu konuyla ilgili bir şey yapm am ış ve bu Karla’yı fena sarsmış. Bir g ü n bir tabanca edinm iş ve adam yalnızken evine gidip o n u vurm uş. İki m erm i gö ğ sü n e, d ö rt m erm i de kasığına boşaltm ış.”

“ Cinayeti işleyenin o o ld u ğ u n u biliyorlar mıymış?”

“ E m in değil. O rad a h erhangi b iriz bırakm adığını biliyor. Evden çıkarken o n u g ö ren de olm am ış. Silahtan k u rtu lm u ş ve ülk ed en çok hızlı bir şekilde kaçmış. H iç b ir zam an geri d önm em iş. Bu y ü zden hakkında bir aram a belgesi olup olm adığını bilm iyor.”

Sandalyede arkam a yaslandım ve d erin bir nefes aldım . Lisa mavi g ö z lerini hafifçe kısarak tıpkı seneler önce Karla’n ın apartm an ın d a bana baktığı gibi baktı.

“ Başka bir şey var mı?”

Lisa gözlerini ü zerim d en ayırm adan “ H ay ır,” dedi. “ H epsi b u .”

İç çekerek “T a m am ,” ded im ve elim le yü zü m ü silip gitm ek için ayağa kalktım. D ah a sonra Lisa’nın yanma gittim ve y ü zü m ü o n u n k in e yaklaştırarak eğildim . “ Bana anlattığına sevindim Lisa. Bu birçok şeyi n etleştiriyor am a hislerim i değiştirm iyor. O n a yardım edebilm eyi isterdim fakat olanları u n u tam a m ... Affedem em de. Keşke yapabilseydim . Bu h e r şeyi kolaylaştınrdı. A ffedem eyeceğin birini sevmek çok k ö tü .”

“Sahip olam ayacağın birini sevmek kadar k ö tü d eğ il,” diye cevap verdi Lisa. O n u ö p tü m .

A sansörle avluya inerken sanki b irden çok ‘b e n ’le birlikte iniyordum .

Sessiz, kıpırtısız, benim le g ö z gö ze gelm ek istem eyen bir sürü ben. Cam kapılardan çıkınca m erm er m erdivenlerden aşağı indim ve Gatevvay Anıtı’nı geçerek denize d o ğ ru ilerledim . Kıyı setin d en eğilerek turistleri ma-rinaya geri g ö tü re n gem ilere baktım . B irbirlerinin kam eralarına p o z veren turistleri izlerken Bu in sanlardan kap tanesi gerçekten m u tlu , tasasız ve...

Ö zgü r acaba, dedim . Kap tanesi acı pekiyor? Kap tanesi...

H e m e n so nra u z u n zam andır inkar ettiğim o keder b ü tü n ağırlığıyla üzerim e çö k tü . Bir süredir dişlerimi sıktığım ı ve çenem in ağrıdan kaskaü kesildiğini farkettim ama oradaki kaslan gevşetem iyordum . Kafamı çevirip baktığım da sokakta çalışan ve iyi tanıdığım çocuklardan birinin genç bir turistle pazarlık yaptığım g ö rd ü m . M ukul gözlerini b ir sola bir sağa hızlı hızlı kaydırıp turiste küçük beyaz bir paket verdi. T u rist yirmili yaşlarındaydı. U z u n b oylu, sağlıklı ve yakışıklı biriydi. Sanırım A lm an bir ö ğ re n

782 ■ G regory David R oberts

ciydi, bu k o n u d a pek yanılm azdım . İşaretlerden anladığım kadarıyla şehre geleli fazla olm am ıştı. Bu genç adam harcayacağı parası ve tecrübe e d e ceği bir d ünya şeyle buraya taze kan getiriyordu. Arkadaşlarına katılmak için uzaklaşırken hoplayarak adım atıyordu. Elindeki pakette ise zehir vardı. E ğ er o zeh ir o n u bir yerlerdeki otelin tekinde ö ldürm ezse bile tıpkı bir zam anlar benim kine yaptığı gibi hayatım karartacak, nefes aldığı h er am zehirleyecekti.

U m ru m d a değildi. N e o ne k endim ne de herhangi biri. Ben de o z e h ri istiyordum . H em de o an dünyadaki h er şeyden daha fazla. V ü cu d u m o zevk halini ve üzerin d e dolaşan korku ve ateşi anım sıyordu. Koku alma duygusu o kadar güçlüydü ki sanki o n u kusuyorm uş gibi hissettim . Acısız, suçluluk d uygusu olm ayan, kederi hissetm eyen bilinçsizliğin gücü içim de b ir girdap gibi d ö n d ü ve o m u rg a m d an kollarım daki kalın, sağlıklı dam arlara dek beni titretti. O n u istiyordum . Eroinin u z u n , kurşu nd an g e cesinin altın dakikasını.

M ukul benim le g ö z göze gelince alışkanlıktan gülüm sedi ama g ü lü m semesi kararsız bir hal aldı. Bir anda anlam ıştı. O da eroin bağım lılarını ta nırdı. Sokakta yaşadığından bu bakışı bilirdi. Yine gülüm sem eye başladı ama bu sefer farklı gülü m sü y o r, beni cezbetm eye çalışıyordu. İşte b ura da... T am d im in a ltında... İyi mal... Gel de al. Satıcının o kötücül, galip çıkmış alaycı gülüm sem esine sahipti. Sen de benden iyi değilsin... B ir h a lt sayılmazsın... Er gep onun ipin bana dileneceksin.

G ün yitip gidiyordu. D algalardan yansıyan h er parıltı beyazdan p e m beye, sonra da zayıf bir kan kırm ızısına dö n ü y o rd u . M u k u l’a bakarken gözlerim e te r dam lam aya başlam ıştı. Ç enem ağrıyor, dudaklarım zo rlamayla titriy o rd u . Cevap verm em en in , kon u şm am an ın , kafamı sallamam anın ü zerim de yarattığı baskıyla titriy o rd u m . B irden, b ir ses duydum ya d a hatırladım . B ü tü n ya p m a n gereken başını sallamak, başını salla ve hepsi g e

çecek... K ederin gözyaşları kıyı setine vuran dalgalar gibi acımasız bir şekilde içim de kaynamaya başladı. Yine de ağlayam ıyor, o gözyaşlannı akıta-m ıyordum ve sanki çok büyük bir kederin içinde b o ğ u lu y o rd u m . Sanki parm aklarım la şehre tu tu nabilecek ve kendim i kurtarabilecekm iş gibi kıyı setinin ü zerindeki yo n tu lm uş göztaşına d o k u n d u m .

M ukul gülüm sü y o rd u ... M ukul gülüm seyerek bana h u z u r vaat ed iy o rdu . O h u z u ru bulm anın birçok yolu o ld u ğ u n u biliyordum . O n u bir sigarada içebilir, kağıda sarıp içim e çekebilir, p ipoda içebilir ya da damarım a zerk edebilirdim . Belki de sadece yerdim ve gezegendeki b ü tü n acıları y u

SH A N T A R A M ■ 783

tan bir u y uşu k lu ğ u n üzerim e çökmesini bekleyebilirdim. M ukul, kirli bir kitaptaki kirli bir sayfayı okuyorm uşçasm a bana iyice yaklaşmış, kıyı setin den yanım a d o ğ ru geliyordu. O biliyordu. H e r şeyi anlamıştı.

O sırada bir el o m zu m a d ok u n d u . M ukul sanki tekm e yemiş gibi geri sıçradı ve b e n d en uzaklaştı. G özleri b atm akta olan güneşin altında k ü ç ü cük kalmıştı. Başımı çevirip baktığım da bir hayaletle gö z göze geldim . Bu A b d u llah ’tı. A b d u llah , ölen arkadaşım. Aylar önce bir polis pusu sun d a ö ld ü rü len arkadaşım . A b d u llah’ın u z u n saçları kısa kesilmiş, bir film yıldızı-nınki gibi kabartılm ıştı. Siyah kıyafederi üzerinde değildi. Beyaz bir g ö m lek ve m odaya u y gu n gri p a nto lo n giyiyordu. Bu farklı kıyafeder, ü zerin de garip g ö rü n ü y o rd u . Neredeyse o n u karşım da g örm ek kadar garipti bu.

Fakat bana bakan A bdullah T ah eri’ydi ve otu zlu yaşlarındaki Ö m e r Şerif gibi yakışıklıydı. Etrafı kolaçan ed en büyük bir kedi, siyah bir p an ter kadar tehlikeliydi ve gözleri güneş b atm adan avcunuza aldığınız bir avuç kum rengincleydi. A bdullah.

“Seni g örm ek çok güzel Lin kardeş. İçeri girip birer çay içsek mi?”

H epsi buydu. Söylediği bun d an ibaretti.

“Şey ben... Ben bu n u yapam am .”

H ayalet kaşlarını çatarak “ N edenm iş o?” diye sordu.

Elimle akşam güneşin d en koru n m ak için gözlerim e siper yapıp ona bakarken “Şey, başlangıç olarak,” diye kekeleyerek, “ölü olm an bir n eden sayılabilir,” dedim .

“ Ben ölm edim Lin kardeş.”

“ E v et...”

“Salman ile k o n u ştu n m u?”

“Salman m ı?”

“ Evet. Seninle bu restoranda buluşm am ı o ayarladı. Bu bir sürpriz olacaktı.”

“ Salm an... Bana... Bir sürpriz o ld u ğ u n d an bahsetm işti.”

H ayalet gülüm seyerek “Sürpriz benim , Lin kardeş,” dedi. “ Benimle buluşm ak için buraya gelm iştiniz. Salman senin için bir sürpriz hazırlayacaktı. A m a sen resto ran d an ayrıldın. D iğerleri de seni bekliyorlardı fakat sen geri dö n m ey in ce ben de seni bulm ak için dışarı çıktım . Şimdi sürpriz gerçek bir şoka d ö n ü ş tü .”

P rabaker’in bir zam anlar bana söylediği bir şeyi hatırlayarak ve aklım halen karm akarışık bir halde “ Böyle söylem e!” diye çıkıştım.

“ N eden ?”

7 84 ■ G regory David R oberts

“N ed en i önem li değil! A bdullah... Bu akıl alm az b ir rüya d o stu m .”

A bdullah alnını kırıştıran bir endişeyle “ Geri g eld im ,” dedi. “ Buraya geldim . V u rulm uştum . Polis tarafından. B unu biliyorsun.”

S o hb et çok gerçekçiydi. A b d u llah ’ın başım n ardında solm akta olan g ökyüzü ve sokaktan geçenler olağan dışı değildi. Yine de bir rüya o lm ası gerekirdi. D erk en hayalet göm leğini kaldırdı ve kesikler, koyu renkli halkalar halinde üzerini kaplayan iyileşmiş yaralarını gösterdi.

Ö lü adam “ Bak, Lin kardeş,” dedi. “Birçok kez vuruldum ama hayatta kaldım. Beni Cravvford P azan’ndaki karakoldan aldılar. İlk iki ay T h an a’ya g ötürdüler. O radan da D elhi’ye. Bir sene hastanede kaldım. D elh i’den fazla uzakta olmayan özel bir hastaneydi. O sene bir sürü ameliyat geçirdim.

İyi bir yıl değildi. İyileşmem içinse bir sene daha gerekti, A lla h ’a şükür.'”

O na sarılmak için uzanarak “A b d u llah ,” dedim . V ücu d u güçlü, ılık ve canlıydı. O n a sıkıca sarıldım ve kulağının y üzüm e dayandığım hissettim , b ed en ind en yayılan sabun k o kusunu aldım . Sesinin g ö ğ sün d en benim göğsüm e okyanusun sesi gibi dalga dalga kıyıya v uru şu n u duydum . G ö z lerim kapalı ve ona sarılmış vaziyette ikim iz için yarattığım o derin k e d e rli sularda yüzd ü m . Ç ıldırdığım ı d ü şünerek k o rk tu m ve b u n u n bir rüya, bir kabus o ld u ğ u n u sandığım dan o güçlü kollarıyla nazikçe beni uzaklaş-tırana kadar ona sanlm aya devam ettim .

“T am am L in ,” dedi gülerek. G ülüm sem esi şefkat, teselli ve g ö zlerim de g ö rd ü ğ ü d u y gu d an biraz da şaşkınlık taşıyordu. “ H e r şey y o lu n d a.”

O n d a n ayrılarak “ H içb ir şey yolunda değil!” diye g ürledim . “ N e oldu böyle? H angi cehennem deydin? Ve n eden bana söylem edin?”

“Sana söyleyem ezdim .”

“Saçmalık! E lb ette söyleyebilirdin! A ptal olm a!”

A bdullah elini saçlarının arasında gezdirerek ve bana kararlı gözlerle bakarak “ H ay ır,” dedi. “Bir keresinde m otosiklet sürerken bazı adamları g ö rm ü ştü k hatırlıyor m usun? O n lar İra n ’dandı. Sana m otosikletlerin o ra d a beklem eni söylem iştim am a sen beni dinlem em iştin. O adamlarla birlikte dövüşm üştük. H atırlıy o r m usu n ?”

“ E vet.”

“ O n la r benim düşm arum dı. Aynı zam anda Kadir H a n ’ın da düşm anıydılar. Iran gizli polisi Savak’la bağlantıları vardı.”

“ Bir dakika bekleyebilir misin?” diye sö zü nü kestim ve arkaya, kıyı setin e d o ğ ru yaslandım. “Bir sigaraya ihtiyacım var.”

Sigara paketini açarak A b d u llah ’a da b ir sigara u zattım .

SH A N TA RA M ■ 785

A bdullah neşeyle sırıtarak “ U n u ttu n m u?” diye sordu. “ Ben sigara içm em . Sen de içm em elisin Lin kardeş. Ben sadece haşhaş içerim. E ğer istersen yanım da biraz v ar.”

“Siktir e t,” dedim gülerek. “ Bir hayaletle kafa çekm eyeceğim .”

“ D ö v ü ştü ğ ü m ü z o adam lar burada iş yapıyordu. Ç oğunlukla u y u ştu rucu işindeydiler am a arada silah ve pasaport işine de el atarlardı. Aym zam anda ajanlık yapıyor, Irak savaşından kaçan benim gibileri de İra n ’a rap o r ediyorlardı. Benim gibi A yetullah H u m e y n i’den nefret eden binlerce insan H in d ista n ’a kaçtı. Ajanlar İra n ’daki Savak’a hakkım ızda istihbarat veriyordu. O n lar K adir’den A fganistan’daki m ücahitlere yardım etm ek istediği ve İra n ’dan kaçan birçok insana destek old u ğ u için nefret ediyordu.

O lan biteni anlıyor m usun Lin kardeş?”

Anlıyordum . Bom bay’da İra n ’dan göç etmiş çok sayıda insan vardı. İçlerinden pek çok arkadaşım evlerini, ailelerini kaybetmiş, hayatta kalmak için m ücadele veriyordu. İranlılardan bazıları Kadir’in konseyi gibi çeşidi mafya çeteleri için çalışıyordu. Diğerleri de her gün daha da kanlı hale gelen bir işte kendi çetelerini kurmuşlardı. İran gizli polisinin göçm enler arasında ajanları o ldu ğ u n u ve bu adam lann İran ’a rapor verdiğini, zaman zaman da ellerini taşın altına sokm aktan çekinm ediklerini ben de biliyordum.

Sigaram dan bir dum anlı nefes alarak “D evam e t,” dedim .

“ O ajanlar hakkım ızda rapor verince İran ’daki ailelerimiz çok çekiyor.

Annelerimizi, babalanm ızı, kardeşlerimizi gizli polisin hapishanesine tıkıyorlar. O rada çok k ö tü işkenceler yapılıyor. Hapistekilerin bazıları da dayanamayıp ölüyor. Hakkımdaki raporlardan dolayı kızkardeşime tecavüz edip işkence ettiler. Ailem gizli polise yeterince hızlı ödem e yapamayınca am camı öldürdüler. Bunu öğrendiğim de Abdül Kadir H a n ’a o n d an aynlm ak istediğimi söyledim, böylece İran ’dan gelen o ajanlarla savaşabilecektim. Kadir bana aynlm am am ı, birlikte savaşacağımızı söyledi. O adam lan tek tek bulacağımıza, b ulduktan sonra da birlikte öldüreceğim ize dair söz verdi.

“ K adirbhai...” diye m ırıldandım tekrar sigaram dan bir nefes çekerken.

“ K adir’in yardım ıyla, F erit’le birlikte adam lann bazılarını bulduk. Başlangıçta d o k u z adam vardı, bunların altısına ulaştık ve onların işini b itirdik. D iğ er üçü hayatta kaldı. Ve bu üç adam hakkım ızda bir şey biliyordu. K onseyde K adir H a n ’a çok yakın olan bir casus o ld u ğ u n u biliyordu.”

“A bdül G an i.”

“ E v et,” dedi A bdullah ve hain in adının anılmasıyla kafasını çevirip t ü k ü rdü. “ G ani, Pakistan’dan gelm işti. Pakistan Gizli Servisi IS I’da çok d o stu vardı. ISI da İran Gizli Servisi, C IA ve M O SSA D ile birlikte çalışıyor.”

7 8 6 ■ G regory David R o berts

A b d u llah ’ı dinlerken başımı salladım ve G ani’nin bir zam anlar bana söylediği bir şeyi hatırladım . D ü n ya d a ki b ü tü n g iz li polisler birlikte çalışır Lin, bu onların en büyük sırrıdır.

“ Pakistan’daki ISI, İranlı ajanlara K adir’in konseyindeki b ağlantılarından bahsetm işti.”

Abdullah “ Evet, A bdül G aııi’d e n ,” diye cevap verdi. “ İra n ’dakiler en-dişelenmişri. Altı iyi adamları ölm ü ştü . O hainlerin cesetlerini kimse b ulam am ıştı. Geriye sadece üçü kalmıştı. İran için çalışan b u üç adam da A b dül Gani ile çalıştı. Gani onlara beni nasıl tuzağa düşürebileceklerini a n lattı. O zam anlar S apna’nın Gani için çalıştığını ve aleyhim ize bir şeyler yapmayı planladığını bilm iyorduk. Kadir de bilm iyordu, ben de bilm iyordum . E ğer böyle bir şeyden haberim olsaydı, o Sapna adam larının cesetlerinin parçalarını H aşan O bikw a’nın çuk u ru n a kendi ellerim le atardım .

C raw ford P a z a rin ın yakınlarında tu zağ a d ü ştü ğ ü m d e üzerim e ilk ateş

edenler o İranlı adam lar oldu. Polis silahımı ateşlediğim i zann etti ve bana ateş açtı. Ö lm ekte o ld u ğ u m u bildiğim den silahlarımı çıkardım ve ben de polise ateş ettim . Gerisini biliyorsun z a te n .”

“ H epsini sayılmaz,” diye h o m u rd an d ım . “Yeteri kadarını bilm iyorum .

V u ru ld u ğ u n gece oradaydım . Kalabalığın arasında, C raw ford P a z a rin d a , polis m erkezinin önün d ey d im . İnsanlar çıldırm ıştı. H erkes üzerine bir s ü rü m erm i isabet e ttiğ in d en , y ü z ü n ü n tanınm ayacak halde o ld u ğ u n d an b ah sediyordu.”

“ Ç ok kan vardı. Am a K adir’in adamları beni tan ıyordu. Bir arbede yaratıp adım adım polis m erkezine girdiler ve beııi alıp hastaneye taşıdılar.

Kadir’in yalanlarda bir kam yoneti ve d o k to ru vardı. O n u tanıyorsun, D o k to r H am it. Böylece hayatımı k u rtard ılar.”

“ O gece Khaled oradaydı. Seni k u rtaran o m uydu?”

“ H ayır. Khaled kargaşayı çıkaranlardan biriydi. Beni taşıyan F e rit’ti.”

Birlikte çalışuğım ız onca ayda F erit’in bana hiçbir şey söylem emiş o lmasına şaşırarak “Seni oradan İş Bitirici Ferit mi çıkardı?” diye sordum .

“Ve b u n ca zam andır gerçeği biliyo rd u .”

“Evet. E ğer bir sırrın varsa b u n u F e rit’e söyle Lin. A bdül Kadir H a n artık olm adığına göre Ferit en güvenilir adam lardandır. N a z ir’den sonra en güvenilir adam F erit’tir. Bunu hiç u n u tm a .”

“ Peki ya o üç adam? O ü ç İranlı? Sen v u rulduktan sonra onlara ne o ldu? Kadir onları b uldu m u?”

“ H ayır. A bdül Kadir H an, Sapna ve adam larını ö ld ü rü n c e onlar da D elh i’ye k açü .”

SH A N T A R A M ■ 787

“Sapna için çalışan adam lardan biri kaçmış. B unu biliyor m uydun?”

“ Evet, o da D elh i’ye gitti. Tekrar gü cüm ü kazandığım da, h en ü z tam iyileşem emişken am a dövüşecek kadar güçlü o ld u ğu m da, yani iki ay kadar önce, o d ö rt adam la arkadaşlarını aramaya gittim . İçlerinden birini b u ld u m , İranlı olanlardan birini. Ve işini bitirdim . Artık üç tane kaldı. İki İranlı ve Sapna’dan bir ad a m .”

“N erede olduklarını biliyor m usun?”

“ Burada. Şeh ird e.”

“ Em in m isin?”

“ Em inim . Z aten bu y üzden B om bay’a geldim . Ama şimdi otele geri d önm eliyiz Lin. Salm an ve diğerleri yukarıda bizi bekliyor. Bir parti verm ek istiyorlar. Seni b u ld u ğ u m a sevinecekler, saader önce seni oteld en g ü zel bir kızla çıkarken görm üşler. Seni bulam ayacağımı söylem işlerdi.”

T aç’ın ilk katındaki odaya bilinçsiz bir şekilde g ö z atarak “ O kız Lisa’ydı,” dedim . “O n u ... O n u g örm ek ister m isin?”

“ H ayır,” dedi A bdullah gülüm seyerek. “ Biriyle tanıştım . Ferit’in k u zeni, adı A m eena. Bir seneden fazladır benim le ilgileniyor. İyi bir kız. Evlenm ek istiyoruz.”

O n u n saldırıdan ku rtu lm u ş olm asından çok bu söylediğine şaşırarak

“ H adi o rad an !” diye bağırdım .

A b dullah bana sarılıp “ Evet, ciddiyim ,” diye sırıttı. “Am a hadi, d iğ erleri bekliyor. C&#//o.”

Ben de o n u n gibi neşeyle gülüm seyerek “Sen ö n d en g it,” dedim .

“ Ç ok yakında aranıza katılırım .”

“ H ayır, şim di gel L in ,” dedi A bdullah. “H a d i.”

“ Bir dakikaya ihtiyacım v ar,” diye ısrar ettim . “ Bir dakika içinde orada o lu ru m .”

A bdullah bir süre daha te re d d ü t ettik ten sonra başım salladı ve Taç O teli’ne d o ğ ru yürüm eye başladı.

Akşam , ö ğ led en sonrasının parlak ışığını loşlaştırm ıştı. B uhar ve d u m an ufku bulanıklaştırıyor, sanki gök yü zü nü körfezin sularında eriyorm uş

gibi g ö steriyordu. Teknelerin ve vapurların çoğu güvenle rıhtım a dem irlemişti. D iğerleri de suyun üzerin d e bir aşağı bir yukarı sallanıyor, d em ir attıkları yerde duruyorlardı. D u rd u ğ u m yerdeki kıyı setine kabaran dalgalar çarpıyordu. Bulvar boyunca su küm eleri beyaz kaldırım lara dö k ü lü y o rdu. Yolda yürüyenler zam an zaman kabarıp üzerlerine sıçrayan sudan g ü lerek hızla kaçıyordu. G özlerim in k üçük denizinde de gözyaşı dalgaları benim kıyı setim e hızla çarpıyordu.

788 ■ G regory D avid R oberts

Ö lü H a n ’a, babam a seslendim . O n u sen m i g ö n d erd in ? Suikastçı kedeı beni sokak çocuklarının eroin sattığı o duvara itelem işti. Ve h er şey için çok geç olacağı b ir sırada A bdullah çıkagelmişti. O n u beni ku rtarsın diye m i yolladın ?

Batm akta olan güneş, gökyüzündeki cenaze ateşi gözlerim i kavurdu vc ben de akşam ın safir renginde solmaya başlayan o kiraz kırmızısı, m o ru m su rengi g ö rebilm ek için uzaklara baktım . G aripti am a aynı g ü n içerisinde K adirbhai’yi y eniden kaybetm iş, A b d u llah ’a yeniden kavuşm uştum . Bu yaşadığım inanılm az deneyim anlam am a yardım cı o ldu. İçim e g ö m d ü

ğü m keder beni bulm ak için çok uğraşm ıştı, çün k ü K adir’e veda e d e m e m iştim . Y üreğim de tıpkı dakikalar önce A b d u llah ’ı tu ttu ğ u m gibi, K adir’i de sıkı sıkı tu tu y o rd u m . Y üreğim de halen o dağdaydım , karlarda diz çökm üş, o n u n o güzel suratını kollarım ın arasına alm ışüm .

Yıldızlar sessiz gecede belirirken içim de kalan son keder kırıntısından da k u rtuld u m ve kadere teslim old u m . Ve K adir’in gitm esine izin verdim .

O kutsal sözleri söyledim. Seni affediyorum ...

Bu iyiydi, d o ğ ru y d u . G özyaşlanm ın aşağı süzülm esine izin verdim .

Tıpkı duvara çarpan ve geniş yola dökülen o büyük dalgalar gibi, ben de yüreğim in kaybettiğim baba sevgisiyle çarpm asına izin verdim .

KIRKINCI BÖLÜM

M afya kelimesi Sicilya asıllı bir kelime olup böbürlenme anlamını taşır.

H ayatını ciddi suçlar işleyerek kazanan bir adama b u n u n nedenini so rd u

ğ u n u zd a alacağınız cevap so n u nd a elde edilen g u ru r ve övünm edir. Belki de kimseye böbürlenem eseydik kan u n kaçağı olm anın anlam ı kalmazdı.

K adirbhai’nin zam anında olu ştu rd u ğ u ve yönettiği kardeşlik bağını tem el alan mafya çetesinde böbürlenm eye ve gu ru ra bolca rastlayabilirdiniz.

Am a o zam anlar, B om bay’ın suçla örülü yeraltı çetelerindeki bizlerin b ü yük bir içtenlikle gan g ster olm aktan g u ru r d u y d u ğ u m u zu söyleyebilece

ğim iz son zam anlardı.

K adir H a n öleli neredeyse iki yıl o lm u ştu am a k urd u ğ u mafya k o n seyinin yapüğı işlerde hala o n u n hüküm leri ve ilkeleri esas alınıyordu. Kadir ero in d en n efret ederdi ve k o n tro lü altında olan bölgelerde sadece sokakta yaşayan bağım lıların bu işi yapmasına gö z yum ardı. O n u n dışında bu işe ne kendi girdi ne de kim senin girm esine izin verdi. Fu h u ş da o n u iğ-rendirirdi. B unu kadınları in citen, erkekleri aşağılayan ve çevreyi bozan bir iş olarak g ö rü rd ü . K adir’in etkisi yüzlerce kilom etrekarelik alandaki bü tü n sokaklara, parklara, binalara yayılmıştı. Bu küçük krallıkta fuhuşla ya da p ornografiyle alakasını en düşük, en gizli şekilde tutm ayı başaramayan kad ın ve adam lar, ödeyecekleri bedeli de göze almış olurlardı. Bu d urum Salman M u staan ’ın yönettiği yeni konseyde de değişm em işti.

K onseyin gösterm elik başı yaşlı S o b h a n M a h m u t ağır hastaydı. Kadir ö ld ü ğ ü n d en bu yana konuşm asını ve harekederini etkileyen iki kalp krizi geçirmişti. Konsey o nu K adir’in V ersova’daki yazlık evine yollamıştı. Ki burası benim yanım da N azir ile u yu ştu ru cu krizine girdiğim yerdi. Konseydekiler yaşlı mafya p a tro n u n u n en iyi tedaviyi görm esi ve ailesi ile h izm etkarlarının on a evde eşlik etm esi k o n u su n d a titiz davranıyordu.

7 9 0 ■ G regory David Roberts

N azir, konseydekilerin ç o ğ u n u n önem li bir yere geleceğini d ü ş ü n d ü

ğü Kadir’in yeğeni T arık ’ı yavaş yavaş yetiştiriyordu. Soyağacı, olg un luğ u ve ağırbaşlı tavırlarına rağm en -asık suratlı am a coşkulu haliyle o n u n kad ar bana K haled’i hatırlatan kimse yoktu - şu anda konseyde bir yer edinem eyecek, h a tta konsey toplantılarına katılamayacak kadar gençti. N azir de on a bir g ün gelip de yönetebileceği bu dünyaya alışsın diye küçük so ru m luluklar ve görevler veriyordu. U ygulam ada asıl mafya p a tro n u , konseyin lideri, yeni han, Salm an M u staan ’dı. Etrafındaki herkesin g ö rd ü ğ ü gibi Salman fiziken de, ru h en de tam K adirbhai’ye uyacak bir adam dı. Salman, sanki gri saçlı L ord hala aram ızdaym ış da her gece o n a tavsiyeler verip uyarılarda bu lu n u y o rm u ş gibi konseyi yönetiyordu.

A dam lann çoğu Salm an’a hiç tere d d ü t e tm ed en destek verm işti. İlkeleri ve bu ilkelerin korunm ası gerekliliğini anlam ışlardı. Şehrin bize ait olan kısm ında g o o n d a ve gan gster kelimeleri h akaret sayılmazdı. Yerel halk eroini ve diğer yüz kızartıcı suçlan sokaklarından uzak tu tm ak ta p o listen daha başarılı o ld u ğ u m u z u bilirdi. N e de olsa polisler rüşvet alırdı.

Aslında Salm an’ın mafya to p lu lu ğ u da, bir eroin satıcısını duvara çarparken ya da p o rn o ile uğraşan birinin ellerini çekiçle ezerken kafalarını çevirsinler diye polise rüşvet veriyordu. Tabii aym polislere m u h ab b e t tellalları ile uyu ştu rucu satıcıları d a rüşvet verirdi.

M ahalledeki yaşlı adam lar birbirine kafa sallar, kendi bölgelerindeki h u zurla diğer bölgelerdeki kaosu karşılaştırırdı. Çocuklar gangsterlere hayranlıkla bakar, bazen bir gangsteri kahram anlan olarak seçerlerdi. Restoranlar, barlar ve d iğer işyerleri, Salm an’ın adam larına d ü zen in koruyu -

cuları ve ahlaklı insanlar olarak bakardı. Salm an’ın k o n tro lü altındaki b ö lgelerdeki polise yapılan ih bar sayısı -ki bu, halkın sizi sevip sevmediği n e t bir şekilde ortaya koyardı- B om bay’daki b ü tü n yerleşim alanlarından d a ha azdı. G u ru ru m u z , ilkelerim iz vardı ve sandığım ız kadar değilsek de n e redeyse şerefli adamlardık.

Yine de konseyden bazı m em nuniyetsiz h o m u rtu la r da yükseliyordu ve bazı toplantılarda g ru b u n geleceği ile ilgili ateşli tartışm alar yapılıyord u. E ro in ticareti diğer mafya konseylerini zengin ediyordu. Sonradan görm e bu m ilyonerler, ithal arabalan, modacı elinden çıkma kıyafetleri ve son m od el elektronik eşyalarıyla şehrin en pahalı ve seçkin yerlerinde boy gösteriyordu. D aha da önem lisi, u y u ştu m c u d a n gelm e tü kenm ek bilm ez paralarıyla o n lar için so n u n a kadar m ücadele edecek paralı askerler kiralıyorlardı. Bu çeteler zam anla birçok adam ın ö ld ü ğ ü ya da yaralandığı b ö l

SH A N T A R A M ■ 791

ge savaşlarıyla alanlarını genişletirken polisler de şanslarının şerefine tü t süler yakıp dolaşıyordu.

İthal edilen sert p o rn o videolar da en az u y u şturucu işi kadar k azandırd ığ ın d an , bazı rakip konseyler de herhangi bir suç ö rg ü tü tarafından edinilebilecek en önem li güç sem b o lü n ü , silahları ele geçirdi. Böyle ç etelerin zenginliğini kıskanan, alanlarını genişletm eleri karşısında öfkelenen ve büyüyen güçleri karşısında tedirgin olan Salman M u staan’ın adamları, politikasını değiştirm esi k o n u su n d a o n u sıkıştırıyordu. Bu adam lar arasında başı çeken ise Salm an’ın en eski ve en yakın arkadaşı Sanjay’dı.

Ferit, Salman, Sanjay ve b en, M ahalaxmi Yarış Pisti’nin yemyeşil, harikulade arazisinin yakınındaki M aulana A zad Y olu’ndaki küçük bir d ü k kanda çay içerken Sanjay “ C h u h a ile tanışm aksınız,” dedi Salm an’a. Sanjay’ın bahsettiği kişi W alidlalla çetesinde sözü geçenlerden biri olan A shok C han d rash ekar’dı. Sanjay, A shok’u n Sıpan anlam ına gelen takm a adını kullanm ışa.

Salm an içini çekerek “ O nam ussuzla tam şü m ,” dedi. “O n u n adam ların d an biri bizim alanım ıza sızmaya çalışüğı her sefer o n unla karşılaşıyorum . C h u h a ile anlaşm ak için buluşuyorum . Adam larım ız o n u n adam larıyla karşılaşıp o nunkileri iyi b ir patakladıklarında da onunla buluşuyorum .

Konseyimizi onunkiyle birleştirm em izi istediğinde de ko n uşuyoruz. Ben o herifi gereğ ind en fazla tanıyorum , so ru n da bu z a te n .”

W alidlalla’m n konseyinin bizim konseyim izle ortak bir sınırı vardı.

G angster çeteleri arasındaki ilişkiler genelde saygı çerçevesinde y ü rü tü lü rdü ama bu elb ette içten bir saygı olm azdı. Rakip konseyin lideri W alid, K adirbhai’nin yakın arkadaşıydı ve konsey sistem inin ilk uygulayıcılarından biriydi. W alid bir zam anlar Kadirbhai gibi n efret ettiği uyu ştu rucu ve p o rn o işine girm iş de olsa Salm an’ın konseyi ile anlaşm azlığa d ü şü lm em esi k o n usu n d a adam larını uyarm ıştı. K onseyde ikinci adam olan C hu-h a ’nın , W alid’in k o n tro lü altında gerçekleştirem ediği hırsları vardı. Bu hırslar çeteler arasında anlaşm azlıklara, bazen de kavgalara n e d e n oluyor, sonuçta da Salm an iki tara f için de tarafsız bir bölgede yer alan beş yıldızlı o tellerden birinde Sıçan’la resmi yem ekler yem ek zoru n d a kalıyordu.

“ Evet, ama o n unla hiçbir zam an kazanabileceğim iz para hakkında k o nuşm adınız. Salm an kardeş, eğer on u n la konuşsaydın söylediklerinin ne kadar m antıklı o ld u ğ u n u g ö rü rd ü n . M ilyonlar kazanm asını çok iyi biliyor.

U y u şturucu bağımlıları o n u n sattığı malı kapışıyor. Öyle ki Sıçan malı trenle getirtiyor. Film işi de acayip gidiyor! Bu çok karlı bir iş yaar\ H e r

7 92 ■ G regory D avid Roberts

filmin beş yüz kopyasını yapıyor ve her birini beş y üzden satıyor. H e r film için iki yüz elli bin ed er bu, Salman! İnsanları ö ld ü rü p bu kadar para ka-zanabilseydik H in d ista n ’ın nüfus so ru n u bir ayda çözülürdü! Kardeşim , o n u n la bir konuşm alısın.”

“ O n u sevm iyorum ,” dedi Salman. “ O n a gü v en m iy o aım da. Sanırım en son u n da o n am ussuzu da öld ü rm ek z o ru n d a kalacağım. Böyle d ü şü n ü rk en on un la bir işe girişem em değil m i?”

“ Eğer gidişat böyle olursa o gangsteri senin için seve seve ö ldürürüm kardeşim ama o nu öldürm eden önce onunla birlikte çok para kazanabiliriz.”

“ Ben öyle d ü şü n m ü y o ru m .”

Sanjay destek için m asadakilere baktıktan sonra bakışları bana yöneldi.

“ H adi Lin. Sen ne d ü şü n ü yorsun?”

Sanjay’ın açık yürekliliği karşısında gülüm seyerek “Bu konseyin bilece

ği iş Sanju, benim le bir ilgisi yok,” dedim .

“ İşte bu yüzden sana so ruyorum Linbaba. Bize bağım sız fikrini söyleyebilirsin. Sen C h u h a ’yı biliyorsun. E roin işinde ne kadar para o ld u ğ u n u d a biliyorsun. O n d a para yapm ak için iyi fikirler var, sen de öyle d ü şü n m üyor m usun?”

Ferit araya girerek “Arrey, ona sorm a!” dedi. “ E ğer gerçeği duym ak istem iyorsan so rm a.”

Sanjay gözlerindeki pırıltı artarak “ H ayır, lütfen fikrini söyle,” diye ısrar etti. Sanjay beni severdi ve benim de o n u sevdiğimi bilirdi. “ Bana g e r

çeği söyle, C h u h a hakkında ne düşün ü y o rsun ?”

S alm an’a baktım ve o da tıpkı K adir’in yapacağı gibi başını salladı.

“ Bence C h u h a suç işlem enin adına yakışmayacak cinsten hareket eden b iri,” dedim .

Salm an ve Ferit b un u d uyunca içm ekte oldukları çaylarını p üskürterek kahkaha atü lar ve hem en ard ın d an m endillerine sarılıp üzerlerini sildiler.

Sanjay suratını asü. “T am am . Peki o n u n... Tam olarak... N eyinden hoşlanm ıyorsun?” diye sordu.

T ek rar Salm an’a baktım . Salm an bana sırıtarak kaşlarım ve ellerini kaldırarak B a n a bakm a, anlam ına gelen bir hareket yaptı.

“ C h u h a bir kabadayı, öyle adam lardan ho şlan m am .”

“ O ne?”

“ G öz korkutarak, oııa karşılık verem eyecek kişileri dövüp o nlardan istediklerini alan biri. Böylelerine kabadayı d eriz, çü n k ü k endilerinden d ah a g üçsüz olanlara dayılık yapıp on lard an çalıp çırparlar.”

SH A N T A R A M ■ 7 93

Sanjay şaşırmış gibi bir ifadeyle F erit’le Salm an’a dö n d ü .

“ Ben b u n da bir so ru n g ö rm ü y o ru m ,” dedi.

“ B unda bir so ru n görm ediğini biliyorum . O labilir, herkesin benim g ibi düşünm esini beklem iyorum . B unu anlıyorum . Birçok adam hayatını bu şekilde kazanıyor, biliyorum . Ama bu n u bilm em , b u n d an hoşlandığım anlam ına gelm ez. Böyle insanlarla hapiste de tanıştım ve birkaçı bana kabadayılık taslamak istedi. O nları bıçaklayınca diğerleri bir daha bana yaklaşm adı. D ed ik od u yayıldı ve bana kabadayılık taslam anın so n u cun u n v ü cu d u n d a bir delik açılması olacağı kulaktan kulağa yayıldı. Böylece beni rahat bıraktılar. E ğer bana karşı koysalardı onlara daha çok saygı duyardım . O nlarla m ücadelem e son verm ez, onları elim den geldiğince d o ğ rardım ama bir yandan da onlara daha çok saygı duyardım . Buradaki garson S an to sh ’a, C h u h a hakkında ne d ü şü n d ü ğ ü n ü sor. Geçen hafta C h u h a ve adam lan buraya gelip elli papel için o n u patakladı.”

Papel, Bom bay argosunda rupi anlam ına geçiyordu. Sanjay elli rupiyi garsonlara ve ortalam anın üzerindeki taksi şoförlerine bahşiş olarak verirdi.

“Adam lan et olası bir m ilyoner am a elli rupi için nam usuyla çalışan Santosh gibi b ir adam a kabadayılık yapıyor. Ben b una saygı d uym uyorum ve senin de d u y d u ğ u n u sanm ıyorum Sanjay. Bu k o n u d a bir şey yapm ayacağım , benim işim bu değil. C h u h a m ilyonlarını insanları döverek kazanıyor, b u n u anlıyorum . Am a bana kabadayılık yapmaya kalkarsa o n u do ğ ra rım . B unu yapm aktan da keyif alırım açıkçası.”

Sanjay dudaklarını büküp avcunu yukarı d o ğ ru kaldırarak Salm an’a ve Ferit’e bakarken kısa bir sessizlik o ldu. D aha so nra üçü de kahkahalara bo ğuldu.

Ferit kıkırdayarak “ Sen so rd u n!” dedi.

“T am am , tam a m ,” dedi Sanjay. “Yanlış kişiye sorm uşum . Lin çılgın biri. Ç ılgın fikirlere kapılıyor. Kadir ile A fganistan’a gitm iş sonuçta! B unu yapacak kadar deli olan birine niye b u n u so rd u m ki? G ecekonduda o kliniği işletip b u n d a n bir kuruş bile kazanm am ış birisin sen! E ğ er sana bir daha işle ilgili fikrini sorarsam lütfen bana bu n u hatırlat olur m u?”

İfadem i bozm ayarak “Ve bir şey daha var,” dedim .

Sanjay “ E h , Ba£/hw anr diye bağırdı. “Söyleyecek b ir şeyi daha varmış!”

“ E ğ er sloganları bir d ü şü nürsen n e d en bahsettiğim i anlarsın.”

Sanjay dediğim i tekrar ederek ve arkadaşlarının iyice gülm esine yol açarak “Sloganlar mı?” dedi. “ H an g i sloganlardan bahsediyorsun yaar>”

7 9 4 ■ G regory David R oberts

“N e dem ek istediğim i biliyorsun. W alidlalla çetesinin sloganı ya da il kesi, Pahiley Shahad, Tab J u lm . B unu Önce Bal, Sonra. Öfke ya da Vahşet olarak tercü m e edebiliriz. D o ğ ru , değil mi? Slogan olarak b u n u birb irlerine söylem iyorlar mı?”

“ Evet, öyle söylüyorlar d o s tu m .”

“ Peki, bizim , K adir’in sloganı ne?”

Birbirlerine bakıp gülüm sediler.

“Saatch a u r H im m a t,” d edim . “ Gerçek ve Cesaret. C h u h a ’nın sloganını seven birçok kişi olabilir. B u n u n akıllıca ve kom ik o ld u ğ u n u d ü şü nürler. Acımasız bir laf o ld u ğu için de sıkı bir söz o ld u ğ u n u sanırlar. Ama ben b u n u sevm iyorum , K adir’in sloganım seviyorum .”

Bir Enfield m o to ru n d a n gelen sesle kafamı kaldırdığım da A b d u llah ’ın m otosikletini çay dükkanının kapısına park ettiğini ve bana el salladığını g ö rd ü m . G itm e vakti gelm işti.

G erçeği, g ö rd ü ğ ü m gibi söylem iş, her şeyi içim den geldiği gibi dile getirm iştim ama Sanjay’ın g ö rü şü n ü n ben im k in d en ağır basacağını içten içe biliyordum . C h u h a ’nın em ri altındaki VValidlalla çetesi, b ü tü n mafya konseylerinin geleceğini gösteriy o rdu ve b u n u hepim iz biliyorduk. Walid halen konseyin başındaydı ama yaşlı ve hastaydı. C h u h a ’ya o kadar çok yetki vermişti ki çeteyi y ö n eten aslında genç p atro n d u . C h u h a saldırgan ve başarılıydı ve her ay gerek işgal ed erek gerekse zo r kullanarak bölgesine yeni topraklar katıyordu. Eğer Salm an, C h u h a ile birleşm eye razı gelm ezse er geç çatışma çıkacak ve savaş kaçınılm az olacaktı.

E lb ette ben Salm an’ın y ö n etim indeki Kadir’in konseyinin kazanm asını arzu ediyordum . A m a kazanırsak ve C h u h a ’n ın bölgesini ele geçirirsek, o n u n y ü rü ttü ğ ü eroin, fuhuş ve p o rn o gibi işleri de devralm am ız gerek ecekti. Gelecek bunlardaydı ve bu kaçınılm azdı. B urada g ö z ardı edilem eyecek denli çok para vardı. Para, m iktarı arttıkça büyük politik bir parti g ibi oluyor ve yarar sağladığı kadar zarar da getiriyor. U z u n vadede Salman, C h u h a ile savaşm aktan kaçınabilir ya da o n u yenip yerine geçebilirdi. A krep G eorge bir keresinde K a d e r her z a m a n önüne iki seçenek sunar, seçm en gereken ile seçtiğin, demişti.

G itm ek ü zere ayağa kalkarken “Ama b u n u n benim le bir ilgisi y o k ,”

dedim . “Açıkçası ne olup biteceğini um ursam ıyorum . H ad i, sonra g ö rü

ş ü rü z .”

Sanjay’ın itirazları ve arkadaşlarının kahkahaları ile tabak çanağın şan-gırusı arasında oradan ayrıldım.

SH A N T A R A M ■ 795

Sanjay “ BaPnnchudh! G a n d u T diye bağırdı. “ Eğlencem in içine edip sonra da çekip gidem ezsin ya a r! Çabuk geri gel!”

Ben A b d u llah ’a yaklaşırken o da m o to ru çalıştırdı ve harekete hazır h ale getirdi.

O n u n arkasına yerleştim . “A n tren m an için acele ediyorsun bakıyoru m ,” dedim . “Sakin ol. Oraya ne kadar hızlı gidersek gidelim seni yine de yeneceğim k ardeşim .”

D o k u z aydır Ballard R ıh tım ı’nın E lep han t Geçidi kısmındaki küçük, karanlık, ter kokulu ve oldukça ciddi bir sp o r salonunda çalışıyorduk. B u rası K adir’in Sapna adamlarıyla olan çatışm asından tek kollu çıkmış olan H üseyin tarafından k urulm uş, gangsterlerin geldiği bir sp o r salonuydu.

İçeride ağırlıklar, ju d o m inderi ve boks ringi vardı. Deri eldivenlere, k em erlere ve donanım lara sinm iş ter kokusu gö z yaşartıcı derecede y o ğ u n d u ve b ü tü n şehirde ham am böcekleri ile sıçanların uğram adığı tek yer burasıydı. D uvarlarda ve ahşap zem in d e kan lekeleri vardı ve içeride çalışan genç g angsterler bir idm an haftasında, sıcak bir cum artesi gecesi şeh ird eki bir h astanenin acil servisine gelen hastalardan daha çok yaralanırdı.

A bdullah o m zu n u n ü z erin d en bana gülerek “ B ugün d eğil,” dedi ve m otosikleti daha hızlı akan bir şeride geçirdi. “ B ugün dövüşm eyeceğiz Lin. Seni bir sürpriz için aldım. Ç ok güzel bir sürpriz hem d e!”

“Şimdi endişelendim işte,” diye yanıtladım . “N e çeşit bir sürpriz bu?”

“ Seni D o k to r H a m it’e g ö tü rd ü ğ ü m g ü n ü hatırlıyor m usun? O sü rp rizi hatırlıyor m u sun ?”

“ Evet, hatırlıy o ru m .”

“Şey, bu sürpriz o n d a n daha iyi, çok daha iyi.”

“ H ım . Yine d e pek içim rahadam adı. Bir ipucu daha versene.”

“ Kucaklaş diye sana ayı yollam am ı hatırlıyor m usun?”

“Tabii ki K ano’yu h atırlıy oru m .”

“ İşte o sürp rizd en de çok daha iyi!”

M o to ru n kükrem esine karşı sesimi yükselterek “Bir d o k to r ve bir ayı,”

d edim . “B unlar arasında oldukça büyük b ir fark var kardeşim. Başka ip u cu lü tfen .”

A bdullah trafik ışıklarında d u ru rk e n “A h a!” dedi. “Sana şu kadarını söyleyeyim ... Bu sürpriz o kadar iyi ki ö ld ü ğ ü m ü sandığında çektiğin ü z ü n tü d e n dolayı beni bağışlayacaksın.”

“Seni zaten bağışladım A bd u llah .”

“ H ayır, Lin kardeş. Beni bağışlam adığını biliyorum . V ü cu d u m d a b u nu anlayacak kadar çürük var. Karete ve boks m açlarında canım çıktı.”

7 9 6 ■ G regory David R oberts

Bu d o ğ ru değildi. O n a asla bana v u rd u ğ u kadar güçlü bir şekilde v u rm u y o rd u m . A bdullah oldukça hızlı bir şekilde iyileşiyordu ve gayet z in deydi am a polis tarafından vurulm asından önceki olağanüstü g ü cü n e ve enerjisine kavuşam am ıştı. Benim le boks yapm ak için göm leğini çıkardı

ğ ında yaralarla d olu v ü c u d u n u n g ö rü n tü sü , sanki vahşi hayvanlar tarafından saldırıya uğrayıp sıcak dem irlerle dağlanm ış gibiydi. Bu g ö rü n tü h er zam an yum ruklarım ı geri çekm em e n e d e n o lu rd u . Tabii b u n u on a hiç itira f etm em iştim .

“T a m am ,” ded im gülerek. “ E ğ er kartlarını bu şekilde oynayacaksan, seni affetm iyorum !”

A bdullah da benim le beraber güldü. “A m a sürprizi g ö rd ü ğ ü n d e beni tü m kalbinle affedeceksin,” dedi. “ H a d i, şimdi bana soru sorm ayı kes de Salm an, o d o m u z C h u h a hakkında Sanjay’a n e söyledi, o n u a n lat.”

“ N e k o n u ştu ğ u m u z u n e red en biliyorsun?”

“Salm an’ın suratındaki ifadeyi g ö rd ü m ,” diye bağırdı A bdullah. “Sanjay da b u g ü n bana Salm an’a şu C h u h a k o n u su n u tekrar açm ak istediğini söylüyordu. E ee, Salm an ne dedi?”

Trafikte d u ru rk en biraz daha sessiz bir şekilde “ B u n u n cevabını biliy o rsu n ,” d edim .

“ Güzel! A lla h ’a şü k ü r!”

“C h u h a ’d a n g erçek ten n efret ediyorsun öyle değil m i?”

A bdullah arabalarla birlikte m o to ru n u tek rar h arek et etd rerek “ O n d an nefret etm iy o rum , sadece o n u öld ü rm ek istiyorum ,” diye d ü zeltti.

Bir süre sessiz kaldık ve ılık havayı içim ize çekerek sık sık dolaştığım ız sokaklarda d ö n e n kirli işleri izledik. H e r dakika etrafım ızda yüzlerce b ü yük ve küçük d ü m en ve anlaşm a d ö n ü y o rd u ve biz bunların hepsinin farkındaydık.

Kendimizi stop etm iş bir o to b ü sü n arkasındaki sıkışık trafik bulunca kaldırım a d o ğ ru bakındım ve T aç M ahal O te li’nin yakınlarındaki Gateway bölgesinde çalışan yankesici Taj R aj’ı farkettim . Yıllar önce bir pala saldırısından b o ğ azından yara alarak k u rtu lm u ştu . Yarası fısıldayarak konuşm asına n ed e n olu y o rd u ve başı öyle orantısız bir şekilde d u ru y o rd u ki ne zam an biriyle anlaşm ak için başını sallasa düşecek gibi oluyordu. Şu anda arkadaşı İn d ra ile tökezleyerek birinin eşyasını çalma num arasını yapıyordu.

İndra sendeleyip d üşen kişi o lu yordu. Şair olarak da tan ın an İn d ra n eredeyse b ü tü n cüm lelerinde kafiye kullanırdı. İlk iki mısrası oldukça etkileyici o lu rd u ama şiirleri her zam an cinsellikle ilgili öyle detaylarla do lu o lu r

SH A N T A R A M ■ 7 97

du ki en ahlaksız adam lar bile bunları duyunca irkilirdi. Söylenenlere göre bir keresinde İn d ra bir sokak festivalinde şiirini m ikrofondan okum uş ve alışveriş yapan insanlarla dolu b ü tü n C oloba P a z a rin ı boşaltmış. Polis bile o n u duyunca korkuyla geri çekilmiş. Sonun d a y orgunluğa yenik düşm üş ve soluk almak için d u rd u ğ u n d a da yakalanmış. İki adamı da tanır ve severdim , yine de ikisini de yamm a çok yaklaştırmazdım. O to b üs tekrar çalışınca ve trafik de akmaya başlayınca İn d ra ’nın kör taklidi yaparak bir turiste çarpmasını izledim . En iyi perform ansı olmam asına rağm en fena değildi.

O radan geçen yardım sever insan Taj Raj da iki adam ın ayağa kalkmasına yardım ederken turisti ağırlık yapan cüzdanından kurtarıverdi.

T ekrar boş yola çıkınca “N e d en ?” diye sordum .

“N e n ed en ?”

“ N e d e n C h u h a ’yı öld ü rm ek istiyorsun?”

A bdullah arkaya d o ğ ru bağırarak “ O n u n İra n ’dan gelen adamlarla g ö rü ştü ğ ü n ü biliyo ru m ,” dedi. “ İnsanlar b u n u n sadece ticaret o ld u ğ un u söylüyor. Yani Sanjay böyle söylüyor. Am a ben daha fazlası o ld u ğ u n u d ü

şün ü y o ru m . Bence C h u h a, Kadir H a n ’a karşı İranlılarla çalıştı. Bize karşı.

İşte nedeni bu L in .”

C h u h a hakkında hislerim in d o ğ ru çıkmasına m em nu n olarak ama çılgın İranlı arkadaşım için de endişelenerek “T a m am ,” dedim . “Am a bensiz bir şey yapmaya kalkm a olu r m u?”

A bd u llah g ü ld ü ve bana d ö n e re k beyaz dişlerini gösterdi.

“ Ben ciddiyim A bdullah. Bana söz ver!”

A bdullah “ Thik h a in L in kardeşi” diye bağırarak cevap verdi. “ Z am anı geldiğinde seni çağıracağım !”

D ah a so nra m o to ru , C o lob a Pazarı’m n yakınlarındaki en sevdiğim kahvaltı m ekanlarından biri olan Stran d C afe’nin dışına park etti.

“ N e oluyor söyler m isin?” diye so rd u m . “ Bu nasıl bir sürpriz, ben b u raya her g ü n g eliy o ru m .”

“ B iliyorum ,” d edi A b dullah büyüleyici bir şekilde gülüm seyerek. “ B un u bilen tek kişi de b e n d eğilim .”

“ Bu ne d em ek o luyor şim di?”

“ Birazdan öğreneceksin Lin kardeş. İşte arkadaşların.”

Vikram Patel ile Zodyak G e o rg e ’lar bir tezg ah ın yanındaki m ercim ek çuvallannın üzerine o tu rm uş çay içiyorlardı.

Vikram “ H ey , d o stu m !” diyerek beni karşıladı. “Bir çuval çek ve keyfine b ak.”

798 ■ G regory David R oberts

Abdullah ile birlikte herkesin elini sıktık ve çuvalların üzerine o tu ru r ken A krep G eo rg e çaycıya iki çay daha getirm esini işaret etti. Pasaport işi çoğunlukla beni geceleri de m eşgul ediyordu, çünkü Krishna ile Villu var diyalı çalışıyordu. İkisinin de genişleyen ailelerinde k üçük çocukları vardı ve g ü n içinde evde aileleriyle zam an geçiriyorlardı. Pasaport işi ve Sal m an ’ın konseyi için yapılan diğer işler, L e o p o ld ’a eskiden o ld u ğ u kadar sık gitm em i engelliyordu. V aktim oldukça Vikram ve G e o rg e ’larla Cola ba P azan’nın köşesinde b u lunan V ikram ’ın dairesinin yakınlarında b u lu

şuyorduk. V ikram , Lettie ile öğle yem eği yedikten sonra çoğunlukla bu raya gelir ve bana L e o p o ld ’u n Yeri’n d e n son haberleri verirdi. D idier ye nid en aşık olm uş, Karla’nın erkek arkadaşı R anjit p o p ü ler olmaya başlam ış... G e o rg e ’lar da sokakta olup biteni anlatırdı.

Çay gelince Vikram “ B ugün gelmeyeceğini sanıyorduk d o stu m ,” dedi.

A rkadaşım ın yüzündeki gizem li gülüm sem e karşısında kaşlarımı çatarak “A bdullah g e tird i,” diye cevap verdim . “Trafikte sıkışıp kaldık. Gerçi b una değerdi. İn d ra ile Taj Raj’ın çarpıp dü şm e num arasını en ö n d e n izlem e şansına eriştim . İyi bir g ö steriydi.”

İkizler G eorge, G üney L ondra aksanıyla “ Taj Raj’ım ız eskiden old uğ u gibi d eğ il,” dedi. “Eskisi gibi çevik değil. K azadan bu yana zamanlam ası biraz geriledi. Tabii bu olağan. Neredeyse kafası kopu y o rd u . Z am anlam asının değişm esi kaçınılm az.”

A krep G eorge araya girdi. Kafasını eğip hepim izin bildiği ama kaçındığı din d ar tavırlarla “Bu no ktad a bence hepim iz dua etm eliyiz,” dedi.

Panik içinde birbirim ize baktık. Kaçış yoktu. Kaçamayacak kadar rahat b ir pozisyondaydık ve Akrep de b u n u biliyordu. K apana kısılmıştık.

A krep “Yüce T a n rım ,” diye başladı.

İkizler “T a n rım ,” diye h o m u rd an d ı.

“Ve L ey d im ,” diye devam etti Akrep. “ G ökyüzündeki sonsuz Yin-Yang R u h u , senden dünyaya g ö n d erd iğ in ve geçici olarak A krep’in, İkizler’in, A b d u llah ’ın, V ikram ’ın ve L in ’in gözetim in e verdiğin bu beş ru h u n b u g ü n k ü dualarım işitm eni diliyoruz.”

Vikram bana fısıldayarak “ Geçici olarak derken n e d em ek istiyor?” d iye so rd u , ben de cevap olarak o m u z silktim.

Akrep gözleri kapalı ve kafasını cennete bakıyorm uş gibi kaldırarak, ki o esnada daha çok üçüncü katta bu lu n an Veejay Prem naath Saç Boyama ve Kulak D elm e Akadem isi’n e yönelm iş gibiydi, “Lütfen bize yardım et T a n rım ,” dedi. “Bize do ğ ru olanı göster ve d o ğ ru olanı yapm am ızda yardımcı

SH A N T A R A M ■ 7 99

ol. E ğer m üsaitsen bu gece Belçikalı çiftle yapacağımız işte yolum uzu aydınlatarak bize yardımcı olmaya başlayabilirsin T an n m . Lordum ve Leydim, size Bom bay’da kaliteli kokaine ne kadar zo r rastlandığı söylememe gerek yok. Neyse ki sizin takdirinizle o n gram birinci sınıf mal bulduk ve sokaklardaki k ö tü malı düşünürsek b u n u n tamamıyla sizin sayenizde o ld uğunu ve bu yüzden size hayranlığımı ifade etm em e izin verin. H e r neyse, İkizler ve ben bu işten iyi bir kom isyon alabiliriz ve bu arada soyulmamak, dövülm emek, sakat bırakılmamak ve öldürülm em ek gayet iyi olur. Lütfen y olum uzu aydınlat ve kalplerimizi sevgiyle d o ldur. Şimdilik h u zu ru n u zd an ayrılıyorum am a hattı h er zamanki gibi açık tutarak amin diyorum .”

İkizler, A krep’in bu defa duayı fazla uzatm am asına sevinerek “am in ,”

dedi.

V ikram hıçkırarak ve y um ruk yaptığı eliyle gözü n d ek i yaşı silerek

“am in ,” dedi.

A bdullah “ E stağfurullah,” diye m ırıldandı.

İkizler neşeli b ir şekilde “ Bir şeyler yemeye ne dersiniz?” diye sordu.

“ Birazcık dinsellik kadar insanı acıktıran b ir şey yok, değil mi?”

O esnada A bdullah eğilerek sol kulağım a fısıldadı.

“Yavaşça şu tarafa bak. Yavaşça! Köşedeki fıstıkçının arkasına. O n u g ö rd ü n mü? İşte senin sürprizin Lin kardeş. O n u g ö rd ü n m ü?”

Y üzüm de bir gülüm sem eyle bir ten te n in ardında bizi izleyen kişiye baktım .

A bdullah “ H e r g ü n b u rad a ,” diye fısıldadı. “ Sadece burada da değil, gittiğin başka yerlere de geliyor. Seni izliyor. Bekliyor ve seni izliyor.”

“V ikram !” diye seslendim benim g ö rd ü ğ ü m ü o da onaylasın diye.

“Şuraya bak! Köşeye!”

“N eye bakayım d o stu m ?”

İkim iz birlikte o yöne d ö n ü n ce bizi izleyen kişi de geri çekilmiş ve sanki sol tarafını hiç kullanam ıyorm uş gibi topallayarak hızla uzaklaşmaya başlamıştı.

“ O n u gö rm ed in mi?”

“ Hayır, do stu m . Kimi g ö rm edim m i?” Vikram yanım da d u rm u ş, g ö z lerini kısarak benim baktığım tarafa bakıyordu.

Topallayan İsp anyol’u n ard ın d an koşarak “M o d e n a ’yı!” diye bağırdım. V ikram ’a, A b d u llah ’a ya d a Zodyaklara d ö n ü p bakm adım . V ikram ’ın bana seslenişine cevap d a verm edim . N e yaptığım ı, o n u n ed e n izlediğim i d üşünm em iştim . A klım da tek bir d ü şünce, tek bir g ö rü n tü ve tek bir k e lime vardı. M o d en a...

8 00 ■ G regory D avid R oberts

M o den a hızlıydı ve o sokakları iyi biliyordu. O , gizli kapılardan ve b inaların arasındaki g ö rü n m ez boşluklardan geçerken bu sokakları o n u n kadar bilen tek yabancının kendim o ld u ğ u n u d ü şü n d ü m . Sadece birkaç H in tli, belki hırsızlar, dolandırıcılar ve uyuştu ru cu bağım lıları ona ayak uydurabilirdi. M o d en a, birinin bir sokaktan diğerine geçiş olsun diye ü z e rine delik açtığı duvardan geçd. Bir tuğla kadar sert g ö rü n en am a aslında bran d a bezin d en yapılmış olan bir b ö lm eden içeri girdi. Kem er altlarına kurulm uş eğreti dükkanların arasındaki kestirm e yollardan geçerek k u ru ması için asılmış parlak renkli sarilerin olu ştu rd u ğ u lab iren tte ilerledi.

Fakat so nra bir yanlış yaptı. Kaldırım da yaşayan evsiz insanlar ve a p a rtm anlardan taşmış kalabalık aileler tarafından işgal edilm iş d ar bir sokağa girdi. Burayı iyi biliyordum . Yüz kadar adam , kadın ve çocuk, bu boş s o kakta yaşıyordu. Parke taşlı sokakta kendi yaptıkları samanlık bir alanda ve bidşik binaların duvarları arasında, d ö n ü şü m lü olarak uyuyorlardı. H e r şeyi o u z u n , karanlık ve d ar bir odaya benzeyen sokakta yapıyorlardı. M o dena o tu ra n ve ayakta du ran g ru b u n arasına daldı ve ocaklar, tab ureler ile kağıt oynayan bir g ru b u n arasında kaldı. Sokağın so n u n a geldiğinde ise sağa d ö n m ek yerine sola d ö n d ü . Burası yüksek duvarlarla çevrili bir çıkm az sokaktı. Sokak kapkaranlıktı ve keskin bir virajla bir binanın köşesinde son b u luyordu. Orayı tam anlam ıyla g üvenm ediğim iz uy u şturucu satıcılarından alım yapm ak için zam an zam an kullanırdık, çünkü sadece bir çıkışı vardı. M o d e n a ’nın birkaç adım gerisinde köşeyi d ö n d ü m ve nefes n e fese karanlığa alışmak için gözlerim i kırparak d u rd u m . O n u görem iyord u m ama o rada o ld u ğ u n u biliyordum .

Karanlığa doğru yum uşak bir ses tonuyla “M o d e n a ,” diye seslendim .

“Ben Lin. Sadece seninle konuşm ak istiyorum . O rad a o ld u ğ u n u biliyorum . Ç antam ı yere koyup ikim ize birer sigara yakacağım o lu r mu? Bir ta ne sana. Bir tane de ban a.”

M o d e n a ’m n hızla yanım dan geçmesini bekleyerek çantayı yavaşça yere k oydum . G öm leğim in cebinden bir paket çıkardım ve içinden iki sigara aldım . Onları şehirdeki h er yoksul adam ın yaptığı gibi kalın tarafları içe bakacak şekilde üçü n cü ve d ö rd ü n cü parm aklarım arasında tutarak bir k ib ritle yaktım. Alev sigaralan yakarken yukarı d o ğ ru bir baktım ve M o d e n a ’nın kibritin yaydığı ışıktan uzaklaştığını g ö rd ü m . K ibritin ateşi sönerken elim deki sigaralardan birini ona u zattım . Kibrit sö n d ü k te n sonra oluşan yeni karanlıkta iki-üç saniye bekledim ve u m d u ğ u m d a n daha nazik, çok y u m u

şak bir şekilde parm aklarını uzatıp sigarayı aldığım hissettim .

S H A N T A R A M ■ 801

M o d en a sigaranın d u m anını içine çekerken y ü zü n ü ilk kez n e t olarak görebildim . G ö rd ü ğ ü m m anzara groteskti. M aurizio suratında o denli yara açm ışn ki M o d e n a ’ya bakm ak neredeyse k ork u tucuydu. Solgun tu ru n cu ışığın altında yüzüm deki korkuyu g ören M o d e n a ’nın alaycı bir şekilde gülüm sediğini farkettim . Kim bilir kaç kez insanlar ondaki yaraları k en d ileri almış gibi d ü şün ü p acısını yüreklerinde hissettiklerinde, yüzlerinin aldığı korku dolu ifadeyi görm üştü? Kaç kere insanların tıpkı benim gibi ü r kerek geriye sıçradığını ve o n d a n sanki bulaşıcı bir hastalığı varmış gibi kaçtığını görm üştü? Kaç kere insanların kendi kendilerine N e yaptı? B u n u haketm ek ipin ne yaptı acaba, diye so rdu ğ una şahit olmuştu?

M aurizio bıçağıyla koyu kahve gözlerinin altındaki yanaklarını yarmıştı. Kesikler, gözlerin d en aşağı süzülen korkunç gözyaşlan gibi u z u n Y şeklinde izlere d ö n ü şm ü ştü . Alt gözkapaldarı b ü tü n g ö z ü gözler ö n ü n e serecek denli açılmış, kıpkırmızı bir haldeydi. B u ru n kanad an ve septum u k em iğe kadar kesilmişti. Yara iyileştiğinde ve deri kapandığında yanlarda k ü

çük yuvarlaklar kalmıştı ama yaranın d erin o ld u ğ u b u rn u n uç kısmı tam k apanm am ışa. B u ru n deliklerinin old u ğ u boşluklar bir d o m u zu n b u rn u nu andırıyordu ve h er nefes alışında kabarıyordu. G özlerinin yanında, çenesinin etrafında ve alnında birçok kesik daha vardı.

G örü n ü şe göre M aurizio, M o d e n a ’nm tü m derisini yüzmeye çalışmıştı. M o d e n a ’nın yüzündeki yüzlerce yaranın bir kısmı buruşarak kabarm ış, bir adam ın parm aklarındaki kırışıklıklar gibi olm u ştu . Giysilerinin ö rttü ğ ü yerlerde de yaralar olmalıydı. V ü c u d u n u n sol kısmını garip bir şekilde k ullanıyordu, sanki dirseğindeki, om zu n d ak i ve dizindeki eklem ler hiçbir zam an tam anlamıyla iyileşemeyen yaralar y ü z ü n d e n serdeşmişti.

Canavarca b ir değişim di bu ve o kadar zalimceydi ki u y u ştu ğ u m u ve bir şey yapam adığım ı hissettim . M o d e n a ’nın ağzında ve ağzının etrafında hiçbir yara izi yoktu. D o lg u n ve şekilli dudaklarının bu kadar m ükem m el bir şekilde bo zu lm ad an kalm asının nedenini m erak ettim ama daha sonra M aurizio’n u n o n u yatağa bağlarken ağzım bağladığını ve sadece k o n u şmasını istediğinde ağzını açtığını hatırladım . M o d e n a ’nın sigarayı içine çekmesini izlerken yum uşak ve kusursuz ağzının yüzünde bakması en çok acı veren yer o ld u ğ u n u farkettim.

Sessizce sigaralarım ızı içerken gözlerim de karanlığa alıştı. Yavaş yavaş

M o d e n a ’n ın n e kadar küçük o ld u ğ u n u g ö rd ü m . Sol tarafına aldığı yaralar o n u daha küçük gösteriyordu. Sanki o n a tep e d e n bakıyordum . Işığa d o ğ ru bir adım geriledim , çantam ı aldım ve başımı yüreklendirici bir şekilde salladım.

802 ■ G regory D avid Roberts

“ G aranı c h a ip io ?” diye so rdu m . Sıcak pa.y ipelim m i ?

M o d en a “Thik hain, ” diye cevapladı. Olur.

Kalabalık sokaktan çıktık ve yerel bir u n fabrikası ile finnda çalışan işçilerin vardiya değiştirirken uğradığı bir çay dükkanına gittik. Adam lar bize yer açmak için oturdukları tahta bankta kaydılar. Üzerleri, saçlan başlan unla bembeyazdı. Sanki taştan heykeller canlanmış gibi gözüküyordu. U ndan d o layı tahriş olm uş gözleri finnlardaki korlar kadar kırmızıydı. Çay içtiklerinden ıslanan dudakları ciltlerinin hayaletimsi beyazlığı karşısında siyah birer sülük gibi duruyordu. Bize Hintlilerdeki olağan merakla bakarken M o d en a’nın kocaman gözleriyle karşılaşınca hem en bakışlanm başka yana çevirdiler.

M od en a kucağında d u ran ellerine bakarak “ Kaçtığım için ü z g ü n ü m ,”

dedi.

O n u n bir şeyler daha söylemesini bekledim ama M o d en a konuşm ak yerine suratını ekşiterek o tu rd u ve geniş b u rn u n d an sesli sesli nefes alıp verm eye başladı.

Çay geldiğinde “Sen... İyi misin?” diye sordum .

M o d e n a belli belirsiz gülerek “/ a r a r , ” dedi. Elbette. “Sen iyi m isin?”

O n u n benim le dalga geçtiğini sanarak kaşlanm ı çattım .

M o d e n a tekrar gülüm sedi. “Seni kızdırm ak istem ed im ,” dedi. Garip bir gülüm sem eydi bu. D u d ak lan n d a m ükem m el d u ru y o r am a diğer yandan gözlerini aşağı do ğ ru çeken o yaralı yanaklannda hastalıklı g ö z ü k ü yordu. “ Ben sadece sana yardım etm ek için so rd u m . Param var. H e r z a m an yanım da o n bin rupi taşıy o ru m .”

“N e?”

“ H e r zam an y a n ım d a ...”

“T am am , tam am seni d u y d u m .” M o d ena sessiz bir şekilde k o n u şu y o rdu am a ben yine de finncılar o n u d u y d u m u diye etrafa bakındım . “ B u g ü n niye beni gözetliy o rd u n ?”

“Seni old u k ça sık gözetliyorum . N eredeyse h er g ü n . Seni, Karla’yı, Li-sa’yı ve V ikram ’ı g ö z e d iy o ru m .”

“N e d e n ? ”

“Sizi gözedem eliyim . O n u bulm ak için.”

“ Kimi bulm ak?”

“ UUa’yi- D ö n d ü ğ ü n d e b enim n erede o ldu ğ u m u bilm eyecek. Artık...

A n ık L e o p o ld ’u n Yeri’ne ya da birlikte takıldığım ız d iğer yerlere gitm iyoru m . Beni aradığında ya sana ya da d iğ erlerinden birine gidecektir. Ben de böylece o n u göreceğim ve birlikte olabileceğiz.”

SH A N T A R A M ■ 803

M o dena bu küçük konuşm ayı öyle serinkanlı bir şekilde yaptı ve öyle m utlu bir şekilde çayından bir yudum aldı ki söyledikleri kulağa iyice g arip geldi. O n u kanlı yatağında ölmeye bırakan U lla’nın o n unla olmak için Alm anya’dan geleceğini nasıl düşünebilirdi? D önse bile, M o d e n a ’nın y ü z ü n ü g ö rd ü ğ ü n d e k o rkudan başka nasıl bir tepki verebilirdi ki?

“ Ulla... A lm anya’ya gitti M o d e n a.”

M od en a gülüm sedi. “ Biliyorum. O n u n adına sevindim .”

“ Geri dö n m ey ecek .”

M o d ena sakin bir şekilde “Ah, evet, elb eîte geri d ö n ecek ,” dedi. “ O

beni seviyor. Benim için geri gelecektir.”

“N e d e n ...” diye söze başladım am a cüm lem in gerisini g etirm ekten vazgeçtim . “Nasıl geçiniyorsun?”

“Bir işim var. İyi bir iş. İyi para kazandırıyor. Bir arkadaşla, Rameş ile çalışıyorum. O n u n la... Y aralandığım da tanıştım . Bana baktı. Zenginlerin bir oğlu o ld u ğ u n d a özel kostüm lerim izi giyip onların evine gid iy o ru z.”

M o d e n a ’nın b u n u söylerken yaptığı vurgu ve cümlesine eşlik eden g ü lümsemesi kollarım daki tüyleri diken diken etti. D uy d u ğ um h u zursuzluk sesime de yansıdı.

“ Kostüm m ü?”

“ Evet, u z u n bir kuyruğu ve sivri kulakları var. B oyun bölgesinde de zincirle birbirine bağlı kafatasları bu lu n u y o r. K endim i şeytan, k ötü bir ruh gibi g österiyorum . Ram eş de kutsal bir adam gibi g ö rü n ü y o r ve beni d ö verek evden uzaklaştırıyor. Ben geri gelip bebeği çalıyor gibi yapıyorum .

Ben bebeğe yaklaşınca kadınlar çığlığı koparıyor, Rameş de beni bir kez daha dövüyor. Sonra tekrar geri geliyorum ve Ram eş artık beni o kadar kö tü d ö v üyor ki ben ölüyorm uş gibi yapıyor ve evden kaçıyorum . İn sa n lar bu gösteri için bize iyi para ö d ü y o r.”

“ B unu daha önce hiç d u y m am ıştım .”

“ Bu Ram eş’le benim fikrimiz. G ittiğim iz ilk zengin aile bize para ö d e dikten sonra diğerleri de kö tü ru h u oğullarının yanından uzaklaştırm ak istedi. H epsi de bize iyi para öd ed i. Bir dairem var. E lb ette daire benim d e

ğil ama bir yıllık kirasını peşin öd ed im . K üçük bir yer ama konforlu. Ulla ile birlikte yaşayabileceğim iz güzel bir yer. Penceresinden denizin dalgalarını görebiliyorsun. Ulla denizi sever. H e r zam an denizin yakınında bir ev istem işti.”

M o d e n a ’n ın inançlı konuşm asından çok, ko n u şuyor olm ası karşısında şaşkın kalakaldım . M o d en a tan ıd ığ ım e n sessiz adam lardan biriydi. İkim iz

8 04 ■ G regory David R oberts

de L eo p o ld ’u n Yeri’n in m üdavim leriyken benim le bazen haftalarca veya bazen bir ay boyunca hiç konuşm adığı olu rd u . Fakat yeni, yaralı M odena çok konuşkandı. Evet, o n u kon u ştu rab ilm ek için kö r bir sokakta sıkıştırm am gerekm işti ama bir kere konuşm aya başladı mı şaşırtıcı bir şekilde g eveze çıkmıştı. O n u dinlerken tanıdığım M o d e n a ’nın k onuşkan versiyonuna alışmaya çalıştım. İspanyol aksam H in tçe ile İngilizce arasında hızlı g e

çişler yaparken her iki dilden kelim eleri alıyor, ken d in e has m elez bir dil ortaya çıkarıyordu. O n u n sesinin yum uşaklığına kapılm ışken Ulla ile M o dena arasındaki gizem li bağın ned en in in bu olup olm adığını sordum k e n dim e. Yalnızken saaderce k o n uşuyor, bu ahenkli ve m üzikle dolu ses o n ları birbirine bağlıyor olabilirdi.

B irden beni hazırlıksız yakalayan bir çıkışla M o d ena ile görüşm em so na erdi. M o d en a hesabı ö d em ek için ayağa kalktı ve sokağa çıkıp beni kapının ö n ü n d e bekledi.

Yaralı gözlerini bana d o ğ ru ltm a d a n önce sağına ve soluna sinirli bir şekilde bakındı ve “G itm eliyim ,” dedi. “ Ram eş çoktan P resident O te li’nin ö n ü n d ed ir. Ulla geri d ö n d ü ğ ü n d e o rada kalacak. O otele bayılır. En sevdiği yerdir. Back Bay bölgesini sever. Bu sabah Alm anya’d an bir uçak in di. Lufthansa uçağı. Ulla o uçağın içinde olabilir.”

“H e r u çu ştan sonra... Orayı mı k o n trol ediyorsun?”

“E vet, içeri girm iyorum am a,” diye m ınldana M o d en a elini y üzüne dokunacakm ış gibi kaldırdıktan sonra grileşen saçlarına dokunarak. “ Ram eş b enim için otele gidip Ulla V o lk en b erg ’i soruyor. Bir g ün orada olacak. Oraya gelecek.”

M o den a uzaklaşacakken elimi o m zu n a koyarak o n u d u rd u rd u m .

“ M o d en a dinle, b ir dahaki sefere b end en kaçm a tam am mı? Eğer bir şeye ihtiyacın olursa, yapabileceğim bir şey olursa sadece istem en yeterli.

Anlaştık m ı?”

M o d en a ciddi bir şekilde “ Bir daha senden kaçm ayacağım ,” dedi.

“ Kaçmak alışkanlığım o ldu. S enden kaçm ak da alışkanlıktandı. Kaçan ben değil, alışkanlığım da Senden ko rk m u y o ru m , sen benim arkadaşım sın.”

M o d en a g itm ek için sırum d ö n d ü ama ben o nu tekrar d u rd u rd u m ve onu kendim e yaklaştırarak kulağına fısıldadım.

“ M o dena ü zerinde bu kadar para taşıdığını başka kimseye söylem eyeceğine dair bana söz v e r.”

M o d ena gülüm seyerek “B u n u sen d en başka kim se bilm iyor L in,” d e di. “Sadece sen biliyorsun. Ram eş bile ü zerim de para o ld u ğ u n u bilmiyor.

SH A N T A R A M ■ 805

Para biriktirdiğim den haberi yok. D airem d en bile haberi yok. Birlikte kazandığım ız p aradan aldığım payı uyuşturucuya harcadığım ı sanıyor. Ben u y u ştu ru cu kullanm ıyorum Lin. B unu bilirsin. H içb ir zam an kullanm adım . Sadece o n u n böyle düşünm esine izin veriyorum . Am a sen farklısın Lin. Sen benim arkadaşım sın. Sana gerçeği söyleyebilirim. Sana güv en eb ilirim. Şeytanın ta kendisini ö ld ü ren adam a n ed en güvenm eyeyim ki?”

“ N e dem ek istiyorsun?”

“ C an d ü şm anın M au rizio ’dan bah sediy o rum .”

O n u n kırm ızı birer mağarayı andıran gözlerine bakarak “ M aurizio ’yu b en ö ld ü rm e d im ,” dedim .

M o d ena sanki suç ortağım m ış gibi sırıttı. Y üzünün aldığı bu ifade Y

şeklindeki yara izlerini daha da çukurlaştırıyordu. G özlerinin sarkması aydınlık sokakta o kadar sinir b o zu cu bir g ö rü n tü y d ü ki elini u zatıp g ö ğ sü m e ko y d u ğ u n d a geri çekilm em ek için kendim i z o r tu ttu m .

“ Endişelenm e Lin. Sırrın benim le güvende. O n u ö ld ü rd ü ğ ü n e m em n u n u m . Sadece kendi adım a değil. O n u tanırdım . O n u n en iyi arkadaşıydım . Belki de tek arkadaşıydım. B unu bana yaptıktan sonra yaşasaydı k ö tü lü ğ ü n ü n haddi hesabı olm azdı. Bir adam ru h u n u işte böyle yok eder.

K ötülüğe engel olan tek sınırı kaybederek. Beni bıçağıyla doğrark en onu seyrettim . O rad an giderken ru h u n u yitirdiğini biliyordum . Yaptığı... Bana yaptıkları ru h u n a mal o ld u .”

“ Bu k o n u d a konuşm ak z o ru n d a değilsin.”

“ Sorun değil, artık o n u n hakkında konuşabiliyorum . M aurizio korkaktı. H e r şeyden korkardı. H ayatını korku içinde geçirdi. Zalim di de. O na bu g ücü v eren de buydu. H ay atım d a birçok güçlü adam la karşılaştım, ta nıdığım b ü tü n güçlü adam lar korkak ve zalimdi. O nların mayası, gizli karışımı bu. O nlara y önetm e gücü veren bu. Ben kork m u y o rd u m . Zalim değildim . G ü cü m de yoktu. M au rizio ’ya karşı hislerim , U lla’ya besledi

ğim hisler gibiydi. M au rizio ’n u n gücü ne aşıktım bir bakıma. Beni o yatakta bıraktıktan sonra U lla odaya girdi ve o n u n gözlerindeki korkuyu g ö rd ü m . M aurizio kork u su n u U lla’ya geçirdi. Ulla o n u n bana yaptıklarını gö rün ce öyle korktu ki kaçıp beni o rada bıraktı. O n u arkasından k apıyı kapatıp g iderken g ö rü n c e ...”

M o d en a te re d d ü t ederek güçlükle y u tk u n d u , dudakları titriyordu.

O n u d u rd u rm a k , b u n u hatırlam asına engel olm ak, belki kendim e de b u n u yaşatm am ak istiyordum . Fakat ben konuşm aya başlayınca M odena g ö ğsüm e yasladığı eliyle biraz daha baskı yaptı ve beni susturarak b ir kez daha g özlerim in içine baktı.

8 0 6 ■ G regory David R oberts

“ O zam an M au rizio ’dan ilk kez nefret ettim . Benim insanım nefret e t m ek istem ez, çünkü bir kere nefret ettik mi ru h u m u zla ederiz ve asla n efret edileni bağışlamayız. M aurizio ’dan n efret ettim ve o n u n ölm esini istedim ve bu dilekle onu lanetledim . Bana yaptığından ö tü rü değil, U lla’ya yaptığından ve ru h su z bir adam olarak gelecekte yapacaklarından ö tü rü o n u n ölm esini istedim . O y üzden endişelenm e Lin. Yaptığından kimseye bahsetm em . O n u ö ld ü rd ü ğ ü n için g erçekten m in n e tta rım .”

İçim den bir ses ona gerçekte ne old u ğ un u anlatm am gerektiğini söylüyordu. M o d ena’m n gerçeği bilmeye hakkı vardı ve ona anlatm ak istiyordum . Tam olarak anlayamadığım bir duyguyla, belki U lla’ya d u yduğum son öfke kırıntısı yüzü n d en ya da M o d en a’nın ona duyduğu sonsuz güveni kıskandığım için, M o d en a’yı sarsmak, gerçeği yüzüne haykırıp o nu incitmek istedim. Ama konuşam adım . H arek et edem edim . Gözleri kızarıp yaralan boyunca gözyaşları akmaya başlayınca ona bakıp başımı salladım ve hiçbir şey söylem edim . M od en a da karşılık olarak yavaşça başını salladı. Ya o beni yanlış anladı ya da ben o nu yanlış anladım. B unu hiçbir zam an bilemedim.

Şair Sadık H a n Sessizlikler bir kam pı darbesi g ib i y a ra açabilir, demiş.

Fakat bazen sessiz kalm ak gerçeği söylem enin tek yolu oluyor. M odena d ö n ü p aksayarak uzaklaşırken eli g ö ğ sü m d e, gözyaşı d ö k en gözleri yakın ım dayken paylaştığım ız o bir dakikanın, h er n e kadar yanlış anlamaya açık olsa da, o n u n ve benim soğuk, sevgiden yoksun dü ny am ızd a çok d e

ğerli ve içten o ld u ğ u n u biliyordum .

Belki de ha klıd ır, diye d ü şü n d ü m . Belki M aurizio ve U lla’yı hatırlam a şekli d o ğ ru d u r. H iç şüphesiz M o d e n a o ikisinin neden o ld u ğ u acıyla b e nim başa çıkacağım dan çok daha iyi bir şekilde başa çıkmıştı. Evliliğim acı ve ihanetle son b u ld u ğ u n d a ben bir uyuşturucu bağımlısı haline gelm iştim . O sevginin yok olması ve m u tlu lu ğ u n u m ulm adık bir şekilde kedere dönüşm esi gerçeğine dayanam am ıştım . Böylece hayatım ı m ahvetm iş, in sanları incitm iştim . Buna karşılık M o d e n a çalışmış, para biriktirm iş ve aşkının d ö nm esini beklem işti. A b d u llah ’la diğerlerinin yanm a dö nm ek için y ürürken b u n u , ona yapılanlarla nasıl yaşayabildiğini d ü şü n d ü m ve M oden a ’nın baştan beri bildiği bir şeyi keşfettim . Bu o kad ar basit bir şeydi ki b unu g ö rebilm em için M o d e n a ’nınki gibi bir acıyla sarsılmam gerekm işti. M o d en a b u acıyla başa çıkabilm işti, çün k ü b undaki kendi payını kabullenm işti. Ben hiçbir zam an, ne evliliğim sona erdiğinde n e de o n u izleyen kalp acısı çektiğim zam anlarda başım a g elenlerden ö tü rü sorum luluk d uym am ıştım . İşte bu yü zd en d e onlarla başa çıkam am ıştım .

SH A N T A R A M ■ 807

Pazarın aydınlık so kağına, alışveriş yapanların kalabalığına g ird iğ im de ben de su çum u kab u llen d im ve k o rk u , pişm anlık ve kuşku gibi y üklerd e n k u rtu lu rk e n k albim in genişleyip açıldığını hissettim . Y oğun te z g ahların arasından yürü y ü p A b d u llah , V ikram ve G e o rg e ’ların yanına vardığım da g ü lü m sü y o rd u m . O n ların M o d e n a ile ilgili sorularına yanıt verdim ve A b d u llah ’a sü rprizi için teşek k ür e ttim . H aklıydı. Bu sü rp riz d e n so n ra o n u tam am en bağışlam ıştım . Yaşadığım değ işim d en b a h sed e cek kelim eleri bulam asam da A b d u llah gülü m sem em d ek i farklılığın o g ü n içim de d o ğ a n b ir h u z u rd a n kaynaklandığını ve yavaşça büyüm eye başladığım sanırım sezdi.

Geçm işin pelerini duygu parçalarından kesilip bulm aca gibi dikilir. Ç o

ğu zam an bu pelerini üzerim ize giyer ve ilerlemeye çalışırken o nu da p e

şim izden sürükleriz. H e r şeyin bir anlam ı ve nedeni vardır. H e r hayatın, h er sevginin, h e r hareketin, h e r hissin ve düşün cen in bir nedeni ve önem i vardır. Bir başlangıcı ve so n u n d a oynadığı bir rolü vardır. Bazen bunu g ö rü rü z. Bazen de geçmişi öyle n e t g ö rü rü z , öyle büyük b ir keskinlikle g ö stergeleri o k u ru z ki zam anın attığı her dikiş amacını ve içinde barındırdığı mesajı açığa çıkarır. N e kadar iyi ya da k ö tü yaşanırsa yaşansın hayattaki hiçbir şey başarısızlıktan daha öğretici, kederden daha berrak değildir. Bize kazandırdıkları küçük, değerli bilgelikle, k o rk tu ğ u m u z ve nefret ettiğ im iz düşm anlarım ız olan acının ve başarısızlığın bile var olm a nedenleri ve var olm a haklan vardır.

KIRK BİRİNCİ BÖLÜM

ıl

1 ? ara iğrenç kokar. Bir deste yeni para bir polis istasyonundaki parm ak izi alma b ö lü m ü gibi m ürekkep, asit ve ağartıcı kokar. U m u t ve istek ile b uruşan eskimiş para ise u cu z bir ro m an ın sayfaları arasında g ereğinden fazla tu tu lm u ş kuru çiçekler gibi kokar. Bir odaya eski ve yeni bir sürü p ara, diyelim ki iki kere sayılmış ve lastiklerle destelere ayrılmış m ilyonlarca rupi k o y d u ğ u n u z d a ortaya k ö tü bir koku yayılır. D idier bir keresinde ban a Parayı severim a m a kokusundan nefret ederim, dem işti. P ara beni ne ka d a r pok m u tlu ederse, o ka d a r pok ellerim i y ık a m a m gerekiyor. N e dem ek istediğini çok iyi anlıyordum . E n iyi sahte parayı seçecek kadar çok ışığın o ld u ğ u ve fanların m asanın ü zerindeki bir kağıt parayı bile kaldırmayacak denli yavaş d ö n d ü ğ ü F o rt bölgesindeki havasız bir m ağarada, mafyanın para değişim i işini yaptığı sayım odasında, paranın kokusu bir m ezar kazıcının botları üzerindeki kir ve te r kokusu gibidir.

M o d e n a ’yla bulu ştu k tan birkaç hafta sonra R aju b h ai’n in sayım od asın dan hepim izin ho şu n a gid en çocuksu bir oyunla gangsterleri kenara iteleyerek çıkıp m erdiven b oşluğundaki nispeten daha taze havayı kokladım .

Elim ahşap trab zand a, ü çü n cü basam aktayken birinin adım ı seslenmesiyle d u rd u m . Kafamı kaldırıp kapı eşiğine baktığım dan K adir’in -hayır, Salm an ’ın- kısa, şişko, kel adamı R ajubhai’yi g ö rd ü m . Ü z e rin d e her zam an ki gibi beyaz bir ad ed e yerel giysileri vardı. R ajubhai k apıdan dışarı u z a n mıştı, çünkü asla kapıyı kilitlem eden dışan adım ını atm azdı. M ola verm ek istediğinde, o n u n için özel yapılan ve tek taraflı aynası olan bir odaya g ider, orad an aynı zam anda içeriyi seyrederdi. R ajubhai kendini işine adamış b ir m uhasebeciydi. M afyadaki en iyi m uhasebeceydi. Am a o nu sayım m asalannın yanında tu ta n sadece işinin gerektirdiği profesyonellik değildi. Bu m eşgul odanın dışında h uy suz, kuşkucu ve yaşlı adam ın tekiydi. Sa

SH A N T A R A M ■ 809

yım odasında ise daha neşeli, k endine güvenli biri olup çıkıyordu. Beden olarak da o d ada o ld u ğ u sürece enerjiyle, güçle, parayla bağını koruyordu.

Sanki fiziksel bir güçle oraya bağlıydı.

R ajubhai belden yukarısı kapıdan sarkmış vaziyette “ L inbaba!” diye aşağı seslendi. “D ü ğ ü n ü un utm a! G eliyorsun değil mi?”

“ E lb e tte ,” dedim gülüm seyerek. “ O rada olacağım !”

Son üç basamağı da uçarcasına indim ve h er katta rastladığım g a n g sterlerle itişip kakışarak, en son sokak kapısının önü n d ek i adamı da g eçerek dışarı çıknm . Sokağın so n u n d a kapıyı izleyen iki adamla daha karşılıklı gülüm sedik. Aralarında bazı istisnalar vardı ama m afyanın genç üyeleri genellikle beni severdi. Bom bay mafyasıyla çalışan tek yabancı ben değild im . B andra konseyinde İrlandalı bir g angster vardı, Amerikalı serbest çalışan bir adam büyük uyu ştu ru cu pazarlıklarında ünlenm işti, HollandalI biri K har’daki çete ile çalışıyordu ve şehirde bun lar gibi başka yabancılar da vardı ama Salm an’ın konseyindeki tek go ra bendim . Ben onların ya-bancısıydım . O yıllar, H in d ista n ’ın g u ru ru n u n yeşil, beyaz ve tu ru n c u asmalar halinde eskiden koloni olana topraklarda yükseldiği ve bir İngiliz olm anın ya da o n lar gibi g ö zü k m en in kalpleri kazanm ak ve akılları feth e tm ek için yeterli o ld u ğ u son yıllardı.

R ajubhai’nin beni kızının d ü ğ ü n ün e davet etm esi benim de onlardan biri gibi kabul g ö rd ü ğ ü m anlam ına geliyordu. Aylardan beri Salman, Sanjay, Ferit, Rajubhai ve diğerleriyle birlikte konseyde çalışıyordum. Pasaport bö lü m ü n d e çıkardığım iş neredeyse döviz işi kadar para getiriyordu. Sokaklardaki bağlantılarım altına, kaçak mallara ve döviz işine büyük m iktarda p ara döküyordu. G ü n aşırı Salman M ustaan ve Abdullah Taheri ile boks id manı yapıyorduk. H aşan O bikw a ile olan arkadaşlığımı kullanarak siyahların gettosuyla yeni bir ittifak oluşturm uştuk. Bu bize yeni adamlar, para ve yeni pazarlar getiren yararlı bir bağlantı olm uştu. N azir’in isteği üzerine şehirdeki Afgan sürgünlerle silah anlaşması yapan bir delegasyona dahil ol-m u şaım . Bu anlaşmayla Pakistan-Afganistan sınınndaki yarı özerk aşiretler Salm an’ın konseyine düzenli olarak silah yardım ında b u lu nuyordu. D ostlarım vardı, bana saygı duyuluyordu ve harcayamayacağım kadar çok paraya sahiptim ama Rajubhai beni kızının dü ğ ü n ü n e davet edene dek tam am en aralarına kabul edildiğim den em in olam amıştım. Rajubhai, Salm an’ın k o nseyindeki güçlü üyelerden biriydi. O n u n daveti beni güven ve sevginin var olduğu iç halkaya dahil ettiklerini gösteriyordu. Mafyayla ya da mafya için çalışabilir, büyük itibar getiren işler yapabilirsiniz am a sizi evlerine, bebeklerini sevmeye çağırana kadar onlardan biri sayılmazsınız.

8 1 0 ■ G regory David R oberts

F o rt bölgesinin g ö rü n m e z sınırından çıkıp Flora Ç eşm esi’ne yaklaşırken gezgin bir taksi yanım da yavaşladı ve sürücüsü ben bineyim diye elini ko lu n u sallamaya başladı. Elim le adam ı uzaklaştırdım . A dam benim H in tçe k o n u ştu ğ u m u b ilm ediğinden taksiyle yavaşça yanım a geldi ve k o nuşm ak için başını cam dan dışarı çıkardı.

“ H ey, beyaz n am ussuz, taksinin boş o ld u ğ u n u g ö rm ü y o r musun? Birinin kayıp beyaz keçisi gibi sıcağın altında yürüyüp de ne yapıyorsun?”

M arathi dilinde kabaca “IC aıpaijey t u m ?” dedim . S ana ne?

Adam M arathi dilini k o n u ştu ğ u m u duyunca şaşırarak “K a i paijey?”

diye tekrar e tti.

B om bay’ın arka sokaklarında kullanılan M arath i’yi kullanarak “ D erd in ne senin?” diye so rd u m . “Yoksa M arathi dilini bilm iyor musun? Burası b izim B om bay’ım ız, Bom bay bizim dir. E ğer M arathi konuşam ıyorsan B om bay’da ne işin var? O boş kafanın içinde bir keçi aklı mı taşıyorsun?”

“A rrey!” dedi adam ve İngilizce konuşm aya başladı. “ M arathi mi k o n u şu yorsun baba?”

Cevap olarak p arm ağım ı yü zü m d e ve kalbim de dolaştırarak “Gora chi-erra, kala m a a n ,” d edim . Beyaz surat, siyah kalp. A dam ı rahatlatm ak için de konuşm aya H in tçe devam ettim . “ Ben dışarıdan beyazım kardeş ama içim tam anlamıyla bir H in d i. Sadece yürüyüş yapıp zam an geçiriyorum .

N e d e n kendine gerçek tu risd er b u lup benim gibi zavallı bir H intliyi rahat bırakm ıyorsun?”

Taksici kahkahalarla g ü ld ü k ten sonra elini uzatıp nazikçe elimi sıktı ve gaza basıp uzaklaştı.

Kalabalık kaldırım lardan uzak d u ru p geçm ekte o lan arabaların yanından yürüm eye devam ettim . Şehrin kokusu nihayet sayım odasındaki p a ra kokusunu b u rn u m d a n silmişti. C o lo b a ’ya, L e o p o ld ’u n Yeri’ne D idier ile buluşm aya gidiyordum . Y ürüm ek istem iştim , çünkü şehrin en çok sevdiğim kısm ında olm aktan m em n u n d u m . Salm an’ın mafya konseyinde çalışmak, şehirdeki en ücra köşelere gitm em i gerektiriyordu. Mahalax-m i’den M alad’a, C o tto n G re e n ’den T h a n a ’ya, Santa C ru z ’dan A ndheri’ye, Film Şehri Sokak’tan G öller Bölgesi’ne dek şehirde sevdiğim pek çok yer vardı. Fakat Salm an ’ın konseyinin asıl gücü, M arine Y olu’ndan başlayan ve D ünya Ticaret M erk ezi’ne u zan an eğri kıyı şeridini kapsayan yarım adadaydı. İşte gelişm ekte o lan bu sokaklarda, d en iz d e n birkaç o to büs d u rağı uzakta, bu şehri gerçek ten sevmeyi öğren d im .

Sokakta hava, m eşgul kafalardaki b ü tü n düşünceleri silecek kadar sıcaktı. H e r Bom baylı, M ıım baili gibi b en de Flora Ç eşm esi’n d en Cause-

SHANTARAM - 8 1 1

w ay’e bin kere y ü rü m ü ştü m ve tıpkı o n lar gibi ben de yol ü zerinde g ö lgelik yerler ile rü zg a r alan yerleri nerede bulacağım ı biliyordum . G üneşin altında birkaç saniye d u ru n ca kafam , y üzüm , göm leğim ter içinde kalm ıştı. H e r g ü n d ü z yürü y ü şü n d e böyle vaftiz o lu rd u n u z. Sonra gölgeye ulaştım ve birkaç dakika so n ra kuru m u ştu m .

Trafik ile alışveriş yapan insanların arasından ilerlerken aklım gelecekteydi. M antığa aykırı, h a tta akıl alm az bir şekilde tam da B om bay’ın gizli kalbine kabul edildiğim anda gitm ek için dayanılm az bir istek duym aya başlam ıştım . Bu hisler birbirine ne denli zıt gö rü n ürse g ö rü n sü n b unu a n lıyordum . B om bay’la ilgili sevdiğim şeylerin çoğu insanların -Karla, Prabaker, K adirbhai, Khaled- kalplerinde, akıllarında ve sözciiklerindeydi.

H epsi de bir şekilde gitm işti ama şehirde sevdiğim her sokakta, m abette veya deniz kenarında on lard an kalm a bir m elankoli hissi vardı. Yine de yeni sevgi ve ilham kaynaklanm yok değildi. Kaybın ve yanılsamanın nadasa bıraktığı to praklardan yükselen yeni arkadaşlıklar... Salm an’ın mafya k o n seyindeki yerim sağlam dı. B olyw ood film endüstrisinde ve televizyon ile m ultim edya alanlarında yeni iş olanakları açılıyordu. H e r hafta yeni bir iş

teklifi alıyordum . H acı Ali C am ii’ne bakan güzel bir dairem ve bir sürü p aram vardı. H e r geçen gece Lisa C a rte r’ı biraz daha fazla seviyordum .

Sevdiğim h e r yerde karşım a çıkan k eder beni şehirden ayrılmaya z o rluyordu am a d iğer yandan yeni sevgi ve kabullenm e beni şehrin kalbine biraz daha yakınlaştırıyordu. Flo ra’dan Causew ay’e yürü rk en ne yöne d o ğ ru gideceğim e karar verem edim . Z o rlu geçmiş y a'd a şim dinin kederi ve vaaderi üzerine ne kadar düşün ü rsem düşüneyim geleceğe güvenle ve inançla bakam ıyordum . Bir şeyler eksikti. Bir hesap hatası, bir ipucu ya da h er şeyi n etleşurecek bir görüş olması g erektiğinden em indim am a ne o ld u ğ u n u bilm iyordum . Çılgınca g iden arabaların, bisikletlerin, o to b ü sle rin, kam yonetlerin ve el arabalarının ve başıboş dolaşan turistlerin arasından ilerleyerek düşüncelerim in sokak ve sıcak içinde kaybolm asına izin verdim .

G eniş k em erd en içeri girip D id ier’in o tu rd u ğ u birleştirilm iş masalara ulaşınca “ L in!” diye bağırdı D idier. “ İd m a n d a n mı geliyorsun?”

“ H ayır, y ü rü d ü m . D ü şü n ü y o rd u m . Z ihin ve ru h egzersizi yapıyordum d a d en ilebilir.”

G arsona işaret eden D idier “K orkm a!” dedi. “ Ben o hastalığı haftanın her g ü n ü tedavi ediyorum . Ya da en azından h er gecesi diyelim . L in ’e yer aç A rtu ro . Biraz kay da Lin yanım a o tu rs u n .”

8 12 ■ G regory David R oberts

N apo li’de polisle yaşadığı bir p ro b le m d en ö tü rü B om bay’da saklanan genç İtalyan A rtu ro , D id ier’in yeni aşkıydı. A rtu ro birçok kızı kıskandıra-bilecek bebek gibi bir yüzü olan, kısa boylu, ufak tefek bir adam dı. Ç ok az İngilizce k o nu şu rd u ve ne kadar sıcak olursa olsun h er yaklaşıma aynı aksi tavırla karşılık verirdi. B undan dolayı D id ier’in çoğu arkadaşı o n u g ö rm ezd en gelir ve ilişkiye kafalarında birkaç hafta, en çok bir-iki ay z a m an biçerdi.

O n u n elini sıkarken D idier sessizce “ Karla’yı birkaç dakikayla kaçırd ın ,” dedi. “B unu d u y d u ğu n a üzülecek. O da se n in le ...”

“ B iliyorum ,” diyerek gülüm sedim . “ Benimle görüşm ek istiy ord u .”

İçecekler gelince D idier kadehini benim kiyle to k u ştu rd u . İçkiden bir yu d u m aldıktan sonra kadehi masaya koydum .

Lisa C arter ile film işinde olan bazı kişiler de u z u n masadaydı ve Kavita S in g h ’ın basın grubuyla kaynaşıyorlardı. D id ier’in yanında Vikram ile Lettie vardı. İkisi de h er zam an o ld uklarından çok daha m u tlu ve sağlıklı g ö rü n ü y o rd u . Birkaç ay önce C o lo b a ’nın m erkezinde, pazarın yakınında yeni bir daire satın almışlardı. B ütü n birikim leri tiikense ve V ikram ’ın ailesinden borç almak zo ru n d a kalsalar da bu ev, birbirlerine ve gelişm ekte olan film işlerine olan inançlarının bir göstergesiydi ve hayatlarındaki bu değişim karşısında hala heyecanlıydılar.

Vikram sandalyesinden kalkıp beni sıcak bir şekilde sarılarak karşıladı.

Kovboy kıyafetlerine, L ettie’nin ısrarları ve kendisinin olgunlaşan zevki y ü z ü n d e n veda etm işti. C lin t E astw ood k o stü m ü n d e n geriye kalanlar sadece güm üş kem eri ile siyah kovboy çizm eleriydi. D u b lö rlerin konakladı

ğı yerler yerine büyük şirkederin y ö netim kurullarına gitm eye başlayınca, istem eden de olsa çok sevdiği şapkasını takmayı bırakm ıştı. Şapkası, şimdi benim dairem d e bir kancaya takılı d u ru yo rd u . Bu şapka en değer verd i

ğim eşyalardan biriydi.

L e ttie ’yi öpm ek için eğildiğim de L ettie göm leğim i o m u z kısm ından çekti ve kulağım a fısıldamak için yaklaştı.

“ H iç b o zun tu ya verm e, d o s tu m ,” d edi gizem li bir şekilde. “B o z u n tu ya v erm e.”

L ettie’nin yanında film yapımcıları Cliff D e Souza ile C h an d ra M eh ta o tu ru y o rd u . Yakın arkadaşlarda zam an zam an o ldu ğ u gibi, Cliff ve C h a n dra da zam anla kendi aralarında kiloları paylaşmış gibiydi. C liff d aha da zayıflamış, C h and ra ise sanki o n u n verdiği kiloları da alm ıştı. Fiziksel olarak ne kadar farklılarsa, başka nok talard a birbirlerine o kadar benziyorlar

SHANTARAM ■ 813

dı. B azen kırk saat boyunca birlikte çalışan bu iki yakın iş arkadaşı aslında o derece aynı m im ikleri, hareketleri ve sözleri kullanıyordu ki yapım cılığını üstlendikleri filmlerin setlerinde onlara Şişman Amca ile Zayıf Am ca d iye hitap ediyorlardı.

O n lara yaklaştığım da ikisi de aynı şekilde kollarını kaldırarak beni k ar

şıladı fakat ikisinin de beni g ö rd ü ğ ü n e sevinm esinin nedeni farklıydı. O n ları tanıştırdığım dan bu yana Cliff D e Souza, Kavita S in g h ’e tu tk u lu bir şekilde aşık olm uştu ve Kavita’yı o n u n lehine etkileyebileceğim i d ü şü n ü y o rdu. Kavita ile tanışıklığım u z u n zam ana dayandığından o nu isteğinin ve arzu su n u n dışında bir şey yapmaya ikna etm en in imkansız o ld u ğ u n u gayet iyi biliyordum . A m a Kavita da C liff d e n hoşlanıyor gibiydi ve ikisinin ortak noktası oldukça fazlaydı. İkisi de neredeyse o tu z yaşında ve b ekardı. O yıllarda böyle bir şeye H in d ista n ’ın o rta ü st tabakasında pek rastlanm azdı ve ikisinin de aileleri her orta m d a b u n d an d ert yanıyordu. İkisi de bağım sızlıkları ve sanatçı yönleriyle birer medya profesyoneliydi. H e r ne kadar karşı g ö rü şte olsa da her düşünceyi dinler ve aynı toleransla yaklaşırlardı. Ve ikisi de çekici insanlardı. Kavita’nın biçimli vücu d u ve baştan çıkarıcı gözleri ile ClifPin u z u n ince yapısı ve yan yan gülüşündeki çocu k suluk birbirini m ükem m el bir şekilde tam am lıyordu.

İkisini de sevdiğim den o n lar için çöpçatanlık yapm akta bir sakınca g ö rm ü yordum . Kalabalık içinde C lifFD e S o uza’yı sevdiğimi belirtm iş, Kavita ile baş başayken de her fırsatta onu gizliden gizliye övm üştüm . İkisinin birlikte bir şansları vardı. Ü stelik bence bu şans hayli yüksekti. K albim den ikisi için de iyi dileklerimi geçiriyordum .

D iğ er yandan C han d ra M ehta da beni g ö rd ü ğ ü n e sevinm işti, çünkü ben o n u n Salm an’ın mafya konseyindeki kara parayla bağlantısıydım ve bu dostane diye tanım layabileceği bir bağdı. Tıpkı Kadir gibi, Salman da C h an d ra M eh ta sayesinde B om bay’ın film dünyasına sızm anın faydalı olacağını d üşü n m ü ştü . Federal ve ülke çapındaki yeni kısıdamalar para akışını güçleştirm işti ve kara para işini daha da zorlaştırm ıştı. Film endüstrisin in karşı k o n u lm az gö z kamaştırıcılığı bir yana, başka birçok nedenle de politikacılar film işini bu kısıtlam aların dışında tu tm u ştu . O yıllar ek o n o m inin patlam a yaptığı yıllardı ve B olyw ood filmleri gerek tarz gerek g ü ven açısından bir R önesans’tan geçiyordu. Film ler g ün geçtikçe daha iyi ve daha b ü yük bütçeli bir hale geliyor, dünya çapında b ir pazara hitap e tmeye başlıyordu. Başarılı filmlerin bütçeleri büyüdükçe yapım cılar d a devletten aldıkları gelir kaynaklarını tü k ettiler. Böylece birçok yapımcı ve ya-

8 1 4 ■ G regory David R oberts

pim şirketi gangsterlerle iş yapmaya yöneldi. G angsterler hakkında yapılan filmler mafya tarafından finanse edildi ve tu ta n film lerden sağlanan kar da yeni suçlar işlemek için kullanıldı. M afya senaryolara konu o lurken mafya parasıyla yeni filmler finanse edildi.

Ben de C h an d ra M eh ta ile Salman M u sta a n ’ın arasındaki bağlantı olarak kendi üzerim e düşen rolü oynadım . Bu kazançlı bir işti. S alm an’ın konseyi, M e h ta -D e Souza Prodüksiyon aracılığıyla ortaya o n m ilyon rupi k oyuyor ve izi sü rülem ez, tem iz karlar elde ediyordu. C h an d ra M ehta b en d en birkaç bin Am erikan D oları bulm am ı istediğinde kurulan ilk b a ğ lantı cüsseli yapım cının vazgeçem eyeceği bir şeye d ö n ü şm ü ştü . M ehta z en gindi ve g ü n geçtikçe daha da zenginleşiyordu. Fakat şirketine para koyan adam lar o n u k o rk u tuy o rd u ve onlarla h er görüşm esi te h d it altında g eçiyordu. Bu nedenle C h and ra M eh ta bana g ü lüm serken beni g ö rd ü ğ ü ne m em n u n d u ve yollarım ız her kesiştiğinde benim le biraz daha yakın a rkadaş olmaya gayret gösteriyordu.

U m ru m d a değildi. C han d ra M e h ta ’yı ve Bolyvvood filmlerini seviyord u m . O n u n beni arkadaşlığının endişeli, zengin dünyasına çekm esine izin verdim .

C h a n d ra M e h ta ’nın yanında Lisa C arter o tu ru y o rd u . Sarı saçları yine u zam ış, o m uzlarına geliyordu. M avi gözleri berraktı ve arzuyla parlıyord u . Lisa’nın teni bronzlaşm ıştı ve çok sağlıklı g ö rü n ü y o rd u . Birkaç kilo da almıştı ve bu n d an yakınıyordu am a ben dahil etrafındaki her erkek ona hayranlıkla bakıyordu. Tavırlarında da yeni ve alışılmadık bir şey vardı.

G ülüşünde sıcak, sakin bir yum uşaklık, başkalarını da g ü ld üren içten bir kahkaha ve tanıştıklarının en iyi yönlerini ortaya çıkaran bir hal vardı. H aftalarca, h a tta aylarca Lisa’nın bu değişimleri geçirm esini izledim ve ilk başlarda b u nların bana o lan sevgisinden kaynaklandığını d ü şü n d ü m . İlişkim iz de ciddi b ir adım atm asak da -o hala kendi dairesinde, b en de ke n di dairem de kalmaya devam ediyorduk- ikimiz sevgiliydik ve arkadaştan çok daha fazlasıydık. A m a bir süre sonra tü m bu değişikliklerin sadece kendisinden kaynaklandığını farkettim . O n u n sevgisinin ne kadar derin o ld u ğ u n u , bu sevgiyi açığa çıkarıp paylaştıkça m u tlu lu ğ u n u n ve güvenin de arttığını anladım . Aşk o n d a güzel du ru y o rd u . G özleri masmavi bir g ö k y ü zü n ü , gülüm sem esi sıcak bir yaz g ü n ü n ü andırıyordu.

Lisa beni yanağım dan ö ptü . O n u ö p ü p geri çekilirken gözlerindeki e n dişeli bakış dikkatimi çekti.

M asada g azete m u h abirlerinden Dilip ve Anw ar da vardı. İkisi de sadece birkaç sene önce üniversiteden m ezu n olm uş, gen ç adam lardı ve

SH A N T A R A M ■ 815

B om bay’daki g ü n lü k g azetelerden olan The N oonday’de işlerinin inceliklerini öğreniyorlardı. Geceleri D idier ve küçük grubuyla g ü n ü n manşetle-rini, yaptıkları araştırmaları ve içgüdüleriyle izledikleri yolları tartışıyorlardı. O nların heyecanı, hevesi, isteği ve gelecek için duydukları sınırsız u m u t, L eo p o ld ’daki kalabalığın o kadar ho şu n a gidiyordu ki D idier ve Kavita arada bir onlara takılm adan edem iyordu. Dilip ve Anw ar gruptaki herkesi bağırtana ve neşe içinde masaya vurdu ran a kadar gülerek ve k o nuşm aya devam ed erek bu takılmalara da gayet güzel karşılık veriyordu.

Dilip uzu n boylu, açık tenli, badem gözlü bir Pencaplıydı. Ü çüncü ku

şak bir Bombaylı olan Anwar daha kısa boylu, koyu tenli ve ciddiydi. Lettie birkaç g ün önce bana onlar için Taze ka n , demişti. Ben Bom bay’a yeni geldiğim zam anlarda bu terimi benim için de kullanmıştı. M asada ilerleyip tutkuyla konuşan bu iki genç adam a bakınca, eroinden ve yasadışı işlere b u laşm adan önce benim hayatım ın da böyle o ld u ğu n u d üşündüm . Bir zam anlar onlar kadar m utlu , sağlıklı ve um ud u y d u m . O n lan tanıdığım için, Leop o ld ’un kalabalığına neşe ve ü m it verdikleri için m em nundum . Maurizi-o ’nu n , U lla’nın, M o d en a’nın gitm esi, benim de bir g ün gideceğim gerçeği n e kadar doğruysa, onların o rada olması da o kadar doğruydu.

İçten bir şekilde ellerini sıknktan sonra yanlarında o turan Kavita Singh’a yöneldim . Kavita bana sanlm ak için ayağa kalktı. Bir kadının, bir erkeğe g er

çekten giivendiğinde5ya da o erkeğin kalbinin başkasına ait o ld u ğ u n u bildi

ğinde sarılacağı şekilde, sıkıca ve şefkatle sarıldı bana. Yabancılar bile kendi aralarında pek böyle sarılmaz, İd H intli bir kadından geldiği düşünülürse oldukça özel bir karşılamaydı ve çok da önemliydi. Yıllardır Bom bay’daydım.

M arathi dilinde, H in tçe, U rduca kendim i ifade edebiliyor, gangsterlerle, gecekondu sakinleriyle, Bollywood aktörleriyle o tu ru p m uh abb et edebiliyor, yer yer hayır dualarını alıyor ya da saygılarını kazanıyordum. Yine de Bom bay’d a pek az şey, Kavita Sin gh ’ın sevgi dolu kucaklaması kadar bana kendimi H in d istan ’ın bir parçasıymışım gibi hissettiriyordu.

B unu Kavita’ya hiç söylem edim am a o n u n beni sevgi d o lu , koşulsuz bir şekilde kabul etm esi benim için önem liydi. S ürgün yaşadığım o yıllard a iyiliğe dair olan şeylerin ço ğ u içim deki hapiste kilitli kalmıştı. K o rk u n u n inşa ettiği o yüksek duvarlar, u m u d u n küçük ve demirli penceresi, u tan cın sert yatağı. Şimdi bu n lardan bahsediyorum . Şimdi biliyorum ki o sevgi dolu d ü rü st anı yaşarken o n d a n bahsetm elisiniz, çünkü b ıınu bir d ah a yaşayamayabilirsiniz. K alpten kalbe dile getirm ediğim iz gerçek ve içten duygular, onları hatırlam aya çalışan ellerin arasında küçiilüp parçalanıyor.

8 16 ■ G regory David R oberts

Akşamın pem bem si gri örtüsü yavaşça öğleden sonrayı gölgelerken Kavita’ya hiçbir şey söylemedim. Gülüm sedim ve hissetti'klerimin bir dağdan yuvarlanan taşlar gibi o n u n ayaklarının dibine yuvarlanmasına izin verdim.

Kavita kolum dan tu ttu ve beni yanında otu ran adam a do ğ ru y ö n eltti.

Adam ayağa kalktı ve biz el sıkışırken Kavita “ R an jit’le tanışm adın sanırım L in ,” dedi. “ Ranjit, Karla’nın... Arkadaşı. Ranjit C h o u d ry , L in ’le tanış.”

B irdenbire L ettie’nin n eden H iç bozuntuya verme, dediğini ve Lisa’nın n ed en endişeli g ö rü n d ü ğ ü n ü anladım.

“ Bana Jeet d e ,” dedi Ranjit. G ülüşü doğal ve ken d in e güvenliydi.

G ü lm ed en , d ü z bir ses tonuyla “T a m am ,” diye cevapladım . “ Seninle tanıştığım a sevindim Je et.”

Ranjit B om bay’ın en iyi özel okullarından ve üniversitelerinden çıkma m üzikal aksanıyla “Seninle tanışm ak da bir zevk,” dedi. Bu, İngilizceyi k o n u şu lu rk en d uym aktan en çok hoşlandığım aksandı. “Senin hakkında çok şey d u y d u m .”

Tıpkı benim yaşım da bir H in tlin in yapacağı gibi d ü şü n m ed en “ A c -

hacı?'' dedim . Aslında d ü z tercüm eyle bu kelim e ‘iyi’ anlam ını taşır. O sırada ve o tonlam ayla Öyle mi>. anlam ındaydı.

R anjit elimi bırakırken gülerek “ E v et,” dedi. “Karla senden çok bah sediyor. Em inim biliyorsundur, o n u n g ö z ü n d e bir k ahram ansın.”

O n u n g ö rü n d ü ğ ü kadar saf olup olm adığını m erak ederek “Bu k om ik,” dedim . “ Bir keresinde bana kahram anların sadece ölü , deli ya da şüpheci olabileceğini söylem işti.”

Ranjit kafasını geriye d o ğ ru yatırıp koca bir kahkaha patlatırken tam bir H in d iy e has m ükem m el dişleri açığa çıktı. G ülm eye devam ederken bir yandan da bana baktı ve başını salladı.

Dem ek bu, diye d üşü ndü m . K a r la ’n ın esprilerinden anlıyor ve onun kelimelerle oynam asından boşlanıyor. K a r la ’n m kelimelere olan aşkını ve zekasını seviyor. K a r la ’m n ondan hoşlanm asm ın nedenlerinden biri bu.

Pekala.

Geri kalan sebepler daha barizdi. Ranjit esnek yapılıydı ve benim boy-larımdaydı. Yakışıklı bir yüzü vardı. Çıkık elm acık kem ikleri, geniş bir alın, etkileyici to p az rengi gözler, d ü z g ü n bir b u ru n , güleç bir ağız gibi sad ece güzel hatlara sahip olm akla kalm ayıp bir zam anlar çok canlı den eb ilecek b ir y ü zdü. Sanki yalnız bir denizciye, dağcıya ya da m aceraperest b irine aitti. Saçları kısaydı ve alnından hafif açılmaya başlam ıştı am a bu bile

SHANTARAM - 8 1 7

on a yakışıyordu. Sanki bu tam da sağlıklı ve atletik bir adama göreydi.

Giysilerini Sanjay’ın, A n d rew ’ın, Faysal’ın ve diğer mafya m ensuplarının pahalı mağazalara yaptıkları ziyaretlerden biliyordum . Bom bay’da o n u n giydiklerini g ö rü p de kafasını im renerek sallamayacak bir g angster yoktu.

R anjit’i geçip masada o tu ra n son arkadaşım Kalpana’ya yönelerek

“ H e y ,” dedim . Kalpana, M eh ta-D e Souza Prod ü k siy o n ’da yapımcı asistanı olarak çalışıyor ve yapımcı olm ak için tecrü b e kazanıyordu. Bana bakıp g ö z kırptı.

R anjit yum uşak bir ses tonuyla h em en “ Bekle,” dedi. “Seninle... Kısa hikayelerin hakkında konuşm ak istiy o rd u m .”

Kaşlarımı çatarak Kavita Sin g h ’e bakm ak için kafamı çevirince Kavita suçlu gibi ellerini kaldırıp h em en başka yöne baktı.

“ Kavita bana yazdıklarım gösterdi. N e kadar iyi olduklarım bilm eni istedim . Yani ben böyle d ü şü n d ü m .”

K onuyu kapamaya ve uzaklaşmaya çalışarak “Şey, teşekkürler,” diye m ırıldandım .

“ G erçekten de b ü tü n yazdıklarım o k u d u m ve çok iyi olduklarını d ü

şü n ü y o ru m .”

H aklı bir n ed en olmaksızın sevmem eye kendinizi koşullandırdığınız bir insandan gelen ilüfat kadar insanı b ozan az şey vardır. U tan çtan yanaklarım ın hafifçe kızardığını hissettim .

İlk kez içten bir şekilde “T eşekkürler,” dedim . “ H e r ne kadar Kavita ’n ın onları kimseye gösterm em iş olması gerekiyorduysa da birinden bunları duym ak çok g ü z e l.”

Ranjit hem en “Biliyorum belki b u n u yapmam ası gerekiyordu ama bence yazılannı binlerine g ö sterm elisin,” dedi. “Benim g azete için uygun olm ayabilirler am a The N oonday için harikalar. Yazılarını iyi bir fiyata alacaklarına em inim . The N o o n d a fm ed itörü Anıl b enim arkadaşım dır.

O n u n nelerd en hoşlandığını bilirim. Senin hikayelerinden hoşlanacaktır.

E lbette yazdıklarını ona, senden izin alm adan g ö sterm edim am a onları o k u d u ğ u m u ve beğendiğim i söyledim. Anıl seninle tanışm ak istiyor. Eğer yazılarım on a g ö tü rü rsen anlaşacağınızdan kuşkum yok. H e r neyse, b unu sana bırakıyorum . Anıl seni g örm ek istiyor am a bu sana bağlı. Kararın ne olursa olsun iyi şanslar d iliyorum .”

R anjit o tu ru n c a o n u geçerek Kalpana’nın yanına g ittik ten sonra D idie r’in yanındaki‘yerim e yerleştim . Ranjit -Jeet- C h ou d ry ile yaptığım ız k o nuşma dikkatim i öyle dağıtm ıştı ki D id ier, A rtu ro ile çıkacağı İtalya seya

8 18 ■ G regory David R oberts

hatin d en bahsederken o nu yarım yamalak d inledim . O n u n Üç ay, d ed iğ ini d u y d u m ve orada geçireceği üç ayın üç yıl olabileceğini, D id ier’i kaybedebileceğim i d ü şü n d ü m . Bu düşünce o kadar garip geldi ki ü zerinde kafa yorm ak bile istem edim . D id ier’siz bir Bom bay... H acı Ali C am ii, L e o p o ld ’un Yeri ya da Gateway A nıü olm ayan bir Bom bay gibi bir şeydi.

B unu hayal etm ek bile imkansızdı.

Bu fikri aklım dan uzaklaştırarak kahkaha atan , içki içen, m u h ab b e t ed en arkadaş to p lu lu ğ u n a baktım ve boş kadehim i onların başarılan ve u m u d a n ile d o ld u rd u m . H e m e n sonra, dikkatim i Karla’nm erkek arkada

şı R an jit’e verdim . G eçen aylar b oyu nca o n u n hakkında araştırm a yapm ıştım . O n u n , h o rtu m la r tarafından hasara uğrayan B angladeş’teki sahil k esim lere m alzem e g ö tü re rek servetini yapan Ram prakash C h o u d ry adlı bir kam yon şo fö rün ü n d ö rt o ğ lu n d an İkincisi, bazılarına göre en sevileni, o ld u ğ u n u biliyordum . H ü k ü m e tle yapılan küçük işler, çok sayıda kam yon, h atta yük uçakları ile gem iler gerektiren büyük anlaşm alara d ö n ü şm ü ştü .

C h o u d ry daha sonra kapsamlı çalışan b ir nakliyat ve ulaşım şirketiyle o r taklık ku ru p düşü k tirajlı b ir Bom bay gazetesini de almıştı. D a h a so n ra g azete işini işletm e derecesiyle o k u lu n u bitirerek ailesinde b ir liseyi ve ard ın dan da üniversiteyi b itiren tek kişi o lan oğlu R anjit’e devretm işti. Ranjit sekiz senedir, adı The D aily Post olarak değiştirilen gazeteyi yönetiyordu.

The P o f ta k i başansı henü z gelişm ekte olan bağım sız film yapımcılığı alan ına da yum uşak bir geçiş yapmasını kolaylaştırmıştı.

R anjit zen g in , güçlü , p o p ü ler bir adam dı ve baskı, film ve televizyon alanlarında başanlı bir girişimciydi. R an jit’in h en üz genç bir adam ken babasına nakliyat işinde yardım cı olmaya başlayan, Ranjit ve kardeşleri gibi özel okullarda okum a ayrıcalığına kavuşam ayan ağabeyi R a h u l’un b un d an ö tü rü pişm an o ld u ğ u söyleniyordu. Aynı zam anda küçük iki kardeşin v erdiği çılgın p artiler ve onları beladan uzak tu tm ak için verilen yüklü b a h

şişler hakkında da söylentiler vardı. Buna rağm en Ranjit hakkında hiçbir eleştiri y o k tu ve işle ilgili ufak tefek birkaç p ü rü zd e n başka hayatı adeta b üyülüydü.

Bir zam anlar L ettie’m n de dediği gibi R anjit zen g in , m ükem m el bir eş

adayıydı. O n u arkadaşlarıyla birlikte izlerken o n u n sevilmesi kolay biri o ld u ğ u n u kendim e itiraf etm ek zo ru n d a kaldım . K o n u ştu ğ u n d an daha çok dinliyordu, güleçti, m ütevazı, düşünceli ve nazikti. G ariptir, o n u n için ü zü ldü m . Birkaç sene, h a tta birkaç ay önce o n u n bu kadar sevilen özelliklere sahip olm asından dolayı R anjit’i kıskanırdım . O n u n hakkında soru

SH A N T A R A M ■ 8 19

so rd u ğ u m h em en herkes Çok iyi biri, dem işti. O n d an kolaylıkla nefret edebilirdim ama Ranjit C ho u d ry için böyle hissetm edim . B unun yerine, o n u izlerken Karla’ya olan hislerimi anım sadım ve u z u n zam andan beri ilk kez Karla’yı d ü şü nü rk en genç ve yakışıklı medya p a tro n u için ü zü ld ü m ve o na içten içe şans diledim .

Yarım saat kadar Lisa ve diğerleriyle soh b et ettim . Sonra kafamı kaldırıp da etrafa bakındığım da Jo h n n y C ig ar’ın geniş kapının ağzında d u rd u

ğ u n u , benim dikkatim i çekmeye çalıştığını g ö rd ü m . G itm ek için bir bah ane b u ld u ğ u m a sevinerek D id ier’e d ö n d ü m ve bana bakması için o nu k e n dim e çevirdim .

“ D inle, eğer üç aylığına İtalya’ya gitm e kon u su n d a cid d iy sen ...”

“ E lbette ciddiyim,” diye söze başlayacak oldu ama on u n sözünü kestim.

“Ve sen uzaklardayken senin yerine dairene bakacak birilerini arıyorsan, sanırım bu iş için d o ğ ru kişileri biliyorum .”

“ Öyle mi? Kimmiş peki bu kişiler?”

“G eorge’lar,” diye cevap verdim. “ Zodyak G eorge’lar. ikizler ve Akrep.”

D idier şaşırmıştı.

“Ama o... G eo rg e d en en adam lar... Nasıl söylesem?”

“ Güvenilir?” diye D id ier’e yardım cı old u m . “D ü rü st, tem iz, sadık ve cesurlar. H e r şeyden önem lisi, o nlardan istediğinden bir dakika fazla dairende kalm azlar. Aslına bakarsan onları ikna etm ek te bile zorlanabilirim .

O nlar sokağı sever. B unu yapmak istem eyeceklerdir fakat bana bir iyilik yapacaklarını söylersem kabul edebilirler. Senin için dairene bakarken üç aylığına da d ü z g ü n bir yerde güven içinde yaşamış o lu rlar.”

“ D ü zg ü n m ü?” diye dudak büktü Didier. “ D üzg ü n derken neyi kastediyorsun? Benim dairem in Bom bay’da bir eşi daha yok Lin. M ükem m el, olağanüstü dersen anlarım ama d ü z g ü n ... Non\ Sanki balık pazarında yaşıyorum da dairemi h er gün ho rtu m la suluyorum gibi bir şey söyledin sen!”

“ Eee, ne düşünüyorsun? Benim g itm em lazım .”

D idier b u ru n kıvırarak “ D ü z g ü n m ü ş!” dedi.

“ H ad i d o stu m , u n u t artık şu kelim eyi!”

“Şey, belki de haklısın. G eorg e’lara karşı değilim . Kanadalı olan G e o rge, yani Akrep biraz Fransızca da biliyor, bu gerçek. Evet, tam am . O n la ra b u n u n iyi fikir o ld u ğ u nu d ü şü n d ü ğ ü m ü söyle. O nlara beni gö rm elerini söyle. Ç o k önem li talim atlar vereceğim .”

G ülerek ona veda ettim ve restoranın kapısında bekleyen Johnny Ci-g ar’ın yanına gittim . Jo h n n y beni kendisine d o ğ ru çekti.

82 0 ■ G regory David R o berts

“ Benimle şimdi gelebilir m isin?” diye so rd u Johnny.

“Tabii. Yürüyerek m i, yoksa taksiyle mi gidelim ?”

“Taksiyle gitsek daha iyi olacak L in .”

İnsan dalgası arasından ilerleyerek bir taksi çevirdik. Taksiye işaret edip içeri otururken gülüm süyordum . Aylardır, onlara zaman zaman verdiğim p aradan daha anlamlı bir şekilde A krep’le İkizlere yardım etm enin bir yolunu düşünüyordum . D idier’in A rturo ile olan yolculuğu m ükem m el bir fırsattı.

D idier’in apartm anında geçirdikleri üç ayın o nlann öm rüne öm ü r katacağını biliyordum. Üç ay boyunca sokakta yaşama streslerinden uzaklaşacaklar, yalnızca bir evin sağlayabileceği iyi ortam dan ve yemeklerden yararlanabileceklerdi. Aynı zam anda, Zodyak G eorge’lann evinde kaldığını bilmesinin Didier’in Bom bay’a dönüşünü hızlandırabileceğini de düşünüyordum .

“ N ereye gidiyoruz?” diye so rdu m Jo h n n y ’ye.

Jo h n n y bana gülüm seyerek taksiciye d ö n d ü ve “ D ünya Ticaret M er-k ezi’n e ,” dedi am a y üzü n d en bir şeyler için endişelendiği belliydi.

“ N e oldu?”

“ G ecek o nd u d a bir so ru n v ar.”

J o h n n y ’nin d o ğ ru an o ld u ğ u n a karar verene kadar ne olup bittiğini söylem eyeceğini bilerek “T a m am ,” dedim . “Bebek nasıl?”

Joh n n y gülerek “İyi, çok iyi, “ dedi. “Elimi o kadar sıkı tu tu y o r ki b ü yük ve güçlü olacağına şüphe yok. En azında b en d en iri olacak. Sita’nın kardeşi Parvati’den olan P rab ak er’in bebeği de çok güzel. Yüzü ve g ü lü m semesi... P rab ak er’e çok b en ziyor.”

Ç ok sevdiğim , ölü arkadaşım ı dü şün m ek istem edim .

“ Peki, Sita ve kızlar nasıl?” diye sordum .

“İyiler Lin, hepsi iyi.”

“ Dikkatli olmalısın J o h n n y ,” diye o n u uyardım . “ Ü ç seneden kısa bir zam anda üç ç o cu ğ u n o ldu. Farkına bile varm adan bir de bakacaksın ki ü zerine çullanan do k u z çocukla şişko ve yaşlı bir adam oluverm işsin.”

J o h n ny m u tlulukla iç geçirerek “ G üzel bir rüya,” dedi.

“İşler nasıl? Para kazanıyor m u sun ?”

“İşler iyi Lin. H erkes vergi ö d ü y o r ve b u n d a n kimse h o şn u t değil. İş lerim iyi gidiyor. Sita ile yanım ızdaki evi de satın alıp ailemiz için daha b ü yük bir ev inşa etm eye karar v erd ik .”

“ Bu harika! G örm ek için sabırsızlanıyorum !”

Bir anlık sessizlikten sonra Jo h h n y y ü z ü n d e büyük bir endişe, adeta acıyla bana d ö n d ü .

SH A N T A R A M ■ 821

“ Lin, b en d en senin için çalışmamı istediğinde red d e ttim a m a ...”

“S o run değil J o h n n y .”

“ H ayır, söylem ek istiyorum . Teklifini kabul etm eli ve yanında çalışmalıydım .”

O n u n ne dem ek istediğini anlam ayarak “ Başın d ertte mi?” diye so rd u m . “ İşler söylediğin kadar iyi değil mi? Paraya mı ihtiyacın var?”

“ H ayır, hayır. H e r şey yolunda. A m a seninle b eraber orada çalışsay-dım , belki de o gangsterlerle aylardır o rada çalışmıyor, o işi yapmıyor olacak tın .”

“ H ayır, Jo h n n y .”

Jo h nn y acı çeker gibi dudaklarını büzerek “ H e r gün kendim i suçluyorum L in ,” dedi. “ B ence seninle çalışmamı istedin, çünkü yanında bir a rkadaşa ihtiyacın varcü. Ben kö tü bir arkadaşım . Bu yüzden kendim i suçlu y orum . H e r g ü n kendim i bu nedenle kö tü hissediyorum . Senin teklifini geri çevirdiğim için çok ü z g ü n ü m .”

Elimi Jo h n n y ’n in o m zu n a koydum ama bana bakmadı.

“ D inle Jo h n n y , anlam alısın. Yaptığım işten ö tü rü öv ün m üy o ru m ama kendim i k ö tü de hissetm iyorum . Sen bu y ü zden kendini k ö tü hissediyorsu n ve b una saygı d u yuyorum . Buna hayranım . Ayrıca sen çok iyi bir a rkadaşsın.”

J o h n ny gözleri hala yerde, “H ay ır,” diye m ırıldandı.

“ E v et,” diye ısrar ettim . “Seni seviyorum d o s tu m .”

J o h n ny b irdenbire kolum u endişeyle sıkıca tu tarak “ Lin!” dedi. “ L ü tfen o gangsterlerle dikkatli ol. L ü tfen !”

G ülüm seyerek o n u yatıştırmaya çalıştım.

“ D o stu m , bu yolculuğun ne için o ld u ğ u n u bana söylemeyi d ü şü n üy o r m usun artık?”

“Ayılarla ilgili!”

“Ayılarla mı?”

“Şey, aslında s o ru n u m u z sadece bir ayı. K ano’yu haürlıyor m usun? Ayı K an o ’yu?”

“ E lbette hatırlıy o ru m ,” diye m ırıldandım . “ O lanet olası ayı... N e oldu? Yoksa yine hapse mi girdi?”

“ H ayır, hapiste d eğil.”

“ İyi, en azından tek rar suç işleyen bir sabıkalı d eğ il.”

“Şey, aslında hapisten kaçü .”

“ K ahretsin...”

822 ■ G regory David R oberts

“Şimdi kafasına, pençelerine ya da v ü c u d u n u n herhangi parçasına ödül ko n an kaçak bir ayı.”

“ Kano aranıyor m u?”

“ Evet, resm ini sokaklara bile astılar.”

“ N e?”

“ Resmini bile astılar,” diye tekrar etti Jo h n n y sabırla. “ O n la n tekrar tutukladıklarında K ano ’n un iki mavi bakıcısıyla resm ini çekmişler. Şimdi astıkları p osterler için o resm i kullanıyorlar.”

“ O nlar kim?”

“ H ü k ü m e t, M aharashtra polisi, Sınır Güvenliği ve Vahşi Yaşamı K o ru ma D e m e ğ i.”

“T anrım , Kano ne yaptı böyle? Kimi ö ld ü rd ü ? ”

“ Kimseyi ö ldürm edi Lin. Vahşi Yaşamı K orum a D e rn e ğ i’nin yeni p o litikası gereği dans eden ayılara uygulanan zulm e bir son veriliyor. Kan o ’n u n bakıcılarının o nu çok sevdiğini ve on a asla zarar verm eyeceğini bilm iyorlar. Bu y üzden K ano’yu yakalayıp o nu hayvan hapishanesine koydular. Kano d a mavi bakıcıları için ağlayıp d u rm u ş tabii. Vahşi yaşam dan iki görevli bu ağlam alardan rahatsız olup dışarı çıkmış ve iki mavi adamı dövm eye başlamış. O nları bir güzel pataklamışlar. Kano da b u n u g ö rü n ce sinirlenm iş, kafesini kırıp kaçmış. Bakıcıları da adamları dövüp K ano’yla birlikte kaçmış. Şim di, senin eski barakanda, bizim g e c ek o n d u d a kalıyorlar. Yakalanm adan onları şehirden çıkarmaya çalışıyoruz. So run , K ano’yu N arim an N o k tası’na kadar nasıl g ötüreceğim iz. O rada b ir kam yon bekleyecek. Kam yon şoförü ayıyı bakıcılarıyla b eraber götürm eyi kabul e tti.”

“Bu kolay olm ayacak,” diye m ırıldandım . “ Bir de mavi adam lar ve ayı için asılmış posterler var. T an rım !”

“ Bize yardım eder m isin Lin? O ayı için üzü lü y o ru z. Sevgi özel bir şeydir. İki adam ın bir ayı için bile olsa yüreklerinden bu kadar büyük bir sevgi varsa b u n u n korunm ası lazım , değil mi?”

“Şey...”

“ Değil m i?”

“Tabii ki,” dedim gülüm seyerek. “Yardım e tm e k te n m u tlu lu k duyarım . Sen de bana bir iyilik yapar mısın?”

“ N e olursa, söyle y eter.”

“ Bana ayıyla mavi adam ların resim lerinin o ld u ğ u po steri bul. O p o sterlerd en birini istiyorum .”

“ Po ster mi?”

SH A N T A R A M ■ 823

“ Evet. U z u n hikaye. Bu k o n u d a endişelenm e. Bir tane g örürsen b e nim için al yeter. Bir planınız var mı?”

Alacakaranlık yerini gökyüzündeki yıldızlara bırakırken taksi gecek o n d u n u n dışında d u rd u . Soğuyan havaya barakalarda pişm ekte olan yem eklerin d u m an ı yayılıyor, dışarıda oynayan çocuklar içeri giriyordu.

Tanıdık sokaklardan hızla geçerken Jo h n n y de bir yandan tanıdıklarına selam verip g ü lüm süyor, bir yandan da bana anlatıyordu. “ Planım ız ayıyı tanınm ayacak şekilde giydirm ek.”

“ B ilem iyorum ,” dedim şüpheyle. “ H atırladığım kadarıyla o oldukça u z u n , ee, oldukça da iri sayılır.”

“ İlk başta ona bir şapka ile pard ö sü giydirdik, h atta ofiste çalışan bir adam gibi p ardösüsüne b ir şemsiye bile iliştirdik.”

“Nasıl g ö rü n d ü ? ”

Jo h n n y gayet ciddi b ir şekilde “ Pek iyi g ö rü n m e d i,” dedi. “Yine ayı g ibi d u ru y o rd u ama bu sefer üzerin d e kıyafetler olan bir ayıydı.”

“ D em e!”

“ Evet. O yüzden şimdiki planım ız büyük b ir M üslüm an kıyafeti e d in m ek. Bilir misin? H an i şu A fganistan’da giydiklerinden. B ü tü n vücudu kaplar ve ü zerin d e dışanyı g ö rm ek için sadece iki delik v ardır.”

“B urka.”

“ Kesinlikle. Çocuklar bulabilecekleri en büyük burkayı almak için M u-h am m ed Ali Yolu’na gitti. Şim d ilerd e... Aa, bak! Gelmişler bile. Bakalım nasıl gö rü n ec e k .”

İki seneye yakın süre yaşadığım barakanın ö n ü n d e toplanm ış b ir d ü z in e kadar adam ın ve bir o kadar kadın ve ço cu ğ u n yanına gittik. G ecek on d u d a n ayrılmam a ve o rada b ir daha yaşayamayacağıma karar verm em e rağ m en o k üçük barakayı yeniden g ö rm ek daim a hoşum a giderdi. G ecek o nduya g ö tü rd ü ğ ü m birkaç yabancı arkadaşım , h atta Kavita Singh ve Vikram gibi H in tli arkadaşlarım bile, b u yer karşısında dehşete d üşm üş ve orada o kadar u z u n süre kalabildiğim için şaşkına dönm üşlerdi. G ec e k o n duya h er girişim de h er şeyi bırakıp daha basit, daha fakir bir hayat yaşayarak sevgiyle, saygıyla ve k opm az bir bağla daha zengin bir hale gelen o h a yata geri d ö n m e isteğim i o n lar anlayam azdı. G eceko n d u n u n saflığından bahsettiğim de ne d em ek istediğim i bilm ezlerdi. Kendileri d e o rad a b u lu n m u ş, sefilliği ve pisliği kendi gözleriyle görm üşlerdi ne de olsa. O n la ra göre orada bir tem izlik, saflık yoktu. Fakat onlar o dön ü m lerce m u cizevi’alanda yaşamamış ve öylesine b ir ked er ve u m u tsu zlu k içinde hayatta

8 24 ■ G regory David R oberts

kalm ak için inanılm az derecede d ü rü st olm ak gerektiğini öğrenem em iş

lerdi. O nların tem izliğinin kaynağı buydu. H e r şeyden çok, kendilerine karşı dü rü sttü ler.

Bir zam anlar çok sevdiğim evim in ö n ü n d e artık d ü rü st olam ayan yü reğim le d u ru rk e n içinde b u lu n d u ğ u m kalabalıkla beraber barakanın arkasından çıkıp yanım ızda dikilen devasa figür karşısında derin bir nefes aldım.

Bize yukarıdan bakan kocam an şekle bakakalmış halde “Yüce T a n rım !” deyiverdim . M avi-gri burka ayıyı baştan aşağı kaplam ıştı. Bu burkayı giyecek kadının cüssesini hayal etm eye çalışmaktan kendim i alıkoyam adım , çünkü ayı ayaktayken kalabalıktaki en u z u n adam d an bile b ir baş b o yu u z u n d u . “Vay anasını!”

Biz öylece bakarken şekilsiz fig ü r hantalca birkaç adım attı ve sallanırken bir tabu re ile su maşrapasını devirdi.

Jeeten d ra yardımcı olmaya çalışarak “ Belki de çok u z u n boylu, şişko ve sakar bir k ad ınd ır,” dedi.

Ayı birdenbire durdu ve d ö rt ayağının üzerine düştü. Biz de gözlerim izle o n u izledik. Burkalı figür ileri d o ğ ru hom urdanarak gitm eye başladı.

“ Belki de küçük, şişm an, h o m u rd a n a n bir k a d ın d ır,” dedi Jeetendra.

“ H o m u rd an a n bir kadın mı?” diye itiraz etti Jo h n n y Cigar. “ H o m u rd anan kadın da nedir?”

Jeeten d ra “B ilm iyorum ” diye sızlandı. “Sadece yardım cı olm aya çalı

şıy o ru m .”

“ E ğ er b u ayının b u radan böyle çıkmasını sağlarsanız sadece hapse girm esine yardım cı o lu rsu n u z ,” diye söylendim .

“ Yine şapkayla pardösüyü deneyebiliriz,” dedi Joseph. “ Belki daha b ü yük bir şapka ile m o d a bir p a rd ö sü n ü n yardım ı d o k u n u r.”

“ S o ru n u n m oda o ld u ğ u n u d ü şü n m ü y o ru m ,” dedim içimi çekerek.

“Jo h n n y ’nin söylediğine gö re K an o ’yu farkedilm eden b u rad an N arim an N o k ta sı’na g ö tü rm e n iz gerekiyor, öyle değil mi?”

“ Evet, L in b ab a,” diye yanıtladı Joseph. Ailesinin büyük bölüm üyle birlikte kendi köyüne altı aylık bir tatile giden Kazım Ali ’nin y o kluğunda g ecekonduyu Joseph yönetiyordu. Karısına vahşice saldırdığı için ko m şu ları tarafından dövülen adam şim di bir lider olm u ştu . O dayaktan sonra Josep h içkiyi bırakmış, karısının aşkını ve kom şularının saygısını tekrar kazanm ıştı. H e r önem li konseye ve kom iteye katılmış ve gruptaki herkesten daha sıkı çalışmıştı. O kadar değişm iş, ailesinin iyiliği için kendini o kadar

S H A N T A R A M ■ 825

adam ıştı ki Kazım Ali o n u n yerine geçici olarak gelecek kişi için o nu aday g österd iğ in d e başka hiçbir isim öne atılm am ıştı. “ Narim an N oktası’nın yakınında bir kam yon var. Şoför K ano’yu şehir dışına çıkaracağını söylüyor. O n u ve bakıcıları kendi y u rdarına, N epal yakınlarındaki G orakhpur kesim ine bırakacak ama buraya gelip ayıyı almaya korkuyor. Ayıyı ona g ö türm em izi istiyor. Am a b u n u nasıl yapacağız Linbaba? Bu kadar büyük bir ayıyı oraya nasıl götüreceğiz? H iç şüphesiz devriye gezen bir polis Kan o ’yu g örü p tutuklayacaktır. Ü stelik ayıya yardım ettiğim iz için bizi de tutuklayacaklar. Peki sonra? N e olacak? Nasıl yapacağız Linbaba? Sorun bu. İşte bu y üzden o n u nasıl gizleyeceğimizi d ü şü n ü y o ru z .”

“K ano-walleh kaban heyT’ diye so rd um . K a n o ’n u n bakıcıları nerede?

Jeeten d ra iki bakıcıyı ileri d o ğ ru iterek “ Buradalar baba!” dedi.

A dam lar vücutlarını kaplayan mavi boyayı yıkamış, üstlerindeki güm üş

süsleri çıkarmışlardı. U z u n rastalan ve süslü örgüleri türbanların altına saklanm ıştı. Ü zerlerinde beyaz göm lek ve p a n to lo n vardı. Süssüz ve ren k sizken ru h su z g ö rü n ü y o r, g e c ek o n d u d a ilk kez g ö rdü ğ ü m o fantastik yaratıklara kıyasla çok daha küçük ve zayıf duruyorlardı.

“ Söyleyin bakalım , Kano bir platfo rm u n ü zerin e o tu ru r m u?”

A dam lar guru rla “Evet baba!” dediler.

“ N e kadar süre kıpırdam adan oturabilir?”

“ E ğer o n u n yanında olur, o n u n la konuşursak bir saat kıpırtısız o tu ra bilir. Çiş yapması gerekm ezse bir saatten fazla bile oturabilir. Çiş yapm ası gerekirse de b u n u ö n ced en söyler z a te n .”

“ Pekala. Bizim iteceğim iz küçük, tekerlekli bir platform da o tu ru r m u?”

K afamda ne çeşit bir platform o ld u ğ u n u anlatm aya çalışırken o nlar da aralarında tartıştı. G ecek o nd u d a meyve, sebze ve diğer eşyaları satarken kullanılan tekerlekli bir platform ya da m asadan bahsediyordum . D ediklerim anlaşılınca ve bir seyyar satıcı tezgahı ayarlanınca ayı babcıları heyecanla başlarını oynatıp “ Evet, evet, K ano bu n a o tu ru r,” dediler. K ano’yu iplerle tezgaha bağlayarak da kım ıldam am asını sağlayabileceğim izi, b u n u n gerekliliğini K an o’ya anlaürlarsa itiraz etm eyeceğini de eklediler. Yine de aklım dan geçeni bilm ek istiyorlardı.

“Jo h nn y ile az önce gelirken yaşlı R akeshbaba’nın atölyesinin ö n ü n d en g eçtik,” diye açıkladım çabucak. “ İçeride lam balar yanıyordu. O n u n yaptığı G anesh heykellerinin ç o ğ u n u g ö rd ü m . Bu heykellerden bazıları oldukça büyük. Alçıdan yapıldıkları ve içleri boş old u ğ u için de ağır d eğ iller. Sanırım Kano o tu rd u ğ u n d a üzerini kaplayacak kadar büyükler. Aksesuar olarak biraz ipek ve süs olarak kullanacağım ız çiçeklerle...”

8 2 6 ■ G regory David Roberts

“Yani... D iyorsun k i...” diye kekeledi Jeetendra.

“ K an o ’yu, G anesh heykeli gibi göstereceğ iz,” diye tam am ladı Johnny Cigar. “Ve o n u G an p atti’ye bir adakmış gibi N arim an N o k tası’na dek te z gahın ü zerinde iteceğiz. Bu harika bir fikir Lin!”

Joseph, neredeyse bir m ilyon kişiyi bulan kalabalığın gözleri ö n ü n d e h er sene yapılan ve bazıları avuç içi kadar, bazıları da on m etre u z u n lu

ğu n d a o lan yüzlerce Ganesh fig ü rü n ün şehre dek taşınıp C h o w p atty Sahili’n d e n denize bırakıldığı fesdvali kastederek “A m a G anesh C h atu rth i geçen haftaydı,” dedi. “ Ben de C h o w p a tty ’deki kalabalığın arasındaydım .

O festivalin vakti geçti L in b aba.”

“ Biliyorum , ben de oradaydım . Bu fikir de aklıma böyle geldi zaten.

Faedvalin sona erm esinin so ru n olacağım sanm ıyorum . G a n p a tti’yi başka bir zam an da görsem nedenini d ü şün m em . E ğ er bir G an esh’in tezgah üzerin d e taşındığını görseniz so ru sorar m ısınız?”

Fil kafasına sahip olan Tanrı G anesh, H in d ista n ’daki en p o p ü ler tan rılardandı ve bu y üzden polisin böylesi büyüklükte b ir heykeli d u rd u ru p arayacağına ihtim al verm iyordum .

“ Sanırım haklı,” dedi Jeetendra. “ Kimse Ganesha g ö rd ü diye bir şey dem eyecektir. N e de olsa L ord Ganesha, Engellerin L o rd u ’d u r.”

Fil başlı tanrı, E ngellerin L o rd u ve Problem Ç özücü olarak da bilinirdi. Tıpkı bazı H ıristiyanların sorunlarının çö zü m ü için azizlere başvurm ası gibi, başı d e rtte olan H in d iler de o n a başvururdu. G anesh aynı zam an da yazarların ilahi yardımcısıydı.

Jo sep h ’in karısı M aria “ N arim an N o ktası’na G anesha’yı g ö tü rm e k so-a ın olm ayacaktır,” dedi. “Am a ayı K ano’yu nasıl o şekle sokacağız? O na kıyafederi giydirm ek bile oldukça z o rd u .”

Avı bakıcıların biri “ O kıyafeti sevm em işti,” gibi bir açıklama getirdi.

“ Kano erkek ve kadın elbisesi giym ek k o n u sun d a biraz hassas.”

“A m a G anesha olm ak k o n u su n d a so ru n çıkarm az,” dedi d iğer bakıcı.

“B u n u n çok eğlenceli o ld u ğ u n u d ü şünecektir. Kano ilgi çekmeyi çok sever. Kızlarla flört etm esini saymazsak bu o n u n kö tü alışkanlıklarından b iridir. ”

H in tçe k o n u şuyorduk ve bu son cüm le biraz hızlı söylenm işti, do ğ ru anlam adığım ı düşü n d ü m .

Jo h n n y ’ye d ö n erek “ Ne dedi?” diye so rd u m . “ K ano’n u n k ö tü alışkanlığı neymiş?”

“ Kızlarla flört etm esi,” diye yanıtladı Johnny.

SH A N T A R A M ■ 8 2 7

“ F lö rt etm esi mi? N e d em ek istiyorlar ki?”

“Tam em in değilim ama sa n ırım ...”

“ H ayır, hayır!” diye Jo h n n y ’nin sö zü n ü kestim. “ Lütfen açıklama yapm a...”

Ü m id e bekleyen kalabalığa şöyle bir baktım . Bir an için arkadaşlar ve kom şulardan oluşan bu kalabalığın iki ayı oynatıcısı ve ayı için duydukları endişeye hem şaşırdım hem de im rendim . P rabaker’in köyünde g ö rd ü

ğ ü m d en bile daha güçlü olan, gösterdikleri apaçık ve sorgusuz sualsiz bu desteği, daha rah at ve daha zengin bir dünyada yaşamaya başladığım an dan itibaren kaybetm iştim . Böyle bir şeyi annem in sevgisi dışında başka bir yerde bulam azdım . B unu onlarla o harap, sefil barakalarda yaşarken tattığım d an böyle bir duyguyu aram aktan ve istem ekten hiçbir zam an vazgeçem edim .

T ekrar iç çekerek “Şey, başka bir yol aklıma gelm iyor,” dedim . “ Ka-n o ’n u n üzerini meyve veya başka bir şeyle kaplayıp öyle g ötürm eye çalışsak hareket edip ses çıkaracaktır. Bizi g ö rd ük lerin d e de durduracaklardır.

Am a o n u bir G an esh ’e benzetirsek etrafında kalabalık yapıp şarkı söyler, istediğim iz kadar bağırarak g ü rü ltü yaparız. Polislerin bizi durduracağını da sanm am . Sen ne d ü şün üyorsun Jo hnny?”

Jo hn n y p landan h o şn u t bir şekilde gülüm seyerek “Ben bu planı sevd im ,” dedi. “ Bence iyi bir plan, bir deneyelim d erim .”

Je ete n d ra ’da gözleri heyecandan kocam an açılmıştı. “Fakat acele e tmeliyiz, kam yon en fazla bir ya da iki saat daha bekleyecektir.”

Je ete n d ra ’nın oğ lu Satiş, M aria, F aro u k h, R aghuram , dövüşünce Kazım Ali tarafından ders alsınlar diye ayaklarından birbirlerine bağlanan iki arkadaş, ben g eceko n d u d an ayrıldığım dan beri kliniği işleten iki genç adam Eyüp ve Sid d h arth a, herkes onaylarcasına başını salladı. En so n u n da Joseph de gülüm seyerek onay verdi. K ano ile birlikte kararmaya başlayan sokaklardan geçerek yaşlı R akeshbaba’n ın atölyesi olan büyük barakaya gittik.

Barakaya girdiğim izde yaşlı heykeltıraş kaşlarını kaldırıp şöyle bir baktıktan sonra bizi g ö rm e z d e n gelerek dikkatini tekrar neredeyse iki m etre boyunda, dinsel bir figür şeklindeki fiberglas frizi cilalamaya verdi. Adam iki masa ayaklığının üzerin d e d u ran u z u n ve kalın bir m asada çalışıyordu.

M asanın üzeri tah ta ve fiberglas parçalarıyla kaplıydı ve ayaklarının y an ın da da k artonpiyer kabukları d u ru y o rd u . Yerde plakaların, rölyeflerin, heykellerin ve diğer parçaların yanında kalıba dökülm üş ve yo n tu lm u ş bir s ü rü kafa, yuvarlak göbekli gövde ve uzuv vardı.

828 ■ G regory David R oberts

Heykeltıraş inatçılığı ile m eşhu rd u ve ilk başta bir eşek şakası ya da m u ziplikle o nu ve tanrıları aşağılamak için geldiğim izi d ü şü n m ü ştü . S o n u n da üç n edenle bize yardım cı olmaya ikna oldu. Birinci n e d e n , ayı oy n atıcılarının sorunlarının çö zü m ü için L o rd G anesha’ya, Engellerin L o rd u ’na içten bir şekilde sığınmasıydı. Anlaşıldığı üzere fil başlı tanrı, diğer tan rılar arasında R akeshbaba’nın en sevdiğiydi. İkinci olarak, J o h n n y ’nin bu görevin belki de yaşlı heykeltıraşın b o yundan büyük bir iş o ld u ğ u n u söylemesiydi. Bu söz, adam ın hırslanm asına n ed en o lm uştu. R akeshbaba eğ er isterse G an esh ’in içine Taç M ah al’i bile sığdırabileceğini, bir ayıyı saklam anın o n u n gibi dünyanın tanıdığı ve saygı duyd u ğ u yetenekli bir sanatçı için çok basit bir iş o ld u ğ u n u bağırarak belirtti. Ü çü n cü ve en etkili n eden ise K an o ’n u n kendisiydi. Dışarıda beklerken sıkılan hayvancağız zorla barakaya girerek sırtüstü yatm ış ve d ö rt pençesini de havaya kaldırmıştı. H uy su z heykeltıraş b irdenbire kıkırdayan, gülen bir çocuğa d ö n ü ş m üş ve eğilerek ayının g ö beğini kaşımış, patileriyle oynamaya başlam ışa.

Rakeshbaba sonu n d a ayağa kalkarak ayı ve oynatıcıları dışında herkesi dışarı çıkardı. Ahşap tezg ah içeri taşındı ve gri saçlı, u z u n boylu heykeltıraş perdelerini çekti.

Endişeli ama heyecanlı bir halde dışanda beklerken birbirim ize başım ızdan geçenleri anlatıp son havadisleri verdik. Siddhartha g ecek o n d u n un son m uson y ağm urundan çok az bir hasarla k u rtu ld u ğ u nu ve hiçbir ciddi salgın hastalık yaşanm adığını anlattı. D ö rd ü n cü to ru n u n d o ğ u m u n u kutlayan Kazım Ali H üseyin genişlem ekte olan ailesini de alıp d o ğ d u ğ u köyün b u lu n d u ğ u Karnataka Eyaleti’ne gitm işti. Herkesin söylediğine göre kendisi gayet iyiydi. Jeeten d ra karısını kolera salgınında kaybettikten sonra kendini m üm kün o ld uğunca toplam ayı başarmıştı. Tekrar evlenm emeye yemin etse de ru h u n u besleyecek şekilde çalışıyor, dua ediyor ve kahkaha atıyordu. A nnesinin ö lü m ü n d e n sonra bir süre ciddi ve kavgacı biri olan oğlu Satiş en so n u n d a yastan çıkmış ve g ecekonduda kü çü k lü ğ ü n den beri tanıdı

ğı bir kızla nişanlanm ışa. İki genç h en ü z evlenem eyecek kadar küçüktü am a aralanndaki söz, ikisine de m utluluk veriyordu. Birbirlerine verdikleri bu söz Jeeten d ra’nın kalbini u m u tla d old u ruyordu. O gece herkes bir şekilde günahını bağışlatmış olan Jo sep h ’i, bu iltifatlar karşısında bakışlarını utangaçça yere indiren ve gözlerini yalnızca yanında d u ran karısı M aria’ya bakıp gülüm sem ek için yerden kaldıran yeni lideri övm üştü.

U z u n bekleyişin ardından R akeshbaba so n u n d a perdeleri açtı ve bizi atölyesine g irm em iz için davet etti. H e p berab er sarı ışıkla aydınlanan ça

SH A N T A R A M ■ 8 29

dıra girdik. T am am lanm ış heykele baktığım ızda kimimiz nefesini tu ttu , kim im iz nefes verdi. Kano gizlenm ekle kalm amış adeta fil başlı tanrıya d ö n m ü ştü . Ayının kafasının üzerine koca bir kafa geçirilmişti ve p em be göbekli, ellerini birleştirm iş bir gövdenin üzerine yerleştirilmişti. Açık m a vi ipek bir kum aşla gövdenin tezgahla birleştiği yer kaplanm ıştı. Platform u n ü zerin e ve kafanın gövdeyle birleşdği yeri gizlesin diye tanrının b oyn u n a çiçekler ko n u lm u ştu .

Jeetend ra “Ayı Kano gerçekten o n u n içinde mi?” diye sordu.

Adının söylendiğini duyan ayı kafasını sesin geldiği yöne çevirince a d eta boyanm ış gözleriyle bize bakan fil başlı yaşayan tanrı G anesha’yı gö rür gibi olduk. E lbette bu sadece bir hayvanın kımıldayışıydı ve bir insanın yapacağı tü rd e n hareket değildi ama ben de dahil olmak üzere b ü tü n grup şaşkınlık ve korkuyla geriledik. Yanımızdaki çocuklar ciyaklayarak geri çekilip kendilerini yetişkinlerin koruyucu kollarına, bacaklarına bıraktı.

Jeetend ra derin bir nefes alarak “ B h a g ıv a a a a a n ” dedi.

Jo h nn y Cigar da ona katılarak “V ay,” dedi. “N e dü şü n üy o rsu n Lin?”

Tanrı kafasını çevirmiş bize bakarken hafifçe inleyince “Kafam iyi o lmadığı içim m em n u m o ld u m ,” diye m ırıldandım . “ H ad i, şu işi yapalım artık!”

Yanımızda destekçi g ru b um u zla birlikte gecek o n d u d an dışarı çıktık.

D ünya T icaret M erk ezi’ni geçip Back Bay’e g iden yerleşim bölgesinden ilerlerken d enem e olarak hep bir ağızdan bağırm aya başladık. Tekerlekli tezgaha yakın olanlar o nu itm eye veya d u ru m a göre çekmeye yardım cı o ldu . Jo h h n y ve ben de kenarda diğerleriyle k en etlenip bağırdık. H ızla y ü rürken bağırışlarım ız da en az geçen haftaki yürüyüşte o ld u ğ u kadar can lı ve güçlü bir hal almaya başladı.

Yürürken geceko n d u d a şaşırtıcı bir şekilde sokak köpeği olm adığını farkettim . Sokaklarda hiç köpekle karşılaşm am ıştım . Köpeklerin Ka-n o ’n un gecekonduya ilk ziyaretinde nasıl tepki verdiğini hatırlayarak Jo h n ny ’ye b u n u sorm ak istedim .

“ Arrey, k u tta n a h i n dedim . E tra fta hiç köpek yok.

Joh n n y , N arayan, Ali ve beni d uyan birkaç adam gözleri şaşkınlık ve endişeyle açılmış b ir şekilde bana baktı. Bir saniye kadar sonra da keskin bir ulu m a sesi solum uzdaki kaldırım dan duyuldu. Bir köpek saklandığı yerden çıkıp çılgınca havlayarak üzerim ize geldi. Köpek küçük, kartlaşm ış, uyuz bir şeydi ve ortalam a bir Bom bay sıçanından büyük sayılmazdı ama havlarken çıkardığı ses bizim bağırışlarım ızı bastırıyordu.

8 3 0 ■ G regory D avid R oberts

Ç o k g eçm eden havlayan köpeğe başka köpekler de katıldı. Sağdan soldan gerek tek tek, gerek gruplar halinde geliyor ve delirmiş gibi havlayıp hırlıyorlardı. O nların sesini bastırm ak için bir yandan daha yüksek sesle bağırırken bir yandan da köpeklerin dişlerinden kendim izi sakınıyorduk.

Back Bay’e yaklaşırken açık bir arazide parlak kırm ızı ve sarı kıyafetler giymiş ve tüylerle süslü u z u n şapkalar takm ış, şarkılarını prova eden d ü

ğün m üzisyenlerinin yanından geçtik. Bizim alayımızı m üziklerini d e n e m ek için bir fırsat gibi g ö ren m üzisyenler peşim ize takıldı ve canlı ama pek de ahenkli olm ayan p o p ü ler bir dini şarkı çalmaya başladılar. Kaçırma o p e rasy o n u m u zu n aldığı bu hal karşısında etkilenen çocuklar ve gösterm elik din d ar yetişkinler bağırışlarım ıza eşlik ederek aram ıza katıldı. Böylece sayımızı yüzü n üzerine çıktı.

Büyük izdih am d an ve havlam a seslerinden ted irg in olan K ano seyyar arabanın ü zerin d e sallanmaya ve sesin geldiği yeri görm ek için başını çevirm eye başladı. Bir n o k tad a devriye g ezen polis g ru b u n u n yanından geçtik ve gö z ucuyla baktığım da hepsinin kıpırtısız, ağızları açık bir şekilde bize bakakaldıklarını g ö rdü m .

G ü rü ltü patırtıyla geçen u z u n dakikaların ardından Ö berei O teli’nin te pesini görecek kadar Narim an N oktası’na yaklaşmıştık. D ü ğ ü n m üzisyenlerinden kurtulam ayacağım ızdan endişelenerek koşa koşa gidip orkestra şeflerinin eline birkaç b anknot tu tu ştu rd u m ve h em en d ö n ü p M arine Yolu’na gitm elerini söyledim. D enize yaklaşırken biz sola d ön d ü k , m üzisyenler sağdan devam etti. Bizim küçük alayımızla yaptıklan küçük yürüyüşten cesaret alan müzisyenler, aydınlık sahil kesimi boyunca dans hitierinden oluşan p a r

çalar çalarak uzaklaşmaya başladılar. Kalabalığın çoğu da onlarla birlikte dans ederek gitti. Köpekler bile kendi bölgelerinden çok uzaklaştıklarından geri d ö n dü ler ve onları saklayan gölgelerin arasında kayboldular.

Tezgahı yol boyunca ilerleyerek k am yonun park edildiği boş sokağa ittik. T am o anda yakındaki bir arabanın kornasını d u y du m . Korkuyla b u n u n bir polis arabası o ld u ğ u n u d ü şü nerek yavaşça d ö n ü p baktım . Salm an’ın arabasının yanında d u ran A b d u llah , Salman, Sanjay ve F erit’i g ö rd ü m . Çakıl taşlarıyla kaplanm ış geniş bir park alanında durm uşlardı ve e trafta on lard an başka kimse yoktu.

“İyi m isin Johnny?” diye so rd u m . “ B u n d an sonrasını devralabilir m isin?”

“E lb ette L in ,” diye cevapladı Jo h n n y. “K am yon şurada, azıcık ilerde, görü yo r musun? B unu yapabiliriz.”

SH A N T A R A M ■ 831

“ T am am , ben burad a sizden ayrılıyorum d o stu m . Nasıl gittiğine dair beni hab erd ar et. Yann gö rü şü rü z. H ım , bir de bana şu po sterlerden birini bulabiliyor m u su n , bir bak bakalım !”

Ben uzaklaşırken Jo h n n y de “Sorun değil!” diyerek güldü.

Salm an, A bdullah ve diğerlerinin arasına katılm ak için karşıya geçtim .

Kıyı setine yakın park eden N arim an ’daki karavanlardan birinden aldıkları yiyecekleri yiyorlardı. O nları selam larken Ferit arabanın çatısında duran yiyecek kutularını ve kağıt peçetelerin o ld u ğ u yığını eliyle çakıl zem ine fırlattı. Yerlere çöp atm a kon u su n d a duyarlı olan Batılıların kaçınamadıkları suçluluk duygusuyla birlikte yaşamak için sokaktan topladıkları çöplere ih tiyaç duyan çöp toplayıcılarını d ü şü n dü m .

Birbirim izi selam ladıktan sonra Sanjay “ O rada ne h alt ed iyordun?” d iye sordu.

“ U z u n hikaye,” dedim sırıttım .

“ O radaki ko rk u n ç bir G an p atti’yd i,” diye ekledi Sanjay. “ H iç o n u n g ibi bir şey görm em iştim . Ç o k gerçek g ö zü k ü yo rd u . Sanki kım ıldıyordu.

İçim deki dinsel du y gular kabardı d o stu m . Eve gidince tü tsü yaksın diye nam ussu zu n tekine biraz para vereceğim .”

“ H adi ama L in ,” diye üsteledi Salm an. “ Bu da neyin nesiydi y a a r ? ’

Yapacağım hiçbir açıklamanın m antıklı gelmeyeceğini bilerek “Şey,” d iye hom u rd an d ım . “G ecekondudan dışarı bir ayı kaçırmamız ve buraya g etirm em iz gerekiyordu, çünkü polisler o n u n adına arama emri çıkarmıştı.”

Ferit kibarca “N e kaçırm anız gerekiyordu?” diye sordu.

“ Bir ayı.”

“N e... N e çeşit b ir ayı?”

Sert bir şekilde “Tabii ki dans eden bir ayı,” dedim .

Sanjay dişini b ir k ürdanla tem izlerken neşe içinde gülüm seyerek “Biliyor m usun, çok garip işler yapıyorsun L in ,” dedi.

“Benim ayım dan mı bahsediyorsun?” diye sordu A bdullah konuyla birdenbire ilgilenerek.

“ Evet. Eğer geçmişe gidersek aslında hepsi senin su çu n .”

Salman “N e d e n senin ayın o ld u ğ u n u söylüyorsun?” diye so rd u .

“ Ç ü n k ü o ayıyı ben ayarlam ıştım ,” dedi A bdullah. “ U z u n zam an ö n ce o ayıyı Lin kardeşe yollam ıştım .”

“ N ed en ?”

A b dullah gülerek “ Şey, kucaklaşmakla ilgiliydi,” dedi.

A b d u llah ’ı gözlerim le uyarmaya çalıştım. “Yine başlam a,” diye m ırıldandım .

832 ■ G regory David R oberts

“Ayılarla neler olup bitiyor böyle?” diye so rd u Sanjay. “ H ala ayılardan mı bahsediyoruz?”

Salm an, Sanjay’ın o m zu n u n ü z erind en bakarak “ K ahretsin!” d e di."Faysal büyük bir telaş içinde, yanında da N azir var. Bir so ru n var gibi g ö rü n ü y o r.”

Yanımıza bir A m bassador daha park etti. O n d a n yalnızca iki saniye sonra bir araba daha geldi. N azir ve Andrevv hem en arabadan çıktı. Bir başka adam ın da Faysal’ın arabasından çıkıp yolu gözlediğini g ö rd ü m . A rkadaşım M a h m u t M elbaaPı hatlarından tanım ıştım . İri cüsseli, Raj a d ın da bir gan g ster de ikinci arabanın içindeki T arık ’ın yanında bekliyordu.

Faysal aram ıza katılınca nefessiz bir şekilde “ B uradalar!” dedi. “Yarın gelm eleri gerekiyordu, biliyorum . A m a şim diden geldiler. Az önce C hu-ha ve adamlarıyla bu lu ştu la r.”

“Şim diden mi? Kaç kişi?” diye sordu Salman.

Faysal “Sadece o n lar,” diye cevap verdi. “ E ğer şim di harekete g eçersek hepsini haklarız. Ç eten in geri kalanı T h a n a ’da bir d ü ğ ü n d e. Bu sanki c e n n etten gelen bir işaret. Ele geçirebileceğim iz en büyük şans bu ama çabuk harek et etm eliyiz!”

Salm an sanki kendi kendine m ırıldanırm ış gibi “ Buna inan am ıy o ru m ,”

dedi.

M idem sıkışmıştı. N ed en bahsettiklerini ve b u n u n bizim için ne anlama geldiğini biliyordum . G ün lerd ir C h u h a ’nın ve VValidlalla konseyindeki çetesinin Sapna g ru b u n d an k u rtu lan adam , o n u n kardeşi ve kayınbiraderiyle anlaşm a yaptığına dair bilgiler alıyorduk. Bizim g ru b u m u z a karşı bir saldırı planlıyorlardı. Yeni b ölgeler için sınır savaşı alevlenmişti ve C h u h a ’m n mafya konseyi bizim le karşı karşıya gelecekti. C lıuha açtı.

Sapna-İran bağı, A bdül G ani’nin darbe girişim inden sonra hayatta kalmayı başaran adamları, iki konsey arasındaki düşmanlığı öğrenm iş ve Chuh a ’nın açgözlülüğü ve hırsının d o ru k noktasına ulaştığı an ortaya çıkmışlardı. Yeni silahlar ve Pakistan’ın eroin pazann d a kazançlı bağlanülar sağlayacaklarına dair de söz vermişlerdi. O nlar birer dönekti. Sapna katilleri A bdül Gani olm adan çalışıyorlardı ve İranlılara Savak’tan resmi bir destek gelm emişti. Onları bir araya getiren sadece nefretti. Arkadaşlarının ölüm ü için intikam almak istiyorlardı ve nefrederi C h u h a ’mnkiyle birleşmişti.

D u a m ı o kadar ciddiydi ki Salm an, B om bay’da tanınm ayan adam ların d an birini, G o a’daki g an sterlerinden biri olan Küçük T o n v ’yi C hu-h a ’nın çetesinin içine sokm uştu. T o n y bize içeriden bilgi aktarıyordu. Sal

SH A N T A RA M ■ 833

m a n ’ın Sapna-İran bağlantısından ve planladıkları saldırıdan h aberdar olması da o n d an alınan bilgiler sayesinde o lm uştu. Faysal, onların C hu-h a ’nın evine gittiğini doğrulayınca Salm an’ın yapabileceği tek şey o ld u ğ u nu biliyorduk. Savaşacaktı. Sapna katillerinin ve İranlı ajanların işini tek seferde bitirecekti. C h u h a ’yı haklayacak ve o n u n işlerini alacaktı.

Sanjay gri-beyaz sokak lam basının ışığı altında gözleri parlayarak “N a sıl bir şans bu b e!” dedi.

Salm an en ciddi haliyle kaşlannı çatm ış, yaşlıca bir adam olan arkadaşı A m ir’e bakıyordu. “ Em in misin?”

A m ir ağır ağır konuşarak ve elini kısa, gri saçları arasında gezdirerek

“ Em inim Salm an,” dedi. Konuşm aya devam ederken aynı eliyle bıyığının ucu n u b u rd u . “ O nları kendi gözlerim le g ö rd ü m . A b dullah’ın İranlı adamları yarım saat önce geldi. Sapna şerefsizleri sabahtan beri burada.

K üçük T o n y bize olabildiğince çabıık hab er verdi. C h u h a ’m n evinde iki saattir onları g özlüyoruz. En son k o n u ştu ğ u m u z d a Küçük T on y hepsinin bir araya geldiğini söyledi. C h uh a ve en yakın adamları, Sapna katilleri ve İranlılar. İranlıların gelmesini bekliyorlardı. Sonra da bize saldıracaklar.

Ç ok yakında. Belki yarın gece. En geç ertesi gün. C h u h a birçok adama daha haber saldı. A dam lar D elhi ve K alküta’dan geliyor. O nlara karşı atakta bulunm ayalım diye bize aynı anda o n y erden saldıracakları bir plan ü z e rinde çalışıyorlar. T o n y ’ye oraya geri gitm esini ve İranlıların gelişini bize h ab er verm esini söyledim. H e r zamanki gibi orayı izliyorduk ve İranlıların bir g ü n ö n ced en geldiklerini gö rd ü k . Ç o k geçm eden Küçük T o n y d ı

şarı çıkü ve bir sigara yaktı. Sinyalimiz buydu. O İranlılar, A b d u llah’ın p e

şinde olan adam lar. Şimdi hepsi orada bir arada ve biz onlara yalnızca iki dakika uzaktayız. E rken old u ğ u n u biliyoaım ama gitm em iz gerek. Bu işi ö nü m ü zd ek i beş dakika içinde yapmalıyız Salm an.”

“ H ep birlikte kaç kişiler?” diye sordu Salman.

A m ir ağır konuşm asıyla “C h u h a ve adam ları,” dedi. Sanırım adam ın bu yum uşak, yavaş konuşm ası herkese cesaret veriyordu, çünkü bizim g ibi heyecanlı g ö zü k m ü y o rd u . “Altı kişi eder. Aralarından biri, M anu iyi adam dır. O n u tanıyorsun. H arshan kardeşlerin, ü çü n ü n de işini tek başına bitirm işti. K uzeni Bichchu da iyi bir savaşçıdır. O na boşuna A krep d e miyorlar. D iğerleri, nam ussuz C huha da aralarında olm ak üzere çok işe yaram azlar. Bir de Sapnalar var. Ü ç kişi daha dem ektir. İ ra n ’dan da iki adam daha var. O n bir eder. E n fazla bir ya da iki kişi daha fazladır. O ra yı Hüseyin gözetliyor. Başkasının gelip gelm ediğini söyleyecektir.”

8 3 4 ■ G regory David R oberts

Salman d u ru m u g ö zd en geçirirken adamlarıyla gö z göze gelm emeye çalışarak “ O n b ir,” diye m ırıldandı. “ Biz de... O n bir. T o n y ’yi de sayarsak on iki kişiyiz. Am a C h u h a ’n ın evinin ö n ü n d e iki adam bırakm am ız g erek. Biz içerideyken polisler gelecek olursa onları oyalasınlar diye iki yana adam koym am ız lazım. Biz içeri girm ed en polisleri uzak tu tm a k için bir kaç yeri arayacağım ama yine de kendim izi güvenceye almalıyız. Chuh a ’nın gelecek olan başka adamları da olabilir, o y üzden dışarıda en az iki adam olmalı. O raya girerken savaşmak çok önem li değil am a çıkarken tek rar savaşmayı istem em . H üseyin çoktan orada. Faysal sen sokaktaki ikinci adam ım ız olacaksın, tam am mı? Bizden başka içeri giren ya da dışarı çıkan hiç kimse olm ayacak.”

“ Sorun değil,” diye cevapladı genç savaşçı.

“ Şimdi R aj’Ia birlikte silahları k o n trol edin ve hazır d u ru m a g etirin .”

“ T am am d ır,” dedi Faysal ve birkaç ad am dan silahlarını topladıktan sonra Raj ile M a h m u t’u n beklediği arabalara d o ğ ru koştu.

Salman “ İki kişi de T arık ’la berab er K adir’in evine geri g idecek,” diye devam etti.

A ndrew araya girerek “T arık’ı yanım ızda g etirm ek N a z ir’in fikriydi,”

dedi. “ Faysal ve A m ir haberleri verm ek için g eldiğinde T arık ’ı arkada b ırakm ak istem edi. Ben ona çocuğ u buraya getirm em esini söyledim ama N azir kafasına bir şey koydu m u o nu aksine ikna e tm e n in ne kadar güç o ld u ğ u n u bilirsin.”

“N azir çocuğu Sobhan M a h m u t’u n , V ersova’daki evine g ö tü rü p ona gö z kulak olabilir,” d edi Salm an. “Sen de on u n la g ideceksin.”

Andrevv şikayet ederek “ H a d i am a d o stu m !” dedi. “N e d e n b u n u yapm ak zorundayım ? N e d e n b ü tü n eğlenceyi kaçıran ben o luyorum ?”

“Yaşlı S o b h a n ’a ve çocuğa bakacak iki kişiye ihtiyacım var. Özellikle de çocuğa bakacak adam lar lazım. N azir o n u geride bırakm am akta haklı. T arık bir hedef. O hayatta o ld u ğ u sürece konsey hala K adir’in konseyi. Eğer o n u öldürürlerse C h u ha çok güçlenir. Aynı şey yaşlı S o b h an için de g e

çerli. Ç o cu ğ u şehirden çıkarın ve o n u nla S o b han ’ı k o ru y u n .”

“ İyi ama n ed en ben b ü tü n h areketi kaçırıyorum dostum ? N e d e n ben?

Başka birini yolla Salman. İzin v er ben seninle C h u h a ’nın evine geleyim .”

Salman d udağını öfkeyle b ü zerek “ Benim le tartışacak m ısın?” dedi.

A ndrew huysuz bir şekilde h o m u rd an d ı. “ H ayır, d o stu m , dediğini yapacağım . Ç o cuğu g ö tü re c e ğ im .”

“ Böylece sekiz kişi k alıyoruz,” dedi Salman. “Sanjay, b en , A bdullah, A m ir, Raj, k ü çü k T o n y, Ferit ve M a h m u t.”

SH A N T A R A M ■ 835

“ D o k u z ,” dedim . “ D o k u z kişiyiz.”

Salm an gözlerini kaldırıp bana baktı. “Sen gitm elisin L in,” dedi. “S end e n bir taksiye atlayıp R ajubhai’ye ve p asaport dükkanındaki çocuklara h ab er uçurm am isteyecektim .”

“A b d u llah ’ı b ırakm am ,” dedim kararlı bir şekilde.

A n d re w ’u n yakın arkadaşı Am ir, “Belki sen N azir ile geri gidebilirsin,”

dedi.

“A b d u llah ’ı bir kez yalnız bıraktım , bir daha aynı şeyi yapm am ,” d e dim . “Bu kader gibi bir şey. İçim de bir his var Salman. İçim deki bir his A b d u llah ’ı bırakm am am ı söylüyor. Ben de işin içindeyim . M a h m u t M el-b a a fı da bırakm am . Ben onlarlayım , sizinleyim .”

Salm an bana bakarak düşünceli b ir şekilde kaşlarını çattı. O an aptalca bir düşünceyle hafifçe eğri b ü ğ rü suratının, biri d iğerinden biraz daha aşa

ğ ıda olan g ö zü , k ö tü bir kırıktan ö tü rü yam ulm uş b u rn u ve kenarında yara izi olan ağzının, düşüncelerinin ağırlığıyla yüzü n ü b u ru ştu rd u ğ u n d a g ö ze güzel g ö rü n en bir sim etriye k av uştuğunu aklım dan geçirdim .

“ Pekala,” diye onayladı sonunda.

“ Bu ne şim di!” diye çıkıştı Andrevv. “ O sizinle gelebiliyor ama ben b e bek bakıcılığı yapıyorum ha?”

Ferit o n u yatıştırm ak istercesine “Sakin o l,” dedi.

“ H ayır, canı cehennem e! Şu lan et g o r a 1*dan sıkıldım artık. Kadir o nu seviyor diye A fganistan’a g itti, ee, ne olmuş? Kadir öldü ya-ar. Kadir’in günleri geçti a ra k .”

“Sakin ol d o s tu m ,” dedi Am ir.

“N iye sakin olacakmışım? K adir’e de jjo ra }s ım da lan et o lsu n !”

Dişlerimi sıkarak “N e dediğine dikkat etsen iyi o lur,” diye m ınldandım .

Andrevv kavgacı bir şekilde kendini ön e d o ğ ru atarak “Ö yle mi?” d edi. “ Kızkardeşini becereyim o zaman! Şim di nasıl konuşuyorum ? Bu h o

şuna g itd mi?”

H in tçe ve sakin bir şekilde “ Benim kızkardeşim yok,” d ed im . Birkaç adam b u n a güldü.

“Ben de ananı beceririm o zam an,” diye ho m u rd an d ı Andrevv. “Sana da b ir kızkardeş gelir belki!”

“H ad din i aştın ,” diye gürledim ve o n u n la dövüşm ek için hazırlandım .

“Şu lanet yum ruklarını kaldır bakalım! H a d i!”

Olay k ö tü bir hal alabilirdi. İyi bir dövüşçü değildim ama ham leleri b iliyordum . O n a sıkı bir y um ruk atabilirdim . O yıllarda başım eğer gerçek

8 3 6 ■ G regory David R oberts

ten d erd e girerse bir başka adam ın vücu d u n a bıçak da saplayabilirdim.

Andrevv becerikli bir adam dı. Elinde bir tabancayla oldukça tehlikeliydi.

A m ir ona destek olm ak için o n u n arkasına geçince, A bdullah da benim ta rafımda pozisyon aldı. Kavga kargaşaya yol açabilirdi. B unu hepim iz biliyorduk. Fakat genç G o a ’lı yum ruklarını kaldırmadı. Bir saniye, beş, o n, hatta on beş saniye oldu. G ö rünüşe göre yum rukları ağzı kadar iyi çalışm ıyordu.

Aradaki gerilim i N azir dağıttı. İkim izi iterek A n d rew ’u bileğinden ve gö m leğinin yakasından yakaladı. Bu kavrayışın g ü cü n ü iyi biliyordum .

A nd rew ’un kurtu lm ak için o iriyarı A fgan’ı öldürm esi gerekirdi. N azir bana şaşırtıcı derecede esrarlı bir bakış attı. Bu bakışta bir yandan suçlam a ile öfke, bir yandan da övünç ile sevgi vardı. D aha sonra genç G o a ’lıyı ad am ların arasından sürükleyerek çıkardı. Arabaya vardıklarında A nd rew ’u sü rücü ko ltu ğ u n a o tu rttu ve kendi de arkaya geçip T arık ’ın yanm a o tu rd u .

A ndrew arabayı çalıştırdı ve geride to z to p rak bırakarak hızla M arine Y olu ’na d o ğ ru ilerledi. Araba yanım ızdan geçerken T arık’ın suraunı g ö rdü m . Yüzü so lgu n d u ama gözleri kardaki vahşi bir hayvanın ayak izleri g ibiydi ve zihni ile ru h u n u n hislerini açığa çıkarıyordu.

A raba geçerken “M a i ja ta h u ” diye tekrar ettim . Ben de geliyorum.

Herkes g ü ld ü. Sesim in to n u n a m ı, yoksa k u rd u ğ u m cüm lenin basitliğine mi g ü ld ü ler, em in olam adım .

“Sanırım b u n u hepim iz anladık L in ,” dedi Salınan. “ Bence oldukça açık, na? Pekala, seni A b dullah ile birlikte arka tarafa yollayacağım. Chuh a ’nın evinin arka tarafında bir sokak var. Sen orayı biliyorsun A bdullah.

Biri anayola, biri de bloktaki evlere giden iki yola ayrılıyor. C h u h a ’nın evin in arkasında bahçesi var, o n u g ö rm ü ştü m . İki dem irli penceresi ve eve açılan bir kapısı var. Siz ikiniz orayı tutacaksınız. Biz başlayınca içeri kim se girm eyecek. Eğer işimizi do ğ ru yaparsak adam lardan bazıları evden kaçmaya çalışacakur. O nları bahçede d u rd u ru n ve sizi geçm elerine izin verm eyin. D iğerlerim iz ö n kapıdan girecek. Silahlar ne d u ru m d a Faysal?”

“Yedi silah var,” dedi Faysal. “ İki tüfek, iki o to m atik , üç de alü p atlar.”

Salman “ Bana o to m atiklerden ver,” diye buyurdu. “A bdullah, diğer oto m atiğ i de sen al. Lin, ikiniz silahı paylaşm ak zorundasınız. Tüfekler içeride işe yaram az. İçeride oldukça yakın m esafeden ateş ederken neyi v u rd u ğ u m u zu da dikkat etm eliyiz. O nlara ihtiyaç duyarsak dışarıdan bize destek versinler diye ihtiyacımız o lu r. Faysal tüfekleri sen al ve birini H ü seyin’e ver. İşim iz b ittiğ in d e arka kapıdan çıkıp Lin ile A b d u llah ’ın o ra

SH A N T A R A M - 8 3 7

dan geçeceğiz. Ö n kapıdan dışarı çıkmayacağız, o yüzden biz oradayken içeri girm eye ya da dışarı çıkmaya çalışan g ö rd ü ğ ü n ü z her şeyi delik deşik edebilirsiniz. D iğer üç silah da Ferit, A m ir ve M a h m u t için. Raj, sen silahı bizim le paylaşacaksın, olu r m u?”

A dam lar katıldıklarını g ö sterm ek için başlarını salladı.

“ Dinleyin, eğer beklersek bizim le birlikte içeri girecek o tu z adam ve o tu z silah daha bulabiliriz. B unu biliyorsunuz. Am a bu sefer de adamları elim izden kaçırabiliriz. E ğer o n lar farkına bile varm adan üzerlerine hızlı bir saldırı yaparsak hepsini haklarız ve elim izden kurtulan olm az. Bu işi h em en bu gece bitirm ek istiyorum fakat kararı size bırakıyorum . Eğer kendinizi hazır hissetm iyorsanız sizi zorla oraya sokam am . Şimdi mi g itm ek isterseniz, yoksa daha fazla adam gelsin diye beklem ek mi istersiniz?”

A dam lar teker tek er k o n u ştu ve çoğu abi, yani ‘şim di’ anlam ına gelen tek kelim elik cevapla yetindi. Salm an başını salladı ve gözlerini kapayarak Arapça bir dua ok u d u . T ekrar gözlerini açtığında y ü zü nd en kararlılığı o k u n u yo rd u . G özleri nefret ve ö ld ü rm e hırsıyla yanıp tu tu şu yo rd u .

H erkese tek tek bakarak “ Snatch... A u r h im m a t,” dedi. Gerçek... Ve cesaret.

Tek bir kelim e daha e tm ed en herkes silahım aldı ve iki arabaya d o lu

şup m o d ern Sardar Patel Y olu’n d a n C h u h a ’nın evine olan birkaç dakikalık yola koyulduk. D üşüncelerim i d ü zene koym adan, hatta ne yaptığımı bile tam anlam adan kendim i A b d u llah ile dar ve karanlık bir yolda g ö z le rimi kısarak bir şeyler görm eye çalışıp em eklerken bu ld u m . D ik ahşap bir çitten adadıktan sonra C h u h a ’nın arka bahçesine varmıştık.

Birkaç dakika karanlıkta d u ru p saatlerimize baktık ve gözlerim iz karanlığa alışmaya çalışırken dikkatle etrafı dinledik. A bdullah bana bir şeyler fısıldamaya başlayınca neredeyse yerim den zıplayacaktım.

Sesi yünlü bir battaniyenin hışırtısı gibi çıkıyordu. “ H içbir şey y o k ,”

dedi. “Burada ve yakınlarda kimse y o k .”

Sesim in korkuyla kulak tırmalayıcı bir şekilde çıktığının farkında olarak

“ H e r şey y o lu n d a g ö rü n ü y o r,” dedim . Evin arka tarafındaki pen cerelerden ya da mavi kapının gerisinden ışık sızm ıyordu.

A bdullah gizemli bir şekilde “ Evet, ben sözüm ü tu ttu m ,” diye fısıldadı.

“ N e?”

“ C h u h a ’yı ö ld ü rü rk e n seni de yanım da g ö tü rm em i istem iştin. H atırlıyor m usun?”

Kalbim sağlıklı bir kalbin atm ası gerek en d en çok daha hızlı atıyordu.

“E vet,” diye cevapladım . “Sanırım dikkatli olm alısın.”

8 38 ■ G regory David R oberts

“ Dikkatli olacağım Lin kardeş.”

“ H ayır, d em ek istediğim insan ne dilediği k o n u su n d a dikkadi olm alı.”

Abdullah kulağım a yaklaşarak “ Kapıyı açmaya çalışacağım ,” dedi.

“ Eğer açılırsa içeri g ireceğim .”

“ N e?”

“Sen b urada bekle ve kapının yakınında kal.”

“ N e?”

“ Burada bekle v e ...”

“ İkim izin de b urada beklem esi g erekiyordu!” diye tısladım.

A bdullah bir leopar çevikliğiyle kapıya d o ğ ru ilerleyerek “ B iliyorum ,”

diye cevapladı.

Ben de en sakar halim le, u zıın bir uykudan uyanmış bir kedi gibi o n u takip ettim . Mavi kapıya inen iki basam ağa ulaşınca A b d u llah ’ın kapıyı açıp içeri sü z ü ld ü ğ ü n ü g ö rd ü m . A rkasından kapıyı sessizce kapadı.

Karanlıkta bir başıma bıçağımı kınından çıkardım ve ucu aşağı bakacak şekilde elim de tu ttu m . Karanlıkta etrafım a bakınırken b ü tü n dikkadm i kalbim in atışına vererek o n u n hızını yavaşlatmaya uğraştım . Bir süre so n ra bu çabam sonuç verdi. Kalp atışlarım ın yavaşladığını ve üzerine yoğun-laşüğım b ir d ü şüncenin beni m editasyondaym ış gibi sakinleştirdiğini hissettim . D ü şü n d ü ğ ü m şey K adirbhai’n in bana çoğu kez tekrarlattığı bir şeydi. D oğru sebeplerden ötürü, yanlış şeyi yapm ak. K orku dolu karanlıkta b u kelim eleri tekrar ederken C h u h a ile girişilen bu savaşın, b u güç m ücadelesinin her yerde aynı ve h e r zam an yanlış o ld u ğ u n u biliy o rd u m .

Salman ve diğerleri de C h u h a ve Sapna katillerinden farksız olarak k ü

çük krallıklarının kendilerini kral, güç m ücadelelerinin d e kendilerini g ü ç lü yapnğını sanıyordu. Am a böyle değillerdi. O an b u n u o kadar n et g ö rü y o rd u m ki sanki bir m atem atik teorisini ilk kez anlıyordum . Bir adamı kral yapan tek şey kendi r u h u n u n krallığıdır. Bir anlam taşıyan tek güç dünyayı daha iyi bir yere d ö n ü ştü rm e g ü cü d ür. Ve sadece Kazım Ali H ü seyin ve Jo h n ny C igar gibi insanlar kraldır ve böylesi bir güce sahiptir.

Sinirli ve korkm uş bir halde kulağım ı kapıya yaklaştırarak A b d u llah ’tan ya da d iğerlerinden gelecek bir sesi dinledim . İçim i b u ran k o rku, ölüm k o rkusu değildi. Ö lm ekten k o rkm uyordum . Ytirüyemeyecek, görem eyecek ya da yakalanm aktan kurtulam ayacak denli yaralanm aktan k o rkuyordum . H e r şeyden çok yakalanmak ve tekrar b ir kafese tıkılm aktan korkuyordum . K ulağımı kapıya yanaşürırken beni zayıflatacak bir yara alm am ak için dua e ttim. T a bu işten sağ a k m a m ı sa ğ la ya da burada ölmeme izin ver...

S H A N T A R A M ■ 839

N e re d e n geldiler bilm iyorum . T ek bir ses bile duym adan aniden ü z e rim deki elleri hissettim . İki adam beni hızla kapıya dayadı. İçgüdüsel olarak h em en sağ elimle bıçağımı üzerlerine d o ğ ru salladım.

A dam lardan bir “ C h a ku ! Chaku!” diye bağırdı. Bıçak! Bıçak!

Bıçağı onları durd u racak denli çabuk bir şekilde yukarı kaldıram adım .

A dam lardan biri beni b o ğazım dan kapıya yapıştırdı. O ldukça güçlü ve iri bir adam dı. D iğer adam da iki eliyle b irden bıçağı elim den bırakm am ı sağlam ak için uğraşıyordu. O kadar güçlü değildi ve bıçağı elim den atm am ı sağlayam ıyordu. H e m e n sonra karanlığın içinden bir üçüncüsü geldi ve o n u n da yardım ıyla bıçağımı elim den attırdılar.

Yeni gelen adam “ Gora ka u n haı?'J diye sordu. Bu beyaz a d a m k im ?

Güçlü olan adam “Bahinchudh! M a lu m n a h i,” diye yanıtladı. 'Namussuzun teki! Bilm iyorum !

Adam elinde bir bıçakla kapıyı dinleyen bir beyazı yakalam anın v erdi

ği şaşkınlıkla bana bakıyordu.

Neredeyse d o st canlısı bir ses tonuyla “ K a u n hai tu m V } diye sordu.

K im sin sen ?

Cevap verm edim . T ek d ü şü nebildiğim , bir şekilde A b d u llah’ı uyarmaktı. H iç ses çıkarm adan adam ların buraya nasıl ulaşabildiğini anlam ıy ordum . Arka kapı sessizce açılmış olmalıydı. Ayakkabıları ya da sandaletlerinin tabanı da yum uşak bir lastikten olmalıydı. Neyse ne. Benimle u ğ raşm alarına izin verm eli ve A b d u llah’ı uyarm alıydım.

B irdenbire sanki serbest kalmaya çalışıyormuş gibi debelenm eye başladım . A dam lar bana bağırdı ve üç çift el beni mavi kapıya d o ğ ru iyice yapıştırdı. A dam lardan daha k üçük olanı solum a geçti ve sol k o lum u kapıya dayadı, diğer adam da sağ ko lu m u tu ttu . O nlarla bo ğ u şu rken bodarım la kapıya üç kere vurmayı başardım. A b d u lla h bu n u duym uş olm alı, diye d ü

şü n d ü m . H e r şey yolunda... O n u uyardım ... B ir şeylerin ters g ittiğ in i a n la m ış olmalı...

Koca adam tekrar “ K a u n hai t u m ?” diye sordu. Bir elini boğazım da çekip y um ruk yaptı ve teh d itk ar b ir şekilde kafama do ğ ru yöneltti. K im sin sen ?

A dam a bakarak bir kez daha hiçbir yanıt verm edim . Ü zerim deki elleri kelepçe gibiydi ve beni kapıya bağlıyordu.

Adam y u m ru ğ u n u y üzüm e in d ird i. Kafamı azıcık kıpırdatm ayı başardım ama yu m ru ğ u çenem de ve yanağım da hissettim . A dam ın elinde ya yüzük vardı ya da d em ir m uşta kullanıyordu. T am görem iy o rd u m ama d e m irin kem iğim i ufaladığını hissediyordum .

8 4 0 ■ G regory David Roberts

Adam İngilizce “Burada ne yapıyorsun?” dedi. “ Kimsin sen?”

Sessizliğimi k o ru d u m ve adam da bir kez daha bana vu rd u . Yum ruğu y üzüm e ardı ardana üç kez daha indi. B u n u biliyorum , diye d ü şü n d ü m .

Avustralya’da ceza hücresindeydim . O rada da yum ruklar, çizm eler, coplar iniyordu üzerim e. B ü tü n bu n la rı biliyorum...

Adam konuşm am için d u rd u . İki küçük adam önce ona, sonra da bana bakarak sırıttı. Bir tanesi A u r , dedi. D evam et. O na bir kez daha vur.

İri adam geri çekildi ve v ü cudum a yum ruk attı. Y um ruklan ağır, kasd ve profesyonelce atılan yum ruklardandı. V ü cu d u m u n nefessiz kaldığını hissettim , sanki hayat v ü cu d u m d an çekiliyordu. Adam v ü cu d u m d an g ö ğ sü m e, boğazım a ve y ü züm e çıktı tekrar. Yenik düşen ve dayak yiyen bo k sö rlerin d ü ştü ğ ü karasularda hissettim kendim i. İşim bitm işti.

A dam lara kızgın değildim . İşi yüzüm e g ö zü m e bulaştırm ıştım . Ü zerim e sinsice yaklaşmalarına izin verm iştim . Oraya savaşmak için gitm iştim , tetikte olmalıydım. Benim suçu m d u . Bir şekilde onları g ö zden kaçırmış, işi b erb at etm iştim ve hepsi benim suçum du. Tek yapm ak istediğim A bdu llah ’ı uyarm aktı. G üçsüz bir halde kapıya tekm e atarak A b d u llah’ın beni duyacağını ve kendini kurtaracağını u m d u m .

H e r yer kapkaranlık oldu ve b ü tü n dünyanın yükü de benim le beraber hafifledi. Yere düşerken bağnşm alar duydum ve A bdullah’ın kapıyı hızla açıp içeri doğru düşm em ize neden olduğunu farkettim. Yüzüm gözüm şişmiş, kanlar içinde, karanlıkta bir silahın iki kez ateşlendiğini işittim ve p arlayıp sönen kıvılcımlan g ördüm . D aha sonra dünyayı ışık do ld u rd u . Bir başka kapı açılıp da üzerimize gelen adam lan gördü ğ iim d e gözlerim i kırpıp dunıy o rdu m . Silah tekrar iki kez, üç kez ateşlendi ve iri adam ın altından yuvarlanarak bıçağımın mavi kapının yanında yerde parladığını gördüm .

K üçük adam lardan biri üzerim d en geçip kapıdan çıkmaya çalışırken bı

çağım ı kavradım . D ü şü n m ed en bıçağı kalçasına sapladım . A dam çığlık a ttı, ben de üzerine çıkarak bıçakla o n u y ü zü n d en yaraladım .

Başka birinin k anının, acıyan yaralarınızı d indiren adrenalinin salgılanmasını sağlam ası ve kollarınıza güç vermesi çok enteresan. Ö fkeden deliye d ö nm ü ş bir halde yuvarlandığım da A b d u llah ’ın iki adam la d ö v ü ştü ğ ü nü g ö rd ü m . O d an ın zem in in d e cesetler vardı am a kaç tane o ld u ğ u n u bilem iyordum . M erm iler her yerd en yağıyor, evin d iğer o d alarından sesleri d u y u luyordu. Aynı anda evin birkaç odasından geliyor gibiydiler. Ç ığlıklar ve bağırışlar duyuluyordu. O d a d a çiş, b ok ve kan kokusu vardı. Birisi bağırsaklarından yaralanm ışa. O kişinin ben olm adığını u m d u m . Sol elim le k am ım ı ve v ü cu d u m u taradım , yaram var mı diye k o n tro l ettim .

SH A N T A R A M ■ 841

A bdullah iki adam la uğraşıyordu. Güreşiyor, birbirlerini ısırıyorlardı..

O nlara d o ğ ru em eklem eye başladım ama bacağım a yapışan bir elin beni geri çektiğini hissettim . Bu oldukça güçlü birinin eliydi. Beni çeken iri adam dı.

Adam ın v u ru ld u ğ u n a em indim am a göm leği ile p an to lo n u n d a hiç kan izi yoktu. Sanki ağlara takılmış bir kaplum bağaym ışım gibi adam beni çekiyordu. O n a yaklaştığımda bıçağımı on a saplam ak için kaldırdım ama adam b u n u engelledi. Y um ruğuyla sağ kasığıma vurdu. Ö ldü rü cü d a rb e yi vuram am ıştı ama bu bile beni acıdan sü rü n d ü rm ek için yeterliydi.

Adam benden güç alarak ayağa kalktı. Kusarak geriye yuvarlandım ve a dam ın A b d u llah ’a d o ğ ru adım atüğını gö rd ü m .

Buna izin verem ezdim . Kalbim kaç kere A b du llah ’ın ö lü m ü n ü d ü ş ü nerek sızlamıştı. Acıma rağm en yalpalayarak ayağa kalkıp iri adam ın sırtına bıçağımı sapladım. Bıçağı tam kürek kem iğinin alüna saplam ıştım . Kem iğin bıçağın darbesiyle o m u za d o ğ ru kıvrılışını bile hissettim . Adam çok güçliiydü ve düşm eden önce beni de kendisiyle sürükleyerek iki adını d aha attı. A dam ın üzerin e düşerken başımı kaldırıp A b du llah ’a baktım . Parmaklarını bir adam ın g ö zü n e sokm uştu. A dam ın başı A bd u llah ’ın d izin deydi ve geriye d o ğ ru gitm işti ve bir çıra parçasıymış gibi b o yn u n u n kırıldığını duydum .

Birileri bana yapıştı ve beni kapıya sürüklem eye başladı. Bıçakla saldırdım ama güçlü ve nazik eller bıçağı parm aklarım ın arasından aldı. D aha sonra M a h m u t M e lb a a fın sesini d uydum ve artık güvende o ld u ğ u m u zu anladım.

İranlı az önce etrafım ızda olan b iten kanlı vahşet karşısında oldukça sessiz ve çabucak “ Gel L in ,” dedi.

“Bir tabancaya ihtiyacım var,” d ed im kekeleyerek.

“ H ayır Lin, h e r şey b itti.”

M ah m u t beni bahçeye sürüklerken “A bdullah?” diye sordum .

M ah m u t “Ç alışıyor,” diye cevapladı. Gece olurken kuşların seslerini kesmesi gibi evdeki çığlıkların da tek er teker kesildiğini du y d u m . “Ayağa kalkabilir misin? Yürüyebilir misin? A rtık g itm em iz g erek .”

“ Evet! Yapabilirim .”

Arka girişe ulaşınca yanım ızdan bizim adam lar geçti. Faysal ve H ü s e yin aralarında birini taşıyordu. Ferit ve K üçük T o n y de bir başkasını taşıyordu. Sanjay’ın sağ o m zu n u n ü z e rin d e biri vardı. A dam ın vücu du n u o m zu n d a ve göğ sü n d e taşırken bir yandan da hıçkırıyordu.

842 ■ G regory David R oberts

Adam ların geçişini izlerken M ah m u t “Salm an’ı kay b ettik ,” dedi.

“ Raj’ı da. A m ir hayatta am a ağır yaralı.”

Salman. K adir’in konseyindeki m an tığ ın sesi. Kadir’in son adam ı. Yoldan aceleyle yürüyerek bekleyen arabalara g ittim ve kapıda o iri adam b ana vururken hissettiğim gibi hayatın vücu d um dan çekildiğini hissettim .

H e r şey bitm işti. Salm an’ile b eraber eski mafya konseyi de gitm işti. H e r şey değişm işti. Arabadaki diğer adam lara baktım . M a h m u t, Ferit ve yaralı A m ir vardı. O nlar savaşlarını kazanm ıştı. Sapna katilleri so n u n d a ö lm ü ştü. Sapna’nın adıyla açılan bir bö lü m sonsuza dek kapanm ıştı. K adir’in in tikam ı alınmıştı. A bdül G an i’nin ihaneti sona erm işti. A b d u llah’ın d ü şm a nı İranlılar da tıpkı A b du llah ’ın... Çalıştığı o kanlı, sessiz ev gibiydiler.

C h u h a ’nın çetesi çökertilm işti. Sınır savaşı sonlanm ıştı. K aderin çarkı bir tam d ö n ü ş yapm ışn. Artık h içbir şey eskisi gibi olmayacaktı. Kazanm ışlardı ama ağlıyorlardı. H epsi ağlıyordu.

Başım arkaya d üştü. Gece de pencerelerde bizim le birlikte ilerledi. Yavaşça yaptığım ız şey, d ö n ü ş tü ğ ü m ü z şeyi serbest bıraktı. H e r zam anki gibi öfke kedere d ö n ü ştü . Bir saat kadar önce istediğim iz hiçbir şeyin g ö z ü m ü zd e n akan bir dam la yaş kadar anlam ı yoktu.

M a h m u t yü zü nü b e n im k in t yaklaştırarak “N e?” dedi. “N e dedin?”

Kederli zihnim i uyku doldurm aya başlam ışken ve yaralı vücu du m d an felakete uğram ış ru h u m tekrar ayağa kalkmaya çalışırken kanayan d u d a k larım ın arasından “ U m arım ayı k u rtu lm u ştu r,” diye m ırıldandım . “ U m a rım ayı k u rtu lm u ştu r.”

s \ "

■

/ \

> - K I RK İK İNCİ BÖLÜM

( j üneş ışığı suyun ü zerinde kınldı ve körfezin yüzeyinde kabarıp du ran dalgalarda kristal parlaklığında izler bıraktı. Yaklaşan g ü n batım ın d a sanki ateştenm iş gibi g ö rü n en kuşlar tek b ir vücutm uşçasına sürü halinde bir yuvarlak çizdi. Hacı Ali C am ii’nin beyaz m erm erlerle örülü alçak duvarlı avlusundan hacıların ve halktan gösterm elik dindarların zikzak yaparak ilerlem elerini ve kutsal m ekanın taş y o lunu d en izin dalgalarına bırakm alarım izledim . G elgit yolu kapladığı zam an sadece teknelerle eve d ö n eb ileceklerini biliyorlardı. Acı çekenler ya da tövbe edenler, tıpkı önceki g ü n lerdeki gibi geri çekilen d enize çiçekler bırakm ışlardı. Yükselen den iz su-yuyla b eraber binlerce kırık kalp tarafından h er g ün dua ile suya bırakılan tu ru ncu-kırm ızı, soluk gri-beyaz çiçekler tekrar su y ü züne çıkıyor, yolu sevgi, kayıp ve özlem le süslüyorlardı.

Biz, yani kardeşler takım ı da m ab ed e, b urada denildiği gibi, arkadaşım ıza son görevim izi yerine getirm eye veSalm an M u staan ’ın ru h u için du-a etm eye gelm iştik. Salm an ö ld ü rü ld ü ğ ü n d e n beri ilk k ez hepim iz bir aradaydık. C h uh a ile girilen çatışm adan so nra haftalarca saklanm ak ve yaralarımızı iyileştirm ek için birbirim izden uzak d u rm uştuk. E lb ette basın b ayağı yaygara koparm ıştı. K a tlia m ve toplu cinayet kelim elerine B om bay’ın b ü tü n gü n lü k gazetelerinde rasdam ak m ü m k ü n dü . A dalet ve suçluların cezalandırılm ası için yapılan çağrılar dinm ek bilm iyordu. Bom bay polisi birilerini tutuklayabilirdi. Aslında C h u h a ’n ın evinde buldukları ceset yı-ğ ın lanııdan hangi çetenin so rum lu o ld u ğ u n u biliyorlardı ama harekete geçm em eleri için gayet geçerli d ö rt n edenleri vardı. Bu sebepler şeh ird eki polisler açısından basının k ızg ınlığından daha önem liydi.

İlk olarak kayıtlara geçm eyecek bile olsa evin içinden, sokaktan veya Bom bay’ın herh an gi bir yerinden bize karşı şahitlik etm ek isteyecek k im

8 4 4 ■ G regory David R oberts

se yoktu. İkincisi, savaş Sapna kanilerini yok etm işti ve bu , polislerin de m em nuniyetle yapacağı bir işti. Ü çü n cü sü , C h u h a ’m n yönetim i altındaki VValidlalla çetesi aylar önce Flora Çeşmesi yakınlarında gerçekleştirdikleri bir u y u şturucu ticareti sırasında onları basan bir polis m em u ru n u ö ld ü rm üştü. Dava sonuçlanam am ıştı, çünkü polislerin elinde m ahkem eye su n acakları delilleri yoktu. Yine de olayın o ld u ğ u ilk g ün d en beri kanı d ö k e nin C h u h a ’nın gru b u o ld u ğ u n u biliyorlardı. C h u h a ’nın evindeki katliam , polisin de Sıçan ve adam larına yapmak istediği şeyin aynısıydı ve eğer Salm an harekete geçmeseydi er ya da geç polisler bir şey yapacaktı. D ö rd ü n cü olarak da, C h u h a ’nın işlerinden tahsis edilen ve adli m ercilere giden on milyonlarca rupi polisin elini ko lu n u bağlam ıştı.

Polisler, Kadir H a n ’ın konseyinin yeni başkanı Sanjay’a özel olarak saatin işlediğini ve yaptığı bu tek hamleyle b ü tü n şansını kullandığını söylemişti. Polisler barış ve tabii zenginlik istiyordu am a eğer Sanjay adam larının aklını başına getirm ezse b u n u o n u n yerine m em nuniyetle yapacaklardı. Sanjay’ın o n m ilyon rupilik rüşvetini kabul ettik ten sonra da A b d u llah denen a d a m ı bir daha.görm ek istemiyoruz. O zaten Bom bay’da bir kere ölmüştü, eğer onu bir kez daha-görürsek bu sefer dirilm em ek üzere ölür, diye eklediler.

H aftalarca saklandıktan sonra birer birer tekrar şehirde görünm eye başladık ve artık Sanjay çetesi olarak bilinen gruptaki işlerimize geri d ö n dük. Ben G o a ’da saklandığım y erd en çıktım , Villu ve Krisna ile yaptığım p asap o rt işine devam ettim . H acı Ali’de to p lan m am ız çağrısı gelince Enfield m o to ru m la oraya gittim ve rıhtım daki k üçük dalgalar arasında A b dullah ile M a h m u t M elbaaPla y ü rü dü m .

M a h m u t g ru b u m u z u n başında durarak duayı y ö netti. A dadaki camiyi çevreleyen birçok balkondan biri bize aitti. M ekke’ye d ö n d ü k ve rüzgar beyaz göm leğini kabartırken M ah m u t, arkasında diz çöken adam lar adına k on u ştu .

Müşfik, Bağışlayıcı,

K ıyam et G ü n ü ’n ü n m utlak hakimi,

K ain a tın yaratıcısı ve alemlerin Rabbi yüce A lla h ’a şükürler olsun!

Yalnızca sana tapar, yalnızca senden yardım dileniriz Bize doğru yolu göster...

Konseydeki M iislüm anlar, Ferit, A bdullah, Am ir, Faysal ve N azir, M a h m u t’u n arkasında diz çö k tü . Sanjay bir H in d u ’ydu. Andrevv da H ıris

SH A N T A R A M ■ 845

tiyan’dı. O nlar da benim yanım da dua eden g a ıb u n arkasında diz çöktü.

Başımı eğdim ve avuçlarımı açüm . D uada söylenenleri ve ayağa kalkıp çö-m elm e sırasını biliyordum . Ben de onlara kaülabilirdim ve eğer böyle yapsaydım M a h m u t ve diğerlerinin çok m em n u n olacağının farkındaydım .

Fakat onlarla birlikte diz çökem edim . Yasadışı hayaum ve dini kimliğim bir yana, onların yaklaşımı bana uygun değildi. B u nun yerine Salm an’la ko n u ştu m ve h er neredeyse h u z u r bulm asını diledim . Yine de o küçük d u ad an çok daha fazlasını on a sunabileceğim in farkındaydım . Böylece am etist akşam, du a eden adam ların d u rd u ğ u balkonu altın ve lila rengi ışılda d o ld u ru rk en sessizce d u ru p kendim i bir dolandırıcı, o kutsal adada bir casus gibi hissettim . M a h m u t’u n duası yitip gitm eye başlayan g u ru ru m a ve o n u ru m a hitap ediyor gibiydi. Senin g a za b ın a mctruz kalanlar...

Ya n lış yola sapmış olanlar...

D u adan sonra ad et gereği birbirim ize sarıldık ve yoldan kıyıya do ğ ru yürüm eye başladık. Başı M ah m u t çekiyordu. H ep im iz kendi yön tem im izle dua etm iş ve Salm an için gözyaşı dö k m ü ştü k ama hiçbirim iz o kutsal yerin m üdavim i değildik. H erkes güneş gö zlü ğ ü takıyordu. Yeni giysiler giymiştik. Benim dışım da herkesin ü zerinde bir kaçakçının bir senelik kazancı kadar altın zincirler, pahalı saatler, yüzükler ve bilezikler vardı. Ü stü n e üstlük yaylana yaylana yürüyorduk. Bu zinde gangsterlerin silahlı ve tehlikeli o lduklarında dans eder gibi adım atışlarıydı. Garip bir kortej g ibiydik ve öyle teh d itk ar bir hava yaratıyorduk ki adaya giden yoldaki d ilencilerin sadaka olarak verdiğim iz rupi tom arlarını alması için bile ısrar etm em iz gerekiyordu.

Kıyı setinin yakınına üç araba park etm işti. Burası, Kadirbhai ile tanıştığım g ü n A b d u llah ’la d u rd u ğ u m yerdi. M o to ru m u arabaların arkasına park etm iştim . Arabaların oraya vardığım ızda herkese veda etm ek için d u rd u m .

“Gel de bizim le yemek ye Lin,” dedi Sanjay. G erçekten içten bir d avetti bu.

Cam ideki m elankolik anlardan sonra yem eğin eğlenceli geçeceğini ve davetin u y u ştu ru c u n u n yanında m u tlu , tasasız ve güzel kızları da içerdiğini biliyordum . Teklife m innettardım . Yine de kabul etm edim .

“Teşekkürler am a biriyle buluşacağım d o s tu m .”

“A rrey, o n u da yanında g etir y a a r ” dedi Sanjay. “Bir kızla buluşacaksın değil mi?”

“Evet ama... O n u n la konuşacağımız şeyler var. Sizinle sonra görüşürüz.”

8 4 6 ■ G regory David R oberts

Abdullah ve N azir bana m o to ru m a kadar eşlik etm ek istedi. Birkaç adım atm ıştık ki Andrevv arkam ızdan koştu ve d urm am için bana seslendi.

Çabucak ve sinirli bir şekilde “ L in ,” dedi. “O to p a rk ta aram ızda g e ç en ler... Ben... Ü z g ü n ü m yaar. U z u n zam andır senden ö z ü r dilem ek istiyord u m .”

“ Ö nem li değ il.”

“ Hayır. Ö n e m li.”

Kolum u dirseğe yakın bir yerden tu ttu ve beni N a z ir’in bizi duy am ayacağı bir mesafeye sürükledi. Bana d o ğ ru yaklaşarak yum uşak bir ses t o nuyla konuştu.

“ Kadirbhai hakkında söylediklerim için ü z g ü n değilim . O n u n p atro n old u ğ u n u ve senin de o n u bir şekilde sevmiş o ld u ğ u n u b iliy oru m ...”

“ Evet, sevdim .”

“Yine de o n u n için söylediklerim den pişm an değilim . B ü tün o vaazlarına rağm en bir gü n ah keçisi bulması g erek tiğin d e yaşlı M acit’i, G an i’ye ve o n u n Sapna katillerine verm ekte te re d d ü t etm edi. Güya M acit o n u n arkadaşıydı. Polislerin dikkatini d ağıtm ak için o n u doğram alarına g öz y u m d u .”

“Şey...”

“Ve b ü tü n o kurallar, hiçbir anlam ları yok. Sanjay beni C h u h a ’n ın k ızlarının ve video işinin başına getirdi. Bu işlerden bir sürü para kazanaca

ğız. Konseyde b ir yer edineceğim . A m ir ve Faysal da... Yani, tıpkı dediğim gibi K adirbhai’nin günleri sona e rd i.”

A ndre\v’u n kahverengi gözlerine baktım ve derin bir iç çektim. O to parktaki o geceden bu yana ondan İliç hoşlanm ıyordum . Dediklerini ve kavga edişimize ramak kalışını u n utam ıyordum . Benimle yaptığı bu ö z ü r k o nuşması daha da öfkelenmem e neden oluyordu. Eğer ikimizin de sevdiği bir arkadaşımızın cenaze tö reninde olmasaydık on a çoktan vurm uştum .

“Biliyor m u su n Andrevv, bu kü çü k ö z rü n d e n pek hoşlandığım ı söyleyem eyeceğim ,” diye m ırıldandım gülm eden.

Andrevv şaşırmış gibi g ö rünerek “ Bu öz ü r kısmı değildi L in,” dedi. “ Ö z rü annen için söylediklerim den dolayı diliyorum. O n u n için özü r dilerim, gerçekten ü zg ün ü m . Bu söylenmeyecek bir şeydi. Kimse kim senin annesi hakkında böyle iğrenç şeyler söylememeli. O an bana vursaydın haklıydın yacır. V urm adığın için ise... M em nu n um . A nneler kutsaldır ve senin annenin de çok iyi biri old u ğ u n a em inim . L ütfen, ö zrü m ü kabul e t.”

Elimi uzatarak “T a m am d ır,” d edim . Andrevv elimi iki elinin arasına aldı ve heyecanlı bir şekilde sıktı.

SH A N T A R A M ■ 8 47

A bdullah, N azir ve ben d ö n ü p m o to ra d o ğ ru yürüdük. A bdullah her z am ankinden sessizdi. O n u n bu sessizliği insanı h u zu rsu z ediyordu.

“ D elh i’ye bu gece mi geri dö n ü yo rsu n ?” diye sordum .

“ E v et,” diye cevap verdi. “Geceyarısı.”

“Seninle havaalanına gelm em i ister m isin?”

“ H ayır, teşekkürler. G elm esen dah a iyi. Polislere görünm em eliyim .

E ğ er sen orada olursan polisin dikkatini çekeriz. Belki seninle D e lh i’de g ö rü şü rü z. Sri L anka’da bir iş var. Benim le b eraber o işe girm elisin.”

A b du llah ’ın samimiyeti karşısında sırıtarak “Bilem iyorum d o stu m ,”

dedim . “Sri Lanka’da bir savaş var.”

A bdullah “Savaşsız hiçbir adam , hiçbir yer y o k ,” dedi. Bu sanırım b ana söylediği en d erin sözdü. “Yapabileceğim iz tek şey bir taraf seçip savaşmak. T ek yapabileceğim iz, kimin için kime karşı savaşacağımızı seçmek.

H ayat b u .”

“ U m arım b u n d a n daha fazlasıdır kardeşim. A m a belki de haklısındır.”

A bdullah b en d e n istediği şeyden sıkıntı duyarak “Bunu benim le yapabileceğini d ü şü n ü y o ru m ,” dedi. “ Bu K adirbhai’nin son işi.”

“N e dem ek istiyorsun?”

“ Kadir H an , Sri L anka’dan bir h ab er geldiğinde bu görevi o n u n için yerine getirm em i istedi. Ve mesaj g eld i.”

İşleri A bd u llah için zorlaştırm am aya çalışarak “ Ü z g ü n ü m ama neden bahsettiğini b ilm iy o ru m ,” dedim . “A ğır ol ve bana açıkla lütfen. N e m esajı?”

Abdullah, N azir ile U rduca konuştu. N azir başını birkaç kere salladıktan sonra ya isimler hakkında bir şey söyledi ya d a isim vermemesini belirtti. D a ha sonra başını bana do ğru çevirdi ve sıcak bir şekilde gülüm sedi.

“Sri L anka’daki savaşta Tam il Kaplanları, Sri Lanka o rd u su n a karşı m ücadele veriyor,” diye başladı A bdullah. “ Kaplanlar H in d u . Sri Lankalılar Budist. Bu iki g ru b u n arasında silahları ve orduları olm ayan Tam il M üslüm anları bu lun u y o r. H erkes onları ö ld ü rü y o r ve onlar için savaşan kimse yok. Pasaporta ve altına ihtiyaçları var. Biz onlara yardım etm ek için gid iy o ru z.”

“Bu planı Kadirbhai yaptı,” diye ekledi N azir. “ Sadece üç kişi. A b d u llah, ben ve bir jjo ra ... Yani sen. Birlikte g ideceğiz.”

N azir’e borçlu y d u m . E ğer onlarla gitm ezsem N azir’in bu n d an b ahsetm eyeceğini biliyordum ama ona hayatım ı borçlu old u ğ um bir gerçekti.

O nu red d etm ek çok zo rd u . Bir başka şey daha vardı. Bana g ü lüm sem esinde bilgece, cö m e rt bir yan vardı. Sanki bana sadece on u n la birlikte olup

8 48 ■ G regory David R oberts

b o rcu m u öd em ek ten daha fazlasını vaat ediyordu. K adir’in ö lü m ü için k endini suçluyordu fakat benim Kadir ö ld ü ğ ü n d e o n u n yanında olup Amerikalısı gibi davranm adığım için hala u tanç d u y d u ğ u m u da biliyordu.

O n a, sonra A b d ullah ’a bakarken B a n a bir şans veriyor, diye d ü şü n d ü m .

Bu sayfayı kap a m am ipin bana bir fır s a t sunuyor.

“ Peki, bu yolculuğa aşağı yukarı ne zam an çıkıyorsunuz?”

A bdullah gülerek “ Yakında,” dedi. “ Birkaç aydan u z u n sürm ez. Ben D elh i’ye gidiyorum . Zam anı geldiğinde seni getirm esi için birini yollayacağım. İki-üç ay var Lin k ardeş.”

O esnada kafam ın içinde bazı sesler d uydum . Belki de ses değil de sa n ki bir gölün ü zerinde seken taşın ekosu gibiydi. K a til... O bir katil... B u n u yapm a... Uzaklaş... H em en uzaklaş... E lbette duyduğum bu ses haklıydı. H e m de çok haklıydı. Keşke on a katılm a kararı alm am için birkaç saniyeden daha uz u n süre d ü şü n m em gerektiğini söyleyebilseydim.

Elimi u zattım . “ İki üç ay so n ra ,” dedim . A bdullah iki eliyle elimi t u tarak sıktı. N azir’e baktım ve kon u şu rk en gülüm sedim . “ K adir’in işini yapacağız. Görevi tam am layacağız.”

N azir’in çenesi kilitlendi ve ağzı iyice yam uldu. Sanki yaram az birer köpek yavrusuym uşlar gibi sandaletli ayaklarına baktı. Sonra birdenbire üzerim e atıldı ve beni cezalandırır gibi sıkıca sarıldı. Bu kalbinin sesini d ile getirm eyi hiçbir zam an ö ğrenem em iş -dans ettiği zam anlar hariç- bir adam ın kaba, güçlü sarılışıydı ve başladığı gibi ansızın sona erdi. N azir k alın kollarım uzaklaştırırken göğsüyle beni geri itti ve bir köpekbalığı ile karşılaşmışçasına titreyerek başını salladı. G özlerini kaldırıp baktığında gözlerini kızartan o sıcaklık, y ü zündeki asık suratlı hal ile çarpışmaya başlamıştı. N a z ir’in sevgi gösterisini abartsam ya da herhangi bir şekilde b u na değinsem arkadaşlığını sonsuza kadar kaybedeceğim i biliyordum .

M o to ru çalıştırdım ve ayaklarımla iterek N ana C how k ve C olaba y ö n ü n e d o ğ ru lttu m .

Yanından geçerken A bdullah “Saatch a u r b ı m m a t diye seslendi.

Elimi salladım ama slogana karşılık verem edim . Sri Lanka görevinde onlara katılm am da gerçeğin ve cesaretin ne kadar rol oynadığından em in değildim . Yanlarından uzaklaşırken ve ılık gece ile trafiğin sıkışıklığına kendim i teslim ederken kararım da cesaret ile gerçeğin pek etkili o lm ad ı

ğını d ü şü n ü y o rd u m .

N arim an N oktası’na çıkan Back Bay Yolu’na vardığımda kan kırmızı bir ay denizin üzerinde yükseliyordu. M o to ru m u soğuk içecekler satan bir tez

SH A N T A R A M ■ 8 49

gahın yanında d u rd u rd um ve anahtarları gecekondudan bir arkadaşım olan satıcıya fırlattım. Ayı arkam a alarak balıkçıların genelde yıpranmış ağlannı ve hırpalanmış teknelerini onarm ak için toplandıklan kum lu sahilin yanındaki yoldan ilerlemeye başladım. O gece Sassoon Rıhtım ı’nda bir festival vardı ve bu nedenle pek çok insan barakalanndan ve evlerinden çıkıp sahilde bir araya gelmişti. Y ürüdüğüm yol ise neredeyse terkedilmiş gibiydi.

O

an o n u g ö rd ü m . Yarısı kum a g ö m ülü bir balıkçı teknesinin ucu n d a o tu ru y o rd u . Sadece tek nenin pruvası ile küpeştesi kum un dışındaydı. Bol bir p a n to lo n u n üzerine u z u n bir ü st giymişti. Dizlerini yukarı çekmişti ve çenesini koluna yaslamış karanlık suya bakıyordu.

Balıkçı teknesinde yanına otu rarak “ İşte bu yüzden seni seviyorum ,”

dedim .

Yeşil gözleri d eniz gibi karanlıktı. “M erhaba L in,” dedi gülüm seyerek.

“Seni g ö rd ü ğ ü m e sevindim. Gelm eyeceğini d ü şü n m ü ştü m .”

“ M esajın biraz acil gibiydi. N eredeyse bana ulaşm ıyordu. Şans eseri havaalanına giden D idier ile karşılaştım da o söyledi.”

Karla m ırıldanarak “ Kaderi beklem ekten sıkıldığında iş şansa kalır,”

dedi.

“Siktir git Karla,” dedim gülerek.

Karla da sırıttı. “Eski alışkanlıklar,” dedi. “Sıkı yaşa... D aha sıkı yalanlar söyle.”

Sanki tanıdık bir şeyler yakalamak isterm iş gibi y ü züm ü inceledi. Yüzündeki gülüm sem e yavaşça soldu.

“D id ier’i özleyeceğim .”

O n u n uçakta, İtalya yolunda o ld u ğ u n u d üşünerek “Ben d e ,” diye cevap verdim . “Am a sanırım çok g eçm eden dön ecek tir.”

“N e d e n böyle d ü şünüyorsun?”

“D airesine bakm aları için Z odyak G eo rg e’ları görevlen d ird im .”

Karla öpülesi dudaklarıyla “ H ım rn ,” yapü.

“Evet, eğ er b u o n u çabucak geri getirm ezse ne getirir bilm em . O

daireyi ne kadar sevdiğini bilirsin.”

Karla yanıt verm edi. Bir şeyler d ü şü n ü y o r gibiydi.

Gözlerim e bakarak sakince “ Khaled burada, H in d ista n ’d a ,” dedi.

“N erede?”

“D e lh i’de. Şey, Delhi yakınlarında.”

“N e zam an d an beri?”

“ H a b e r iki g ü n önce geldi. K o ntro l ettirdim . Sanırım o .”

8 5 0 ■ G regory David R oberts

“ N e haberi?”

Karla denize bakarak derin bir iç çekti.

“J e e t’iri h ab er ajanslarında adam ları var. A dam lardan biri A fganista n ’dan gelen ve gittiği her yerde kalabalıkları peşine takan Khaled Ansari adında yeni b ir ruhani liderden bahsetti. B unu d u y du ğ u m d a J e e t’ten ko n tro l ettirm esini istedim . Adam ları K haled’e uyan bir ta rif yolladı.”

“Vay... T a n rı’ya şükür... T a n n ’ya şü k ü r.”

“ E v et,” diye m ırıldandı Karla. G ö zlerinde eskiden old u ğu gibi g izem li, anlaşılm az bir ifade belirdi.

“ O o ld u ğ u n a em in m isin?”

Karla bir kez daha bana bakarak “ Oraya gidecek kadar em in im ,” dedi.

“Şu an n erede o ld u ğ u n u biliyor m u su n ?”

“ Pek sayılmaz am a sanırım nereye g ittiğini biliy o ru m .”

“ N ereye gidiyor?”

“Varanasi’ye. K adirbhai’n in hocası İdris orada yaşıyor. A rtık çok yaşlı ama halen ö ğ retiy o r.”

Kadirbhai ile felsefi çıkanm lannı dinleyerek geçirdiğim yüzlerce saate rağ m en bu adı hiç duym am ış olm am a şaşırarak “ K adirbhai’nin ö ğ re tm e ni mi?” diye sordum .

“•Evet, o n u n la Kadir ile H in d ista n ’a ilk gelişim de tanıştım ... Şey, bir çeşit sinir krizi geçiriyordum . Sin g ap u r’a g iden bir uçak vardı ve ona n a sıl bindiğim i bile hatırlam ıyordum . O uçakta tam anlamıyla çö k m üştüm .

Kadir de benim le aynı uçaktaydı. K olunu bana doladı ve ona h e r şeyi, her şeyi anlattım . G özlerim i tekrar açtığım da kocam an bir Buda heykelinin o ld u ğ u bir m ağaradaydım ve yanım da K adir’in, İdris adlı öğretm en i v ard ı.”

Karla bir an için b u hatıraların kendisini geçmişe sürüklem esine izin verdi am a h em en ard ın d an kendini toparladı.

“Sanırım K haled, İd ris’i görm eye gidiyor. O yaşlı g u ru K h aled ’i b ü y ü lemişti. Khaled o n u n la tanışmayı kafasına takm ıştı. B u n u o zam anlar n e den gerçekleştirm edi bilm iyorum am a şim di oraya gidiyor bence. Belki de çoktan oradadır. D u rm ad an bana İd ris’i sorardı. İdris, K adir’e Ç ö z ü n m e Teorisi ile ilgili bildiği her şeyi ö ğ retti v e ...”

“N eyle ilgili?”

“Ç ö zü n m e Teorisi. Kadir buna öyle diyordu ama ismi koyanın İdris old u ğ u n u da belirtiyordu. O n u n hayat felsefesiydi. Kadir evrenin d a im a ...”

Karla’m n sö zü n ü keserek “ Karmaşıklık,” dedim . “B iliyorum . B unu Kadir ile çok k o n u ştu m . Fakat bu n a asla Ç ö z ü n m e Teorisi dem em işti. İdris’ten d e hiç bah setm ed i.”

SH A N T A R A M ■ 851

“ Bu kom ik, çünkü İd ris’i bir baba gibi severdi. Bir keresinde ona ö ğ retm en lerin öğretm eni dem işti. V aranasi’n in yakınlarında bir yerde İdris ile birlikte emekliye ayrılmak istiyordu. H e r neyse, K haled’i aramaya o ra dan başlayacağım .”

“ N e zam an?”

“Yarın.”

Karla’ya bakm adan “T a m am ,” dedim . “ B u n u n ... B unun Khaled ile geçm işinizle bir alakası var mı?”

“ B azen tam bir h ö d ü k olabiliyorsun biliyor m usun Lin?”

Karla’ya sertçe baktım ama yanıt verm edim .

Bir süre sonra “U lla’nın şehirde old u ğ u n u biliyor m uydun?” diye sordu.

“ Hayır. N e zam an geldi? O n u g ö rd ü n m ü?”

“ O n d a n bir mesaj aldım . President O te li’ndeydi ve h em en beni g ö rmek istiy o rd u .”

“ Oraya g ittin mi?”

Karla düşünceli bir şekilde “ G itm ek istem ed im ,” dedi. “ E ğer sana bir nesaj gelseydi g ider m iydin?”

Hafifçe kıpırdayan dalgaların ü zerin e düşen ayışığım izleyerek “ G itmek istem ezd im ,” diye yanıtladım . “A m a oraya o n u n için değil, M odena için giderdim . Bir süre önce o n u g ö rd ü m . H ala Ulla için deli o lu y o r.”

Karla sessizce “ M o d e n a ’yı bu gece g ö rd ü m ,” dedi.

“ Bu gece m i?”

“ Evet, az önce. U lla ile birlikteydi. Tüylerim diken diken oldu. O tele g ittim ve U lla’nın odasına çıktım. O d ad a Ram eş adında bir adam vardı.”

“ M od en a bana o n d a n bahsetti. A dam o n u n arkadaşı.”

“Neyse, kapıyı o açtı. Ben de içeri girdim ve U lla’nın yatağında sırtını duvara yaslamış o tu rd u ğ u n u g ö rd ü m . M o dena da o n u n dizlerine yatm ış, kafasını U lla’n ın o m zu n a yaslamıştı. O y ü z ü ...”

“ Biliyorum. Ç o k feci d u ru m d a .”

“ Ç ok garipti. N e d e n bilm iyorum am a gördüklerim karşısında d o n a kaldım . Ulla babasından ona yüklü b ir miras kaldığını söyledi, biliyorsun ailesi zeng ind i. U lla ’m n d o ğ d u ğ u kasaba ailesine aitti fakat Ulla u y u ştu rucuya batınca o n u servederinden m ah ru m etm işlerdi. Yıllarca ailesinden tek kuruş alam adı. T a ki babası ölünceye kadar. M iras ona kalınca buraya d ö n ü p M o d e n a ’ya bakm ak gibi bir düşünceye kapılmış. K endini suçlıı hissediyor, b u n u n la yaşayamıyormuş. Böylece M o d e n a ’yı bulm uş. Z aten M od en a da o n u bekliyordu. Ben oraya g ittiğim de ikisi birlikteydi. Bir ç e

şit aşk masalı gibi bir şey işte.”

8 52 ■ Gregory' David Roberts

Yumuşak bir ses tonuyla “ K ahretsin, M o d en a haklıym ış,” dedim .

“ M od en a bana U lla’nın o n u n için geleceğini söyledi ve g erçek ten de b öyle oldu. Bense bu n a bir saniye bile inanm am ış, o n u n deli o ld u ğ u n u d ü

şü n m ü ştü m .”

“ Birlikte o turm aları, M o d e n a ’nın o n u n dizlerine uzanm ası... P ieta’yı bilir misin? Ya M ichelangelo’yu? Tıpkı onların elinden çıkmış gibi bir g ö rü n tü y d ü . Ç ok garipti. Beni gerçekten sarstı. Bazı şeyler öyle ilginç ki in sanı kızdırıyor.”

“ Ulla ne istedi?”

“N e dem ek istiyorsun?”

“Seni ned e n otele çağırmış?”

Karla hafifçe gülüm seyerek “ H ı, anladım ,” dedi. “ Ulla her zam an bir şey ister.” Bir kaşımı kaldırarak Karla’ya baktım fakat buna cevap verm edim .

“ M odena için bir p asaport ayarlamamı istedi. Yıllardır burada olduğu için p a sap o rtu n u n süresi geçmiş. İspanyol polisi ile de bazı sorunları var.

A vrupa’ya g itm ek için yeni bir pasaporta ihtiyacı var. Bir İtalyan ya da P ortekiz olabilir.”

Karla’nın on u n la buluşm am ı n eden istediğini anladığım ı düşünerek sakin bir şekilde “ Bu işi bana bırak,” dedim . “Yarın bu işle ilgilenirim.

M o dena ile fotoğraflar ve gerekli şeyler için nerede irtib ata geçeceğim i b iliyorum . Gerçi k on tro ld e o n u n yüzüyle ilgili bir sorun da çıkm az. Ben her şeyi ayarlarım .”

Karla gözlerim in içine öyle hararetli bir şekilde bakıp “ Teşekkürler,”

dedi ki kalbim hızlı atm aya başladı. D idier bir keresinde Sevmemen gereken biriyle bas başa kalm a k her z a m a n fok büyük bir aptallıktır, dem işti.

“N e yapıyorsun Lin?”

G ülüm seyerek “B urada seninle o tu n ıy o a ım ,” dedim .

“ H ayır, d em ek istediğim ne yapacaksın? B om b ay ’da kalacak m ısın?”

“ N ed en soruyorsun?”

“ Benim le birlikte... K haled’i bulm aya gelir misin diye soracaktım .”

D u y d u ğ u m karşısında g üldüm ama Karla benim le b erab er gülm edi.

“ Bu b u g ü n aldığım ikinci şahane teklif,” dedim .

Karla ağır ağır konuşarak “İkinci en şahane teklif mi?” dedi. “İllâ neydi?”

“ Biri beni Sri Lanka’daki savaşa davet e tti.”

Karla öfkeyle bir cevap verecekti ki ellerimi kendim i savunur gibi kaldırdım ve hem en konuşm aya başladım.

“ Sadece şaka yapıyorum Karla. Sakin ol. Sri Lanka daveti d o ğ a ı aslında a m a...”

SH A N T A R A M ■ 853

Karla biraz gevşeyerek tekrar gülüm sedi.

“ Hazırlıksız yakalandım. U z u n zam an old u L in,” dedi.

“ Peki, n ed en beni davet ediyorsun?”

“N e d e n olm asın?”

“ Bu iyi bir cevap değil, biliyorsun Karla,” dedim .

Karla içini çekerek “ Pekala,” dedi ve rü zgarın kum da o lu ştu rd u ğu şekillere baktı. “Sanırım G o a ’da yaşadığımız gibi bir şey yaşamayı u m u t ediy o rd u m .”

Karla’nın dediğini duym azdan gelerek “ Peki ya Jeet?” dedim . “ Khaled ’i bulm ak için g itm ene ne diyor?”

“ Biz ayrı hayatlar yaşıyoruz. N ereye gitm ek istersek, ne yapm ak istersek onu yapıyoruz.”

Yalan olm ayan fakat o nu da incitm eyecek bir kelime bulm aya çalışarak

“ Kulağa biraz ciddiyetsiz geliyor,” dedim . “ D id ier’e göre d u ru m b u n d an daha ciddi. Adam sana evlenm e teklif etm iş.”

“ E tti,” dedi Karla ifadesiz bir şekilde.

“Ve?”

“Ve ne?”

“Yani o n u n la evlenecek m isin?”

“ Evet. Sanırım evleneceğim .”

“N ed en ?”

“N ed en olm asın?”

“Yine başlam a.”

Karla y o rg u n bir şekilde gülüm seyip içini çekerek “Ü z g ü n ü m ,” dedi.

“Son zam anlarda farklı insanlarla takılıyorum . N e d e n mi J e e t’le evlenece

ğim? İyi biri, sağlıklı ve paralı. H em sam rım parasını harcam ak k o n u s u n da o n d an daha iyi bir iş çıkaracağım .”

“Yani o n u n aşkı için ölmeye hazırsın.”

Karla g ü ld ü ve bana d ö n ü p b irdenbire ciddileşti. Gözleri ayışığında so lgundu. Y ağm ur sonrası nilüferlerin rengindeki gözleri, sanki parm aklarım ın u cu n d a geceyi tu tu y o rm u şu m gibi hissettiren n ehir taşları gibi siyah u zu n saçları, göz kamaşürıcı bir şekilde parlayan, kamelya yum uşaklığında, gizli fısıltılarla dolu dudakları. Güzeldi. O n u seviyordum . O n u hala çok seviyordum am a tutkuyla, kalbim le sevm iyordum . O çaresiz, hayalperest, yükseklerde uçan aşk gitm işti. O n a bir kez daha hayranlıkla bakarken bir zam anlar benim üzerim de sahip o ld u ğ u gü cü n yok o ld u ğ u n u farkettim . Ya da daha d o ğ ru su o güç bana geçm iş, benim olm u ştu . B ü tü n k art

8 5 4 ■ G regory David Roberts

lar benim elim deydi. O zam an bilm ek istedim . İkim izin arasında olanları kabul etm ek benim için yeterli değildi. H e r şeyi bilm ek istiyordum .

“ N ed en bana söylem edin Karla?”

Karla acı çeker gibi iç geçirdi ve çıplak ayaklarını kum a g ö m d ü . Ayağın ın üzerin de oynayan yum uşak ku m tanelerini izlerken sanki bir m ektup yazıyorm uş ya da yazıp da asla bana gönd erm ed iğ i bir m ek tu bu o k u y o rm uş gibi cansız bir ses tonuyla konuşm aya başladı.

“ B unu soracağım biliyordum , galiba bu yüzd en seninle gö rü şm ek için bu kadar bekledim . İnsanların etrafta o ld u ğ u m u bilm elerini istedim ve seni sordum ama bu ana kadar seninle gö rü şm ek için bir şey yapm adım , ç ünkü soracağını b iliyordum .”

N iyet ettiğ im d en daha sert bir sesle “E ğer işini kolaylaştıracaksa M a dam Z h o u ’n u n evini senin yaktığını b iliyorum ,” dedim .

“ B unu sana G ani mi söyledi?”

“ Gani mi? Hayır. Kendim an ladım .”

“ Bu işi benim için G ani ayarladı. Bu on u n la son k o n u şm am d ı.”

“ Ben o n u n la ölm eden bir saat kadar önce k o n u ş tu m .”

Karla belki de hikayesinde bana anlatm ak z o ru n d a kalmayacağı kısım lar o ld u ğ u n u um arak “ Sana M adam Z h o u hakkında bir şey anlattı m ı?”

diye sordu.

“ M adam Z h o u hakkında mı? Hayır. T ek kelim e etm e d i.”

Karla yine iç geçirdi. “ Bana çok şey an lattı,” dedi. “Birkaç boşluğu d o ld u rd u . Sanırım beni o n u n la birlikte u ç u ru m u n kenarına sürüklem ek isteyen G an i’ydi. Bana M adam Z h o u ’n u n senin peşine R ajan’ı taktığını ve benim le seviştiğin gece polisleri araya sokup seni içeri attırdığını söyledi.

M adam Z h o u ’dan her zam an n efret ettim am a bu bardağı taşıran son damla o ld u . A rtık çok fazla o lu yordu. Seninle paylaşacağım o anı yaşam am a izin verm em işti. Ben de Gani ile anlaştım ve o da bu işi ayarladı. H a rika bir yangındı. Yangının bir kısmını ben çıkardım .”

Karla k u m u n içindeki ayaklarına bakarak b irdenbire sustu. Gözleri p a rlıyordu. Bir an için Saray’ın yanmasını izlerken o yeşil g özlerin nasıl p a rladığım hayal ettim .

Biraz sonra “Am erika’yı da biliy o ru m ,” dedim . “ O rad a ne o ld u ğ u n u biliyorum .”

Karla h em en bana baktı ve gözlerim deki anlam ı o k u d u .

“Lisa,” dedi. Yanıt verm edim . Sonra n o rm alde öğrenm esi m ü m k ü n olm ayan şeyi kadınca bir içgüdüyle h em en anlayarak gülüm sedi. “ Lisa ile sana sevindim . Ç ok... G ü z e l.”

S H A N T ARAM ■ 855

Y üzüm deki ifade değişm edi ve Karla bir kez daha kum lan izlemeye koyulurken yüzündeki gülüm sem e soldu.

“ H iç birini ö ld ü rd ü n m ü Lin?”

Karla’nın A fganistan’ı mı, yoksa C h u h a ile olan çatışmayı mı kastetti

ğin d en em in o lam adığım dan “ N e zam an?” dedim .

“ H erhan g i bir z am an .”

“ H ay ır.”

Karla tekrar nefes alarak “Sevindim ,” dedi. “ D ilerim ...”

Bir süre sessiz kaldı. Issız sahilde, bir yerlerdeki festivalden gelen g ü rültüleri duyuyorduk. M u tlu kalabalık yüksek sesle çalan bir bandoya eşlik ediyordu. D ah a yakınım ızda okyanusun m üziği kıyıya vuruyor, te p e m izdeki h u rm a ağaçlarının yapraklan rüzgarla titriyordu.

“ Oraya gittiğ im d e... O n u n evine gidip o n u n o ld u ğ u odaya g ird iğ im de bana gülüm sedi. Beni... Beni g ö rd ü ğ ü n e sevinmişti. Bir saniyeliğine fikrimi değiştirdim ve h e r şeyin bittiğini d ü şü n dü m . A m a o esnada g ü lüm sem esinde kirli bir şeyler g ö rd ü m . Bana... G ünlerden bir g ü n bana d a ha fa zla s ı ipin geleceğini biliyordum , dedi. B u nun gibi bir şey söyledi. Ve kimse bizi görm esin diye etrafına bakınm aya başladı...”

“ Geçti Karla.”

“Silahı g ö rd ü ğ ü n d e daha da k ö tüy d ü , çünkü ö zü r dilemeye başladı.

Bana ne yaptığını bildiği çok... Ç ok açıktı. B u n u n ne kadar kö tü bir şey o ld u ğ u n u n farkındaydı. Sonra öldü. Ç ok kan y oktu. Ben çok kan olaca

ğını d ü şü n m ü ştü m . Belki sonrasında o lm u ştu r. Kendimi K adir’in kollan arasında uçakta bulana kadar da hikayenin gerisini hatırlam ıyorum .”

Karla susuyordu. Sivri uçlu koni şeklinde bir d eniz k a b u ğ u n u elime aldım. O n u avcum u delene kadar elim e bastırdım ve ku m u n ü zerine attım .

Karla’ya tekrar baktığım da kaşlarını çatm ış beni izliyordu.

“N e istiyorsun?” diye açıkça sordu.

“Bana n ed en K adirbhai’d en hiç bahsetm ediğini bilm ek istiyorum .”

“D ü rü st cevap mı istersin?”

“E lb e tte .”

Tekrar uzaklara bakarak “Sana g ü v en em ed im ,” dedi. “Aslında bu tam da d o ğ ru değil. Sana güvenip güvenem eyeceğim i bilm iyordum . Şimdi ise biliyorum . Sana başından beri güvenebilirm işim .”

Dişlerim i sıkıyordum ve dudaklarım ko n u şu rk en h areket etm iyordu.

“ Pekala.”

“Sana anlatm aya çalıştım. Benimle G o a ’da kalm am sağlamaya çalıştım.

B unu biliyorsun.”

8 5 6 ■ G regory David Roberts

“ Sanki bu bir fark yaratırdı!” diye bir an parladıktan sonra Karla gibi iç çekerek sesimi yum uşattım . “ O n u n için çalıştığını, beni on u n la çalışm am için seçtiğini söyleseydin bir şeyler değişebilirdi.”

“ Kaçıp G o a ’ya gittiğim de kö tü y dü m . Sapna olayı... Benim fıkrimdi.

Biliyor m uydun?”

“A m an T anrım . H ayır.”

Yüzüm deki kızgınlıkla dolu hayalkırıklığım okuyan Karla gözlerini kıstı. O n u n dediğini yanlış anlayıp Sapna cinayetlerini ayarlamış o ld u ğ u n u d ü şü n m em d en ö tü rü şaşkın bir halde “ Cinayetlerle b ir alakam yok,” diye açıkladı. “ O n lar tam amıyla G an i’nin fikriydi. B om bay’a ve dışarı teçhizat sokmaları gerek tiğ in d en insanların yardım ına ihtiyaçları vardı. Benim fikrim Sapna gibi ortak bir d ü şm an yaratıp herkesin ona karşı savaşmak için bizim le birlik olm asını sağlam aktı. O rtad a tehlikeli, karizm atik bir lider o ld u ğ u n a inandırm ak için p osterler, grafitiler ve birkaç zararsız b om balam a eylemi yapılacaktı. Fakat G ani b u n u n yeterince k o rk u tu c u olm adığını I d ü şü n d ü . İşte bu yüzd en cinayetler başladı...”

“ Ve sen de G o a ’ya g ittin .”

“ Evet. C inayetlerden ilk haberim o ld u ğ u g ü n ü biliyorsun. G an i’nin benim fikrimi ne hale çevirdiğini orada, beni öğle yem eğine g ö tü rd ü ğ ü n G ökyüzündeki Kasaba’da öğren d im . Arkadaşların k o n u hakkında k o n u

şuyordu. O g ü n gerçekten sarsıldım. Bir süre bu nu du rdu rm ay a çalıştım ama faydasızdı. D aha sonra da Kadir bana senin hapiste o ld uğ u n u söyledi. Fakat M adam Z h o u , K adir’in istediğini yapana kadar orada kalm an gerekiyordu. Kadir beni genç Pakistanlı bir general üzerin d e çalışmaya yolladı. Benim bağlantılarım dan biriydi ve ben d en hoşlanıyordu. Ben de bu işi yaptım . Kadir istediğini elde ed en e kadar, ben de generalle uğraştım .

Sonra da o n u bıraktım . Dayanam ayacak hale gelm iştim .”

“Am a K adır’e geri g ittin .”

“ Benimle kalm an için u ğ raştım .”

“ N eden?”

“ Ne dem ek istiyorsun?”

Karla kaşlarını çatm ışu ve soru d an hiç hoşlanm ışa benzem iyordu.

“ N ed en seninle kalm amı istedin?”

“N ed en i bariz değil mi?”

“ Hayır, değil. Beni sevdin mi Karla? Benim seni sevdiğim gibi m i b e ni sevdin mi dem iyorum . A m a... Beni hiç sevdin mi? Beni azıcık da olsa sevdin mi Karla?”

SH A N T A R A M ■ 8 5 7

“Senden h o şlan d ım ...”

“T a b ii...”

“ Bu d o ğ ru . Senden tanıdığım herkesten daha fazla hoşlandım . Bu b e nim için çok fazla L in .”

Ç enem kilitlenm işti, başımı d iğer tarafa çevirdim . Karla birkaç saniye daha bekledikten sonra tekrar konuşm aya başladı.

“Sana K adir’den bahsedem ezdim . Yapam azdım. Sanki ona ihanet ederm iş gibi h issederdim .”

“Sanırım bana ih an et etm ek daha farklıydı...”

“Siktir, Lin öyle değildi. E ğer benim le kalsaydın ikimiz de o dünyadan k u rtu lm u ş o lu rd u k am a o zam an bile sana söyleyem ezdim . H e r neyse, bir şey farketm ez. Benim le kalm adığından seni bir daha göreceğim i d ü şü n m edim . D aha sonra Kadir’den senin G u p ta ’nın yerinde o ld u ğ u n u ve ken dini uyu ştu ru cu ile ö ld ü rd ü ğ ü n ü söyleyen ve seni orad an çıkarmak için yardım ım ı isteyen bir mesaj aldım . İşte böylece tekrar geri geldim . K adir’e b u nedenle geri d ö n d ü m .”

“A nlayam ıyorum Karla.”

“Neyi anlam ıyorsun?”

“Sapna olayından önce Kadir ve Gani için kaç yıl çalıştın?”

“Yaklaşık d ö rt yıl.”

“ O zam an d ö n e n başka şeyleri de görm üş ya da en azından duym uş

olmalısın. T anrı aşkına Bom bay mafyasının bir kolu için çalışıyorsun.

B om bay’ın en büyük g an g sterlerinden biri için. G ani, Sapna olayıyla k afayı yem ed en önce de onlar insan ö ld ü rü y ord u . O nca şeyden sonra neden Sapna olayı seni bu k adar rahatsız etti? B u n u anlayam ıyorum .”

Karla beni dikkatle inceliyordu. O n a sorularla saldırdığım ı anlayacak kadar zekiydi am a sorularım ın gerisindekini de anladığı g ö zlerin d en anla

şılıyordu. Ben ne kad ar saklamaya çalışsam da şüpheci yaklaşımımla birle

şen sesim deki kınayan to n u h em en farketm işti. Ben cüm lem i bidrince Karla bir nefes aldı ve konuşacak gibi oldu ama cevabım tekrar g ö z d e n g e

çirirmiş gibi duraksadı.

Biraz da şaşkınlık ifadesiyle “ O nlan bırakıp G o a’ya gitm em in nedeninin yaptıklanm dan Ötürü ya da parçası old uğ u m şeyden ö tü rü bağışlanmak istem em o ldu ğ u n u m u düşündün? Böyle mi düşünüyorsun?” diye sordu.

“ N ed en i b u m uydu?”

“ Hayır. Bağışlanm ak istedim , halen de istiyorum ama o n u n için g itm edim . O ra d a n ayrıldım , çünkü Sapna cinayederi ilgili hiçbir şey hisset

8 58 ■ G regory D avid R oberts

m edim . İlk başlarda G an i’n in fikrimi bu kadar saptırm asından dolayı çok şaşırmış ve ted irg in o lm u ştu m . Ve bu hiç h o şum a gitm em işti. B u n u n ap talca ve gereksiz bir h arek et o ld u ğ u n u , başım ıza d e rt açacağını d ü ş ü n m ü ştü m . Fakat M acit’i öldü rd ü k lerin d e bile bir şey hissetm edim . Biliyor m u su n , o n u severdim . Yaşlı M acit’i severdim . Aslında en iyileri oydu ama ö lü m ü beni etkilem edi. Kadir bana seni hapiste bırakması gerektiğini ve d ö v ü lm en karşısında bir şey yapamayacağını söylediğinde de bir şey hissetm edim . Sen d en hoşlanıyordum . K im seden hoşlanm adığım k a d ar...

Am a kendim i k ö tü ya da ü z g ü n hissetm edim . B u n u n olmasını gerektiği, senin başına gelm esinin ise k ö tü şans o ld u ğ u düşüncesine kapıldım. İşte o an uzaklaşm am gerektiğini an lad ım .”

“ Peki ya Goa:1 O rad a hiçb ir şey olm adığını söyleyem ezsin.”

“ Evet, söyleyemem. Tıpkı dü şü nd ü ğ ü m gibi G o a’ya gelip beni bu ld u

ğu n da çok güzel... G üzel zaman geçirdim. H a tta İşte bu... Bahsettikleri bu olsa gerek, dem eye başladım. Am a sen yanım da kalmadın. O n u n seni istedi

ğini, sana ihtiyacı old u ğ u n u biliyordum . Sana o n u n hakkında bir şey söyley em ezdim , çünkü ona borçluydum ve sana güvenip güvenemeyeceğim i bilm iyordum . O yüzden gitm ene izin verdim ve gittiğinde hiçbir şey hissetm edim . Y aptıklanm dan ö tü rü bağışlanmak istemedim. Bağışlanmak istedim, ç ü n k ü ... H ala istediğim için Khaled ile İdris’e gidiyorum zaten. Yapnklanm-dan pişm anlık duym uyorum . İçim bu z gibi Lin. İnsanlardan, bazı şeylerden hoşlanıyorum am a onlan sevmiyorum . Kendimi de sevmiyorum . Ve gerçekten um ursam ıyorum . İşin garip yani um ursamayı dilem iyorum da.”

İşte bu y du . D ağ d a K adir’in bana Karla’dan bahsettiği o g ü n d e n b u yana bilm ek istediğim h er şey. Belki Karla’nın ne yaptığını ve n ed en y aptı

ğını anlatm asıyla intikam ım ı çıkaracağımı d ü şü n ü yo rd u m . H afifleyeceğimi ve avunacağım ı u m u y o rd u m galiba. Am a gerçekte böyle olm am ıştı.

İçim b o m b o ştu . Ü z g ü n am a yıpranm am ış, acılı am a kalbi kırılm amış, h a sarlı am a d ah a tem iz ve berrak bir b o şluktu bu. H e m e n sonra b o şlu ğ un n e o ld u ğ u n u anladım . B u n u n için barındırdığı h u z u ru fark etm ed en bir kelim e kullanırız. O kelim e de özgü rlü ktü r.

Elim i uzatarak Karla’nın yanağına koydum ve “N e olursa olsun seni affediyorum Karla. Seni affediyorum ve seni seviyorum , h e r zam an da sev eceğim ,” dedim .

D udaklarım ız fırtınalı d enizde kaynaşan dalgalar gibi birleşti. En so n u n d a içim de açan o sevgiden k u rtu lu yo r, düşü y ord u m . Birlikte ılık to p rağa düştük.

SH A N T A R A M « 8 5 9

Dudaklarım ız ayrıldığında o n u n deniz yeşili gözlerinde yıldızlar parladı. O gözlerd en benim kine hasret geçti. Benim gri gözlerim den o n u n k ine tu tk u geçti. B ü tü n o açlık, u m u d a dolu arzular birimizin g ö zü n d en diğerim izinkine gidip d u rd u . Karşılaştığımız an, L eo p o ld ’u n Yeri’n d e atılan kahkahalar, Ayakta D u ra n A dam lar, G ökyüzündeki Kasaba, kolera salgını, sıçanların akım, tükenm iş bir şekilde uykuya dalarken bana fısıldadığı sırlar, G atew ay’deki sel felaketinde şarkılarla teknede gidişim iz, ilk kez seviştiğim iz zam anki fırtına, G o a ’daki neşe ve yalnızlık ve savaştan önceki son gecede cama yansıyan g ö rü n tü m ü z .

A rtık kelim elere yer yoktu. Karla’yı yakında park etm iş bir taksiye b in dirirken akıllı laflar etm eye çalışmak lüzu m su zd u. O n u tekrar öp tü m .

U z u n bir elveda öpü cü ğ ü y d ü . Karla da bana gülüm sedi. G üzel bir g ü lü m semeydi. N eredeyse şim diye kadar g ö rd ü ğ ü m en güzel gülüm sem eseydi.

Taksinin kırm ızı ışıklarının bulanıklaşm asını, daha sonra da gecenin içinde g ö rü n m e z olu şu n u izledim .

İn san ın garibine gidecek denli sessiz sokakta yalnız başıma kalınca m o tosikletim i alm ak için P rabaker’in gecek o n d u su n a doğru yürüm eye başladım . Orayı h er zam an Prabaker’in g ecekondusu olarak hatırlardım , halen de öyle hatırlıyorum . G ölgem h er gece lam basının altında b üküldü ve ben d e n ö n d e gitm eye başladı. O kyanustan gelen şarkıların sesi şimdi d a ha az d u y u luyordu. Yol, genişleyen ada şehir boyunca' sahil şeridinden uzaklaştıkça üç şeridi geniş yollara ve taşlı sokaklara çıktı.

Etrafım daki sokaklardan kutlam a sesleri geliyordu. Festival sona ermiş, insanlar evlerine d önm eye başlamıştı. Bisikletleri üzerindeki cesur o ğ lan lar, yayalar arasından hızla geçiyor am a hiç kimseye çarpm amayı başarıyorlardı. Parlak renkli yeni sariler içinde güzel g ö rü n en kızlar göm lekleri gibi üstlerini başlarını da sandalağacı sabunuyla yıkamış genç adam ların bakışları altında kalabalıkta süzü lü y o rd u . Ç ocuklar o m u zlarda uyuyor, k o lları bacakları aşağı sarkıyordu. Biri aşk şarkısı söylemeye başlayınca b ir d ü zine kadar insan d a ona katıldı. G eçen her erkek ve kadın, ister g ecekondusu n a, ister güzel dairesine gidiyor olsun, şarkının ro m antik, aptalca sö z lerini dinlerken g ülüm süyordu.

Yanımda şarkı söyleyen üç genç adam gülüm sediğim i g ö rd ü ve soru sorarcasına ellerini kaldırdı. Ben d e kollarım ı kaldırıp onlarla birlikte şarkı söylem eye başladım ve şarkıyı bildiğim için onları şaşırtıp m em n u n ettim .

Kollarını bana doladılar ve şarkıyla birleşen ruhlarım ız eşliğinde g e cek o n duya ilerlem eye başladık. Karla b ir keresinde D ü n y a d a k i herkes en cız bir

8 6 0 ■ G regory D avid R oberts

geçm iş yaşam ın da H in tli doğmuş olm alı, dem işti. O n u n söylediğini d ü ş ü n ü nce güldüm .

N e yapacağımı bilm iyordum . İlk kısım n etti. İriyarı A fgan’a, N a z ir’e borcum vardı. K adir’in ö lü m ü için hissettiğim suçluluk d u y g u sun u ona anlatınca bana iy i silah, iyi at, iyi dost, iyi savaş... O büyük H a n ’ın ölebileceği daha m ükem m el bir ortam v a r m ıydı, diye sorm uştu. Bu düşünce b enim için de az da olsa geçerliydi. B unu kendim e bile açıklayamasam da iyi do sü arın ve önem li bir görevin eşliğinde hayatımı tehlikeye atm ak bana d o ğ ru geliyordu.

Ö ğ ren m ek istediğim o kadar çok şey, K adirbhai’n in bana ö ğ retm ek istediği o kadar çok şey daha vardı ki. O n u n bahsettiği fizik öğretm en in in B om bay’da old u ğ u n u biliyordum . D iğer öğretm en i İdris de V arnasi’deydi. N azir’in Sri L anka’daki görev in d en sonra B om bay’a dönebilirsem ö ğ renm em ve zevk alm am gereken dünya kadar yeni bilgi vardı.

Bu esnada, şehirde Sanjay’ın konseyindeki yerim sağlam dı. O rad a işe, paraya ve az da olsa güce sahiptim . Avustralya adaletin d en u zakta, kardeşliğin güvencesi altındaydım . K onseyde, L e o p o ld ’un Yeri’nd e ve gecek o n d u d a arkadaşlarım vardı. Ve evet, belki aşk için bir şans da vardı.

M otosiklete ulaştığım da gecekonduya d o ğ ru yürüm eye devam etü m .

N edenini bilm iyordum am a içgü d ü m e uyuyor, belki de ayın çekim gücü alü n d a on a d o ğ ru ilerliyordum . O dar yollar, m ücadele ve u m u tla kıvrılan o sokaklar bana o kadar tanıdık, o kadar güvenli geliyordu ki bir zam an lar o rada hissettiğim korkuya şaşıyordum . Bir amacım o lm adan dolaşm aya başladım ve bir zam anlar benim hastalarım ve kom şularım olan in san lar geçişimi izlerken onlara g ü lüm sedim . Binlerce küçük evden yükselen yemek ve sabun, hayvan ve gaz lam bası, tü tsü ve sandalağacı kokularının arasında ilerledim.

Y olun bir köşesinde bir adam la çarpıştım ve ö z ü r dilem ek içi kafamızı kaldırırken aynı anda birbirim izi tanıdık. Bu C o lab a’d a ve A rth u r Yolu H ap ish an esi’n d e n bana yardım e d e n genç hırsız M u k e sh ’di. Vikram beni h apisten çıkarmak için geldiğinde ö z g ü rlü ğ ü n ü istediğim adam lardan biri de oydu.

M u kesh kollarım ı tu tarak “L in b ab a” ’ diye bağırdı. “Seni g ö rm ek çok güzel! Arreyl N e oldu?”

O n u n la birlikte gülerek “Sadece ziyarete g eld im ” d edim . “Burada ne yapıyorsun? H arika görü n ü y o rsu n ! Nasılsın?”

“ H e r şey yolunda baba! B ilku l f it , ha in !” T a m fo rm u m d a y ım !

S H A N T ^R A M ■ 861

“ Bir şeyler yedin mi? Çay içelim mi?”

“Yok, teşekkürler baba. Bir yere geciktim d e .”

“Achcha- ?” Öyle m i ?

M ukesh bana fısıldamak için biraz yaklaştı.

“Bu bir sır ama sana güvenebileceğim i biliyorum Linbaba. Hırsızların kralı Sapna ile çalışan adam larla buluşm aya gid iyo ru z.”

“N e?”

“ E vet,” diye fısıldadı M ukesh. “ Bu adam lar Sapna’yı tanıyor. O n u n la neredeyse h e r g ü n kon uşu y o rlar.”

“ Bu m ü m k ü n d eğ il,” diye yanıtladım .

“Evet Linbaba. A dam lar o n u n arkadaşı. Biz de fakirlerin o rd u su n u k u ruy o ru z. M ah arash tra’da gerçek p a tro n u n kim o ld u ğ u n u o M üslüm anlara göstereceğiz! Sapna, mafya lideri A b d ü l G an i’yi kendi villasında ö ld ü rdü ve v ü c u d u n u parçalara ayırıp b ü tü n eve dağıttı! B undan sonra M üslüm anlar b izden korkmayı öğrenecek. Artık gitm em gerek. Ç ok geçm eden yine g ö rü şü rü z değil mi? Hoşçakal L inbaba!”

M ukesh d ah a sonra koşarak uzaklaştı. Kafamı çevirdim ve asık suratlı, ciddi, sinirli ve kızgın bir ifadeyle yürüm eye koyuldum . Sonra, h er zam an ki gibi şehir, Bom bay, M u m b a i’m beni kendim e getirdi. Mavi Kız Kardeşler’e ait büyük ve yeni barakanın ö n ü n d e toplanm ış bir grup kalabalıkla karşılaşüm . Kalabalığın arkasında kadınlar ve adam lar dikiliyordu, d iğerleri de barakanın ö n ü n d e yarım daire şeklinde o tu rm u ş ya da diz çö km üştü. K apının ağ zında mavi tü tsü d u m an ı ve lam baların ışığı altında Mavi Kızkardeşler d u ru y o rd u . G öz alıcı ve berraktılar. Kırılmış, sürg ü n d ek i kalbim böylesine bir şefkat, böyle görkem li bir h uzu rla karşılaşınca onları g ö ren h e r kadın ve erkek gibi ben de onları sevdim.

O sırada birinin göm leğim i çekiştirdiğini hissettim ve devasa bir g ü lüm sem esi olan küçücük bir adam la karşılaştım. H ayalet gibi g özüken adam beni sarstı ve neşeyle g ü lüm sedi. Ben de uzanıp o n a sarıldım ve bir anneye ya da babaya yapılan karşılam a gereği ayağına d o k u n m ak için h e m en eğildim . B u P rabaker’in babası K ishan’dı. Kishan, Prâbaker’in a n n e si Rukhm abai ve dul eşi Parvati ile tatil için şehre geldiğim söyledi.

O n u n la H in tçe konuşm aya başladığım da “S h antaram !” dedi. “M arathi dilini u n u ttu n m u?”

H e m e n M arath i’ye geçerek “ K usura bakm a baba!” diye g ü ldüm . “Seni g ö rd ü ğ ü m e o kadar sevindim ki. R ukhm abai nerede?”

Kishan bir ço cukm uşum gibi elim den tu ttu ve beni sürükledi. “G el!”

862 ■ G regory D avid R oberts

Benim eski barakam ın o ld u ğ u yerde, K um ar’ın çay d ü k kanının etrafını sarmış, denize yakın bir g rup barakanın oraya geldik. Jo h n n y Cigar, Jeeten dra, Kazım Ali H üseyin ve Jo sep h ’in karısı M aria da oradaydı.

O nları selamlayıp ellerini sıkarken Jo h h n y “Biz de tam sen d en bahsediy o rd u k!” dedi. “Barakanın yeniden boşaldığından bahsediyor ve ilk g ün çıkan o yangından ko n u şu y o rd u k. B üyük bir yangındı hı?”

O yangında ölen R aju’yu ve diğerlerini hatırlayarak “ Ö yleydi,” diye m ırıldandım .

A rkam dan birisi M arathi dilinde “ E ee, Shantaram , artık basit bir k öylü olan an nenle konuşm ak için fazla m ı b ü y ü d ü n ?” dedi.

D ö n d ü ğ ü m d e arkam ızda duran R ukhm abai’yi görd ü m . Ayağına d o kunm ak için eğildim ama bana engel oldu ve beni selamlamak için ellerini birleştirdi. G ülüm sem esinin ardında daha hüzü n lü ve yaşlı gözüküyordu.

Keder, siyah saçlarının arasına grileri eklemişti. Yidp giden bir gölge gibi d ü

şüşünü izlediğim o u z u n saçlar tekrar u zuyordu ve orada u m u t da vardı.

Rukhm abai yanında dulların beyaz ren g in e b ü rü n m ü ş d u ran kadım işaret etti. Kadın Parvati’ydi. Yanında da oğlu d u ru y o rd u . Ayakta kalabilm ek için Parvati’nin sarisine yapışmıştı çocuk. Parvati’yi selamlayıp dikkatim i oğlana verince o kadar şaşırdım ki hay retten çenem iki karış açıldı.

Yetişkinlere d ö n d ü ğ ü m d e hepsi g ülüm sedi, o n lar da aynı şeyi d ü şü n ü y o rdu . Ç ü n k ü çocuk Prabaker’in aynısıydı. O n a b en zem ek ten çok, bu çocuk tanıdığım ız herkesten çok sevdiğim iz adam ın bire bir kopyasıydı. Ve bana g ü lü m sediğinde, karşımdaki o küçük yuvarlak su ratta Prabaker’in k o cam an, dünyayı içine alan gülüm sem esi vardı.

“Baby dijiye ?” diye so rd um . O n u kucağım a alabilir miyim'?

Parvati onaylam asına başını salladı. Kollarımı çocu ğa açtım ve o d a itiraz etm e d e n bana geldi.

Ç o cu ğ u sallayarak ve gülüm sem esini izleyerek “A dı ne?” diye sordum .

“ P ra b u ,” ded i Parvati. “ Biz ona Prabaker d iy o ru z .”

R ukhm abai “P rabu, S h an taram ’a bir ö p ücü k v er,” dedi.

Ç ocuk yanağım dan çabucak ö p tü ve cılız kollarıyla boy n u m a sıkıca sarıldı. Ben de on a sarıldım ve o n u bağrım a bastım.

Kishan yuvarlak g ö b eğ in e vurarak ve gülüm seyerek “Sh an tu , biliyorsu n evin boş. Biz de buradayız. Bu gece bizim le kalıp barakanda uyuyabilirsin ,” dedi.

J o h n n y Cigar sırıtarak “İyi d ü şü n L in ,” dedi. “ D o lunay gözlerine yansıyor, beyaz dişlerini parlatıyordu. “ Eğer kalırsan bu h a b e r yayılır. İlk ola

SH A N T A R A M ■ 863

rak gece bir parti yapılır, ertesi g ü n sen kalkar kalkm az da seni g ö rm ek içiıı bekleyen u z u n bir hasta k u y ru ğ un o lu r.”

Ç o cu ğ u Parvati’ye verdikten sonra elimi önce yü zü m e, sonra saçıma g ö tü rd ü m . O radakilere baktım , nefes alışlannı, gülüşlerini, şarkılarını d in leyip K adirbhai’n in en sevdiği cüm lelerden birini anım sadım . Birçok kez H e r kalp atışı bir evren dolusu olasılıkla doludur, dem işti. S o nunda ne d e m ek istediğini anlıyordum . H e r insanın kendi kaderini değiştirm e g ü c ü n ü n o ld u ğ u n u söylüyordu bana. Oysa ben h er zam an kaderin değiştirilem ez bir şey o ld u ğ u n u d ü şü n m ü ştü m . D o ğ u m u m u zla hepim ize sabit bir kader biçilirdi. Fakat b ird enbire hayatın daha değişik, çok daha güzel bir şey o ld u ğ u n u farkettim . İşin aslı, kendinizi nasıl bir o y u n u n içinde b u lu rsanız bu lu n , şansınız ne kadar iyi ya da k ö tü olursa o lsun, hayatınızı bir düşünceyle ya da ufak bir sevgi gösterisiyle tam am en değiştirebilirdiniz.

R u k hm ab ai’ye gülüm seyerek “Şey, yerde yatmayı u n u ttu m d o ğ ru su ,”

dedim .

“ Benim yatağım ı alabilirsin,” dedi Kishan.

“Yo, o lm az!” diye itiraz ettim .

“ Evet, o lu r!” diye cevap verdi Kishan ve karyolasını barakasından b enim barakam a taşırken diğerleri de bana sanlıp şaka yollu benim le b o ğ u

şarak kabul etm em i sağladılar. Bağırışlarım ız ve kahkahalarım ız denizin zam anı y u tan o so n su zluğuna karışü.

İşte böyle yapanz. Ö n ce bir ayağım ızı, sonra diğerini ön e ata n z . Bir kez daha gözlerim izi kaldırır dünyadaki karm aşıklığa, neşeye bakarız. D ü

şün. Yap. H isset. Kendi yaşadıklarımızı, dünyayı besleyen ya da kurak b ırakan iyilik ve k ö tü lü k dalgalarına bırakınz. Gölgeyle kaplı haçlarım ızı um u tla bir sonraki gece için yanım ızda sürükleriz. Yeni bir g ü n ü n vaade-riyle cesur yüreklerim izi ittiririz. K endim izin dışında bir gerçeği tutkuyla, aşkla ararız. Ö zlem le, tarifsiz bir istekle kurtanlm ayı tü m kalbim izle bek leriz. Kader bizi beklediği sürece yaşamaya devam ederiz. T anrı yardım cımız olsun. T anrı bizi affetsin. Yaşamaya devam ediyoruz.